Όταν ο Ελύτης συνάντησε τον Καβάφη.

Δεν συναντήθηκαν ποτέ. Κι όμως, στην ελληνική γλώσσα συναντιούνται κάθε φορά που ένας άνθρωπος κοιτάζει ταυτόχρονα το φως και τη σκιά.

Ο Ελύτης έφτασε κρατώντας ένα κοχύλι. Ο Καβάφης ένα παλιό χειρόγραφο. Ο πρώτος μιλούσε για το Αιγαίο που γεννά την ελευθερία· ο δεύτερος για την Αλεξάνδρεια που γεννά τη μνήμη. Ο ένας ύψωνε το βλέμμα προς τον ήλιο, ο άλλος το βύθιζε στους διαδρόμους της Ιστορίας.

«Το φως», είπε ο Ελύτης.

«Ο χρόνος», απάντησε ο Καβάφης.

Κανείς τους δεν είχε άδικο.

Γιατί το φως χωρίς μνήμη γίνεται τύφλωση, όπως και η μνήμη χωρίς φως γίνεται σκοτεινό μουσείο. Ανάμεσά τους απλώθηκε η ελληνική γλώσσα, όχι ως γέφυρα αλλά ως θάλασσα. Εκεί όπου κάθε λέξη μπορεί να είναι ταυτόχρονα κύμα και ερείπιο, άνοιξη και παρακμή, ελπίδα και ειρωνεία.

Στο τέλος δεν χρειάστηκε να συμφωνήσουν. Ο Ελύτης άφησε το κοχύλι πάνω στο τραπέζι. Ο Καβάφης ακούμπησε δίπλα του το χειρόγραφο. Και τότε ακούστηκε ο ίδιος ψίθυρος: πως η ποίηση δεν σώζει τον κόσμο· σώζει όμως τη δυνατότητα του ανθρώπου να τον αντικρίζει με αλήθεια.

Ίσως αυτή να ήταν η μοναδική συνάντηση που άξιζε να συμβεί.

Μποστάνι: Από τη γλυκιά σκιά του Παγγαίου.

Η λέξη «μποστάνι» προέρχεται από την τουρκική λέξη bostan, η οποία με τη σειρά της έχει τις ρίζες της στην περσική γλώσσα (από τη λέξη būstān). Αν αναλύσουμε την αρχική περσική λέξη, αποτελείται από δύο συνθετικά Το bū/ bō που σημαίνει «οσμή» ή «άρωμα» και stān, είναι η γνωστή κατάληξη που σημαίνει «τόπος» ή «χώρα» (όπως Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ουζμπεκιστάν κα.). Επομένως, η κυριολεκτική σημασία της λέξης στην αρχική της μορφή ήταν «ο τόπος με τα αρώματα», αναφερόμενη κυρίως σε έναν κήπο με μυρωδικά, λουλούδια ή φρούτα. Στην ελληνική γλώσσα η λέξη επικράτησε κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και πήρε την πιο πρακτική της σημασία, δηλαδή τον κήπο όπου καλλιεργούνται κυρίως ζαρζαβατικά και λαχανικά. Μια λέξη μικρή, μα κλεισμένη μέσα της ολόκληρη η μνήμη της γης. Είναι ο κήπος που ξυπνά με τη δροσιά του πρωινού, ο τόπος όπου ο σπόρος γίνεται καρπός και ο χρόνος μετριέται με ανθούς, χρώματα και αρώματα.

Στους πρόποδες του Παγγαίου, ανάμεσα στο βουνό και την εύφορη μακεδονική γη, το μποστάνι δεν είναι μόνο ένας τόπος καλλιέργειας. Είναι ένας διάλογος ανάμεσα στη φύση και τον άνθρωπο. Κάθε καρπός κρατά μέσα του λίγο από τον ήλιο, τη βροχή και την υπομονή εκείνων που τον φρόντισαν.

Και όταν η γενναιοδωρία του κήπου φτάνει στο τραπέζι, ο καρπός αλλάζει μορφή χωρίς να χάσει την ψυχή του. Γίνεται γλυκό. Μια μικρή γιορτή της γης, όπου η παράδοση συναντά τη δημιουργία. Το φρούτο, το άρωμα και η γεύση μετατρέπονται σε ανάμνηση, σαν ένα καλοκαίρι που αποφάσισε να μείνει λίγο περισσότερο.

Το γλυκό του μποστανιού δεν είναι απλώς το τέλος ενός γεύματος. Είναι η συνέχεια μιας ιστορίας που ξεκίνησε κάτω από το χώμα. Είναι η στιγμή που ο κήπος μπαίνει στο σπίτι, που το βουνό κάθεται στο τραπέζι και ο άνθρωπος θυμάται πως η τροφή δεν είναι μόνο ύλη, αλλά δεσμός με τον τόπο.

Από το μποστάνι στο γλυκό, από τη γη του Παγγαίου στην ανθρώπινη μνήμη, ταξιδεύει μια απλή αλήθεια: οι πιο αυθεντικές γεύσεις είναι εκείνες που κρατούν μέσα τους το άρωμα της καταγωγής τους.

Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων Θεόδωρου Κοκκινίδη, Κηπιά, Ελευθερούπολης, Καβάλας.

 

Βάθρες Μεσορόπης, Καβάλας.