Η καταλληλότητα.

 

Η καταλληλότητα είναι μια παράξενη λέξη.

Σαν να υπάρχει για κάθε πράγμα η σωστή θέση, για κάθε άνθρωπο ο σωστός άνθρωπος, για κάθε επιθυμία η σωστή στιγμή.

Κι όμως, η ζωή σπάνια λειτουργεί τόσο τακτοποιημένα.

Το κατάλληλο δεν είναι πάντοτε αυτό που ταιριάζει με τις συνθήκες. Μερικές φορές είναι αυτό που τις ανατρέπει. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι ακατάλληλος για την ησυχία σου και απολύτως κατάλληλος για την αλήθεια σου. Μια απόφαση μπορεί να είναι δύσκολη, άβολη, ακόμη και επώδυνη, αλλά να είναι η μόνη που δεν σε μικραίνει.

Ίσως λοιπόν η καταλληλότητα να μην είναι ζήτημα συγχρονισμού.

Να είναι ζήτημα αναγνώρισης.

Να μπορείς, όταν κάτι σταθεί μπροστά σου, να καταλάβεις αν ήρθε για να γεμίσει ένα κενό ή για να ανοίξει μια πόρτα.

Γιατί το πιο επικίνδυνο λάθος δεν είναι να επιλέξεις κάτι ακατάλληλο.

Είναι να περάσεις δίπλα από το κατάλληλο επειδή δεν έμοιαζε καθόλου με αυτό που περίμενες.

Η κατάλληλη στιγμή την πιο ακατάλληλη ώρα.

Υπάρχουν στιγμές που φτάνουν ακριβώς όταν πρέπει, αλλά σε βρίσκουν ακριβώς όταν δεν μπορείς να τις ζήσεις.

Ένας άνθρωπος εμφανίζεται όταν η καρδιά έχει μόλις κλείσει τις πόρτες της. Μια ευκαιρία έρχεται όταν όλα μοιάζουν τακτοποιημένα. Μια αλήθεια φωτίζει το δωμάτιο όταν έχουμε ήδη συνηθίσει το σκοτάδι.

Κι έτσι το σωστό μοιάζει λάθος.

Όχι επειδή δεν ήταν αυτό που χρειαζόμασταν, αλλά επειδή έφτασε πριν προλάβουμε να γίνουμε εκείνοι που θα μπορούσαν να το κρατήσουν.

Ίσως η ζωή να μη μας δίνει πάντοτε λάθος πράγματα στη λάθος στιγμή. Ίσως κάποιες φορές να μας δίνει το σωστό πράγμα στην πιο ακατάλληλη ώρα, για να δοκιμάσει όχι την τύχη μας, αλλά το θάρρος μας.

Γιατί υπάρχουν ευκαιρίες που χάνονται όχι επειδή δεν ήταν για μας.

Χάνονται επειδή, όταν ήρθαν, εμείς είχαμε ακόμη ανάγκη από την παλιά μας ζωή.

Ακατάλληλα αναγνώσματα.

 

Υπάρχουν βιβλία που έρχονται στη ζωή μας σε λάθος ηλικία, σε λάθος δωμάτιο, σε λάθος στιγμή. Κι όμως, ίσως ακριβώς γι’ αυτό μένουν.

Τα διαβάζεις νέος και νομίζεις πως καταλαβαίνεις. Τα ξαναδιαβάζεις χρόνια αργότερα και ανακαλύπτεις πως τότε δεν διάβαζες το βιβλίο· διάβαζες τον εαυτό που ήθελες να είσαι.

Ένα βιβλίο μπορεί να είναι ακατάλληλο επειδή σου δίνει μια σκέψη πριν αποκτήσεις τα εργαλεία για να την αντέξεις. Μια εικόνα πριν γνωρίσεις την απώλεια. Έναν έρωτα πριν μάθεις τη μοναξιά. Μια αμφιβολία πριν καταλάβεις πόσο ακριβή είναι η βεβαιότητα.

Κάποια αναγνώσματα δεν τελειώνουν στην τελευταία σελίδα. Συνεχίζουν υπόγεια, μέσα στις αποφάσεις, στις σχέσεις, ακόμη και στα λάθη μας.

Και ίσως αυτό να είναι το παράξενο με τα βιβλία:

τα πιο ακατάλληλα δεν είναι εκείνα που διαβάσαμε όταν δεν έπρεπε·

είναι εκείνα που μας έμαθαν να μην αντέχουμε πια την παλιά μας ζωή.

Ακατάλληλες ζαριές.

 

Υπάρχουν ζαριές που δεν είναι κακές. Είναι απλώς ακατάλληλες.

Πέφτουν τη στιγμή που δεν πρέπει, πάνω σε τραπέζια που δεν έπρεπε να έχουμε καθίσει, για παιχνίδια που δεν γνωρίζαμε ότι παίζουμε. Κι ύστερα κοιτάμε τους αριθμούς σαν να μας χρωστούν εξηγήσεις.

Μα το ζάρι δεν ξέρει από δικαιοσύνη. Δεν γνωρίζει τις προθέσεις μας, τις θυσίες μας, τα σχέδιά μας. Κυλάει, χτυπάει στην άκρη του τραπεζιού και σταματά εκεί όπου δεν το περιμέναμε.

Κάποτε η ακατάλληλη ζαριά είναι μια απώλεια.

Κάποτε ένας έρωτας.

Κάποτε μια απόφαση που δεν μπορούμε να πάρουμε πίσω.

Και τότε καταλαβαίνουμε πως το τυχαίο δεν είναι το αντίθετο της επιλογής.

Είναι ο χώρος που αφήνει η ζωή ανάμεσα σε δύο επιλογές μας.

Γιατί μπορεί να ρίχνουμε τα ζάρια για να δοκιμάσουμε την τύχη μας· στο τέλος, όμως, είναι η ζαριά που δοκιμάζει εμάς.

Ακατάλληλες εικόνες.

Υπάρχουν εικόνες που δεν είναι ακατάλληλες επειδή δείχνουν κάτι απαγορευμένο. Είναι ακατάλληλες επειδή δείχνουν κάτι που θα προτιμούσαμε να μη βλέπουμε.

Ένα βλέμμα που κράτησε λίγο περισσότερο.

Ένα σώμα που πλησίασε χωρίς άδεια στη μνήμη.

Ένα δωμάτιο μετά την αναχώρηση κάποιου.

Ένα χαμόγελο που αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα είχε σκοπό να πει.

Η εικόνα έχει μια σκληρότητα που δεν έχει η μνήμη: δεν μας επιτρέπει να αλλάξουμε την εκδοχή της. Μένει εκεί, ακίνητη, ενώ εμείς αλλάζουμε κάθε φορά που την κοιτάμε.

Ίσως γι’ αυτό κάποιες εικόνες θεωρούνται ακατάλληλες. Όχι επειδή προσβάλλουν τα μάτια, αλλά επειδή διαταράσσουν την τάξη με την οποία είχαμε τακτοποιήσει μέσα μας την πραγματικότητα.

Και υπάρχουν εικόνες που δεν χρειάζεται καν να είναι γυμνές για να είναι επικίνδυνες. Αρκεί να δείχνουν καθαρά αυτό που προσπαθούσαμε χρόνια να μη δούμε.

Ακατάλληλες στιγμές.

 

Υπάρχουν στιγμές που έρχονται στη ζωή μας χωρίς να ρωτήσουν αν είμαστε έτοιμοι.

Ένας άνθρωπος εμφανίζεται όταν η καρδιά έχει ακόμη ανοιχτούς λογαριασμούς. Μια αλήθεια αποκαλύπτεται όταν έχουμε ήδη βολευτεί στο ψέμα. Μια ευκαιρία στέκεται μπροστά μας όταν έχουμε μάθει να φοβόμαστε το κόστος της. Ένα φιλί έρχεται τη στιγμή που έχουμε ορκιστεί πως δεν θα ξαναερωτευτούμε.

Τις λέμε ακατάλληλες στιγμές.

Ίσως όμως να είναι απλώς στιγμές που δεν ταιριάζουν με τη ζωή που είχαμε σχεδιάσει.

Γιατί η ζωή δεν έχει ιδιαίτερο σεβασμό στα σχέδιά μας. Έχει τη συνήθεια να ανοίγει πόρτες όταν έχουμε μόλις κλειδώσει, να φέρνει ανθρώπους όταν έχουμε πείσει τον εαυτό μας πως δεν τους χρειαζόμαστε, να μας ζητά αποφάσεις όταν θα προτιμούσαμε άλλη μια αναβολή.

Κι έτσι περνούν από μπροστά μας πράγματα που μπορεί να ήταν η αρχή μιας άλλης ζωής.

Τα απορρίπτουμε ως «λάθος στιγμή».

Μόνο που μερικές φορές η στιγμή δεν ήταν ακατάλληλη.

Ακατάλληλοι ήμασταν εμείς για τη ζωή που εκείνη η στιγμή μας ζητούσε.

Ακατάλληλη λήψη.

 

Η ακατάλληλη λήψη δεν είναι πάντοτε εκείνη που δείχνει κάτι απαγορευμένο. Μερικές φορές είναι εκείνη που δείχνει κάτι αληθινό τη λάθος στιγμή.

Ένα βλέμμα που έπρεπε να μείνει κρυφό.

Ένα φιλί πριν γίνει ανάμνηση.

Ένα πρόσωπο τη στιγμή που πέφτει η άμυνα.

Μια ζωή χωρίς το φίλτρο που την κάνει εύπεπτη.

Η φωτογραφία έχει αυτή την επικίνδυνη ιδιότητα: σταματά τον χρόνο ακριβώς όταν ο χρόνος δεν πρέπει να σταματήσει. Κι έτσι μια λήψη μπορεί να είναι τεχνικά άψογη και ανθρώπινα ακατάλληλη.

Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πάντα τι επιτρέπεται να φωτογραφίσεις. Είναι τι δικαιούσαι να κρατήσεις από έναν άνθρωπο τη στιγμή που εκείνος δεν προλαβαίνει να κρυφτεί.

Ακατάλληλη ώρα.

 

Υπάρχουν ώρες που δεν είναι λάθος επειδή ήρθαν νωρίς ή αργά. Είναι λάθος επειδή μας βρίσκουν αλλιώς απ’ ό,τι θα έπρεπε.

Ο έρωτας μπορεί να έρθει όταν η καρδιά έχει μάθει να προστατεύεται. Η αλήθεια όταν έχουμε ήδη χτίσει τη ζωή πάνω στο ψέμα. Η ευκαιρία όταν δεν έχουμε πια το θάρρος να τη διακινδυνεύσουμε. Ένας άνθρωπος μπορεί να εμφανιστεί ακριβώς τη στιγμή που τον χρειαζόμαστε και ακριβώς τη στιγμή που δεν μπορούμε να τον κρατήσουμε.

Κι ίσως αυτό να είναι το πιο σκληρό με τον χρόνο: δεν ενδιαφέρεται για την ετοιμότητά μας.

Μας φέρνει μπροστά σε πράγματα που θα μπορούσαν να μας αλλάξουν, αλλά δεν μας ρωτά αν είμαστε έτοιμοι να αλλάξουμε.

Γι’ αυτό υπάρχουν συναντήσεις που μοιάζουν χαμένες και όμως μένουν μέσα μας για χρόνια. Όχι επειδή δεν ήταν σωστές, αλλά επειδή συνέβησαν σε ακατάλληλη ώρα.

Και κάποτε καταλαβαίνουμε πως η ακατάλληλη ώρα δεν ήταν πάντοτε εκείνη που ήρθε κάτι.

Ήταν εκείνη που εμείς δεν τολμήσαμε να γίνουμε αυτό που απαιτούσε η στιγμή.

Η πιο μεγάλη ώρα...

 

Υπάρχουν ώρες που περνούν και ώρες που μας περνούν από μέσα.

Η πιο μεγάλη ώρα δεν έχει δείκτες. Δεν έρχεται όταν το ρολόι συμφωνήσει μαζί μας, αλλά όταν η ζωή απαιτεί μια απάντηση που δεν μπορεί πια να αναβληθεί. Εκείνη τη στιγμή τελειώνουν οι δικαιολογίες, οι πρόβες, οι ασφαλείς αποστάσεις. Μένει μόνο αυτό που πραγματικά είμαστε.

Είναι η ώρα της απόφασης, αλλά και της αποκάλυψης. Γιατί κάθε δύσκολη απόφαση δεν αλλάζει μόνο το μέλλον· αποκαλύπτει το παρόν. Δείχνει ποιον αγαπάμε, τι φοβόμαστε, πόσο αντέχουμε να χάσουμε και μέχρι πού είμαστε διατεθειμένοι να προδώσουμε τον εαυτό μας για να μη χάσουμε κάτι άλλο.

Κάποτε περιμένουμε χρόνια αυτή την ώρα χωρίς να το ξέρουμε. Νομίζουμε πως περιμένουμε έναν άνθρωπο, μια ευκαιρία, μια απάντηση. Στην πραγματικότητα περιμένουμε τη στιγμή που δεν θα μπορούμε πια να κρυφτούμε πίσω από το «αργότερα».

Και τότε καταλαβαίνουμε κάτι παράξενο:

η πιο μεγάλη ώρα δεν είναι εκείνη που αλλάζει τη ζωή μας.

Είναι εκείνη που μας αναγκάζει να παραδεχτούμε πως η ζωή μας είχε ήδη αλλάξει.

Πάντα είναι η ώρα της γνώσης.

Πάντα είναι η ώρα της γνώσης.

Όχι επειδή πάντα μαθαίνουμε κάτι, αλλά επειδή κάθε στιγμή μάς αποκαλύπτει κάτι που μέχρι τότε δεν μπορούσαμε να δούμε.

Μέχρι τότε συλλέγουμε απαντήσεις. Νομίζουμε πως γνωρίζουμε επειδή μπορούμε να ονομάσουμε τα πράγματα. Μα το όνομα δεν είναι η αλήθεια· είναι μόνο η σκιά της πάνω στη γλώσσα.

Ύστερα έρχεται η στιγμή που κάτι μέσα μας ραγίζει και, από τη ρωγμή, περνάει η πραγματικότητα.

Τότε η γνώση δεν προσθέτει. Αφαιρεί.

Αφαιρεί βεβαιότητες, άλλοθι, αυταπάτες. Αφαιρεί εκείνον τον άνθρωπο που νομίζαμε πως είμαστε και αφήνει απέναντί μας έναν άγνωστο που μας μοιάζει επικίνδυνα.

Υπάρχει γνώση που αποκτάται με τη σκέψη και γνώση που πληρώνεται με τη ζωή.

Η πρώτη μας δίνει λέξεις.

Η δεύτερη μας παίρνει την αθωότητα.

Μπορεί να ξέρουμε τι είναι ο έρωτας χωρίς να έχουμε αγαπήσει. Τι είναι η απώλεια χωρίς να έχουμε χάσει. Τι είναι ο φόβος χωρίς να έχουμε σταθεί απέναντι σε κάτι που δεν υποχωρεί μπροστά στη λογική μας.

Γιατί η ζωή δεν επιβεβαιώνει πάντοτε τη γνώση. Συχνά την καταστρέφει για να τη χτίσει από την αρχή.

Κάθε άνθρωπος που περνά από τη ζωή μας αφήνει μια γνώση. Κάθε λάθος διορθώνει μια ψευδαίσθηση. Κάθε έρωτας μετακινεί τα σύνορα του εαυτού. Κάθε απώλεια αφαιρεί από τον κόσμο κάτι που θεωρούσαμε αυτονόητο- και μαζί του ένα κομμάτι από εκείνον που ήμασταν.

Έτσι μαθαίνουμε πως όσο περισσότερα γνωρίζουμε, τόσο λιγότερο δικαιούμαστε να είμαστε βέβαιοι.

Ίσως η αληθινή γνώση να αρχίζει ακριβώς εκεί όπου τελειώνει η ανάγκη να έχουμε δίκιο.

Το μυαλό θέλει να κατακτήσει τον κόσμο με έννοιες. Η ζωή όμως δεν παραδίδεται. Μόνο αποκαλύπτεται — αποσπασματικά, αργά, και συνήθως αφού έχει ήδη αφήσει πάνω μας το σημάδι της.

Γι’ αυτό δεν υπάρχει τελική γνώση. Υπάρχει μόνο η διαρκής αναθεώρηση εκείνου που νομίζαμε πως ξέραμε.

Πάντα είναι η ώρα της γνώσης.

Την ώρα που περιμένουμε.

Την ώρα που αγαπάμε.

Την ώρα που χάνουμε.

Την ώρα που επιλέγουμε.

Την ώρα που φοβόμαστε.

Την ώρα που σωπαίνουμε.

Την ώρα που δουλεύουμε.

Την ώρα που διασκεδάζουμε.

Την ώρα που δεν τίποτα δεν ελπίζουμε.

Ακόμη και την ώρα που νομίζουμε πως δεν μαθαίνουμε τίποτα.

Γιατί η ζωή δεν μας ρωτά αν είμαστε έτοιμοι να γνωρίσουμε.

Μας αποκαλύπτει.

Και η πιο σκληρή γνώση δεν είναι αυτή που μας λέει κάτι καινούργιο.

Είναι αυτή που μας στερεί για πάντα το δικαίωμα να προσποιούμαστε πως δεν ξέραμε.

H ώρα της αναμονής.

 

Υπάρχει μια ώρα που δεν μοιάζει με καμία άλλη.

Δεν είναι η ώρα πριν από κάτι ούτε η ώρα μετά από κάτι. Είναι η ώρα που το γεγονός έχει ήδη φύγει από τα χέρια μας και δεν έχει ακόμη φτάσει στη ζωή μας.

Η αναμονή είναι μια παράξενη μορφή χρόνου. Δεν προχωρά· βαθαίνει. Κάθε λεπτό δεν προσθέτει χρόνο, αφαιρεί βεβαιότητες. Εκεί μαθαίνει κανείς πως δεν μπορεί να διατάξει ούτε το ρολόι ούτε την έκβαση.

Περιμένουμε ένα βλέμμα, μια απάντηση, μια απόφαση, έναν άνθρωπο. Κι όσο περιμένουμε, φτιάχνουμε μέσα μας δεκάδες εκδοχές του αύριο, μέχρι που κάποια στιγμή καταλαβαίνουμε πως η μεγαλύτερη αγωνία δεν είναι αυτό που μπορεί να συμβεί, αλλά αυτό που δεν μπορούμε πια να ελέγξουμε.

Ίσως γι’ αυτό η αναμονή είναι μια από τις πιο σκληρές δοκιμασίες της επιθυμίας.

Γιατί η επιθυμία θέλει να κινηθεί, ενώ ο χρόνος απαιτεί να μείνει ακίνητη.

Κι όμως, εκεί, στην ακινησία, συμβαίνει κάτι παράξενο: ξεχωρίζει αυτό που πραγματικά θέλουμε από αυτό που απλώς φοβόμαστε να χάσουμε.

Κάποια πράγματα αξίζουν να περιμένεις.

Κάποια άλλα τα περιμένεις μόνο επειδή δεν έχεις ακόμη το θάρρος να φύγεις.

Και ίσως η πιο δύσκολη απόφαση της αναμονής να μην είναι πότε θα έρθει αυτό που περιμένεις, αλλά πότε θα πάψεις να περιμένεις.

Την ώρα των δύσκολων αποφάσεων.

 

Υπάρχουν αποφάσεις που δεν έρχονται όταν είμαστε έτοιμοι. Έρχονται όταν τελειώνουν οι δικαιολογίες.

Μέχρι εκείνη τη στιγμή μπορούμε να αναλύουμε, να περιμένουμε, να ζητάμε μια ακόμη γνώμη, να αφήνουμε τον χρόνο να αποφασίζει αντί για εμάς. Όμως κάποτε η ζωή στενεύει τόσο, ώστε ανάμεσα στο «ναι» και στο «όχι» δεν χωρά πια η αναβολή.

Τότε ανακαλύπτουμε κάτι παράξενο: η δύσκολη απόφαση δεν είναι συνήθως αυτή που δεν γνωρίζουμε. Είναι εκείνη που γνωρίζουμε και δεν θέλουμε να πληρώσουμε το τίμημά της.

Γιατί κάθε αληθινή απόφαση έχει κόστος. Να φύγεις σημαίνει να αφήσεις κάτι πίσω. Να μείνεις σημαίνει να αναλάβεις αυτό που θα συμβεί αν μείνεις. Να μιλήσεις μπορεί να διαλύσει μια ισορροπία. Να σωπάσεις μπορεί να διαλύσει εσένα.

Κι έτσι, την κρίσιμη ώρα, δεν δοκιμάζεται τόσο η λογική μας όσο η ικανότητά μας να αντέξουμε τον εαυτό μας μετά την απόφαση.

Ίσως αυτό να είναι και το πιο σκληρό μάθημα της ωριμότητας: δεν υπάρχουν πάντα σωστές επιλογές. Υπάρχουν επιλογές που αναλαμβάνουμε χωρίς να κρυβόμαστε πίσω από τις συνέπειές τους.

Γιατί η ζωή δεν μας ζητά να προβλέψουμε το μέλλον. Μας ζητά να σταθούμε όρθιοι απέναντι στη στιγμή που το μέλλον αρχίζει να γράφεται από το χέρι μας.

Και τότε η δύσκολη απόφαση παύει να είναι δίλημμα.

Γίνεται χαρακτήρας.

Η κατάλληλη ώρα.

Η κατάλληλη ώρα δεν φαίνεται στο ρολόι.

Το ρολόι μετρά τον χρόνο· δεν γνωρίζει τον καιρό. Ο χρόνος περνά αδιάφορος, ενώ ο καιρός ανοίγει ξαφνικά μια ρωγμή μέσα του και μας ζητά να αποφασίσουμε.

Υπάρχουν στιγμές που δεν επαναλαμβάνονται, όχι επειδή ο χρόνος είναι λίγος, αλλά επειδή εμείς δεν είμαστε ποτέ ακριβώς οι ίδιοι. Το ίδιο βλέμμα, ένα λεπτό αργότερα, μπορεί να είναι ήδη παρελθόν. Η ίδια λέξη, ειπωμένη αύριο, μπορεί να έχει χάσει όλο το βάρος της.

Η κατάλληλη ώρα είναι η σπάνια σύμπτωση ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει έξω και σε αυτό που έχει ωριμάσει μέσα μας.

Δεν την περιμένεις. Την αναγνωρίζεις.

Κι ίσως η ωριμότητα να μην είναι να ξέρεις τι πρέπει να κάνεις, αλλά να καταλαβαίνεις πότε η αναβολή έχει ήδη γίνει επιλογή.

Γιατί η ζωή δεν κλείνει πάντα τις πόρτες με θόρυβο. Μερικές φορές τις αφήνει μισάνοιχτες και περιμένει.

Κι εμείς λέμε πως περιμένουμε την κατάλληλη ώρα.

Μέχρι που κάποτε καταλαβαίνουμε το αμείλικτο:

δεν χάσαμε την κατάλληλη ώρα· τη χρησιμοποιήσαμε για να δικαιολογήσουμε την αδράνειά μας.

Τα κατάλληλα αισθήματα την κατάλληλη στιγμή.

 

Υπάρχουν συναντήσεις που δεν αποτυγχάνουν από έλλειψη αισθήματος, αλλά από ασυμφωνία χρόνου. Δύο άνθρωποι μπορεί να κοιταχτούν με την ίδια επιθυμία και να βρίσκονται, εντούτοις, σε διαφορετικές εποχές της ζωής τους.

Ο ένας μόλις βγαίνει από τη φωτιά. Ο άλλος μόλις μαθαίνει να καίγεται.

Κι έτσι ο χρόνος γίνεται ο αόρατος τρίτος μιας σχέσης. Δεν αγαπάμε μόνο έναν άνθρωπο· αγαπάμε και τη στιγμή στην οποία τον συναντούμε. Το ίδιο πρόσωπο, σε άλλη ηλικία, μετά από άλλη απώλεια, πριν από άλλη απογοήτευση, μπορεί να σημαίνει έναν ολόκληρο διαφορετικό κόσμο.

Ίσως γι’ αυτό τα αισθήματα δεν κρίνονται μόνο από την αλήθεια τους. Κρίνονται και από την ώρα τους.

Η τρυφερότητα που έρχεται μετά την πληγή δεν είναι πάντοτε θεραπεία. Η συγγνώμη που φτάνει αφού έχει σβήσει η προσδοκία δεν ξαναφέρνει τον χρόνο πίσω. Και ο έρωτας που γεννιέται όταν ο άλλος έχει πάψει να περιμένει, μοιάζει με κλειδί για μια πόρτα που δεν υπάρχει πια.

Υπάρχει, λοιπόν, μια λεπτή τραγωδία στη ζωή: μπορεί να συναντήσεις τον σωστό άνθρωπο με το λάθος πρόσωπο του εαυτού σου. Να έχεις την αγάπη, αλλά όχι την ωριμότητα να την κρατήσεις. Να έχεις την επιθυμία, αλλά όχι το θάρρος. Να έχεις το θάρρος, αλλά να έχεις χάσει ήδη τον άνθρωπο.

Και τότε καταλαβαίνεις πως η κατάλληλη στιγμή δεν είναι μια ώρα στο ρολόι. Είναι η σπάνια σύμπτωση δύο εσωτερικών χρόνων.

Γιατί μερικές φορές δεν χάθηκε η αγάπη.

Χάθηκε η στιγμή στην οποία θα μπορούσε να γίνει ζωή.

Τα κατάλληλα πρόσωπα την κατάλληλη στιγμή.

Ίσως η ζωή να μην είναι τόσο θέμα τύχης όσο θέμα συγχρονισμού.

Υπάρχουν πρόσωπα που περνούν από μπροστά μας και δεν τα βλέπουμε. Όχι επειδή δεν ήταν σημαντικά, αλλά επειδή εμείς βρισκόμασταν ακόμη σε μια άλλη εποχή του εαυτού μας. Και υπάρχουν άνθρωποι που εμφανίζονται ξαφνικά, όταν όλα μέσα μας έχουν ωριμάσει αρκετά για να καταλάβουμε αυτό που κάποτε θα προσπερνούσαμε.

Η ίδια συνάντηση, σε διαφορετικό χρόνο, μπορεί να γίνει αδιάφορη ή καθοριστική. Το ίδιο βλέμμα μπορεί κάποτε να μη σημαίνει τίποτα και αργότερα να μοιάζει με απάντηση σε μια ερώτηση που δεν είχαμε ακόμη διατυπώσει.

Ίσως γι’ αυτό οι σημαντικότερες συναντήσεις δεν είναι απλώς συναντήσεις ανθρώπων. Είναι συναντήσεις χρόνου.

Ο κατάλληλος άνθρωπος δεν είναι πάντοτε εκείνος που μας ταιριάζει περισσότερο. Μπορεί να είναι εκείνος που συναντά την ανάγκη μας ακριβώς τη στιγμή που γεννιέται. Εκείνος που δεν έρχεται να συμπληρώσει ένα κενό, αλλά να μας κάνει να καταλάβουμε γιατί υπήρχε.

Και τότε συμβαίνει κάτι σχεδόν ανεξήγητο:

δεν αισθάνεσαι ότι γνώρισες κάποιον καινούργιο·

αισθάνεσαι ότι κάποιος ήρθε στη ζωή σου τη στιγμή που έπρεπε να υπάρξει.

Ίσως τελικά αυτό να λέμε τύχη.

Τα κατάλληλα πρόσωπα, την κατάλληλη στιγμή - όχι επειδή η ζωή ξέρει πάντα τι κάνει, αλλά επειδή κάποτε, μέσα στο χάος της, δύο άνθρωποι βρίσκονται ακριβώς όταν μπορούν να αλλάξουν ο ένας τον άλλον.

Η κατάλληλη στιγμή.

Περιμένουμε συχνά την κατάλληλη στιγμή σαν να είναι ένα ραντεβού που θα μας κλείσει η ζωή.

Να έρθει η σωστή ώρα. Να είμαστε έτοιμοι. Να μην υπάρχει φόβος, αμφιβολία, εκκρεμότητα. Να έχουν τα πράγματα τακτοποιηθεί αρκετά ώστε να τολμήσουμε.

Μόνο που η κατάλληλη στιγμή σπάνια έρχεται τακτοποιημένη.

Έρχεται συνήθως απρόσκλητη, μέσα στην ακαταστασία. Ένα βλέμμα που κρατά λίγο περισσότερο. Μια πόρτα που ανοίγει για λίγα δευτερόλεπτα. Μια κουβέντα που, αν δεν ειπωθεί τώρα, αύριο θα είναι απλώς μια σκέψη. Ένας άνθρωπος που βρίσκεται μπροστά σου πριν προλάβεις να αποφασίσεις αν είσαι έτοιμος να τον συναντήσεις.

Ίσως γι’ αυτό η ζωή δεν μας ζητά τόσο να γνωρίζουμε την ώρα όσο να αναγνωρίζουμε τη στιγμή.

Ο χρόνος μετριέται. Η στιγμή αισθάνεται.

Και υπάρχει κάτι σχεδόν ερωτικό σ’ αυτή την αναγνώριση: να καταλάβεις πως αυτό που συμβαίνει τώρα δεν θα συμβεί ακριβώς έτσι ξανά. Πως το «αργότερα» δεν είναι πάντοτε μια δεύτερη ευκαιρία. Μερικές φορές είναι απλώς το όνομα που δίνουμε σε μια χαμένη δυνατότητα.

Δεν είναι όλες οι καθυστερήσεις ωριμότητα. Κάποιες είναι φόβος μεταμφιεσμένος σε λογική.

Και δεν είναι κάθε βιασύνη τόλμη. Κάποιες φορές είναι απλώς η ανικανότητά μας να αντέξουμε τη σιωπή πριν από την απόφαση.

Η κατάλληλη στιγμή βρίσκεται κάπου ανάμεσα στα δύο: εκεί όπου η επιθυμία συναντά την επίγνωση και η σκέψη, για μια ελάχιστη στιγμή, παύει να φοβάται την πράξη.

Ίσως τελικά η κατάλληλη στιγμή να μην είναι εκείνη που περιμένουμε.

Να είναι εκείνη που αναγνωρίζουμε.

Και τότε δεν χρειάζεται να ρωτήσεις αν είναι αργά.

Χρειάζεται μόνο να ξέρεις αν είναι τώρα.

Το κατάλληλο μυαλό.

 

Δεν ερωτεύεσαι πάντοτε ένα πρόσωπο. Κάποτε ερωτεύεσαι τον τρόπο με τον οποίο ένα μυαλό μετακινεί μέσα σου τον κόσμο.

Το κατάλληλο μυαλό δεν είναι εκείνο που συμφωνεί μαζί σου. Είναι εκείνο που σε κάνει να αμφιβάλλεις με ηδονή. Που δεν σου προσφέρει έτοιμες απαντήσεις, αλλά ερωτήσεις αρκετά βαθιές ώστε να σε αναγκάζουν να ξανασυναντήσεις τον εαυτό σου.

Η ομοιότητα καθησυχάζει. Η διαφορά ξυπνά. Κι υπάρχει μια παράξενη ερωτικότητα στη διαφορά όταν δεν γίνεται μάχη. Όταν ο άλλος δεν θέλει να σε νικήσει, αλλά να σε πλησιάσει. Όταν δύο σκέψεις συναντιούνται όπως δύο σώματα: με περιέργεια, επιθυμία και την αίσθηση πως τίποτε δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί ολόκληρο.

Γιατί το πιο γυμνό μέρος του ανθρώπου δεν είναι το σώμα του. Είναι όσα σκέφτεται και δεν τολμά να πει.

Το κατάλληλο μυαλό είναι εκείνο μπροστά στο οποίο μπορείς να πεις «δεν ξέρω», «φοβάμαι», «έκανα λάθος» και να μη μικρύνεις. Εκείνο που δεν προσπαθεί να σε διορθώσει, επειδή καταλαβαίνει πως οι αντιφάσεις δεν είναι ελαττώματα αλλά τα ίχνη της διαδρομής μας.

Και τότε ο έρωτας παύει να είναι κατοχή. Γίνεται χώρος.

Ένας χώρος όπου μπορείς να παραμείνεις μυστήριο και παρ’ όλα αυτά να αγαπιέσαι.

Ίσως λοιπόν το κατάλληλο μυαλό να μην είναι εκείνο που σε καταλαβαίνει πλήρως.

Είναι εκείνο που σε κάνει να θέλεις να αποκαλυφθείς.

Είσαι με τον κατάλληλο σύντροφο;

Είσαι με τον κατάλληλο σύντροφο;

Υπάρχει μια παράξενη αλαζονεία στην ερώτηση «είναι ο κατάλληλος;», σαν να περιμένουμε από τον έρωτα να διαθέτει εγχειρίδιο χρήσης, εγγύηση και ημερομηνία λήξης. Σαν να υπάρχει κάπου, κρυμμένος ανάμεσα στα δισεκατομμύρια των ανθρώπων, ένας άνθρωπος κατασκευασμένος ακριβώς στα μέτρα της μοναξιάς μας.

Μα ο έρωτας δεν είναι εφαρμογή που εγκαθιστάς στη ζωή σου για να λειτουργεί καλύτερα.

Είναι η διατάραξή της.

Ο κατάλληλος σύντροφος ίσως δεν είναι εκείνος που ταιριάζει περισσότερο στις ανάγκες σου, αλλά εκείνος που σε αναγκάζει να ξανασκεφτείς ποιες ήταν πραγματικά οι ανάγκες σου. Εκείνος που δεν έρχεται να κατοικήσει στο ήδη χτισμένο σπίτι σου, αλλά ανοίγει ένα παράθυρο σε έναν τοίχο που θεωρούσες συμπαγή.

Γιατί ο αληθινός έρωτας έχει κάτι από σεισμό. Δεν γκρεμίζει πάντοτε το σπίτι· γκρεμίζει όμως την ψευδαίσθηση ότι γνωρίζεις πού τελειώνεις εσύ και πού αρχίζει ο άλλος.

Και τότε αρχίζει η δύσκολη περιοχή.

Εκεί όπου η επιθυμία συναντά την ελευθερία.

Θέλουμε να αγαπάμε έναν άνθρωπο, αλλά συχνά θέλουμε ακόμη περισσότερο να τον κατέχουμε. Να γνωρίζουμε πού είναι, τι σκέφτεται, ποιον κοιτάζει, γιατί σώπασε. Να μετατρέπουμε την ανασφάλειά μας σε ερωτήσεις και την ανάγκη μας για έλεγχο σε ενδιαφέρον.

Μόνο που ο άνθρωπος που αγαπάς δεν είναι ιδιοκτησία σου.

Είναι ένας ξένος που σου επιτρέπει, για λίγο ή για πάντα, να πλησιάσεις.

Κι αυτό είναι ίσως το πιο ερωτικό πράγμα στον έρωτα: ότι ακόμη και όταν γυμνώνεται το σώμα, παραμένει γυμνό κάτι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο επικίνδυνο -η ελευθερία του άλλου.

Ο κατάλληλος σύντροφος δεν είναι αυτός που σε κάνει να αισθάνεσαι ασφαλής κάθε στιγμή. Είναι εκείνος με τον οποίο μπορείς να αντέξεις την αλήθεια χωρίς να χρειάζεται να την παραμορφώσεις για να μη χάσεις τη σχέση.

Να μπορείς να πεις «φοβάμαι» χωρίς να ντρέπεσαι.

«Ζηλεύω» χωρίς να απαιτείς.

«Σε θέλω» χωρίς να σε κάνω κτήμα μου.

«Χρειάζομαι να φύγω λίγο» χωρίς να σημαίνει «σε εγκαταλείπω».

Γιατί υπάρχει κι ένας έρωτας που δεν αγαπά τον άνθρωπο αλλά την κατοχή του. Ένας έρωτας που φοβάται τόσο πολύ την απώλεια, ώστε αρχίζει να φυλακίζει αυτό που υποτίθεται πως αγαπά.

Και τότε το φιλί γίνεται σφραγίδα ιδιοκτησίας.

Η αγκαλιά γίνεται περίφραξη.

Η ζήλια βαφτίζεται πάθος.

Κι η εξάρτηση, αγάπη.

Ίσως λοιπόν ο κατάλληλος άνθρωπος να μην είναι εκείνος που θα σου υποσχεθεί ότι δεν θα σε πληγώσει ποτέ. Αυτή είναι μια υπόσχεση που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να δώσει.

Ίσως είναι εκείνος που, όταν σε πληγώσει, θα έχει το θάρρος να κοιτάξει την πληγή χωρίς να την αρνηθεί.

Εκείνος που δεν θα απαιτήσει από εσένα να είσαι πάντοτε εύκολος, νέος, όμορφος, δυνατός, διαθέσιμος, ερωτευμένος με τον ίδιο τρόπο.

Εκείνος που θα αντέξει να σε δει να αλλάζεις.

Γιατί ο έρωτας δεν δοκιμάζεται όταν δύο άνθρωποι κοιτάζονται μέσα στα μάτια.

Δοκιμάζεται όταν κοιτάζουν προς διαφορετικές κατευθύνσεις και, παρ’ όλα αυτά, επιλέγουν να περπατήσουν λίγο ακόμη μαζί.

Και υπάρχει μια ακόμη πιο σκληρή ερώτηση.

Όχι «είναι ο κατάλληλος για μένα;»

Αλλά:

Ποιος είμαι εγώ όταν είμαι μαζί του;

Αν μικραίνεις για να χωρέσεις στη ζωή του, κάτι έχει ήδη χαθεί.

Αν φοβάσαι να μιλήσεις, αν προσέχεις κάθε λέξη, αν ζητάς συγγνώμη επειδή υπάρχεις, αν χρειάζεται να γίνεσαι λιγότερο εσύ για να παραμένει εκείνος -τότε ίσως δεν έχεις βρει έναν σύντροφο.

Έχεις βρει έναν καθρέφτη στον οποίο σιγά σιγά εξαφανίζεσαι.

Ο κατάλληλος άνθρωπος δεν σου αφαιρεί τις μοναξιές. Τις κάνει λιγότερο φοβιστικές.

Δεν σε ολοκληρώνει. Δεν μπορεί κανείς να κάνει αυτή τη δουλειά για λογαριασμό σου.

Σε συναντά όμως ολόκληρο, όσο ολόκληρος μπορείς να είσαι, και δεν τρομάζει από τις ρωγμές.

Και ίσως τελικά ο έρωτας να μην είναι η εύρεση κάποιου που θα συμπληρώσει τα κενά σου, αλλά η συνάντηση δύο ανθρώπων που έχουν συμφιλιωθεί, όσο μπορούν, με τα κενά τους και αποφασίζουν να μη φοβηθούν ο ένας τα σκοτάδια του άλλου.

Γιατί ο έρωτας δεν είναι η εύρεση κάποιου που θα σε κάνει να ξεχάσεις τον εαυτό σου.

Είναι η συνάντηση κάποιου δίπλα στον οποίο δεν χρειάζεται να τον υποδύεσαι.

Κι ίσως το πιο δύσκολο σημάδι να αναγνωρίσεις είναι αυτό: Με τον κατάλληλο άνθρωπο δεν αισθάνεσαι ότι κέρδισες κάποιον. Αισθάνεσαι ότι δεν χρειάζεται πια να χάνεις τον εαυτό σου για να μη χάσεις εκείνον.

Γαλήνη κι αξιοπρέπεια.

 

Υπάρχει μια ηλικία στη ζωή όπου ο άνθρωπος κουράζεται να εξηγεί. Όχι επειδή δεν έχει πια λόγια, αλλά επειδή ανακαλύπτει πως ορισμένα πράγματα χάνουν την αξία τους τη στιγμή που πρέπει να αποδειχθούν. Δεν χρειάζεται να πείσεις κανέναν πως είσαι αυτό που είσαι. Όπως δεν χρειάζεται η θάλασσα να εξηγήσει γιατί είναι βαθιά.

Τότε έρχεται η γαλήνη.

Όχι σαν δώρο. Σαν κατάκτηση.

Είναι η σιωπή που μένει όταν φύγουν από μέσα σου οι φωνές των άλλων. Οι προσδοκίες τους, οι κρίσεις τους, οι μικρές τους απαιτήσεις να είσαι κάτι διαφορετικό από αυτό που μπορείς και θέλεις να είσαι.

Και δίπλα της στέκεται η αξιοπρέπεια.

Δεν φωνάζει. Δεν εκδικείται. Δεν ζητάει χειροκρότημα. Ξέρει να φεύγει από τραπέζια όπου η παρουσία της θεωρείται δεδομένη και από σχέσεις όπου η απουσία της δεν θα γίνει ποτέ αισθητή.

Ίσως τελικά η αξιοπρέπεια να είναι η τέχνη του να μη διαπραγματεύεσαι την ψυχή σου.

Κι η γαλήνη, η ανταμοιβή.

Γιατί κάποτε καταλαβαίνεις πως δεν είναι απαραίτητο να κερδίζεις κάθε μάχη. Μερικές μάχες κερδίζονται απλώς όταν αποφασίζεις να μην τις δώσεις.

Κι έτσι, χωρίς θόρυβο, χωρίς μεγάλες δηλώσεις, ο άνθρωπος επιστρέφει στον εαυτό του.

Με λιγότερους ανθρώπους ίσως.

Με λιγότερες αυταπάτες σίγουρα.

Αλλά με κάτι πολύ πιο σπάνιο:

να μπορεί να κοιτάζει τον καθρέφτη του χωρίς να χρειάζεται να απολογηθεί.

Τα μαγνητάκια του ψυγείου.

 

Το ψυγείο είναι ίσως το πιο ταπεινό μουσείο του σπιτιού.

Δεν έχει εισιτήριο, φύλακα ούτε γυάλινη προθήκη. Έχει μόνο ένα κομπρεσέρ που γουργουρίζει και δεκάδες μικρά μαγνητάκια κολλημένα στην πόρτα του, σαν να προσπαθούν να κρατήσουν τον κόσμο στη θέση του.

Ένα από τη Ρώμη. Ένα από το Λονδίνο. Ένα από την Αυστρία. Ένα από την Σλοβακία. από ένα νησί που επισκέφτηκες πριν χρόνια. Ένα που σου έφερε κάποιος άλλος, επειδή θυμήθηκε πως κάποτε είπες ότι ήθελες να πας εκεί. Ένα που σου έφερε ο γιος σου, ένα που απόμεινε από την πρώην σου.

Κανένα δεν είναι ιδιαίτερα πολύτιμο. Κι όμως, αν πέσει ένα, σκύβεις και το μαζεύεις.

Γιατί τα μαγνητάκια δεν κολλάνε πραγματικά στο ψυγείο. Κολλάνε στον χρόνο.

Κρατούν πάνω στην πόρτα μικρά κομμάτια από ζωές που θα μπορούσαν να είχαν ξεχαστεί. Ένα τοπίο, μια ημερομηνία, ένα πρόσωπο, μια θάλασσα, ένα αστείο. Η γεωγραφία γίνεται ξαφνικά προσωπική ιστορία.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο παράξενο.

Όσο περισσότερα μαγνητάκια αποκτάς, τόσο λιγότερο μοιάζει το ψυγείο με ψυγείο.

Μοιάζει με χάρτη.

Μόνο που είναι ένας χάρτης χωρίς σύνορα, χωρίς πρωτεύουσες και χωρίς πολέμους. Η Ρώμη μπορεί να βρίσκεται δίπλα στην Κρήτη, το Σικάγο πάνω από ένα χωριό της Ηπείρου και μια παραλία δίπλα σε ένα τηλέφωνο πιτσαρίας.

Η ζωή δεν ταξινομεί τις αναμνήσεις με αλφαβητική σειρά. Τις κολλάει όπου βρει.

Κάποτε, βέβαια, το ψυγείο γεμίζει.

Δεν υπάρχει πια χώρος για καινούργιο μαγνητάκι. Κι εκεί αρχίζει το πραγματικό ταξίδι.

Γιατί ίσως τα μαγνητάκια του ψυγείου δεν υπάρχουν για να θυμόμαστε πού πήγαμε. Υπάρχουν για να μας θυμίζουν πως, παρ’ όλα αυτά, δεν μείναμε στο ίδιο μέρος.