«Χιροσίμα» του John Hersey: Το βιβλίο που ανάγκασε την ανθρωπότητα να αντικρίσει το πρόσωπο του πυρηνικού πολέμου.
Στις 31 Αυγούστου 1946, το περιοδικό "The New Yorker" κυκλοφόρησε ένα τεύχος διαφορετικό από κάθε άλλο στην ιστορία του. Δεν περιείχε τις συνηθισμένες στήλες, τα χιουμοριστικά σκίτσα ή τις λογοτεχνικές συνεργασίες του. Ολόκληρο το τεύχος ήταν αφιερωμένο σε ένα μόνο άρθρο: τη «Χιροσίμα» (Hiroshima) του Αμερικανού δημοσιογράφου και συγγραφέα John Hersey. Ήταν ένα δημοσιογραφικό άρθρο που έμελλε να αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος θα αντιλαμβανόταν τον πόλεμο, την επιστήμη και την ανθρώπινη ευθύνη. Ένα χρόνο μετά τη ρίψη της πρώτης ατομικής βόμβας στην ιστορία, ο Hersey δεν έγραψε για στρατηγούς, στρατούς και πολεμικές επιχειρήσεις. Έγραψε για ανθρώπους. Για έξι καθημερινούς ανθρώπους που βρίσκονταν στη Χιροσίμα στις 8:15 το πρωί της 6ης Αυγούστου 1945, όταν η ανθρωπότητα πέρασε το κατώφλι της πυρηνικής εποχής. Το άρθρο αυτό, που σύντομα εκδόθηκε σε βιβλίο, σόκαρε τον πλανήτη και επανακαθόρισε τη σύγχρονη δημοσιογραφία, ξεσκεπάζοντας την απόλυτη φρίκη του πυρηνικού πολέμου.
Η γέννηση μιας νέας δημοσιογραφίας.
Μέχρι τη δημοσίευση της «Χιροσίμα», η εικόνα της ατομικής βόμβας παρουσιαζόταν κυρίως μέσα από τη αμερικανική στρατιωτική οπτική. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ επέβαλλε αυστηρή λογοκρισία, παρουσιάζοντας την ατομική βόμβα ως ένα απλό, αν και πανίσχυρο, συμβατικό όπλο, αποκρύπτοντας τα αποτελέσματα της ραδιενέργειας. Οι πραγματικές συνέπειες της ακτινοβολίας και ο αργός θάνατος χιλιάδων ανθρώπων παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό άγνωστα στην ανθρωπότητα. Ο Hersey διέλυσε αυτή την προπαγάνδα επιλέγοντας έναν διαφορετικό δρόμο. Δεν έγραψε ένα πολιτικό κατηγορητήριο. Δεν χρησιμοποίησε μεγάλες λέξεις, ούτε δραματικές περιγραφές. Άφησε την πραγματικότητα να μιλήσει. Με τη δύναμη της λογοτεχνικής αφήγησης, αλλά με απόλυτη προσήλωση στα γεγονότα, δημιούργησε ένα νέο είδος δημοσιογραφίας, που αργότερα ονομάστηκε Νέα Δημοσιογραφία (New Journalism). Η μεγαλύτερη δύναμή του ήταν η απλότητα: μια πόλη δεν καταστράφηκε μόνο· καταστράφηκαν συγκεκριμένες ζωές. Με λιτή, αποστασιοποιημένη και αντικειμενική γλώσσα, άφησε τα γεγονότα να μιλήσουν από μόνα τους, κάνοντας το αποτέλεσμα ακόμα πιο συγκλονιστικό.
Η Πλοκή: Από την Κανονικότητα στον Όλεθρο.
Η δομή του βιβλίου ακολουθεί μια χρονολογική μετάβαση από την απόλυτη κανονικότητα στην ολική καταστροφή, μέσα από τέσσερα καθηλωτικά κεφάλαια. (σαράντα χρόνια αργότερα ο συγγραφέας στην επανέκδοση του βιβλίου θα προσθέσει κι ένα πέμπτο κεφάλαιο). Η πλοκή ακολουθεί λεπτό προς λεπτό τις εμπειρίες έξι επιζώντων (hibakusha) από τη στιγμή της έκρηξης και για τους επόμενους μήνες και τους ξαναβρίσκει μετά από σαράντα χρόνια.
Πρώτο κεφάλαιο: «Μια αστραπή χωρίς βροντή».
Το πρώτο κεφάλαιο, «A Noiseless Flash», ξεκινά με μια εικόνα απόλυτης κανονικότητας. Είναι ένα συνηθισμένο πρωινό. Ο αιδεσιμότατος Κιγιόσι Τανιμότο ασχολείται με καθημερινές εργασίες. Η Χατσούγιο Νακαμούρα φροντίζει τα παιδιά της. Ο γιατρός Τερουφούμι Σασάκι βρίσκεται στο νοσοκομείο. Ο γιατρός Μασακάζου Φουτζίι εργάζεται στην κλινική του. Ο πατέρας Βίλχελμ Κλάινζορκε βρίσκεται στην ιεραποστολή του. Η νεαρή Τόσικο Σασάκι κάθεται στο γραφείο της. Κανείς δεν γνωρίζει ότι σε λίγα δευτερόλεπτα ο κόσμος του θα τελειώσει.
Στις 8:15 το πρωί στις 6 Αυγούστου , ένας εκτυφλωτικός φωτεινός παλμός σχίζει τον ουρανό της Χιροσίμα.
Δεν υπάρχει προειδοποίηση.
Δεν υπάρχει χρόνος για αντίδραση.
Μια ολόκληρη πόλη εξαφανίζεται μέσα σε μια στιγμή.
Ο τίτλος του κεφαλαίου είναι συγκλονιστικός: μια αστραπή χωρίς βροντή. Γιατί η καταστροφή έρχεται πριν προλάβει ο ανθρώπινος νους να την κατανοήσει. Η καθημερινότητα μετατρέπεται σε κόλαση μέσα σε ένα δευτερόλεπτο.
Δεύτερο κεφάλαιο: «Η φωτιά».
Το δεύτερο κεφάλαιο, «The Fire», περιγράφει τις πρώτες ώρες μετά την έκρηξη. Η Χιροσίμα δεν είναι πλέον πόλη. Είναι ένας κόσμος από ερείπια, πτώματα, καπνό και ανθρώπινο πόνο. Οι επιζώντες περπατούν στους δρόμους σαν φαντάσματα. Πολλοί έχουν εγκαύματα, άλλοι αναζητούν συγγενείς, άλλοι ζητούν μόνο λίγο νερό. Χιλιάδες επιζώντες κατευθύνονται προς το πάρκο Ασάνο, αναζητώντας καταφύγιο. Όμως μαζί τους μεταφέρουν τη φρίκη μιας πόλης που δεν υπάρχει πια. Το δημόσιο πάρκο Ασάνο, μια μεγάλη δασώδης έκταση στην άκρη της πόλης, γίνεται το σημείο αναφοράς για χιλιάδες τρομοκρατημένους και βαριά τραυματισμένους πολίτες. Θεωρείται ασφαλές επειδή τα δέντρα προσφέρουν προστασία από τη θερμότητα των κτιρίων που καταρρέουν.
Στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού, ο νεαρός γιατρός Σασάκι βρίσκεται αντιμέτωπος με μια βιβλική καταστροφή. Είναι ο μόνος ανέπαφος γιατρός. Μέσα σε λίγες ώρες, χιλιάδες αιμορραγούντες και παραμορφωμένοι ασθενείς σπάνε τις πόρτες και κατακλύζουν τους διαδρόμους. Ο Δρ. Σασάκι αρχίζει να επιδένει πληγές μηχανικά, χωρίς σταματημό, χρησιμοποιώντας ό,τι υλικά έχουν απομείνει.
Ο αιδεσιμότατος Τανιμότο, τρέχει απεγνωσμένα προς το κέντρο της πόλης για να βρει τη γυναίκα και το μωρό του. Συναντιούνται τυχαία στον δρόμο σε μια συγκλονιστική στιγμή, αλλά συνειδητοποιούν ότι το καθήκον τους καλεί να βοηθήσουν άλλους. Ο Τανιμότο πηγαίνει στο πάρκο Ασάνο και αρχίζει να οργανώνει τη μεταφορά και τη φροντίδα των θυμάτων.
Ο πατέρας Κλάινζοργκε αν και αιμορραγεί από τα δικά του τραύματα, επιστρέφει στα ερείπια της ιεραποστολής για να μαζέψει λίγα απαραίτητα πράγματα και βοηθάει άλλους τραυματίες να ξεφύγουν. Οδηγεί μια ομάδα ανθρώπων προς το πάρκο Ασάνο, βλέποντας στον δρόμο φρικτά παραμορφωμένους ανθρώπους που δεν ζητούν καν βοήθεια από το σοκ που έχουν υποστεί.
Η Νακάμουρα αφού καταφέρνει να βγάλει τα τρία της παιδιά ζωντανά από τα χαλάσματα του σπιτιού τους, μαζεύει τα ελάχιστα πράγματα που σώθηκαν (ανάμεσά τους και τη ραπτομηχανή της, την οποία όμως στην συνέχεια πετάει σε ένα πηγάδι για να σωθεί από τη φωτιά). Παίρνει τα παιδιά της και περπατά μέσα από τους φλεγόμενους δρόμους προς το πάρκο Ασάνο.
Η κατάστασή της Σασάκι είναι η πιο τραγική. Παραμένει αναίσθητη και θαμμένη κάτω από τις βαριές βιβλιοθήκες του εργοστασίου για ώρες. Όταν τελικά την ανασύρουν κάποιοι εργάτες, το πόδι της είναι ολοσχερώς σπασμένο και παραμορφωμένο. Την αφήνουν ξαπλωμένη στην αυλή του εργοστασίου, καθώς η φωτιά πλησιάζει επικίνδυνα.
Το δεύτερο κεφάλαιο αποκαλύπτει μια βαθιά αλήθεια: η καταστροφή δεν είναι μόνο η στιγμή της έκρηξης. Είναι αυτό που ακολουθεί.
Ο πανικός της άμεσης επιβίωσης. Ο Χέρσι δείχνει πώς οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται, καθώς οι ήρωες πρέπει να επιλέξουν ανάμεσα στη σωτηρία των ιδίων, των δικών τους ανθρώπων και τη βοήθεια προς τους εκατοντάδες ετοιμοθάνατους γύρω τους.
Τρίτο κεφάλαιο: «Λεπτομέρειες ερευνώνται».
Στο τρίτο κεφάλαιο, «Details Are Being Investigated», οι άνθρωποι αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι αυτό που συνέβη δεν ήταν μια συνηθισμένη βόμβα. Μια παράξενη, μαύρη βροχή με σταγόνες μεγάλες όσο μικρές γυάλινες μπίλιες αρχίζει να πέφτει, λασπώνοντας τα πάντα. {Αυτό το φαινόμενο ονομάζεται πλέον «Μαύρη Βροχή» (Black Rain). Η τρομακτική θερμότητα της πυρηνικής έκρηξης εξάτμισε τεράστιες ποσότητες νερού από τα ποτάμια της Χιροσίμα. Οι υδρατμοί αυτοί ανέβηκαν στην ατμόσφαιρα, ενώθηκαν με τόνους ραδιενεργού σκόνης, στάχτης και αιθάλης από την κατεστραμμένη πόλη, και συμπυκνώθηκαν. Το αποτέλεσμα ήταν να πέσει μια βαριά, παχύρρευστη και εξαιρετικά τοξική βροχή. Λόγω της πυκνότητας των σωματιδίων που κουβαλούσε, οι σταγόνες της ήταν τεράστιες (σαν μπίλιες), άφηναν μαύρους λεκέδες στο δέρμα και τα ρούχα, και μετέφεραν θανατηφόρα επίπεδα ραδιενέργειας στους ανθρώπους που τη δέχτηκαν.}
Αμέσως μετά, ένας τρομακτικός ανεμοστρόβιλος, που δημιουργήθηκε από τη θερμότητα των πυρκαγιών, σαρώνει το πάρκο Ασάνο, ξεριζώνοντας δέντρα και πνίγοντας ανθρώπους στο ποτάμι.
Ο πάστορας Τανιμότο βρίσκει μια παρατημένη βάρκα και περνάει ώρες μεταφέροντας τραυματίες και εγκαυματίες από την όχθη του ποταμού που φλεγόταν, προς το ασφαλές μέρος του πάρκου. Σε μια συγκλονιστική στιγμή, καθώς πιάνει τα χέρια μιας γυναίκας για να τη σηκώσει, το δέρμα της ξεκολλάει ολόκληρο σαν γάντι λόγω των εγκαυμάτων.
Ο Πατέρας Κλάινζοργκε, παρά τα δικά του τραύματα και την εξάντληση, περιφέρεται στο πάρκο προσφέροντας νερό με ένα σκουριασμένο τενεκεδάκι και ψέλνοντας προσευχές για τους ετοιμοθάνατους, λειτουργώντας ως μια φιγούρα ελπίδας μέσα στην κόλαση.
Ο Δρ. Τερουφούμι Σασάκι συνεχίζει να δουλεύει για δεύτερο εικοσιτετράωρο χωρίς ίχνος ύπνου. Το νοσοκομείο έχει γεμίσει ασφυκτικά με χιλιάδες παραμορφωμένα σώματα που αιμορραγούν. Οι νεκροί στοιβάζονται στους διαδρόμους και στον προαύλιο χώρο, καθώς δεν υπάρχουν μέσα για να ταφούν.
Η νεαρή Τόσικο παραμένει για δύο μερόνυχτα ξεχασμένη κάτω από μια πρόχειρη τέντα από λαμαρίνες, δίπλα στα πτώματα δύο ανθρώπων. Το σπασμένο της πόδι έχει πρηστεί σε σημείο που το δέρμα της είναι έτοιμο να σκάσει, και υποφέρει από φρικτούς πόνους χωρίς κανένα παυσίπονο ή ιατρική φροντίδα.
Η Κλάρα Νακάμουρα προσπαθεί να κρατήσει ζωντανά τα τρία παιδιά της μέσα στο πάρκο, βλέποντάς τα να κάνουν συνεχώς εμετό- ένα από τα πρώτα, μυστηριώδη συμπτώματα που προκάλεσε το "αόρατο δηλητήριο" της βόμβας.
Οι επιζώντες ακούνε από ένα πρόχειρο ραδιόφωνο τις επίσημες ανακοινώσεις. Μαθαίνουν ότι η πόλη τους καταστράφηκε ολοσχερώς από έναν «νέο τύπο βόμβας», χωρίς όμως να δίνονται ακόμα λεπτομέρειες για τη ραδιενέργεια.
Η λέξη «ατομική» αρχίζει να ακούγεται δειλά λίγα εικοσιτετράωρα αργότερα, αλλά κανείς δεν μπορεί ακόμη να αντιληφθεί το μέγεθος της νέας εποχής που έχει ξεκινήσει.
Το πιο τρομακτικό στοιχείο είναι ο αόρατος εχθρός: η ακτινοβολία.
Άνθρωποι που φαίνονται σχετικά καλά αρχίζουν ξαφνικά να αρρωσταίνουν.
Χάνουν τα μαλλιά τους.
Παρουσιάζουν αιμορραγίες.
Αδυνατούν να επουλώσουν τις πληγές τους.
Πεθαίνουν χωρίς να έχουν υποστεί εμφανή τραύματα.
Η ιατρική βρίσκεται μπροστά σε ένα φαινόμενο που δεν γνωρίζει. Η επιστήμη που δημιούργησε τη νέα δύναμη βρίσκεται τώρα αντιμέτωπη με τις συνέπειές της.
Τέταρτο κεφάλαιο: «Το πανικόχορτο και το πύρεθρο».
Το τέταρτο κεφάλαιο, «Panic Grass and Feverfew», μεταφέρει τον αναγνώστη στις εβδομάδες και τους μήνες μετά την έκρηξη.
Οι επιζώντες (ανάμεσά τους η Κλάρα Νακάμουρα και ο Πατέρας Κλάινζοργκε) άρχισαν να εμφανίζουν συμπτώματα που δεν έμοιαζαν με καμία γνωστή ασθένεια της εποχής Σε ένα πρώτο στάδιο είχαν εντονη ναυτία, πονοκέφαλο και συνεχείς εμετούς, που ξεκίνησαν αμέσως μετά την έκρηξη. Σε δεύτερο στάδιο (3-4 εβδομάδες μετά) τα μαλλιά των ανθρώπων άρχισαν να πέφτουν μέσα σε μια νύχτα. Εμφανίστηκαν μεγάλες, σκούρες κηλίδες στο δέρμα (πετέχειες), οι οποίες ήταν εσωτερικές αιμορραγίες. Σε τρίτο στάδιο, τα ούλα τους αιμορραγούσαν ασταμάτητα, οι πληγές τους μολύνονταν αντί να κλείνουν, και ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα τους έπεφτε σε μηδενικά επίπεδα, αφήνοντάς τους χωρίς ανοσοποιητικό σύστημα.
Οι γιατροί της πόλης, αποκομμένοι από την επιστημονική κοινότητα και χωρίς εξοπλισμό, πίστευαν αρχικά ότι πρόκειται για κάποιου είδους εξωτική δυσεντερία ή χημική δηλητηρίαση από κάποιο αέριο που απελευθέρωσε η βόμβα. Ονόμασαν την ασθένεια «Νόσο Χ» ή «Νόσο της Ατομικής Βόμβας». Μόνο όταν κατέφθασαν ειδικά επιστημονικά κλιμάκια από το Τόκιο άρχισε να ψιθυρίζεται η λέξη «ραδιενέργεια». Το μυστήριο έγινε ακόμα πιο απόκοσμο λόγω μιας παράδοξης εικόνας που περιγράφει ο Χέρσι: ενώ οι άνθρωποι έλιωναν και πέθαιναν από το αόρατο δηλητήριο, η φύση πάνω στα ερείπια άρχισε να αναγεννάται με οργιώδη τρόπο. Λόγω των χημικών αντιδράσεων και της θερμότητας στο έδαφος, αγριολούλουδα, πράσινα φυτά και καταπράσινα χόρτα φύτρωσαν μέσα από τις στάχτες με αφύσικη ταχύτητα, καλύπτοντας τα χαλάσματα.
Αυτή η αντίθεση- μια πόλη που πρασινίζει, ενώ οι κάτοικοί της πεθαίνουν από μια αόρατη απειλή -έκανε τη νόσο να μοιάζει στα μάτια των επιζώντων με μια μεταφυσική κατάρα.
Ανάμεσα στα ερείπια φυτρώνουν φυτά. Η φύση επιστρέφει πριν ακόμη επουλωθούν οι πληγές των ανθρώπων. Όμως η καταστροφή συνεχίζεται. Η ασθένεια από την ακτινοβολία χτυπά ανθρώπους που πίστευαν ότι είχαν σωθεί. Ο θάνατος δεν έρχεται πια με τη φωτιά, αλλά σιωπηλά, μέσα από το ίδιο το σώμα. Οι γιατροί προσπαθούν να βοηθήσουν χωρίς να γνωρίζουν πραγματικά τον εχθρό που αντιμετωπίζουν. Η ατομική βόμβα αποκαλύπτεται ως ένα όπλο διαφορετικό από όλα τα προηγούμενα: ένα όπλο που συνεχίζει να σκοτώνει μήνες αφού έχει τελειώσει η έκρηξη.
Ο Τζον Χέρσι επέλεξε τον πρωτότυπο τίτλο «Panic Grass and Feverfew» (στα ελληνικά αποδόθηκε ως «Η πανώλη των πανικών» ή «Πανικός και Παρθένιο») για το τέταρτο κεφάλαιο, για να αναδείξει μια συγκλονιστική αντίθεση που παρατήρησε όταν επισκέφθηκε την κατεστραμμένη πόλη. Ο τίτλος αναφέρεται σε δύο συγκεκριμένα είδη άγριων φυτών και βοτάνων: το panic grass (ένα είδος αγριόχορτου) και το feverfew (το φυτό «Χρυσάνθεμο το παρθένιο»). Η επιλογή αυτή κρύβει τρεις βαθιούς συμβολισμούς:
Ι. Η ειρωνεία της φύσης απέναντι στον θάνατο.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1945, λίγες εβδομάδες μετά την έκρηξη, η Χιροσίμα ήταν μια απέραντη γκρίζα έρημος από στάχτη και ερείπια. Όμως, λόγω της τρομακτικής θερμότητας και των χημικών αντιδράσεων που προκάλεσε η βόμβα στο έδαφος, συνέβη κάτι αναπάντεχο: το χώμα έγινε υπερβολικά γόνιμο. Ξαφνικά, μέσα από τις στάχτες, τα αγριόχορτα (panic grass) και τα λουλούδια (feverfew) άρχισαν να φυτρώνουν με οργιώδη, αφύσικη ταχύτητα και να καλύπτουν τα πάντα με ένα λαμπερό πράσινο χρώμα. Ο Χέρσι περιγράφει αυτή την εικόνα ως βαθιά ειρωνική και μακάβρια: η φύση ξαναγεννιόταν με απίστευτη ζωντάνια, την ίδια ακριβώς στιγμή που οι επιζήσαντες άνθρωποι (οι hibakusha) έλιωναν και πέθαιναν κατά χιλιάδες από το αόρατο δηλητήριο της ραδιενέργειας.
ΙΙ.Το λογοπαίγνιο με τη λέξη «Πανικός».
Στα αγγλικά, το αγριόχορτο ονομάζεται panic grass (βοτανική ονομασία: Panicum). Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τη λέξη αυτή ως λογοπαίγνιο για να περιγράψει την ψυχολογική κατάσταση των επιζώντων στο τέταρτο κεφάλαιο. Μετά το αρχικό σοκ, οι άνθρωποι συνειδητοποιούν ότι πεθαίνουν από μια μυστηριώδη, αόρατη ασθένεια. Τα μαλλιά τους πέφτουν, το δέρμα τους γεμίζει κηλίδες και ένας διάχυτος, βουβός πανικός απλώνεται στην πόλη, καθώς κανείς δεν ξέρει ποιος θα είναι ο επόμενος.
ΙΙΙ. Η ειρωνεία της «θεραπείας».
Το feverfew (παρθένιο) είναι ένα παραδοσιακό βότανο που χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα για τη μείωση του πυρετού και την ανακούφιση από τον πόνο. {Είναι ένα πανάρχαιο φαρμακευτικό βότανο, γνωστό από την εποχή του Διοσκουρίδη. Το αγγλικό του όνομα (feverfew) προέρχεται από τη λατινική λέξη febrifugia, που σημαίνει «διώκτης του πυρετού», καθώς χρησιμοποιούνταν παραδοσιακά ως αντιπυρετικό και παυσίπονο (κάτι σαν την «ασπιρίνη του Μεσαίωνα»). Σήμερα χρησιμοποιείται κυρίως σε συμπληρώματα διατροφής για την πρόληψη των ημικρανιών.} Η τραγική ειρωνεία που υπογραμμίζει ο Χέρσι είναι ότι το φυτό αυτό φύτρωνε παντού γύρω από τους ετοιμοθάνατους, όμως κανένα βότανο και κανένα γνωστό φάρμακο της εποχής δεν μπορούσε να θεραπεύσει τον φρικτό πυρετό και την εσωτερική αιμορραγία που προκαλούσε η ραδιενέργεια. Το «θεραπευτικό» φυτό ήταν εκεί, αλλά ήταν εντελώς ανώφελο μπροστά στο πυρηνικό ολοκαύτωμα. Με αυτόν τον τίτλο, ο Χέρσι κατάφερε να αποτυπώσει την απόκοσμη, σχεδόν εφιαλτική ομορφιά μιας πόλης που πρασίνιζε, ενώ οι κάτοικοί της βίωναν το τέλος του κόσμου.
Πέμπτο κεφάλαιο: «Μετά από σαράντα χρόνια».
Το 1985, ο John Hersey επιστρέφει στη Χιροσίμα και προσθέτει ένα νέο κεφάλαιο: «Μετά από σαράντα χρόνια». Δεν γράφει πλέον για την ημέρα της καταστροφής, αλλά για τη ζωή μετά από αυτήν. Οι έξι επιζώντες έχουν μεγαλώσει. Όμως η βόμβα εξακολουθεί να υπάρχει μέσα στις αναμνήσεις και στα σώματά τους.
Οι "hibakusha", όπως ονομάστηκαν οι επιζώντες της ατομικής βόμβας, αντιμετωπίζουν ασθένειες, κοινωνικές προκαταλήψεις και τον φόβο για τις συνέπειες της ακτινοβολίας.
Ο Τανιμότο γίνεται σύμβολο του αγώνα για ειρήνη. Ταξίδεψε πολλές φορές στις ΗΠΑ. Μάζεψε χρήματα για την ανοικοδόμηση της Χιροσίμα και βοήθησε τις κοπέλες με παραμορφωτικές ουλές («Κορίτσια της Χιροσίμα») να κάνουν πλαστικές επεμβάσεις στην Αμερική. Έγινε μια σημαντική φιγούρα του παγκόσμιου ειρηνιστικού κινήματος. Πέθανε το 1986 σε ηλικία 77 ετών, ζώντας τα τελευταία του χρόνια ήρεμα, αλλά με μια πικρία για την αδιαφορία του κόσμου απέναντι στα πυρηνικά όπλα.
Η Κλάρα Νακάμουρα έχασε τη ραπτομηχανή της (την πηγή εισοδήματός της) και αρρώστησε βαριά από τη ραδιενέργεια, χάνοντας όλα της τα μαλλιά. Πάλεψε για χρόνια με την ακραία φτώχεια. Δούλεψε ως καθαρίστρια και σε εργοστάσιο για να μεγαλώσει τα τρία παιδιά της, παρά τη συνεχή κόπωση που της προκαλούσε η νόσος. Όταν το ιαπωνικό κράτος άρχισε να δίνει συντάξεις στους hibakusha, η ζωή της βελτιώθηκε. Μετακόμισε σε δικό της σπίτι, ασχολήθηκε με τον παραδοσιακό χορό και είδε τα παιδιά της να προοδεύουν. Πέθανε το 1989 από φυσικά αίτια.
Ο Τερουφούμι Σασάκι έζησε εβδομάδες στο Νοσοκομείο του Ερυθρού Σταυρού χωρίς ύπνο, περιθάλποντας χιλιάδες ασθενείς. Ήταν ο μόνος που δεν εμφάνισε σοβαρά συμπτώματα ραδιενέργειας. Στάθηκε στην πρώτη γραμμή της έρευνας για τις επιπτώσεις της ατομικής βόμβας. Αργότερα, άφησε το νοσοκομείο, πήρε το διδακτορικό του και άνοιξε μια δική του, πολύ επιτυχημένη ιδιωτική κλινική στην ύπαιθρο. Έγινε αναγνωρισμένος επιστήμονας, αλλά έμεινε πάντα εσωστρεφής και στοιχειωμένος από τις αναμνήσεις του 1945. Πέθανε το 1992.
Ο πατέρας Βίλχελμ Κλάινζοργκε μετά την έκρηξη οι πληγές του δεν έκλειναν ποτέ και το αίμα του παρουσίαζε σοβαρές αλλοιώσεις. Νοσηλεύτηκε για μήνες στο Τόκιο. Αγάπησε τόσο πολύ τον ιαπωνικό λαό που πήρε την ιαπωνική υπηκοότητα και άλλαξε το όνομά του σε Father Makoto Takakura. Παρά τη μόνιμη σωματική του εξάντληση, συνέχισε να υπηρετεί ως ιερέας σε μια μικρή ενορία. Η υγεία του κατέρρευσε εντελώς. Πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του κατάκοιτος στο νοσοκομείο, με φρικτούς πόνους. Πέθανε το 1977, όντας ο πρώτος από τους έξι που έφυγε από τη ζωή.
Η Τόσικο Σασάκι έμεινε καθηλωμένη στο κρεβάτι για περισσότερο από ένα χρόνο. Το πόδι της δεν γιατρεύτηκε ποτέ σωστά, αφήνοντάς την με μόνιμη αναπηρία. Επιπλέον, ο αρραβωνιαστικός της την εγκατέλειψε λόγω του στίγματος της βόμβας. Με τη βοήθεια και την πνευματική καθοδήγηση του Πατέρα Κλάινζοργκε, στράφηκε στον Καθολικισμό. Έγινε καλόγρια (Sister Dominique) και αφιέρωσε τη ζωή της στη φροντίδα ορφανών παιδιών και ηλικιωμένων. Εξελίχθηκε σε μια δυναμική γυναίκα με σπουδαίο κοινωνικό έργο και έγινε η πρώτη γυναίκα διευθύντρια σε μεγάλο οίκο ευγηρίας στην Ιαπωνία. Πέθανε το 1998.
Ο Δρ. Μασακάζου Φουτζίι μετά την έκρηξη έχασε την κλινική και την περιουσία του. Φιλοξενήθηκε σε σπίτια φίλων μέχρι να αναρρώσει από τα κατάγματα. Ξαναέχτισε μια σύγχρονη κλινική στη Χιροσίμα. Αντί να εμπλακεί με τον ακτιβισμό, επέλεξε να ζήσει μια ζωή γεμάτη απολαύσεις: αγόρασε ακριβά αυτοκίνητα, ταξίδευε, έμαθε ξένες γλώσσες και έκανε παρέα με Αμερικανούς στρατιωτικούς γιατρούς. Η ζωή του είχε τραγικό επίλογο. Το 1973, λόγω διαρροής αερίου από μια θερμάστρα στο σπίτι του, έπεσε σε κώμα. Έμεινε φυτό για 11 χρόνια και πέθανε το 1984, λίγους μήνες πριν ο Χέρσι επιστρέψει στη Χιροσίμα για να τον συναντήσει.
Η κληρονομιά της «Χιροσίμα».
Η δημοσίευση του έργου προκάλεσε παγκόσμιο σοκ. Τα 300.000 αντίτυπα του περιοδικού The New Yorker εξαντλήθηκαν σε λίγες ώρες. Οι εφημερίδες δεν προλάβαιναν να τυπώνουν αποσπάσματα, ενώ η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη που το τεύχος πωλούνταν στη μαύρη αγορά. Εκατομμύρια άνθρωποι γνώρισαν για πρώτη φορά την ανθρώπινη πλευρά της πυρηνικής καταστροφής.
Στη Μεγάλη Βρετανία, λόγω της μεταπολεμικής έλλειψης χαρτιού, ήταν αδύνατο να τυπωθεί ολόκληρο το κείμενο. Έτσι, το BBC News πήρε την πρωτοβουλία να μεταδώσει το έργο ραδιοφωνικά, διαβάζοντάς το αυτούσιο σε τέσσερις συνεχόμενες βραδινές εκπομπές, καθηλώνοντας εκατομμύρια Βρετανούς ακροατές.
Για πρώτη φορά, ο μέσος πολίτης στη Δύση συνειδητοποίησε ότι η βόμβα δεν σκότωσε απλώς ακαριαία, αλλά ότι οι άνθρωποι συνέχιζαν να πεθαίνουν με φρικτό τρόπο εβδομάδες μετά λόγω της «νόσου Χ» (της ραδιενέργειας).
Πολλοί Αμερικανοί και Ευρωπαίοι πολίτες ένιωσαν βαθιές ενοχές. Το αφήγημα ότι η βόμβα ήταν μια «δίκαιη και αναγκαία πράξη» για τη λήξη του πολέμου άρχισε να κλονίζεται σοβαρά, καθώς οι αναγνώστες ταυτίστηκαν με τους έξι απλούς, καθημερινούς ανθρώπους του βιβλίου.
Ο διάσημος φυσικός Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο οποίος είχε συμβάλει έμμεσα στη δημιουργία της βόμβας, αγόρασε ο ίδιος 1.000 αντίτυπα του άρθρου για να τα μοιράσει σε άλλους επιστήμονες και προσωπικότητες, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο αφανισμού της ανθρωπότητας.
Ο αντίκτυπος στην κοινή γνώμη ήταν τόσο απειλητικός για την αμερικανική εξωτερική πολιτική, που ο Υπουργός Πολέμου, Henry Stimson, αναγκάστηκε να δημοσιεύσει ένα εκτενές άρθρο-απάντηση. Σκοπός του ήταν να δικαιολογήσει επίσημα την απόφαση του προέδρου Τρούμαν, ισχυριζόμενος ότι η βόμβα έσωσε εκατομμύρια ζωές Αμερικανών στρατιωτών.
Παραδόξως, οι ίδιοι οι Ιάπωνες άργησαν να διαβάσουν το έργο. Οι αμερικανικές δυνάμεις κατοχής στο Τόκιο απαγόρευσαν τη μετάφραση και την κυκλοφορία του βιβλίου στην Ιαπωνία μέχρι το 1949, φοβούμενες ότι θα αναζωπυρωνόταν το αντιαμερικανικό μένος. Όταν τελικά μεταφράστηκε, το βιβλίο λειτούργησε ως λύτρωση για τους επιζώντες. Ένιωσαν ότι η διεθνής κοινότητα αναγνώρισε επιτέλους τη βουβή τους τραγωδία, βγάζοντάς τους από το περιθώριο της ιστορίας. Όπως έγραψε αργότερα ο ίδιος ο Τζον Χέρσι, αυτό που κράτησε την ανθρωπότητα ασφαλή από έναν πυρηνικό όλεθρο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου δεν ήταν η στρατιωτική αποτροπή, αλλά η συλλογική μνήμη της φρίκης της Χιροσίμα -μια μνήμη που το δικό του βιβλίο δημιούργησε.
Η «Χιροσίμα» δεν είναι ένα βιβλίο μόνο για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι ένα βιβλίο για το μέλλον της ανθρωπότητας.
Θέτει το πιο δύσκολο ερώτημα της σύγχρονης εποχής: Μπορεί η επιστήμη να προχωρά χωρίς ηθική ευθύνη;
Η ατομική βόμβα ήταν ένα τεχνολογικό επίτευγμα, αλλά ταυτόχρονα μια ηθική δοκιμασία.
Ο Χέρσι μας θυμίζει ότι πίσω από κάθε όπλο υπάρχει ένας άνθρωπος. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ζωή. Και πίσω από κάθε ιστορική απόφαση υπάρχει η ευθύνη απέναντι στις επόμενες γενιές.
Η Χιροσίμα δεν είναι μόνο μια πόλη που καταστράφηκε. Είναι μια προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί όταν η ανθρώπινη δύναμη ξεπεράσει την ανθρώπινη σοφία.
.jpg)
