ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΓΟΥ: Η ΚΥΡΙΑΡΙΝΑ.

Έχει και ο λόγγος μίαν βασίλισσαν. Ονομάζεται Κυριαρίνα, και είναι περίπου oμοία με την τρυγόναν. Η ιστορία της, η οποία είναι τραγική, όπως όλων των εκπτώτων Μεγαλειοτήτων, λέγει ότι είχε δυο μεγαλυτέρας αδελφάς. Η μία ελέγετο Μήλω και η άλλη Ρόιδω. Ήσαν και αι δύο εύμορφαι, ως μαρτυρούν και τα ονόματά των, αλλ’ η Κυριαρίνα, η οποία ωνομάζετο τότε Χρυσοφεγγαράτη, ήτο ηλιογέννητη, κατά την παράδοσιν. Κάθε πρωί αι αδελφαί της ελούζοντο, εχτενίζοντο, εστολίζοντο και ερωτούσαν τον Ήλιον:
Ήλιε μ’ Ήλιε μ’
και Κύρη μου
Απ’ τη Μήλω και απ’ τη Ρόιδω
ποια ’ναι ωμορφότερη;
Ο Ήλιος απαντούσε:
Είν’ κι Μήλω
είν’ κι η Ρόιδω·
σαν τη Χρυσοφεγγαράτη
άλλη μια δεν είναι.
Η απάντησις αύτη, την οποίαν ελάμβανον καθημε­ρινώς από τον Ήλιον, επόμενον ήτο να καλλιεργήση την ζήλειαν. Και ένα πρωί η ζήλεια είχε τραγικήν την εκδήλωσιν. Ενώ αι τρεις αδελφαί ευρίσκοντο εις τον λόγγον μαζεύουσαι ξύλα, έσπρωξαν την Χρυ­σοφεγγαράτην εις ένα γκρεμόν, όπου έπρεπε να γίνη κομμάτια. Το άλλο πρωί ηρώτησαν πάλιν τον Ήλιον, αλλ’ εκείνος έδωκε την ιδίαν απάντησιν. Η έκπληξίς των όμως δεν διήρκεσε πολύ. Η φήμη διελάλει, ότι ένα Βασιλόπουλο, όπως εκυνηγούσεν εις τον λόγγον, συνήντησε μίαν πεντάμορμην και την έκαμε γυναίκα του. Αι αδελφαί της έπεσαν να πεθάνουν. Επί τέλους μετεμορφώθησαν εις επαίτιδας, εισήλθον εις τα Ανά­κτορα και εφόνευσαν την αδελφήν των, εις ώραν κατά την οποίαν απουσίαζεν ο Βασιλεύς. Εις τον τάφον της Χρυσοφεγγαράτης εφύτρωσε μία κυδωνιά, η οποία έκαμε μόνον ένα κυδώνι. Από το κυδώνι εκείνο, όταν το έσχισεν ο περιβολάρης, επήδησεν η Κυριαρίνα πουλί πλέον, αλλά φέρον όλα τα σημεία της μεγαλειότητος και της ευμορφιάς. Εκάθησεν εις αντικρυνόν δένδρον και ετραγούδησε:
Περιβολά, περιβολά,
σύρε να ’πης του Βασιληά
να λυή να δένη το παιδί
να το ποτίζη γάλα.
Κι αν δεν του πης, περιβολά,
να ξεραθη τ’ αμπέλι
και το κλαρί που στέκομαι
να ξεραθή να πέση.
Ο περιβολάρης δεν έδωκε προσοχήν και την επομένην είδε το αμπέλι του ξηρόν. Έκτοτε η Κυρια­ρίνα γυρίζει στα αμπέλια και παρακαλεί τους αμ­πελουργούς να διαβιβάσουν εις τον άνδρα της την παράκλησίν της διά το ορφανό παιδί της. Το λάλημα της είναι τόσον πένθιμον, ώστε «φέρει χειμώνα».
Γενικώς, άμα ακούωμεν Κυριαρίναν, αναμένομεν να χειμάση δυνατά. Εις παλαιοτέραν εποχήν, που η παράδοσις ετυρανούσε τον κόσμον, οι αμπελουργοί ετρόμαζαν την εμφάνιαιν Κυριαρίνας στ’ αμπέλια των. Άμα ήρχιζε να λαλή, επειδή επίστευον ότι απηυθύνετο εις αυτούς, απήντων επανειλημμένως: «Ορίστε το χρυσό πουλί».
Αλλ’ η παράδοσις της Κυριαρίνας εγήρασε πολύ και μόνον τ’ όνομά της, μερικά σειρήτια εις το μέτωπόν της - ίχνη βασιλικού στέμματος - και το πέν­θιμον άσμα της μας υπενθυμίζουν την ένδοξον και τραγικήν ιστορίαν της.
Αλλ’ η ζωή της είναι ακόμη τραγικωτέρα διά τας ταπεινώσεις, τας οποίας υπέστη εις τον λόγγον. Ως και ο Καλογιάννος, ένα πουλί ίσα με καρύδι, εσκέφθη να την ζητήση εις γάμον. Τόσον όμως εθύμωσεν η ατυχήσασα βασίλισσα διά την ύβριν αυτήν, ώστε είναι το μόνον πουλί που καταδιώκει, κατά τους χωρικούς. Εκείνος όμως εξακολουθεί να την αγαπά και άμα εις τον λόγγον ή στα αμπέλια ακούουν οι χωρικοί λαλήματα Κυριαρίνας και Καλογιάννου είναι βέβαιοι, ότι διαμείβεται ο εξής διάλογος:
- Πάρε με άνδρα, Κυριαρίνα.
- Τι σε θέλω, Καλογιάννε;
- Κυριαρίνα τσακνοπόδα
τ’ έχω ’γω και δε με θέλεις;
το κορμί μου κάνει γάμο
και τ’ αστήθι μου τραπέζι,
το χρυσό μου το κεφάλι
βασιληά ξυπηρετάει.
Η Κυριαρίνα είναι το μάλλον αξιολύπητον φαινόμενον της παρακμής της παραδόσεως. Οι αμπελουρ­γοί, οι οποίοι την έτρεμον άλλοτε, την υποδέχονται σήμερον με αγκίστρια. Άμα ιδίως χιονίζη, τραβά μαρτύρια η ατυχής. Ως πρώην Βασίλισσα, είτε διότι δεν στέκει εις την θέσιν της, είτε διότι δεν είναι συνη­θισμένη, δεν ημπορεί να σκάψη τα χιονοστρώματα και να ψάξη διά τροφήν. Τρέχει λοιπόν όπου δεν είναι χιόνια. Οι χωρικοί, γνωρίζοντες την αδυναμίαν της αυτήν, ρίπτουν εις τους κήπους άχυρα, ούτως ώστε το μέρος εκείνο να φαίνεται αχιόνιστον. Υπό τα άχυρα όμως είναι αγκίστρια με μικρά τεμάχια κρέατος. Μία βασίλισσα δεν ημπορεί να γελασθή με ψωμάκια, όπως τα μποεμικά κοσσύφια. Επίσης, ως Βασίλισσα, η οποία «πολλών ανθρώπων άστεα είδε και νόον έγνω» δεν σύρεται εις παγίδας, όπως ο εραστής της Καλο­γιάννος. Μόλα ταύτα ο θεόκουτος αυτός νέος έχει την αξίωσιν να γίνη σύζυγος μιας Βασιλίσσης.
Μόλις τον χειμώνα ανοίξωμεν τα παράθυρά μας, ορμά εις τα δωμάτια, ως να είναι στενός συγγε­νής μας. Αλλά τι να τον κάμης; Μολονότι έχει την αξίωσιν ότι «το κορμί του κάνει γάμο και τ’ αστήθι του τραπέζι», δεν ημπορεί μολαταύτα να χορτάση ούτε ένα ποντικόν. Είναι όμως παχύς, όπως κάθε ευτυχής άνθρωπος έχων μεγάλην ιδέαν διά τον εαυ­τόν του.
Ο Βαλαωρίτης τον ανακατώνει, είν’ αλήθεια, εις τα ποιήματά του και διηγείται, θαρρώ, κάποιαν παράδοσιν περί αυτού. Αλλ’ ο Βαλαωρίτης ήτο ποιητής και θα ήτο παράξενον, αν δεν συμπαθούσεν εις ένα τόσον φαντασιόπληκτον πτηνόν.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ

Φθινοπωρινή Ναυπακτία!

Λίμνη Κρεμαστών.

Σαρωτικές αλλαγές με τον Καποδίστρια ΙΙ.

Στην κορύφωσή της έχει φθάσει η ζύμωση για τον «Καποδίστρια 2» και τη θέσπιση αιρετής περιφερειακής αυτοδιοίκησης εν όψει και της πρόσφατης συνεδρίασης του Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ) της Ενωσης Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ), στη διάρκεια του οποίου οι δυνάμεις των ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΝ αποφάσισαν να χαράξουν μια κοινή πολιτική με την Κεντρική Ενωση Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας (ΚΕΔΚΕ) για την προώθηση του νέου πλεον Χάρτη της Χώρας.
Σύμφωνα με τις εφημερίδες «Το Βήμα» και «Καθημερινή» , οι τοπικές εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2010 θα είναι από ό,τι φαίνεται ορόσημο, συνδέοντας τις όποιες τροποποιήσεις προκύψουν στην διοικητικό χάρτη με την καθιέρωση του νέου εκλογικού συστήματος βασισμένου στο γερμανικό μοντέλο.

Στόχος της επικείμενης διοικητικής μεταρρύθμισης είναι οι δήμοι να γίνουν 400, οι νομαρχίες 16 και οι περιφέρειες έξι.

Δραστικές αλλαγές στον αριθμό των δήμων, των νομαρχιών, αλλά και των περιφερειών όλης της χώρας θα συντελεστούν κατά την επικείμενη Διοικητική Μεταρύθμιση, «Καποδίστριας 2», που προωθεί το υπουργείο Εσωτερικών, σε μια προσπάθεια η αυτοδιοίκηση να καταστεί ευέλικτη, στα πρότυπα των ευρωπαϊκών χωρών. Με στόχο οι δήμοι να μην ξεπερνούν τους 400 (από 1.034), οι νομαρχίες τις 16, από τις 52 που υπάρχουν σήμερα και οι περιφέρειες να συρρικνωθούν σε έξι, θα αρχίσει η διαβούλευση αμέσως μετά τα συνέδρια της ΚΕΔΚΕ (14-15-16 Νοεμβρίου) και της ΕΝΑΕ (6-7-8 Δεκεμβρίου).

Το νέο διοικητικό μοντέλο στοχεύει στη δημιουργία κρίσιμων αυτοδιοικητικών μεγεθών, ικανών να αποτελέσουν δυναμικούς αναπτυξιακούς μοχλούς και αυτοδύναμες οικονομικές οντότητες, εν όψει μάλιστα και του Δ΄ ΚΠΣ, που δίνει ιδιαίτερο προβάδισμα στις Περιφέρειες.Αν και το εγχείρημα παραμένει ακόμη αντικείμενο μελέτης, εν τούτοις, σύμφωνα με πληροφορίες της εφημερίδας «Καθημερινή», το υπουργείο Εσωτερικών δεν φαίνεται σε πρώτη φάση να αγωνιά τόσο για τα ποσοτικά χαρακτηριστικά του, όσο για τα ποιοτικά και οργανωτικά του δεδομένα, μιας και από αυτά θα εξαρτηθεί και θα κριθεί η επιτυχία του. Δηλαδή εάν θα καταστεί δυνατόν να ενωθούν πόλεις και νομοί με ενιαία κοινωνικά, οικονομικά, αναπτυξιακά, πολιτισμικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά ώστε να επιτευχθεί η κοινωνική συνοχή και να ωριμάσουν τα προαπαιτούμενα για οικονομική ευρωστία και ανάπτυξη.

Οπως όλα δείχνουν, η κοινωνία είναι ώριμη για τη νέα διοικητική δομή. Τα κόμματα είναι ώριμα. Η κυβέρνηση είναι αποφασισμένη. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, άλλωστε, κατά την ανάγνωση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης, προϊδέασε για τις εξελίξεις που επίκεινται. Αναμένεται, ωστόσο, να διατυπωθούν αντιρρήσεις, που αν δεν αποτυπώνουν προκατασκευασμένες πολιτικές επιλογές, το βέβαιο είναι ότι θα αναδύουν έντονο τοπικό... χρώμα, λόγω μικροπολιτικών, κομματικών και πελατειακών κινήτρων που ευδοκιμούν και επωάζονται στις αυτοδιοικητικές έριδες.

Αλλαγές στους δήμους.

Μια δεκαετία έχει ήδη παρέλθει από την ισχύ του πρώτου σχεδίου «Καποδίστριας», που εφαρμόστηκε το 1998, όταν με απόφαση του τότε υπουργού Εσωτερικών κ. Αλέκου Παπαδόπουλου (και μάλιστα γενναία, αφού έγινε χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που υποστήριζε ότι θα τον καταργήσει) οι 6.000 δήμοι και κοινότητες της χώρας έφτασαν τους 1.033.

Δέκα χρόνια μετά, το εγχείρημα, που παρά τις αδυναμίες και τις ελλείψεις του (δεν δόθηκαν τα απαιτούμενα κονδύλια για οικονομική αυτοδυναμία των νέων μονάδων ούτε και οι υποστηρικτικοί μηχανισμοί που θα τις έκαναν παραγωγικές και αποδοτικές) κρίνεται θετικό και δικαιώνεται. Ομως η διοικητική παθολογία μεγενθύνεται. Το αποσυγκεντρωμένο κράτος παραμένει πάγιο αίτημα. Οι απλές διορθωτικές παρεμβάσεις στο ισχύον μοντέλο δεν μπορούν να αποδώσουν. Οι μεγάλοι δήμοι, με αυξημένη επιχειρησιακή ικανότητα και λειτουργική και οικονομική αυτοδυναμία είναι επιβεβλημένοι.

Ετσι, σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», αυτήν τη στιγμή μελετάται η σημαντική τους μείωση με στόχο να φτάσουν τους 400. Και την άποψη αυτή φαίνεται να συμμερίζεται και το ΠΑΣΟΚ. Ο πρώην πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ, δήμαρχος Κοζάνης κ. Πάρης Κουκουλόπουλος, συχνά υποστήριζε ότι οι δήμοι θα πρέπει να είναι 300.

Το στοίχημα όμως δεν θα κριθεί ενδεχομένως από τον τελικό αριθμό. Θα κριθεί από τα κριτήρια με τα οποία θα γίνουν οι συνενώσεις. Η γεωγραφία, η σύνθεση του πληθυσμού, ο βαθμός ανάπτυξης, η κοινωνική συνοχή θα είναι το ζητούμενο της νέας μονάδας που θα προκύψει. Για παράδειγμα, αν στην Αττική μοιάζει... εύκολο να συνενωθούν οι δήμοι Νέας Πεντέλης, Παλαιάς Πεντέλης, Βριλησσίων, Χαλανδρίου, Νέου Ψυχικού και Μελισσίων (γεωγραφικές, οικονομικές και πληθυσμιακές συγγένειες), εν τούτοις είναι ενδεχομένως λάθος, καθώς η Παλιά και Νέα Πεντέλη πρέπει να αντιμετωπιστούν ως Κηπουπόλεις, με χαλαρό αστικό ιστό, ενώ οι υπόλοιποι δήμοι έχουν κλασική αστική δομή και διαφορετικά περιβαλλοντικά προβλήματα (δεν συνορεύουν με περιαστικό δάσος).

Σε πρώτη φάση, οι συνενώσεις θα είναι εκούσιες, με την παροχή οικονομικών κινήτρων. Στη συνέχεια, όμως, καθώς η Ν.Δ. θέλει να πάει στην επόμενη αυτοδοικητική αναμέτρηση με κατοχυρωμένη τη νέα διοικητική μεταρρύθμιση, θα προχωρήσει στην υποχρεωτική συνένωση. Να σημειωθεί ότι οι δημαρχίες δεν θα κλείσουν (ούτε θα συρρικνωθούν οι υπηρεσίες τους), απλώς θα λειτουργούν ως... υποκαταστήματα των νέων δομών, προκειμένου να εξυπηρετείται καλύτερα ο πολίτης.

Πάντως, από τις μέχρι τώρα βολιδοσκοπήσεις, σε περιφερειακή κλίμακα, πολλοί είναι οι δήμοι που φαίνεται να ανακουφίζονται από μια τέτοια εκδοχή. Στην Κέρκυρα, για παράδειγμα, πολλοί δήμαρχοι που αντιμετωπίζουν μεγάλα οικονομικά προβλήματα, δηλώνουν έτοιμοι. Η ζύμωση φαίνεται να έχει αρχίσει. Ηδη στη Ρόδο, για παράδειγμα, σε τοπικές εφημερίδες (Το Βήμα της Δωδεκανήσου), εμφανίζονται κιόλας τα πρώτα πιθανά σενάρια συνενώσεων.Οσοι γνωρίζουν τον αυτοδιοικητικό κώδικα επικοινωνίας, υποστηρίζουν, πάντως, ότι το εγχείρημα ενός νέου Καποδίστρια θα «κολλήσει», όχι μόνο σε κάποιες... κόκκινες ζώνες, αλλά και στη ματαιοδοξία πολλών τοπαρχών.

Αλλαγές στις νομαρχίες.

Στις νομαρχίες οι αλλαγές θα είναι πολλαπλές και θα αφορούν όχι μόνο αριθμητικά αλλά και ποιοτικά δεδομένα. Σύμφωνα με πληροφορίες, από 52 που είναι σήμερα ενδεχομένως να φτάσουν τις 16. Τα νέα σχήματα που θα προκύψουν θα έχουν τις αρμοδιότητες που έτσι και αλλιώς έχουν σήμερα οι Ν.Α., με τη διαφορά όμως ότι καθώς τα μεγέθη θα διογκωθούν, θα μπορούν να πάρουν και επιπλέον αρμοδιότητες από τις Περιφέρειες, όπως άλλωστε προβλέπει το Σύνταγμα για τις τοπικές υποθέσεις. Παράλληλα, θα διαχωριστούν οι αρμοδιότητες των νέων διευρυμένων πλέον νομαρχιών, από τον Α΄’ βαθμό και κυρίως θα ενισχυθεί ο αναπτυξιακός και προγραμματικός τους ρόλος.Η λειτουργία του νέου σχήματος θα είναι πιθανότατα κεντροβαρής. Μέχρι στιγμής φαίνεται να κερδίζει αυτή η εκδοχή, καθώς κρίνεται πως ο επικεφαλής που θα εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία, μαζί με το κεντρικό του συμβούλιο και τις αντίστοιχες επιτροπές, θα αποτελούν το πολιτικό προσωπικό που θα μπορεί να παράγει έργο. Υπάρχει όμως το δίλημμα. Ο πολιτικός προϊστάμενος θα εκλέγεται μαζί με το κεντρικό συμβούλιο, κατά το πρότυπο της σημερινής υπερνομαρχίας (παθογενές και ατελέσφορο κατά γενική ομολογία) ή θα διορίζεται από τον επικεφαλής, κατά το πρότυπο της λειτουργίας των αντινομαρχών; Η διαβούλευση που ήδη έχει αρχίσει θα δώσει απαντήσεις. Ηδη στη Μεσσηνία οι εφημερίδες φιλοξενούν άρθρα και απόψεις (στη συγκεκριμένη περίπτωση του νομάρχη Μεσσηνίας και προέδρου της ΕΝΑΕ κ. Δημήτρη Δράκου) για πιθανή δημιουργία δύο μεγάλων νομαρχιών στην Πελλοπόνησο, η μία εκ των οποίων θα περιλαμβάνει τους νομούς Μεσσηνίας, Λακωνίας, Αρκαδίας, Κορινθίας και Αργολίδας.Στις έδρες του κάθε νομού θα παραμείνει ως έχει η υπάρχουσα υπηρεσιακή δομή, όπως και εκείνη που έχει αναπτυχθεί εντός των ορίων νομών.

Αν για τους δήμους δοθεί μία περίοδος εκούσιας συνένωσης, στις νομαρχίες τα πράγματα θα είναι πιο σκληρά! Η υποχρεωτική συνένωση ίσως είναι μονόδρομος. Οσο για το όνομα που θα έχει η νέα διευρυμένη νομαρχιακή δομή, όλα είναι πιθανά!

Καταργείται ο Νομός Αιτωλοακαρνανίας και δημιουργούνται 7 νέοι οι Δήμοι!

Ο Νομός Αιτωλοακαρνανίας καταργείται και δημιουργείται μία "υπερ"νομαρχία με την συνένωση Ηλείας, Αχαΐας, Φωκίδας και Αιτωλοακαρνανίας! Για την Αιτωλοακαρνανία προβλέπεται η δημιουργία 7 δήμων μέσω των ακόλουθων συνενώσεων:

Δήμος 1: Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλλήνης, Ναυπάκτου, Αντιρρίου και Χάλκειας
Δήμος 2: Αρακύνθου, Αιτωλικού, Οινιάδων και Αγγελοκάστρου
Δήμος 3: Αστακός, Αλυζία, Μεδεώνας, Φυτειών
Δήμος 4: Αγρινίου, Θεσπιέων, Παραβόλας, Παναιτωλικού, Παρακαμπυλίων, Νεάπολης και Στράτου
Δήμος 5: Αμφιλοχίας, Μενιδίου και Ινάχου
Δήμος 6: Θέρμου και Μακρυνείας
Δήμος 7: Ανακτωρίου, Παλαίρου και Κεκρωπίας.

Ταυτόχρονα καταργείται και ο νομός Ευρυτανίας και συνενώνεται με τους άλλους νομούς της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, δημιουργώντας την υπερπεριφέρεια Στερεάς με έδρα την Λαμία! Σε επίπεδο δήμων, ο Καποδίστριας ΙΙ προβλέπει διάλυση όλων των δήμων του νομού Ευρυτανίας και την ίδρυση ενός και μόνο δήμου, με έδρα το Καρπενήσι. Με απλά λόγια, δηλαδή, καταργείται ο… νομάρχης και γίνεται δήμαρχος.

Αν μη τι άλλο οι "τεχνοκράτες" της Σύγχρονης Ελλάδας στον σχεδιασμό του νέου χάρτη της Χώρας, δεν λαμβάνουν υπόψην τους καθόλου την Ιστορία, την Οικοτοπογεωγραφία, την Πολιτισμική και Κοινωνική Παράδοση, τις Ιδιαιτερότητες του κάθε τόπου ( Κοινωνικές, Πληθυσμιακές, Γεωγραφικές, Ιστορικές κ.α.), όλα αυτά δηλαδή τα στοιχεία που μέχρι και σήμερα διαμόρφωσαν την Ταυτότητα του Λαού και του Τόπου μας! Ξαναχαράζουν τον χάρτη της Χώρας με μόνο κριτήριο το "Οικονομικό Κόστος" και τον "Προυπολογισμό" του Κράτους, και με βάση αυτά τα κριτήρια θα διαμορφώσουν την λαική, εθνική και πατριδοτοπική συνείδηση των νέων γενιών.

Νεκρή λύκαινα στην Κοζάνη...

Μία λύκαινα βρέθηκε νεκρή από θηροφύλακες στην περιοχή του Μεσόβουνου Κοζάνης, στο δήμο Βερμίου.
Η λύκαινα ήταν νεαρής ηλικίας και σύμφωνα με την περιβαλλοντική οργάνωση «Καλλιστώ», ήταν πυροβολημένη από κοντινή απόσταση και βρισκόταν σε κατάσταση αποσύνθεσης.
Με αφορμή το νέο αυτό περιστατικό, η «Καλλιστώ» και η κυνηγετική ομοσπονδία Μακεδονίας-Θράκης καταδικάζουν το κυνήγι λύκου και μάλιστα παρά το γεγονός ότι έχει απαγορευτεί από το 1992. Σύμφωνα με στοιχεία, το 25% του πληθυσμού των λύκων χάνεται ετησίως εξαιτίας των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων!

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της «Καλλιστώς», ο πληθυσμός του λύκου στην Ελλάδα εκτιμάται σε περίπου 700. Ζουν σε μικρές αγέλες- το πολύ τρία ζώα μαζί ανά 100 τετραγωνικά χιλιόμετρασε ορεινές και ημιορεινές περιοχές της Κεντρικής και Βόρειας Ελλάδας. Ο πληθυσμός τους είναι σχετικά σταθερός, ενώ μάλιστα τα τελευταία 20 χρόνια έχει επανακάμψει σε περιοχές, όπως η Νότια Πίνδος, η Ευρυτανία, γεγονός που αποδίδεται κυρίως στη βελτίωση της ποιότητας του βιοτόπου για τους λύκους.

Ωστόσο, ο πληθυσμός του λύκου έχει μειωθεί σε άλλες περιοχές και ιδιαίτερα στην οροσειρά της Πίνδου. Αυτό δε που ανησυχεί τις περιβαλλοντικές οργανώσεις είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί τα κρούσματα θανάτωσης, είτε με πυροβόλα όπλα είτε με δηλητηριασμένα δολώματα.

Οι βιολόγοι της «Καλλιστώς» εκτιμούν ότι τα ζώα θανατώνονται κυρίως για να αποφευχθούν οι ζημιές στην κτηνοτροφία. Δεδομένου μάλιστα του αραιού πληθυσμού τονίζουν ότι ένα δηλητηριασμένο δόλωμα μπορεί να εξαφανίσει το είδος από μια ολόκληρη περιοχή.

Η νεαρή λύκαινα που χτυπήθηκε από πυροβόλο όπλο εντοπίσθηκε στο Μεσόβουνο του Δήμου Βερμίου Κοζάνης από θηροφύλακες της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας Θράκης (ΚΟΜΑΘ), οι οποίοι ειδοποίησαν την ομάδα της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Καλλιστώ». Το μέλος της οργάνωσης που έσπευσε στην περιοχή διαπίστωσε ότι επρόκειτο για ένα νεαρό θηλυκό ζώο, το οποίο είχε πυροβοληθεί στο κεφάλι από κοντινή απόσταση, το πολύ πέντε μέτρα. Η λύκαινα βρέθηκε σε προχωρημένη αποσύνθεση, γεγονός που αποδεικνύει πως το περιστατικό συνέβη πριν από αρκετές ημέρες, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις περίπου στις αρχές Οκτωβρίου.

Ένας στους τέσσερις νεκρούς έχει σκοτωθεί από ανθρώπους.

Αν και το κυνήγι του λύκου απαγορεύεται ήδη σε όλη τη χώρα από το 1991 και το είδος θεωρείται αυστηρά προστατευόμενο στη Στερεά Ελλάδα σύμφωνα με ευρωπαϊκή οδηγία, ο αριθμός των ζώων που θανατώνονται από ανθρώπους κάθε χρόνο παραμένει σε υψηλά επίπεδα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Καλλιστώς», εκτιμάται ότι τουλάχιστον ο ένας στους τέσσερις λύκους που πεθαίνουν κάθε χρόνο, πεθαίνει από άνθρωπο. Και μολονότι ο λύκος είναι πιο «ανθεκτικό» είδος σε σχέση με άλλα προστατευόμενα, ο πληθυσμός του μπορεί να κινδυνεύσει εφόσον η λαθροθηρία συνδυαστεί με άλλους παράγοντες, όπως είναι η μείωση της διαθεσιμότητας τροφής και ο κατακερματισμός των βιοτόπων του. Η περαιτέρω βελτίωση του συστήματος αποζημιώσεων και η ενίσχυση των κτηνοτρόφων για την εφαρμογή προληπτικών μέτρων, όπως η χρήση κατάλληλων ποιμενικών σκύλων, η αποτελεσματικότερη φύλαξη ή η τοποθέτηση ηλεκτροφόρων περιφράξεων αποτελούν, σύμφωνα με την «Καλλιστώ», προϋποθέσεις ομαλής συνύπαρξης των ανθρώπων με τα άγρια ζώα. Και βέβαια, όπως αναφέρουν τα μέλη της, η διατήρηση του είδους δεν μπορεί να αποτελεί ευθύνη μόνο των κτηνοτρόφων, αλλά προϋποθέτει τη συμμετοχή και βοήθεια της Πολιτείας.

Το καλύτερο ανέκδοτο των Βρυξελλών με δυο λέξεις : Greek Statistics.

Περήφανε Έλληνα δικομματιστή σε εσένα απευθύνομαι γεμάτος θυμό.

Όλη η Ευρώπη αυτή τη στιγμή γελάει μαζί μας. Είμαστε το ανέκδοτο των Βρυξελλών.Το καλύτερο ανέκδοτο των Βρυξελλών με δυο λέξεις : Greek Statistics.

Σου αρέσει η βιτρίνα.Ψηφίζεις είτε κληρονομικά, είτε επηρεασμένος απ΄τα λόγια. Κάθεσαι επί ώρες μπροστά στην τηλεόραση και ακολουθείς πάντα πιστά τις γνώμες των μεγαλοδημοσιογράφων και των καθωσπρεπιστών πολιτικών. Σου αδειάζουν σταδιακά και σταθερά τις τσέπες σου, σε φορολογούν, σε χρεώνουν με τη δικαιολογία πως το κάνουν για το καλό σου.

Όταν οι βαπτισμένοι απ΄την τηλεόραση αναρχικοί κάνουν εξεγέρσεις εσύ κατευθείαν πετάγεσαι λέγοντας πως μας κάνουν διεθνώς ρεζίλι. Επειδή έτσι σου έμαθε η τηλεόραση να λες.Έτσι σου έμαθε να σκέφτεσαι.

Μιλώ απλά μπας και καταλάβεις τίποτα. Ε λοιπόν, αυτό που πέρασε αφ΄υψηλού εγώ θα στο κράξω μέσα στα αυτιά σου για να ξυπνήσεις.

Γίναμε ρεντίκολο για άλλο λόγο Έλληνα. Ξεφτιλιστήκαμε παγκοσμίως επειδή ένα τεράστιο ποσοστό του υπολογισμού εξαφανίστηκε. Όχι Έλληνα δεν ευθύνεται ο Κόπερφιλντ. Αλλά δεν αποκλείω την περίπτωση πως αν στο πει το χαζοκούτι θα το πιστέψεις και αυτό. Η δύναμη του πουκάμισου και της γραβάτας, η δύναμη της εικόνας δεν σε αφήνει να κοιτάξεις παραπέρα.

Προεκλογικά δήλωσαν 6% έλλειμμα και τώρα 12,5. Ξέρεις μήπως πόσα λεφτά είναι αυτά Έλληνα ή μήπως λες έλα μωρέ τι είναι 12,5 τα εκατό? Αλλού περήφανε Έλληνα ένα της εκατό έλλειμμα ξαφνιάζει κόσμο, εδώ το 12,5 σε αφήνει αδιάφορο.

Σε κάνουν να υποστηρίζεις ότι αυτοί θέλουν. Σε κάνουν να πολεμάς ότι αυτοί θέλουν. Όλη η Ευρώπη γελάει μαζί σου και εσύ συνεχίζεις να μιλάς για την ιστορία σου. Λες και είναι δική σου ιστορία. Λες και έχεις εσύ ο "σύγχρονος" καμιά σχέση με τους αρχαίους. Αν είχες γεννηθεί αλλού Έλληνα και άκουγες για τέτοιο έλλειμμα θα έβγαινες στους δρόμους να διαμαρτυρηθείς για το κορόϊδεμα και την υποκρισία που σου έδειξαν.Όμως γεννήθηκες Έλλην υπερήφανος και σου στραβοφαίνεται να αντιπαρατεθείς μπροστά στους και καλά εκπροσώπους του έθνους.

Ανέχεσαι τα πάντα Έλληνα.Είσαι ένα άβουλο και άψυχο πιόνι,τίποτα παραπάνω. Αντίο Έλληνα σιχάθηκα να ασχολούμαι μαζί σου. Α, και μην ξεχάσεις να κατηγορήσεις κανένα μετανάστη για την τωρινή κατάσταση. Μη τυχόν περάσει η σκέψη απ΄το μυαλό σου ότι ευθύνεσαι και εσύ. Προς θεού δηλαδή. Αυτού του θεού που πιστεύεις του ανεκτικού που σου λέει να μην αγχώνεσε γιατί θα δικαιωθείς μετέπειτα.

Υ.Γ) Όποιος επιθυμεί γλυκόλογα να ανοίξει το ονειροκούτι! ...

Αναδημοσίευση από:

http://anthropini-epanastasi.blogspot.com/2009/10/game-is-over.html

«The game is over»...

«The game is over», μας είπε, εις την άπταιστον γλώσσαν της εταιρικής ...αλληλεγγύης, προχτές ο κ. Γιούγκερ.
«Κάντε κάτι γ...ώ το σταυρό σας» (!) φέρεται ειπών ο πρώην αρχηγός της CIA, εις άπταιστον ελληνικήν (καθότι βέρο Ελληνόπουλο), σε μια σπάνια εκδήλωση του αμοιβαίου σεβασμού και της ...συμμαχικής τρυφερότητας που διαπνέει τις σχέσεις μεταξύ της Ελλάδας και των ΗΠΑ, ψέγοντας τον συνομιλητή του για τις επιδόσεις της χώρας μας στα «αντιτρομοκρατικά» θέματα, κατά την επίσκεψη στην Αμερική του (τότε και νυν) υπουργού Δημοσίας Τάξεως (Προστασίας - πλέον - του Πολίτη...).
*
Κατόπιν αυτών
και παρακάμπτοντας ότι το ...«game» είναι στημένο,
τόσο εκ μέρους της ΕΕ
(που προφανώς δεν ξέρει τίποτα για τα «διπλά βιβλία», όχι μόνο σε Ελλάδα, αλλά και σε Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία κλπ., ή που δε θυμάται ότι διά του Αλμούνια δήλωνε προ ολίγων εβδομάδων ότι οι πάντες γνωρίζουν τα στοιχεία για τα ελλείμματα στην Ελλάδα - άρα και ο Γιούγκερ),
αλλά στημένο και εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης
(που είναι έτοιμη να γευτεί κάθε είδους «περήφανη» χλαπάτσα, αρκεί να περάσει την προπαγάνδα περί της «αναγκαίας λιτότητας» καθότι παρέλαβε «καημένη γη»),
θα περιοριστούμε σε ένα και μόνο σχόλιο:
*
Η συμπεριφορά των «εταίρων» μας και των «συμμάχων» μας απέναντι στους εκπροσώπους του ελληνικού πολιτικού κατεστημένου, καθώς και η επιλογή των τελευταίων όταν τους φτύνουν να ...σκουπίζονται και μάλιστα εξ ονόματος (!) του ελληνικού λαού,
η άποψή τους δηλαδή - ακόμα και στο πλαίσιο μιας στημένης παράστασης μεταξύ ΕΕ και ελληνικής κυβέρνησης - για το πώς εκπροσωπείται ένα έθνος ελεύθερο και μια χώρα κυρίαρχη,
δεν εξευτελίζει την Ελλάδα,
όπως διατείνονται οι υμνητές του Αλμούνια και οι κολαούζοι των «αντιεξουσιαστών της εξουσίας».
Εκείνο που εξευτελίζει είναι το είδος της εξουσίας, τόσο των σημερινών «αντιεξουσιαστών» της «καταγραφής», όσο και των χτεσινών «επανιδρυτών» της «απογραφής», που, όταν δε δέρνει συνταξιούχους έξω από το Μαξίμου, θυμίζει τον Χατζηαβάτη στο πλατύσκαλο του Βεληγκέκα...

ΑΜΕΣΗ ΙΔΡΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ "ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ-ΣΑΡΑΝΤΑΙΝΑΣ-ΚΡΑΒΑΡΩΝ"!

«θέλουμε και επιδιώκουμε την δημιουργία ενός μεγάλου Εθνικού Πάρκου που να καλύπτει όλη την Ορεινή Ναυπακτία για να προστατευτεί πλήρως το Περιβάλλον της από κάθε άλλου είδους βάρβαρη επέμβαση. Το Πάρκο αυτό θα περιλαμβάνει μια μεγάλη, ευρεία και ενιαία Περιφερική Ζώνη - όπου θα επιτρέπονται ελεγχόμενα οι ανθρώπινες δραστηριότητες με σεβασμό στο Περιβάλλον και στην Παράδοση, και έναν αριθμό από ανεξάρτητους Πυρήνες πλήρους προστασίας ( π.χ. δάσος Οξυάς στην Σαράνταινα, Βράχος Κλεπάς-Στενά Εύηνου, δάσος Καστανιάς στην Άνω Χώρα, και σίγουρα ολόκληρη η Οροσειρά των Βαρδουσίων.) Το Πάρκο αυτό αν λειτουργήσει κατά τα πρότυπα του πάρκου Abruzzo της Ιταλίας όχι μόνο θα προστατεύσει ριζικά μια περιοχή ιδιαίτερης Περιβαλλοντικής Σημασίας αλλά θα αποτελέσει και προωθητική δύναμη για την Οικοτουριστική Ανάπτυξη της Περιοχής αν όχι της Χώρας. Αν οι Ιταλοί τα κατάφεραν να συνδυάσουν την Προστασία του Περιβάλλοντος και την Οικοτουριστική Ανάπτυξη εμείς γιατί δεν μπορούμε; Μια τέτοια προοπτική όμως είναι αντίθετη με υδροηλεκτρικά φράγματα και αιολικά πάρκα. Εμείς πιστεύουμε ότι το ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΤΗΣ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Η προστασία του Περιβάλλοντός της έχει αξία όχι μόνο για το ίδιο το Περιβάλλον ( που αυτή είναι και ανεκτίμητη ) αλλά και για την ίδια την περιοχή και τους κατοίκους της ( που αυτή μπορεί και να εκτιμηθεί σε δείκτες ανάπτυξης ). Για την Ναυπακτία το μοντέλο της Οικοτουριστικής Ανάπτυξης είναι η μόνη λύση- για το Φυσικό Περιβάλλον της η μόνη Ελπιδα!»

Τώρα στο Facebook στηρίξτε και διαδώστε την προσπάθεια:

ΑΜΕΣΗ ΙΔΡΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ "ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ-ΣΑΡΑΝΤΑΙΝΑΣ-ΚΡΑΒΑΡΩΝ"

ΤΑ ΑΓΡΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΒΟΥΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΓΟΥ:Ο ΑΕΤΟΣ.

Πώς ο παμπόνηρος αετός κατώρθωσε να γελάση την Βυζαντινήν Αυτοκρατορίαν, την Δημοτικήν ποίησιν και τον συνάδελφον κ. Σίμον, ότι είναι ο μάλλον υπερήφανος πολίτης του πτερωτού κόσμου; Όλαι σχεδόν αι λεηλατικαί επιχειρήσεις του αποτελούν την ανωτέραν μορφήν της ζωικής πονηρίας. Διά την καταδίωξιν του λαγού έχει την εξής μέθοδον: Καταρτί­ζει εταιρείαν, η οποία μοιράζει τους ρόλους της κατά το κυνηγετικόν σύστημα. Οι μεν εκτελούν καθήκον­τα λαγωνικών οι δε κυνηγών. Τα λαγωνικά εισέρχον­ται εις το δάσος και γαυγίζουν, οι δε κυνηγοί κατα­λαμβάνουν τας υψηλοτέρας θέσεις του δάσους, τα λε­γόμενα καρτέρια, οπόθεν ο ατυχής λαγός έχει την συνήθειαν να διέρχεται όταν καταδιώκεται.
Η συνήθειά του αύτη δεν είναι εντελώς ηλιθία. Το μόνον προφυλακτικόν όπλον του είναι η ακοή του. Διά να κατορθώνη λοιπόν να πληροφορήται τι του γίνε­ται, μόλις αντιληφθή ότι ευρίσκεται υπό καταδίωξιν διευθύνεται προς τα καρτέρια. Εκεί τον περιμένουν οι αετοί - όπως άλλως τε και οι κυνηγοί - και τον αρπάζουν με τα νύχια των. Η μόνη διαφορά την οποίαν έχουν από τους κυνηγούς είναι, ότι οι τελευταίοι μετα­χειρίζονται όπλα. Ποιος έκλεψε το σύστημα από τον άλλον, αυτό είναι ζήτημα της ιστορίας του κυνηγίου. Υπάρχουν όμως και λαγοί, οι οποίοι αφού απέκτησαν πικράν πείραν, κινδυνεύσαντες πολλάκις εις τα καρτέρια, εγκατέλειψαν την τακτικήν αυτήν και άμα ακούουν γαυγίσματα κρύβονται εις τις τούφες, πράγμα το οποίον δεν το κάνουν όταν αντιληφθούν κυνηγε­τικά σκυλιά, διότι γνωρίζουν, ότι αυτά τους «παίρνουν τον ντορόν των» δηλαδή μυρίζονται τα ίχνη των. Διά τους αετούς όμως είναι βέβαιοι, ότι στερούνται της οσφραντικής δυνάμεως και άμα τους ακούουν χώνον­ται εις τις τούφες. Εντεύθεν και ο σχετικός μύθος:
Κάποιος λαγός καταδιωκόμενος από αετόν, διηγεί­ται ο εν λόγω μύθος, ηθέλησε να κρυβή εις μίαν τούφαν, όπου, κατά κακήν του τύχην, έτυχε να ευρίσκεται και μία χελώνα. Ο λαγός εζάρωσεν υπό την τούφαν και έγινε ένα με το χώμα. Τότε εις την χελώναν ήλθε το κέφι να ερωτοτροπήση μαζί του. Ματαίως ο δυσ­τυχής λαγός προσεπάθησε να της παραστήση, ότι η διαγωγή της ήτο άτοπος, ότι θα κατηγορούντο επί παρανόμω συνοικισμώ κ.τ.λ. Η χελώνα επέμενε.
Τότε ο λαγός είδεν ότι πάσα αντίστασις ήτο όχι μόνον μάταιος κόπος, αλλά και επικίνδυνος, διότι εκινδύνευε να τους ακούση ο αετός, αναστέναξε και είπε:
- Για το χατήρι του αετού πέρνα και συ την ώρα σου, μωρή χελώνα.
Διά πολλούς κτηνοτροφικούς ορεινούς πληθυ­σμούς ο αετός είναι βάσανον, όσον και ο λύκος. Επέρχονται κατά τα κοπάδια και ρημάζουν τα πρόβατα. Τα μεν μικρά τα σηκώνουν με τα νύχια τους, διά τα μεγάλα δε πρόβατα, όπως και τα δαμάλια, άλογα και τραγιά έχουν την εξής μέθοδον: Κάθονται εις τον σβέρκον του θύματος, βυθίζουν τα νύχια τους εις τον λαιμόν του, φέρουν τα φτερά τους ως χάμουρα εις τα μάτια του, τα κλείνουν ώστε να μη βλέπουν καθόλου και έπειτα αρχίζουν να κτυπούν το μέτωπόν του με το ράμφος των. Εκείνο παραλογίζει από τους πόνους και ορμά να φύγη. Αλλ’ όπως είναι θεόστραβον, γλυστρά εις κανένα γκρεμόν και γίνεται κομμάτια.
Τότε ο αετός κάθεται και κολατσίζει την λείαν του. Λέγω κολατσίζει, διότι είναι αχόρταγον ζώον.
Προ ολίγων ετών εγκατεστάθησαν εις ένα γκρεμόν του χωριού μας ζεύγη αετών και μας εσήκωναν κάθε μέρα δεκαπέντε είκοσι αρνιά. Οι χωριανοί συνήλθαν και τους επεκήρυξαν προς πέντε πρόβατα τον έναν.. Όποιος, δηλαδή, σκοτώσει έναν αετόν να παίρνη ως αμοιβήν πέντε πρόβατα. Πέντε εξ νέοι ανέλαβον το έργον του Ηρακλέους. Έκαμαν εταιρείαν και αφού επήγαν επάνω από το γκρεμόν, εκρέμασαν ένα διά κλήρου με δαυλιά στα χέρια να βάλη φωτιά στις φωλιές των. Την πρώτην ημέραν η από­πειρα απέτυχεν. Οι αετοί έτυχε να γυρίζουν εκείνην την ώραν και επέπεσαν ως θηρία επάνω εις τον πυρπολητήν, τον οποίον ετρόμαξαν να σώσουν οι σύντρο­φοι του.
Την άλλην εβδομάδα ο κρεμασθείς κατώρθωσε να ρίψη φωτιά μέσα εις τις φωλιές που ήσαν γεμάτες μικρά πουλιά. Οι αετοί έφθασαν αφού πλέον ήρχισαν να καίωνται αι φωλιές των.
Οι παρευρεθέντες περιγράφουν ένα σπαρακτικόν θέαμα. Ετουφέκιζαν απ’ επάνω τους αετούς, αλλ’ εκείνοι ωρμούσαν εις την φωτιάν διά να σώσουν τα μικρά των, και άλλοι εκαίοντο μαζί τους, άλλοι εκαψαλί­ζοντο και έπεφταν δίχως πτερά κάτω στους βράχους. Όσοι εγλύτωσαν έφυγαν και δεν εξαναγύρισαν στα μέρη μας. Από τότε είμεθα πλέον ήσυχοι. Όσο για φλογέρες - το φτερό του αετού γίνεται η γλυκυτέρα φλογέρα - έχομεν υλικά από την εποχήν εκείνην. Πέρυσι μόνον μας επεσκέφθησαν δύο τρεις, εσήκωσαν κάμποσα αρνιά, και το τελευταίο θύμα των ήτο ένα σκυλί του κυνηγιού. Το ήρπασαν ενώ εκυνηγούσεν ένα λαγόν. Να το εξέλαβον για λαγό, ή να το ετιμώρησαν διότι επενέβαινεν εις τα καθήκοντά των;
Επειδή πιθανόν να υπάρξουν και ζωόφιλοι κυρίαι, αι οποίαι ίσως συγκινηθούν από το άγριον χάλασμα των φωλεών, σημειώνομεν και την γνώμην την οποίαν έχουν οι αετοί περί γυναικών. Τρεις σταυραετοί καθόντανε, λέγει ένα τραγούδι, και έκλαιγαν «τα ντέρτια τους και τα παράπονά τους». Ο ένας έκλαιγε πως μέθυσε, ο δεύτερος πως εχήρευσε. Τότε ο τρίτος εγύρισε και τους είπεν:
Τι κλαις εσύ που μέθυσες,
ταχειά θα ξεμεθύσης.
Τι κλαις εσύ που χήρεψες,
άλλη γυναίκα παίρνεις.
Τουτέστι η γυναίκα του έλειπεν ή αρνί το ίδιο πράγμα είναι.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΓΡΑΝΙΤΣΑΣ

Βαρδούσια: Μουσουνιτσιώτικα Λιβάδια...

Στο βάθος ο Κόρακας!

Στην Σαράνταινα!

Η διαδρομή που θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε παρακάτω, είναι μια από τις πολλές της ορεινής Ναυπακτίας, η καλύτερη κατά τη γνώμη μας. Μια διαδρομή που θα μας φέρει κοντά σε μέρη σχετικά άγνωστα, αλλά εξ ίσου όμορφα με άλλα, πιο γνωστά και πιο τουριστικά της χώρας μας.

Ακολουθούμε μετά τη Ναύπακτο, το δρόμο προς Λιδωρίκι και χωρίς να στρίψουμε για Πλάτανο, συνεχίζουμε ευθεία, σ’ ένα ανηφορικό δρόμο, με θέα σε όλο τον Πατραϊκό και τον Κορινθιακό κόλπο. Αφού περάσουμε τη μονή Βαρνάκοβας, την οποία αν θελήσουμε να επισκεφτούμε πρέπει να κάνομε μια μικρή παράκαμψη, που πάντως αξίζει τον κόπο, θα σταματήσουμε για καφέ και γλυκό στο χάνι του Ρέρεση.
Απομονωμένο μέσα σε μια γεμάτη βλάστηση λαγκαδιά, είναι κατ’ εξοχή στέκι κυνηγών και ορειβατών. Παράλληλα είναι και ένα ''μουσείο'' φυσικής ιστορίας της περιοχής έτσι όπως είναι γεμάτο γύρω-γύρω με διάφορα ταριχευμένα ζώα της , ανατριχιαστικά λάφυρα μιας ασυλλόγιστης συμπεριφοράς. Αετοί, γεράκια και άλλα πουλιά, αλεπούδες, λύκοι, κεφάλια αγριογούρουνων και ενός ζαρκαδιού, αλλά και δύο από τις σπανιότατες αγριόγατες, κοσμούν το μακάβριο αυτό μουσείο της ανθρώπινης ματαιοδοξίας.
Με ανάμικτα αισθήματα αφήνουμε πίσω μας το χάνι ,για να στρίψουμε λίγο παρακάτω προς Κροκύλειο, την πατρίδα του στρατηγού Μακρυγιάννη. Ανηφορίζουμε τον γεμάτο στροφές δρόμο αφήνοντας πίσω μας και χαμηλά, τη λίμνη του Μόρνου και το δρόμο που περνάει από το φράγμα και κατευθύνεται προς Λιδωρίκι.
Το Κροκύλειο είναι ένα χωριό χτισμένο κάτω από την κορυφή Βλαχοβούνι, με λευκά σπίτια και πολλά νερά. Ονομαστές και οι βρύσες του, με το καθάριο νερό να αναβλύζει μέσα από τα στόματα των αρχόντων του κοινοτικού συμβουλίου, που έφτιαξε τις βρύσες τον περασμένο αιώνα και τα μαρμάρινα ομοιώματα των κεφαλιών τους "διακοσμούν" το χώρο. Ποιος ξέρει! Μπορεί να ήθελαν να υπενθυμίζουν στους διψασμένους οδοιπόρους, ότι έπρεπε να πίνουν νερό στ’ όνομά τους.
Απομακρυνόμενοι από το Κροκύλειο, έχομε αριστερά μας το Βλαχοβούνι και προχωρώντας μέσα στο δάσος φτάνομε στον επόμενο σταθμό μας, στο ξακουστό και χιλιοτραγουδισμένο χωριό Πενταγιοί, την πατρίδα της πανέμορφης Μαρίας της Πενταγιώτισας που άναψε φωτιές στα νιάτα της σε όλη τη Ρούμελη. Αφού έγινε αφορμή να σφαχτούν τα παλληκάρια για τα μάτια της, πλάνεψε και το δικαστή με την ομορφιά της.
Η στάση στην πλατεία με την όμορφη θέα για μια ανάσα , η συζήτηση με τους ντόπιους που συχνάζουν στο γραφικό καφενείο, το γλυκό κουταλιού, το παγωμένο νερό και η φωτογραφία της Μαρίας να μας κοιτά από ψηλά , όλα συνθέτουν ένα θέαμα τόσο οικείο και ευχάριστο , που ξεχνάμε τη ζωή στην πόλη και το πόσο ξένοι ανάμεσα σε ξένους, θα νοιώθουμε από Δευτέρα..
Συνεχίζουμε για τον επόμενο σταθμό μας, την Αρτοτίνα,το κεφαλοχώρι της περιοχής, το χωριό που μεγάλωσε ο Αθανάσιος Διάκος, ο ήρωας της Αλαμάνας, που το άγαλμά του δεσπόζει στην πλατεία , έξω από την εκκλησία .
Οι κορυφές των δυτικών Βαρδουσίων, που ορθώνονται πάνω από το χωριό, δημιουργούν δέος στον επισκέπτη ανάμικτο με θαυμασμό γι’ αυτούς τους ηρωικούς βουνίσιους. Δυστυχώς η υποδομή του χωριού δεν ενθουσιάζει, τον καλομαθημένο ταξιδιώτη. Υπάρχει ξενώνας και δωμάτια ,αλλά λιγοστά και όχι σε πολύ καλή κατάσταση, σε αντίθεση με την Μουσουνίτσα που βρίσκεται αντιδιαμετρικά , στην άλλη πλευρά των Βαρδουσίων και που θεωρείται και είναι πιο οργανωμένη τουριστικά.
Αφήνομε την Αρτοτίνα και συνεχίζομε για Γραμμένη Οξιά. Ο δρόμος που ασφαλτοστρώθηκε μόλις φέτος, φιδογυρίζει μέσα στο πυκνό δάσος προσφέροντας μια πανέμορφη διαδρομή. Συναντάμε το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, όπου διακόνεψε ο Αθανάσιος Διάκος.
Μια προτομή του ήρωα κοσμεί τον όμορφα διαμορφωμένο χώρο, ενώ η Μονή είναι έρημη αλλά ευτυχώς όχι εγκαταλειμμένη.

Από κάτω μας κυλά ο Εύηνος , που πηγάζει λίγο ψηλότερα ,από τις απότομες πλαγιές των Βαρδουσίων.
Ο Εύηνος είναι ο αρχαίος ποταμός Λυκόρμας, όπου έσφαξε τα άλογά του κι' όπου πνίγηκε κι' ο ίδιος ο βασιλιάς Εύηνος, όταν ο ΄Ιδας του έκλεψε την κόρη του, τη Μάρπησσα, κι' αυτά δεν μπόρεσαν να τον φτάσουν, δίνοντας έτσι στο ποτάμι το όνομά του.
Εδώ ψηλά το ποτάμι δέχεται συνέχεια μικρά ρέματα και συνεχίζει ορμητικό μέχρι κάτω, για να περάσει φιδογυρίζοντας τα στενά ανάμεσα στην Ανάληψη και στο Ρηγάνι ,από κει άλλωστε και το άλλο του όνομα, Φίδαρης. Θα ημερέψει χαμηλότερα, περνώντας τον κάμπο του Γαλατά και του Ευηνοχωρίου, πριν χυθεί στον Πατραϊκό κόλπο. Στα χιλιάδες χρόνια της ακατάπαυστης ροής του δημιούργησε μαζί με τον Αχελώο από την άλλη πλευρά, όλο το απίστευτο οικοσύστημα που εκτείνεται από τον Γαλατά μέχρι το Βαλτί , με τις λιμνοθάλασσες , τα αλίπεδα και τις εύφορες πεδιάδες.
Δυστυχώς όλα αυτά που εδώ και χιλιάδες χρόνια δημιουργούν τα ποτάμια, μπορεί εύκολα να καταστραφούν με τις επεμβάσεις μας. Το φράγμα του Ευήνου και ο ταμιευτήρας που δημιουργείται εκεί, όπως και το φράγμα εκτροπής του Αχελώου, αναμένεται να επιφέρουν αλλαγές σε όλη την ευρύτερη περιοχή, ειδικότερα όταν ούτε η ίδια η μελέτη περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων, δεν τηρείται.
Αλλά ας αφήσουμε τις απαισιόδοξες σκέψεις κι' ας συνεχίσουμε το ταξίδι μας. Περνάμε τον Εύηνο και μπαίνομε πάλι στην Αιτωλοακαρνανία, ανηφορίζοντας αυτή τη φορά στις δασωμένες πλαγιές της Οξιάς.
Όσο ανεβαίνουμε, τα Βαρδούσια απέναντι, προβάλλουν το εντυπωσιακό περίγραμμα των κορυφών τους, λουσμένο στο πανέμορφο χειμωνιάτικο απογευματινό φως. Φτάνουμε στη Γραμμένη Οξιά, ένα μικρό χωριό σκαρφαλωμένο στη νότια πλευρά του βουνού, στα 1130 μέτρα. Η απόγραφή του 1991 μέτρησε 101 άτομα, αλλά η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Μόλις 5-6 ηλικιωμένοι έχουν απομείνει μόνιμα στο χωριό, που κι αυτό με τη σειρά του, ακολουθεί τη νομοτέλεια της Ελληνικής ορεινής υπαίθρου.
Συνεχίζομε παίρνοντας τον χωματόδρομο προς το Γαρδίκι και προς το νομό Φθιώτιδας. Το δάσος που συναντάμε εδώ είναι το νοτιότερο δάσος οξιάς στην Ευρώπη και είναι πραγματικά πανέμορφο. Ειδικά το φθινόπώρο, πριν του Αγίου Δημητρίου, είναι καταπληκτικά. Γραμμένη εξ' άλλου σημαίνει όμορφη και τα ονόματα ο λαός μας, δεν τα δίνει τυχαία.
Περίπου 6 χιλιόμετρα από το χωριό θα δούμε πινακίδες που μας οδηγούν στο καταφύγιο του ΕΟΣ Λαμίας. Βρίσκεται σ' ένα ξέφωτο του δάσους, κάτω από την κορυφή Πύργος και είναι ιδανικό σημείο για κατασκήνωση. Από 'δω, η ψηλότερη κορυφή της Οξιάς, η Σαράνταινα απέχει περί τη μιάμιση ώρα. Η Σαράνταινα με τα 1926 μέτρα της, εντελώς εκτεθειμένα στα βόρεια ρεύματα που κατεβαίνουν από το Βελούχι, θεωρείται από τα πιο κρύα μέρη στην Ελλάδα. Ο παγωμένος αέρας δεν σταματάει ποτέ να φυσάει, και η πυκνή ομίχλη είναι το πιο συνηθισμένο πανωφόρι της.

Λέγεται πως τ' όνομά της το πήρε , όταν στις παγωμένες πλαγιές της σαράντα άτομα που γύριζαν από ένα γάμο, πέθαναν από το κρύο.
Από την κορυφή, μπορούμε μια καλή ημέρα, να δούμε τριγύρω όλη την περιοχή του '' Καζά των Κραβάρων'', από την Αρτοτίνα και τα νότια Βαρδούσια μέχρι το Τσακαλάκι ,την Κοκκινιά ,το Ριγάνι και ένα μεγάλο μέρος της λεκάνης απορροής του Ευήνου.
Τα ξακουστά Κράβαρα που πρωτοστάτησαν στους αγώνες με τους Τούρκους, αλλά δυστυχώς και στα αδελφικά αλληλοφαγώματα. Ο ίδιος ο Καραϊσκάκης μάζεψε στη Λομποτινά, όλες τις ομάδες και κατάφερε να τους οδηγήσει ενωμένους ενάντια στον κοινό εχθρό.
Από εδώ βλέπομε το τεράστιο ελατοδάσος, που ξεκινάει από τη νότια πλευρά της Οξιάς και συνεχίζει σκεπάζοντας όλη σχεδόν την ορεινή Ναυπακτία, μ' ένα καταπράσινο μανδύα. Προς το βορρά η Καλιακούδα, η Χελιδόνα ,το Βελούχι και πιο πέρα ίσα που φαίνονται οι κορυφές των Αγράφων. Είναι μαγευτικά.
Κατηφορίζουμε από την κορυφή και παρεκλίνοντας λίγο, μπαίνουμε για μια εξερεύνηση στο δάσος,... Οι οξιές πανύψηλες ορθώνονται από πάνω μας και οι αχτίδες του ήλιου, κάνουν χίλια παιχνιδίσματα καθώς προσπαθούν να διαπεράσουν το πυκνό φύλλωμα. Μια πανδαισία χρωμάτων ,κόκκινων, κίτρινων, καφέ ,πράσινων , σε όλες τους τις αποχρώσεις, συνθέτουν αυτόν τον μοναδικό πίνακα. Είναι αδύνατο να αποδώσεις με λόγια τα συναισθήματα που σε πλημμυρίζουν.
Κατεβαίνουμε μέσα από το δάσος , στου Αρβανίτη τη βρύση και στο εκκλησάκι του Σωτήρος ,που έχει χτίσει εκεί η Ορειβατική Ομοσπονδία.
Κάθε χρόνο, στις 6 Αυγούστου, μαζεύονται εδώ όλοι που περνάνε το καλοκαίρι τους στα γύρω χωριά και που δεν είναι καθόλου λίγοι. Από τη Γραμμένη Οξιά, την Άμπλιανη (Σταυροπήγι), την Μικρή και τη Μεγάλη Παλούκοβα (Λεύκα και Μανδρινή αντίστοιχα, τα νέα ονόματα),από το Λειβαδάκι (Αβόρανη) και από μακρύτερα ακόμα, ανταμώνουν όπως τα παλιά τα χρόνια, σ' ένα μεγάλο πανηγύρι που ξυπνά τις αναμνήσεις στους παλιούς και μαθαίνει τους νέους. Οι νέοι, που αν και μεγάλωσαν σε διάφορες πόλεις, δεν ξεχνούν τον τόπο τους και πηγαίνουν τακτικότατα. Μόνο που δυστυχώς τα καινούργια σπίτια που έχτισαν, δεν δένουν με τα παλιά, αλλά ούτε τα παλιά που επισκευάζονται , διατηρούν κάποιο χρώμα ή κάποιο ιδιαίτερο ρυθμό. Αλουμίνιο και τσίγκια σε πέτρινα σπίτια ,τούβλα και λυόμενα δίπλα σε παλιά αρχοντικά και γενικά η αρχιτεκτονική δεν είναι στο φόρτε της στην περιοχή. Δεν πειράζει. Το ίδιο το τοπίο είναι φανταστικό και σκεπάζει την ασχήμια των κατασκευών μας.

Ο Εμβόλιμος.

Γαρδίκι Ομιλαίων.

... στους πρόποδες της μοναδικής και πανέμορφης Σαράνταινας!

ΑΜΕΣΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΑΣ ΑΙΤΩΛΙΚΗΣ ΦΥΣΗΣ!

ΟΧΙ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΣΤΑ ΚΡΑΒΑΡΙΤΙΚΑ ΒΟΥΝΑ!

ΑΜΕΣΗ ΙΔΡΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ "ΚΡΑΒΑΡΩΝ - ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ - ΣΑΡΑΝΤΑΙΝΑΣ"

Ασπίδα προστασίας για τη βιοποικιλότητα.

Το κενό στη θεσμική θωράκιση του ελληνικού φυσικού πλούτου έρχεται να καλύψει η πρόταση 10 περιβαλλοντικών οργανώσεων για ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο προστασίας της βιοποικιλότητας που παραδόθηκε σήμερα στην Υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, κυρία Τίνα Μπιρμπίλη.

Η κοινή πρόταση των οργανώσεων WWF Ελλάς, Greenpeace, Αρκτούρος, Αρχέλων, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, MOm, Καλλιστώ και Δίκτυο Μεσόγειος SOS, προτείνεται ως βάση διαλόγου για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού θεσμικού πλαισίου προστασίας του βιολογικού πλούτου της χώρας.

Σε 18 κεφάλαια, η πρόταση συμπληρώνει σημαντικά κενά στην υπάρχουσα νομοθεσία, εκσυγχρονίζει υφισταμένες διατάξεις, και ενισχύει το υπάρχον νομικό καθεστώς.
Συγκεκριμένα, οι οργανώσεις προτείνουν:
-Εκσυγχρονισμό του συστήματος προστατευόμενων περιοχών και συντονισμό των διαφορετικών κατηγοριών προστασίας.
-Ξεκαθάρισμα του καθεστώτος προστασίας και του πλαισίου διαχείρισης του δικτύου Natura 2000.
-Συγκεκριμένες ρυθμίσεις για την προστασία ευαίσθητων οικοσυστημάτων, όπως οι μικροί υγρότοποι και οι βραχονησίδες.
-Ρυθμίσεις για την προστασία του φυσικού χώρου, όπως κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης και συγκεκριμένων «δασοκτόνων» νομικών διατάξεων.
-Ενίσχυση των μέτρων προστασίας των σημαντικών ειδών χλωρίδας και πανίδας, με ιδιαίτερες ρυθμίσεις για τα ενδημικά είδη και μέτρα που αντιμετωπίζουν την απειλή της εξάπλωσης εισβαλλόντων και ξενικών ειδών.
-Προστασία του βιολογικού πλούτου από την απελευθέρωση γενετικά τροποποιημένων οργανισμών.
-Δημιουργία «Πράσινου Ταμείου», το οποίο θα εισπράττει τα ποσά που ήδη πληρώνουν οι φορολογούμενοι για την προστασία του περιβάλλοντος, με σκοπό τη χρηματοδότηση έργων όπως οι αστικές αναπλάσεις και η σωστή λειτουργία προστατευόμενων περιοχών.
-Αναβάθμιση των ελεγκτικών μηχανισμών για την αντιμετώπιση του περιβαλλοντικού εγκλήματος.
Σημειώνεται πως είναι η πρώτη φορά που κατατίθεται ολοκληρωμένη κοινή πρόταση περιβαλλοντικών οργανώσεων για συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις με στόχο την προστασία του βιολογικού πλούτου της χώρας.
Η πρόταση ανταποκρίνεται στην ανάγκη για επιτάχυνση της προσπάθειας αναχαίτισης των ρυθμών απώλειας της βιοποικιλότητας, με δεδομένο ότι οι παγκόσμιοι στόχοι για μείωση των απωλειών του πλανήτη σε βιολογικό πλούτο μέχρι το 2010 δεν έχουν επιτευχθεί. Ειδικά όμως στην περίπτωση της Ελλάδας, η μεγάλη οικολογική αξία των οικοσυστημάτων και ειδών, που ακόμα αντιστέκονται στις αυξημένες πιέσεις και σε δεκαετίες πολιτικής και κοινωνικής απαξίωσης, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για άμεση δράση.

Αιολικά Πάρκα και Ορνιθοπανίδα.

Το κείμενο που ακολουθεί περιλαμβάνει συνοπτικά την τοποθέτηση της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρίας πάνω στο ζήτημα της αιολικής ενέργειας και των πρακτικών εκμετάλλευσής της σε σχέση με τη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος και πιο συγκεκριμένα σε σχέση με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και ειδικότερα των πουλιών.

A. Εισαγωγή.

Οι κλιματικές αλλαγές θεωρούνται ως η πιο σημαντική απειλή για την ανθρωπότητα και την παγκόσμια βιοποικιλότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας παίζουν σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση τους μειώνοντας τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου ενώ ταυτόχρονα συμβάλουν στην απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Η αιολική ενέργεια είναι από τις πλέον ανεπτυγμένες ανανεώσιμες πηγές και με συνεχώς αυξανόμενη συνεισφορά στην παραγωγή ενέργειας. Παρ' όλα αυτά η παραγωγή ενέργειας, ακόμη και όταν προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές, όπως η αιολική, δημιουργεί και ζημιογόνες επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον.Με βάση την οδηγία 2001/77 της ΕΕ και τις δεσμεύσεις του πρωτοκόλλου του Κυότο, μέχρι το 2010 το 20.1% του συνόλου της παραγωγής ενέργειας στην Ελλάδα οφείλει να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Το 50% του παραπάνω ποσοστού αναμένεται να προέλθει από την εκμετάλλευση της αιολικής ενέργειας. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση του αιολικού δυναμικού.Τα αιολικά πάρκα τοποθετούνται σε περιοχές που διασφαλίζουν μεγάλη ταχύτητα ανέμου για μεγιστοποίηση την ενεργειακής απόδοσης. Αυτές οι περιοχές σε ορισμένες περιπτώσεις περιλαμβάνουν κάποια από τα σημαντικότερα και πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα. Υπάρχει λοιπόν ανάγκη να διασφαλιστεί ότι πιθανά επιζήμια αποτελέσματα θα πρέπει αποφεύγονται και αν αυτό δεν είναι δυνατόν να ελαχιστοποιούνται.Επιπλέον, η δημιουργία αιολικών πάρκων προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, και τη δημιουργία συνοδευτικών έργων όπως διανοίξεις δρόμων και πολλά χιλιόμετρα καλωδιώσεων. Τα συνοδευτικά αυτά έργα, είναι πιθανό σε μερικές περιπτώσεις να έχουν μεγαλύτερες επιπτώσεις σε ευαίσθητα οικοσυστήματα από ότι αυτές καθαυτές οι συστοιχίες ανεμογεννητριών.Η ΕΟΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας με την προϋπόθεση ότι οι αναπτυξιακές προτάσεις λαμβάνουν υπόψη τα ανάλογα μέτρα για την προστασία της άγριας ζωής. Η δημιουργία των αιολικών πάρκων οφείλει να ισορροπεί με τους στόχους που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την αναστροφή της μείωσης της βιοποικιλότητας μέχρι το 2010.

Η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογη βιοποικιλότητα και οφείλει να την διατηρήσει σαν στοιχείο της εθνικής και παγκόσμιας φυσικής κληρονομιάς.

Σύμφωνα με τα Διεθνή κριτήρια αξιολόγησης του BirdLife International, η Ελλάδα διαθέτει 196 Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά.(ΣΠΠΕ) Σε αυτές περιλαμβάνονται οι υγρότοποι Ramsar και οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), της εναρμονισμένης με το εθνικό δίκαιο, οδηγίας 79/409EEC. Οι περιοχές αυτές αποτελούν τόπους αναπαραγωγής και διαχείμασης μεταξύ άλλων και παγκοσμίως απειλούμενων ειδών πουλιών (73 από τις 196 ΣΠΠΕ φιλοξενούν παγκοσμίως απειλούμενα είδη).Ταυτόχρονα, αρκετές από τις περιοχές αυτές αποτελούν ενδιάμεσους σταθμούς στην πορεία των μεταναστευτικών πουλιών από την βορειοανατολική Ευρώπη προς την Αφρική και την Ασία.
B. Επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα.

Τα αιολικά πάρκα μπορούν να επιφέρουν αρνητικές επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα. Ο τόπος εγκατάστασής τους είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας στον προσδιορισμό των επιπτώσεων. Γενικά, όσο πιο κοντά βρίσκονται οι ανεμογεννήτριες σε τόπους τροφοληψίας, μετανάστευσης, κουρνιάσματος και φωλεοποίησης των πουλιών, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα της επίδρασής τους. Διακρίνονται δύο τύποι επιπτώσεων: άμεσες (προερχόμενες από συγκρούσεις με τις εν γένει κατασκευές που υπάρχουν εντός του αιολικού πάρκου) και έμμεσες (απώλεια ενδιαιτήματος, φραγμοί στη μετακίνηση, όχληση κλπ.). Επίσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι αθροιστικές επιπτώσεις, που προκαλούνται από την παρουσία και άλλων αιολικών πάρκων στην ίδια περιοχή. Έτσι, αφού κάθε μεμονωμένο αιολικό πάρκο μπορεί να συνιστά μία έστω και ελάχιστη απειλή για το περιβάλλον, όσο και αν εφαρμοστούν τα συνηθισμένα αντισταθμιστικά μέτρα, η αθροιστική επίπτωση των αιολικών εγκαταστάσεων, ήδη εγκατεστημένων και μελλοντικών, μπορεί να αποβεί πολύ σημαντική. Οι επιπτώσεις σύμφωνα με την βιβλιογραφία (Position Statement on Wind Farms and Birds, BirdLife International 2005) είναι:
Αμεση Θνησιμότητα.

Η άμεση θνησιμότητα προκαλείται από πρόσκρουση των πουλιών στις πτέρυγες ή στον κορμό των ανεμογεννητριών ή στις σχετιζόμενες υποδομές, όπως υπερυψωμένα καλώδια ή στο σύστημα περιστροφής των πτερυγίων. Τέτοιου τύπου επιπτώσεις εξαρτώνται από τη λεπτομερή σχεδίαση του αιολικού πάρκου (πλήθος, τύπος, ακριβής θέση-διάταξη των ανεμογεννητριών και των λοιπών υποδομών όπως μετεωρολογικοί πύργοι, κτιριακές εγκαταστάσεις, εγκαταστάσεις μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, υποδομές προσβάσεων κλπ) και μπορούν να μειωθούν δραστικά με κατάλληλες τροποποιήσεις
Καταστροφή και απώλεια κατάλληλου αναπαραγωγικού βιότοπου.

Αλλαγή η απώλεια βιοτόπου λόγω των εκχερσώσεων και άλλων επεμβάσεων που απαιτούνται για την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών και των σχετικών υποδομών.

Μειωμένη αναπαραγωγή ή βιωσιμότητα μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό των πουλιών από τον προτιμητέο βιότοπο και να μην είναι σε θέση να βρουν κατάλληλες εναλλακτικές θέσεις.
Εμπόδιο σε βασικές βιολογικές ανάγκες των πουλιών (Αναπαραγωγή - Μετανάστευση- Τροφοληψία).

Εμπόδια στη μετακίνηση των πουλιών μεταξύ των περιοχών τροφοληψίας, διαχείμασης, αναπαραγωγής, πτερόρροιας (moulting areas) ή περιοχών κουρνιάσματος (roosting areas). Επίσης, ενδεχόμενες παρατεταμένες πτήσεις εξ αιτίας των αιολικών πάρκων οδηγούν σε αύξηση των ενεργειακών αναγκών και επιδείνωση της βιωσιμότητας των πουλιών.
Ενόχληση.

Ενόχληση και εκτοπισμός των πουλιών γύρω από τις ανεμογεννήτριες ή αποκλεισμός από όλη την επικράτεια του αιολικού πάρκου και επιδείνωση ζωτικών λειτουργιών τους. Ενόχληση μπορεί να υπάρξει και μόνο από την παρουσία των ανεμογεννητριών αυτών καθαυτών όπως και από τις εργασίες εγκατάστασης και συντήρησης. Συμπεραίνεται, ότι ο διαθέσιμος χώρος για την ορνιθοπανίδα ελαττώνεται, όσο αυξάνει ο αριθμός των ανεμογεννητριών ενός συγκεκριμένου αιολικού πάρκου.

Συνοπτικά, για όλους τους λόγους που αναφέρονται παραπάνω τα αιολικά πάρκα οδηγούν σε απώλεια ζωτικού χώρου για τα πουλιά.
Γ. Αιολικά Πάρκα και περιοχές ενδιαφέροντος για τη Διατήρηση της Φύσης στην Ελλάδα.

Συγκεκριμένα, σε ότι αφορά την υπάρχουσα σύγκρουση συμφερόντων στις περιοχές υψηλού ενδιαφέροντος για την προστασία της φύσης, η εκμετάλλευση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ειδικότερα της αιολικής ενέργειας, θα πρέπει να υπακούει σε μια συμβατότητα με τους ειδικούς στόχους προστασίας αυτών των περιοχών, με τρόπο που να εφαρμόζει τις νόμιμες προϋποθέσεις διαχείρισης τους.Το έγγραφο που εκφράζει τη θέση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Council of Europe, Windfarms and Birds: an analysis of the effects of windfarms on birds, and guidance on environmental assessment criteria and site selection issues. Strasbourg 2003.) σχετικά με αυτό τον προβληματισμό, είναι σαφές, όταν αναφέρει, ότι τα αιολικά πάρκα δεν πρέπει να έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε περιοχές, ή σε περιοχές που θα μπορούσαν να προταθούν στο μέλλον, ως περιοχές διατήρησης της φύσης, συμπεριλαμβανομένων και των ΣΠΠΕ. Δεν είναι θεμιτό να υπάρχουν εγκαταστάσεις σε αυτούς τους τόπους, εάν προηγουμένως δεν έχει αποδειχθεί η συμβατότητά τους.Είναι θεμελιώδες, να αναγνωρίσει κάθε χώρα τα γεωγραφικά όρια των περιοχών ειδικού ενδιαφέροντος (μεταναστευτικές οδοί και τόποι αναπαραγωγής απειλούμενων ειδών), όπου θα ήταν ασύμβατη με την ισχύουσα περιβαλλοντική νομοθεσία η κατασκευή αιολικών πάρκων, προωθώντας την προστασία αυτών των περιοχών με τη δημιουργία ειδικών ζωνών προστασίας γύρω από αυτές. Ανάλογα θα πρέπει να αναγνωριστούν οι περιοχές, όπου τέτοιες δραστηριότητες δεν θεωρούνται απειλή για τη διατήρηση της φύσης και της βιοποικιλότητας.Το ίδιο έγγραφο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. δίνει έμφαση στην εκδήλωση ενδιαφέροντος των κυβερνήσεων και της βιομηχανίας αιολικής ενέργειας, να χρηματοδοτήσουν μελέτες, για να αναλυθούν οι επιπτώσεις όχλησης και πιθανής πληθυσμιακής επίδρασης των αιολικών πάρκων επί των πληθυσμών των πουλιών, της φραγής στις μετακινήσεις τους, της θνησιμότητας και της απώλειας ενδιαιτήματος.Μέχρι τώρα τέτοια χωροταξική ανάλυση σε εθνικό επίπεδο δεν έχει πραγματοποιηθεί, ούτε θεωρείται απαραίτητη στις αναρίθμητες αιτήσεις εγκατάστασης, που πολλές φορές υποβάλλονται αφορώντας περιοχές υψηλής οικολογικής σημασίας. Επείγει λοιπόν να αναπτυχθεί μια σαφής μεθοδολογία, που να θέτει στην πράξη τις βάσεις, για μια τέτοιου είδους ανάλυση. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα καταστεί δυνατή η επαγρύπνηση για το δημόσιο συμφέρον, που αφορά στη διατήρηση των εθνικών φυσικών αξιών.Η Ελλάδα εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης της, είναι μία χώρα όχι μόνο αρκετά ευνοημένη σε όρους αιολικής ενέργειας, αλλά επίσης και σε σχέση με φυσικά ενδιαιτήματα και τα είδη που τα χρησιμοποιούν. Η επιφάνεια που καταλαμβάνουν οι προστατευόμενες περιοχές είναι μεγάλη και περιλαμβάνει περιοχές με αξιόλογο και εκμεταλλεύσιμο αιολικό δυναμικό. Για αυτό βασική θέση της ΕΟΕ είναι πως θα πρέπει να αναγνωριστούν ταυτόχρονα οι συμβατοί και μη συμβατοί τόποι για εγκατάσταση αιολικών πάρκων.Τα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα βρίσκονται συνήθως εγκατεστημένα σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, φυσικά εκτεθειμένες σε ανέμους μεγάλης έντασης όλο το χρόνο, με τρόπο που να μεγιστοποιεί την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αυτή την πηγή. Πολλές από αυτές τι περιοχές περιλαμβάνουν σημαντικά ενδιαιτήματα για τη διατήρηση της φύσης, μερικά εκ των οποίων είναι πολύ υψηλής περιβαλλοντικής σπουδαιότητας. Προς αυτή την κατεύθυνση απαιτείται να ληφθεί ειδική μέριμνα, ώστε να διασφαλιστεί, ότι δεν θα γίνουν συμβιβασμοί στην ενσωμάτωση περιοχών, που έχουν υποδειχτεί για διατήρηση, όπως ΖΕΠ και ΣΠΠΕ.Εξάλλου, λαμβάνοντας υπόψη την οδηγία 92/43ΕΕC για τους οικοτόπους, και ειδικότερα το Αρθρο 6, τα σχέδια και τα προγράμματα για τα οποία, υπάρχει υποψία,, ότι μπορούν να επηρεάσουν με σημαντικό τρόπο ένα τόπο του Δικτύου Natura 2000, μόνα τους ή σε συνδυασμό με άλλα προγράμματα, θα πρέπει να υποβάλλονται σε κατάλληλη αξιολόγηση.Προς την κατεύθυνση μίας προσπάθειας συμβιβασμού των συμφερόντων της διατήρησης της φύσης και της εκμετάλλευσης της αιολικής ενέργειας, πρέπει να επιδιωχθεί ο προσδιορισμός των περιοχών που είναι ασύμβατες με την εγκατάσταση αιολικών πάρκων. Για αυτό επιβάλλεται να αναγνωριστούν οι σημαντικές περιοχές για τη διατήρηση των απειλούμενων ειδών, για την εποχική συγκέντρωση των πουλιών και για τους μεταναστευτικούς διαδρόμους.Μία τέτοια μελέτη, χρησιμοποιούμενη σαν βάση, και ενσωματωμένη στα χωροταξικά σχέδια των περιοχών, θα έδινε τη δυνατότητα στις αρχές, να προχωρούν σε αποφάσεις με μεγαλύτερη αντικειμενικότητα, και να αξιολογούν τα προγράμματα με μεγαλύτερη ταχύτητα, συμβάλλοντας συγχρόνως τόσο στον χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας, όσο και στη διατήρηση και προστασία της φύσης.

Με βάση τα παραπάνω η ΕΟΕ θεωρεί ότι θα πρέπει προληπτικά να εξαιρεθούν από την χωροθέτηση αιολικών πάρκων οι ΖΕΠ που έχουν ήδη θεσμοθετηθεί, αλλά και αυτές που η Ελλάδα οφείλει να ακόμη θεσμοθετήσει για την πλήρη εναρμόνιση της οδηγίας 79/409EEC. Επίσης θα πρέπει να θεσπιστούν ειδικές προδιαγραφές για τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων για περιοχές που ενώ είναι σημαντικές από άποψη ορνιθοπανίδας, δεν έχουν για διαφόρους λόγους χαρακτηριστεί. Τέτοιες περιοχές είναι οι ΣΠΠΕ που δεν επικαλύπτονται πλήρως από τις αντίστοιχες ΖΕΠ αλλά και περιοχές που βρίσκονται στην πορεία των μεταναστευτικών διαδρόμων.Η ΕΟΕ σαν περιβαλλοντική ΜΚΟ υποστηρίζει ότι το ιδανικό είναι να μην εγκατασταθούν αιολικά πάρκα σε καμία περιοχή του δικτύου Natura έτσι ώστε να διαφυλαχτεί ο χαρακτήρας τους ως περιοχές διατήρησης της φύσης.
Δ. Οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

Οι σχετικές με την εγκατάσταση αιολικών πάρκων ΜΠΕ, ως διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεών τους και προσδιορισμού μέτρων προστασίας του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος αποτελούν βασικό εργαλείο για την ορθολογική εκμετάλλευση του αιολικού δυναμικού στο πλαίσιο των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης. Παρά ταύτα, η μέχρι σήμερα εφαρμογή αυτού του εργαλείου στην Ελλάδα μόνο σε λίγες περιπτώσεις και αποσπασματικά έχει λάβει σοβαρά υπ όψη τα ειδικότερα οικολογικά και ορνιθολογικά δεδομένα των περιοχών εγκατάστασης των αιολικών πάρκων.

Για το λόγο αυτό η ΕΟΕ υποστηρίζει ότι οι εν λόγω ΜΠΕ θα πρέπει να περιλαμβάνουν:
Μελέτη των μόνιμων ειδών ορνιθοπανίδας της περιοχής. Η μελέτη αυτή αφορά όλα τα είδη που ζουν μόνιμα στην περιοχή και μπορεί να επηρεαστούν από την υλοποίηση του έργου. Θα πρέπει να περιλαμβάνει τους πληθυσμούς των ειδών, την χρήση των ενδιαιτημάτων και την συμπεριφορά τους ( συνήθεις διαδρομές, ύψος πτήσεων). Επιπλέον, στην μελέτη των μόνιμων ειδών θα πρέπει να συγκαταλέγονται οι νυχτερίδες αλλά και η χλωρίδα και τα ενδιαιτήματα της περιοχής. Ειδικότερα για την ορνιθοπανίδα πρέπει να καθοριστούν είδη-δείκτες (π.χ. αρπακτικά) τα οποία, προβλέπεται να αποτελέσουν τους κύριους δέκτες των επιπτώσεων.
Μελέτη των μεταναστευτικών ειδών ορνιθοπανίδας. Είναι σημαντικό να υπάρξει μελέτη και καταγραφή των ειδών που χρησιμοποιούν την περιοχή κατά την διάρκεια της μετανάστευσης. Η αξιολόγηση της χρήσης της περιοχής ως προς αυτή την παράμετρο είναι αναγκαία για την διαβάθμιση των επιπτώσεων που θα προκύψουν από τις ανεμογεννήτριες και τις γραμμές μεταφοράς της ενέργειας. Επίσης πρέπει να ληφθούν υπόψη οι καιρικές συνθήκες οι οποίες, κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις ενδέχεται να αυξάνουν τις επιπτώσεις (π.χ. χαμηλή ορατότητα).
Μελέτη των μη επιδημητικών αναπαραγόμενων ειδών και των ειδών που διαχειμάζουν. Η μελέτη αυτή αφορά όλα τα είδη που χρησιμοποιούν την περιοχή ως τόπο αναπαραγωγής ή ως τόπο διαχείμασης (πληθυσμοί, χώροι φωλεοποίησης, αριθμό αναπαραγόμενων ζευγαριών).Οι μελέτες των μόνιμων και μεταναστευτικών ειδών ορνιθοπανιδας πρέπει να γίνονται με συστηματικό τρόπο και να έχουν επαρκή χρονική διάρκεια καλύπτοντας όλες τις εποχές του χρόνου και λαμβάνοντας υπόψη και τις αθροιστικές επιπτώσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν από την εγκατάσταση και άλλων αιολικών πάρκων σε γειτονικές περιοχές.
Σχεδιασμός αιολικού πάρκου. Ο σχεδιασμός του αιολικού πάρκου πρέπει να πραγματοποιείται μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω μελετών. Στην φάση του σχεδιασμού πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ζώνες διέλευσης έτσι ώστε να προβλέπεται η δημιουργία ελεύθερων διαδρόμων που θα συμβάλουν στην ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων κατά την διάρκεια των πτήσεων. Θεωρείται απαραίτητη η πρόβλεψη τεχνικών λύσεων για τη μείωση των επιπτώσεων αλλά ακόμη και τεκμηριωμένες εισηγήσεις ως προς, τον αριθμό τον ανεμογεννητριών όταν αυτό κριθεί απαραίτητο.
Παρακολούθηση. Θα πρέπει να εφαρμοστεί ένα σχέδιο παρακολούθησης της περιοχής του αιολικού πάρκου το οποίο, θα εφαρμόζεται για επαρκή χρονική περίοδο πριν την εγκατάσταση αλλά και κατά την διάρκεια λειτουργίας του αιολικού πάρκου. Το σχέδιο παρακολούθησης οφείλει να αξιολογεί και να ποσοτηκοποιεί τις επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα. Επίσης να λαμβάνει υπόψη την φαινολογία και βιολογία όλων των ειδών που είναι αντικείμενο της μελέτης (η οποία μπορεί να ποικίλει εξαιρετικά) ώστε να καλύπτεται το σύνολο του βιολογικού τους κύκλου. Τα δεδομένα που θα προκύπτουν πρέπει να δημοσιοποιούνται και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον καθορισμό αντισταθμιστικών μέτρων για την μείωση των επιπτώσεων ή για την τροποποίηση συγκεκριμένων παραμέτρων του προγράμματος εγκατάστασης και λειτουργίας του αιολικού πάρκου.

«Ψυχή βαθιά»...

...η καινούρια ταινία του Παντελή Βούλγαρη "Ψυχή Βαθιά". Η 11η ταινία του γνωστού σκηνοθέτη, που επιστρέφει πέντε χρόνια μετά τις "Νύφες", πραγματεύεται τον εμφύλιο πόλεμο, μέσα από την ιστορία δύο αδελφών που βρέθηκαν σε αντίπαλα στρατόπεδα...
Η Υπόθεση.
Η ταινία «ΨΥΧΗ ΒΑΘΙΑ» αφουγκράζεται την συνταρακτική ιστορία του Εμφυλίου Πολέμου που δεν έχει νικητές και ηττημένους, παρά μόνο ανθρώπινες, τραγικές ιστορίες να διηγηθεί.

Χρόνος: οι τελευταίοι μήνες του πολέμου.
Τόπος: ο Γράμμος και το Βίτσι, τα πανέμορφα και ματωμένα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας.

Πρόσωπα: δύο αδέλφια, ο Ανέστης (Χρήστος Καρτέρης), 17 χρονών και ο Βλάσης (Γιώργος Αγγέλκος), 14. Έχουν επιστρατευτεί, ο Ανέστης από τον Εθνικό στρατό, ο Βλάσης από τον Δημοκρατικό στρατό. Μεγαλωμένα στα χωριά και τα βουνά της περιοχής, χρησιμοποιούνται ως οδηγοί, σε άγνωστα και δύσβατα μονοπάτια και περάσματα. Η τύχη τους, τύχη των τότε καιρών. Πολυβόλα, αμερικάνικες βόμβες Ναπάλμ, παράσημα ηρώων, στρατοδικεία, τόποι εκτελέσεων. Μαζί τους ο καπετάν-Ντούλας (Βαγγέλης Μουρίκης), η πολυβολήτρια Γιαννούλα (Βικτώρια Χαραλάμπίδου), ο ανθυπολοχαγός Τριαντάφυλλος (Γεώργιος Σιμεωνίδης), ο ταξίαρχος Τσαγκλής (Κώστας Κλεφτόγιαννης), ο Καλαματιανός δεκανέας (Ιούλιος Τζιάτας), η 14χρονη αντάρτισσα Φούλα (Άννα Παρτσάνη), δεκάδες στρατιώτες και αντάρτες, όλοι τους πολύ νέοι που σκοτώνουν και σκοτώνονται σ’ αυτόν τον παράλογο πόλεμο. Οι μικρές ιστορίες του καθενός γράφονται στις μάχες που φουντώνουν στα υψώματα. Η «ΨΥΧΗ ΒΑΘΙΑ» είναι φόρος τιμής για αυτά τα χιλιάδες ανώνυμα θύματα ενός ολέθριου πολέμου που δεν ανέδειξε νικητή.

Λίγα λόγια από τον σκηνοθέτη.

Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος της ταινίας, Παντελής Βούλγαρης: «Από νέος ήθελα να κάνω μια ταινία γι’ αυτό το δύσκολο και οδυνηρό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας μας. Δεν είμαι πολιτικός, ούτε ιστορικός, είμαι καλλιτέχνης και στην ταινία καταθέτω αυτό που μου αναλογεί, αυτό πού μέσα μου, επιμένει να με συγκλονίζει. Σε κάθε πόλεμο σκληραίνουν οι άνθρωποι, τα πρόσωπα σκοτεινιάζουν. Στον Εμφύλιο η διάσταση είναι πιο δραματική γιατί καμία εξήγηση δεν πείθει απόλυτα, δεν παρηγορεί. Η εμφύλια αναμέτρηση είναι η πιο τραγική εκδοχή πολέμου. Αφήνει για χρόνια ανοιχτές πληγές. Καμία πλευρά δεν μπορεί να είναι υπερήφανη, δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι όλα ήταν καλά καμωμένα.»

Οι πρωταγωνιστές.

Στην ταινία συμμετέχει ο Θανάσης Βέγγος μ’ ένα χαρακτηριστικό ρόλο ενώ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους βλέπουμε τρεις νέους ηθοποιούς, τον Χρήστο Καρτέρη, τον Γιώργο Αγγέλκο και την Άννα Παρτσάνη.

Πρωταγωνιστούν επίσης οι: Βαγγέλης Μουρίκης, Γεώργιος Σιμεωνίδης, Βικτώρια Χαραλαμπίδου, Κώστας Κλεφτόγιαννης, Μάριος Ποντίκας, Μίλτος Πολυβίου, Ian Robertson, Βασίλης Νανάκης, Αλεξάνδρα Καζάζου, Κλέα Σαμαντά, Ιούλιος Τζιάτας, Γιώργος Τζώρτζης και Αργυρώ Αποστολίδη.

Η διεύθυνση φωτογραφίας είναι του Σίμου Σαρκετζή, η σκηνογραφία του Απόστολου Βέττα, τα κουστούμια της Λουκίας Χατζέλου, ο ήχος του Στέφανου Ευθυμίου, το μακιγιάζ της Κυριακής Μελλίδου και το μοντάζ του Πάνου Βουτσαρά.

Βοηθοί σκηνοθέτη είναι ο Κώστας Αθουσάκης και ο Ντάνυ Μπόλντα.

Τη μουσική της ταινίας υπογράφει ο Γιάννης Αγγελάκας.

Τα γυρίσματα της ταινίας πραγματοποιήθηκαν στη Δυτική Μακεδονία: Απόσκεπο, Αρρένες, Βίτσι, Βυσσινιά, Γράμμο, Καζάνι, Καστοριά, Κορέστεια, Κρανιώνα, Λιθιά, Μάνκοβιτς, Μαύροβο, Μαυρόκαμπο, Νεστόριο, Οξυά, Πολυκάρπι, Πολυκέρασο, Σιδεροχώρι, Τυχιό, Χαλάρα και Χάρο.

ΕΠΟΠΟΙΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ:

Καθαγιασμένη από την πάλη χιλιάδων αγωνιστών.

Με αφορμή την προβολή της νέας ταινίας του Π. Βούλγαρη «Ψυχή Βαθιά», περισσεύει αυτές τις μέρες το κλάμα διαφόρων για τον εμφύλιο. Ενα κλάμα που μέσα από το συναίσθημα επιδιώκει να αφαιρέσει τη σπουδαιότητα της συγκεκριμένης στιγμής της ταξικής πάλης όπως εκφράστηκε στο διάστημα 1946-1949 στη χώρα μας. Στην κατεύθυνση της απονεύρωσης του εμφυλίου από την ταξική δυναμική του συμβάλλει και η συγκεκριμένη ταινία.
Μέχρι τώρα τον αγώνα του ΔΣΕ άλλοι τον βάφτισαν «συμμοριτοπόλεμο» και άλλοι τον επικρίνουν και τον ξορκίζουν ως έναν εμφύλιο αλληλοσπαραγμό. Ομως κανένας πόλεμος δεν είναι ουδέτερος. Υπάρχουν δίκαιοι και άδικοι πόλεμοι. Ο πόλεμος είτε με τη μορφή της αντίστασης, είτε μ' αυτήν της εσωτερικής ταξικής ένοπλης σύγκρουσης δεν είναι προκαταβολική επιλογή των κομμουνιστών, των αγωνιστών, των λαών. Επιβάλλεται από τις εγχώριες αστικές δυνάμεις και τους ξένους ιμπεριαλιστές.
Η κομμουνιστική θεωρία είναι απολύτως συνυφασμένη με την εξάλειψη των αιτιών που γεννούν τους πολέμους. Οι αστικές δυνάμεις, αλλά και οι πάσης φύσεως οπορτουνιστές από τη δική τους πλευρά δε θέλουν και δεν μπορούν να αναγνωρίσουν την ερμηνεία της ουσίας, των αιτιών και της φύσης των πολέμων. Οι πόλεμοι δεν εξαπολύονται από παράλογους και ψυχοπαθείς, ούτε καν από εκείνους που έχουν μεμονωμένα ιδιοτελή συμφέροντα.
Σε κάθε ταξική κοινωνία υπήρχαν και υπάρχουν πόλεμοι ως συνέχεια της πολιτικής των εκμεταλλευτριών τάξεων με τα λεγόμενα ειρηνικά μέσα. Υπάρχουν αντιδραστικοί και επαναστατικοί πόλεμοι. Και θα καταργηθούν μόνον όταν πάψουν να εξουσιάζουν αυτοί που καταπιέζουν και δολοφονούν λαούς, αυτοί που χρησιμοποιούν τα όπλα εκεί που δεν μπορεί να γίνει η με ειρηνικά πολιτικά μέσα διείσδυση των κεφαλαίων.
Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) έχει αποτελέσει μέχρι σήμερα και συνεχίζει να αποτελεί βασικό στόχο κατασυκοφάντησης από τις κάθε λογής αντιδραστικές δυνάμεις της χώρας. Τα όσα γράφτηκαν και γράφονται από τους νικητές του 1949 επιβεβαιώνουν απόλυτα την ορθότητα και το βαθύτερο νόημα της φράσης του Λένιν ότι: «Δεν είναι δυνατόν να υπάρξει "αμερόληπτη" κοινωνική επιστήμη σε μια κοινωνία χτισμένη πάνω στην ταξική πάλη».
Αυτή η ελεεινή προπαγάνδα κατασυκοφάντησης του ΔΣΕ αποτελεί ένα από τα πιο προσφιλή όπλα της αστικής τάξης στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού, ιδιαίτερα δε μετά την αντεπανάσταση, προκειμένου να στείλει στο πυρ το εξώτερον την ταξική πάλη της εργατικής τάξης και, προπαντός, την πολιτική πάλη για το ζήτημα της εξουσίας. Προκειμένου να φρενάρει όσο γίνεται την κοινωνική απελευθέρωση και την κατάργηση της εκμετάλλευσης και την κίνηση της ιστορίας προς τα μπρος. Αλλωστε, η εποχή του ιμπεριαλισμού είναι εποχή της άκρατης αντίδρασης, των πολέμων, αλλά και της σοσιαλιστικής επανάστασης. Και το ξέρουν καλά οι κεφαλαιοκράτες. Με τη συκοφαντική προπαγάνδα κατά της λαϊκοεπαναστατικής δράσης του ΔΣΕ επιδιώκουν ιδιαίτερα να τσακίσουν τη συνείδηση της νεολαίας, που έλκεται από κάθε τι το προοδευτικό, που μπορεί να ασπαστεί τις επαναστατικές ιδέες και να συμμετάσχει στον αγώνα για ένα κομμουνιστικό μέλλον.
Ετσι προσπάθησαν και προσπαθούν να μπολιάσουν τις λαϊκές και νεανικές συνειδήσεις με τον αντικομμουνισμό και να σβήσουν από τις μνήμες τα ιδανικά και τις αξίες της πάλης για κοινωνική απελευθέρωση, που είχαν θεριέψει κατά την εποχή του εμφυλίου πολέμου, αλλά και νωρίτερα, και είχαν φλογίσει τις καρδιές των Ελλήνων.
Το ντόπιο αντιδραστικό αστικό καθεστώς με τους Αγγλους ιμπεριαλιστές συμμάχους του οδήγησε το λαό στον ένοπλο αγώνα και στον εμφύλιο πόλεμο, αφού δεν μπορούσε διαφορετικά να εδραιώσει την αστική εξουσία. Ζήτημα το οποίο δε σταμάτησε να απασχολεί την πλουτοκρατία και τα κόμματά της, ούτε στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, όπως απασχολούσε επίσης και την εργατική τάξη και τους συμμάχους της στην κοινωνικοπολιτική συμμαχία του ΕΑΜ. Ουσιαστικά σ' όλη την πορεία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δε βρισκόταν σε πρωτεύουσα θέση των εξελίξεων, αντικειμενικά κρινόταν το «ΠΟΙΟΣ - ΠΟΙΟΝ» στο ζήτημα της εξουσίας.
Η ταξική πάλη ανάμεσα στην άρχουσα τάξη της Ελλάδας, από τη μια πλευρά, και στην εργατική τάξη και στ' άλλα λαϊκά στρώματα, από την άλλη, διεξαγόταν ασίγαστα ακόμη και σ' αυτή την περίοδο. Και αυτό εκφράστηκε τόσο κατά την περίοδο της Κατοχής με τη διαπάλη για τη συγκρότηση της κυβέρνησης μετά την απελευθέρωση, όσο και μετά την απελευθέρωση από τους Γερμανούς ιμπεριαλιστές. Υπήρχε επίσης και ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό. Στον εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο ηγήθηκε η εργατική τάξη με τους συμμάχους της. Και στη μεταπελευθερωτική πορεία της Ελλάδας αυτό το γεγονός έβαζε τη σφραγίδα του, αφού ήδη από την περίοδο της κατοχής στην Ελλάδα άρχισε να οργανώνεται μια νέα λαϊκή εξουσία. Το έπος του ΕΑΜ δεν ήταν μόνο η εθνική απελευθέρωση, αλλά και η δημιουργία των φύτρων της λαϊκής εξουσίας στην Ελλάδα. Που μπορεί βεβαίως να μην αγκάλιαζε τα τότε αστικά κέντρα, αλλά στην υπόλοιπη Ελλάδα είχε ήδη τη δική της δράση με τα όργανα λαϊκής αυτοδιοίκησης, τα λαϊκά δικαστήρια, αλλά και κυβέρνηση, την ΠΕΕΑ. Είχε ακόμη το δικό της λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ και την πλειοψηφία του ελληνικού λαού συσπειρωμένη στο ΕΑΜ. Αλλά και μετά την ήττα του κινήματος το Δεκέμβρη του 1944 και την υπογραφή στην απαράδεκτη Συμφωνία της Βάρκιζας ο συσχετισμός δυνάμεων είχε αλλάξει, αλλά δεν είχε ανατραπεί ολοκληρωτικά σε βάρος των λαϊκών δυνάμεων.
Ο μονόπλευρος εμφύλιος είχε αρχίσει πολύ πριν τις εκλογές του 1946, αν υποτεθεί ότι σταμάτησε ποτέ. Οι ένοπλες συμμορίες των Σούρλα, Μαγγανά, Τσαντούλα, Βουρλάκη, Κατσαρέα, Καμαρινέα κ.ά., σε συνεργασία με τη Χωροφυλακή και το Στρατό οργίαζαν στην ύπαιθρο, ενώ οι περιβόητες «επιτροπές ασφάλειας» έστελναν κατά χιλιάδες στους τόπους εξορίας κομμουνιστές και άλλους ΕΑΜίτες. Χιλιάδες καταδιωκόμενοι υποχρεώθηκαν να πάρουν τα βουνά και να υπερασπιστούν τη ζωή τους με το όπλο στο χέρι.
Ο αγώνας του ΔΣΕ ξεπήδησε και αναπτύχθηκε ως αποτέλεσμα της μεγάλης όξυνσης που πήρε η ταξική πάλη στην Ελλάδα. Και ήταν αγώνας δίκαιος, αντιιμπεριαλιστικός, διεθνιστικός. Εξέφραζε ανεκπλήρωτα λαϊκά οράματα, κόντρα στην επίθεση που εξαπέλυσαν κατά του ΕΑΜικού κινήματος, κατά του ΚΚΕ, τα συνασπισμένα αστικά κόμματα. Ηταν αγώνας ενάντια στους συμμάχους της εγχώριας αστικής τάξης, στην εγγλέζικη και στην αμερικανική στρατιωτικοπολιτική και οικονομική δύναμη, στα ψυχροπολεμικά «σχέδιο Μάρσαλ» και «δόγμα Τρούμαν».
Η τρίχρονη ηρωική εποποιία του ΔΣΕ αποτελεί ανεκτίμητο κεφάλαιο του λαϊκού απελευθερωτικού κινήματος της Ελλάδας, κεφάλαιο που καθαγιάστηκε με τη θυσία χιλιάδων και χιλιάδων αγωνιστών, ανδρών, γυναικών, νέων, που άλλοι δίνοντας τη ζωή τους και άλλοι τραυματίες και ανάπηροι, με το αίμα τους πότισαν κι έθρεψαν τις ρίζες μιας λαϊκοδημοκρατικής και σοσιαλιστικής Ελλάδας.
Αυτήν την εποποιία κανείς δεν έχει δικαίωμα να την υποβιβάσει σε ένα μελό που, με ολίγον από εμπορικό Χόλιγουντ και ολίγον από σκηνοθετικό «Τζέιμς Πάρις», στήνει ξανά στο απόσπασμα τον αγώνα των μαχητών του ΔΣΕ που, με το ΚΚΕ οργανωτή και καθοδηγητή της πάλης τους, συνειδητά πάλεψαν και μάτωσαν για να υπάρξει η λαϊκή εξουσία.

«Ψυχή βαθιά» στον «πόλεμο» που συνεχίζεται...

της Ελένης Μηλιαρονικολάκη

μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, υπεύθυνη του Πολιτιστικού Τμήματος της ΚΕ.

«για του Ανθρώπου την πάλη την αιώνια
για λευτεριά και δικαιοσύνη,
για τ' αγαθά - πανανθρώπινο χτήμα -
για τη γη, το νερό, τον αγέρα,
Ψυχή βαθιά κι ευλογητός ο Αγώνας!»
Αιμ. Βεάκης
Στη συγκυρία της παγκόσμιας ιμπεριαλιστικής εκστρατείας για την «αναθεώρηση» της ιστορίας από τη σκοπιά των «νικητών» με παραποιήσεις και ψέματα, κάθε δημιουργός καλείται να αποφασίσει αν θα «παραδώσει τον άνθρωπο στις συγχύσεις και τις αυταπάτες, ή θα παραδώσει τον κόσμο στον άνθρωπο». Θα περίμενε κανείς ο Παντελής Βούλγαρης, ένας από τους σκηνοθέτες που άνοιξαν νέους θεματικούς και αισθητικούς ορίζοντες στον ελληνικό κινηματογράφο, να σηκώσει και πάλι το ανάστημά του απέναντι στη νέα και σφοδρότερη επίθεση των επικυρίαρχων κατά της ανθρωπότητας. Δυστυχώς με την τελευταία ταινία του «Ψυχή βαθιά», προσθέτει και τη δική του φωνή στα κηρύγματα της λαϊκής υποταγής και συμμόρφωσης.
Η ταινία «Ψυχή βαθιά» πραγματεύεται το τελευταίο διάστημα του εμφύλιου στις βουνοκορφές του Γράμμου το 1949. Οι ήρωες είναι δύο αδέλφια τσοπανόπουλα, ο Ανέστης, 17 χρονών και ο 15χρονος Βλάσης - σύμβολα ενός γενικά «τυχαίου» κατά το σκηνοθέτη διχασμού του ελληνικού λαού - που επειδή γνωρίζουν τα περάσματα, βρέθηκαν ο πρώτος στις γραμμές του Εθνικού στρατού και ο δεύτερος του Δημοκρατικού.
Μετά τις πρώτες σκηνές γίνεται φανερό ότι η ταινία παρακάμπτει το ιστορικό και πολιτικό πλαίσιο των γεγονότων που εξιστορεί. Περιγράφεται ένας πόλεμος και μάλιστα με εξαντλητικές για τη βία του λεπτομέρειες: ποιες οι αιτίες του, ποιος ο χαρακτήρας και ο σκοπός του, ποια κοινωνικά συμφέροντα εκπροσωπούν οι αντιμαχόμενες πλευρές; Ο σκηνοθέτης δηλώνει ότι δεν τον ενδιαφέρουν τέτοιου είδους θέματα, καθώς αποτελούν αντικείμενο των πολιτικών. Τον ίδιον απασχολεί η ανθρώπινη πλευρά αυτής της αδελφοκτόνας αιματοχυσίας. Λες και αυτή είναι έξω και ανεξάρτητη από την κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα. Ωστόσο αναπότρεπτα το έργο κάνει πολιτική, εισχωρώντας μάλιστα στον ίδιο τον πυρήνα της: την ταξική πάλη. Το κεντρικό μήνυμα που από την αρχή ως το τέλος και με ομολογουμένως υψηλή αισθητική εκπέμπει σε διαφορετικές εντάσεις και αποχρώσεις, είναι το ανώφελο, ανέφικτο και ουτοπικό, αλλά συνάμα ζοφερό κι ολέθριο της κοινωνικής σύγκρουσης. Ακόμη κι αν αυτή, όπως στην περίπτωση του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ, είναι το αναπόφευκτο προϊόν της απροκάλυπτης βίας από το συνασπισμό της ντόπιας αστικής τάξης και των Αγγλοαμερικανών ιμπεριαλιστών κατά του ΕΑΜικού κινήματος για να εδραιώσουν την απειλούμενη εξουσία τους. «Ελληνες να σκοτώνουν Ελληνες;» αναφωνεί με ραγισμένη φωνή ο Θανάσης Βέγγος στο ρόλο ενός χωρικού που πηγαίνει στο αρχηγείο του τακτικού στρατού για να παραλάβει το σκοτωμένο στη μάχη από τους αντάρτες εγγονό του, σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές για το ιδεολογικο-πολιτικό στίγμα της ταινίας σκηνή.
Στην κεντρική επιδίωξη της ταινίας να υποβάλει στο θεατή με συγκινησιακούς και συναισθηματικούς προπαντός όρους την ιδέα της «εθνικής ομοψυχίας», και την ανάγκη για «κατάργηση των διαχωριστικών γραμμών», υποτάσσεται και η ιστορική αλήθεια. Στην όλη απλοϊκή και ευθύγραμμη αντιμετώπιση του θέματος, ως «κακοί» προβάλλονται μόνον οι ξένοι και όχι όλοι (ο αγγλικός παράγοντας αποσιωπάται): Από τη μια οι Αμερικανοί απαιτούν γρήγορο ξεκαθάρισμα και από την άλλη οι Σοβιετικοί αφήνουν αβοήθητους τους αντάρτες να περιμένουν μάταια τον Κόκκινο Στρατό, μια ευθεία παραπομπή στη θεωρία των υπερδυνάμεων, που αυτές τελικά και όχι η λαϊκή πάλη καθορίζουν τις τύχες του κόσμου. Αντίθετα όλοι οι Ελληνες, θύτες και θύματα εξισωμένοι, τόσο ο λαός (αντάρτες και φαντάροι) όσο και πολιτικοί και στρατιωτικοί εκπρόσωποι της πλουτοκρατίας, είναι «καλοί» και γεμάτοι ανθρωπιά. Η πολιτική ηγεσία του τόπου παρουσιάζεται αμήχανη και απρόθυμη να πάρει θέση (ας όψονται το αιματοκύλισμα του λαού το Δεκέμβρη του '44, οι συλλήψεις, οι φυλακίσεις, οι εκτελέσεις, οι εκτοπισμοί και οι στυγερές δολοφονίες των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και των μελών του ΚΚΕ). Η ηγεσία του κυβερνητικού στρατού εμφανίζεται να αποφεύγει την αποφασιστική αναμέτρηση και να εξαναγκάζεται από τους Αμερικανούς στην τελική αιματηρή σύγκρουση με τη χρήση των βομβών Ναπάλμ. Οι συνθήκες στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του ντόπιου πληθυσμού - μετά τη βίαιη εκκένωση των χωριών από τον τακτικό στρατό για να αποκοπούν οι αντάρτες από τα λαϊκά στηρίγματά τους - προβάλλονται ειδυλλιακές, με τη μάνα (Ελλάδα) να περιμένει τα δυο παιδιά της, τον Ανέστη και το Βλάση, ψήνοντας καλαμπόκι για τους φαντάρους.
Σ' αυτό το έδαφος ως αναμφισβήτητη αναδεικνύεται από την ταινία και η ηθική υπόσταση των ανταρτών με στοιχεία μάλιστα υπεροχής. Η αντάρτισσα Γιαννούλα αποστομώνει από το χωνί τον αξιωματικό του κυβερνητικού στρατού στο απέναντι χαράκωμα. Οι νεαροί μαχητές της ομάδας - που δεν πρόλαβαν να χαρούν τη ζωή - δε μετανιώνουν για την επιλογή τους μπροστά στους δικαστές και βαδίζουν περήφανα στο θάνατο. Οι κακουχίες δεν τους λυγίζουν, «τραγουδούν και πολεμούν» χωρίς τροφή, γιατρούς, υποδομές και κατορθώνουν όχι απλά να αντέχουν, αλλά και να νικούν, παρά τη συντριπτική υπεροπλία των αντιπάλων τους. Σ' αυτόν τον άνισο αγώνα ηττήθηκαν, σύμφωνα με την ταινία, μόνον μετά τη χρήση των τρομερών βομβών Ναπάλμ, που για πρώτη φορά δοκιμάστηκαν στα βουνά του Γράμμου.
Ποια δύναμη όμως όπλιζε τους αντάρτες με τέτοιον αφάνταστο ηρωισμό και αυτοθυσία, «τι φούντωνε τη θεϊκή ορμή τους;» όπως γράφει ο Αιμίλιος Βεάκης στο εξαίρετο ποίημά του με τον ομώνυμο τίτλο «Ψυχή βαθιά»; Να υποθέσουμε ότι είναι το παράτολμο της νιότης, το μίσος για τις βιαιότητες που διέπραξε και η αντίθετη πλευρά, το ξεμυάλισμα των ανήλικων χωριατόπαιδων από τους «αιθεροβάμονες ή τυχοδιώκτες» κομμουνιστές; Πληθώρα τέτοιων απαντήσεων μπορεί να αντλήσει κανείς μέσα από την ταινία. Η μόνη απάντηση που λείπει, είναι η αληθινή: Οτι δηλαδή οι αγωνιστές του ΔΣΕ έγραψαν αυτή την τρίχρονη εποποιία ψυχωμένοι από τη δύναμη της επαναστατικής τους ιδεολογίας, από το ιδανικό ενός καινούριου κόσμου, μιας ανώτερης ανθρώπινης κοινωνίας, χωρίς πολέμους, στερήσεις και εκμετάλλευση.
«Η αγάπη για την πατρίδα του λαού και όχι των αστών, για τόν ίδιο το Λαό, ο λαϊκοδημοκρατικός πατριωτισμός ήταν η ιδεολογία του ΔΣΕ, αντιιμπεριαλιστικός-διεθνιστικός, για τη λαϊκή εξουσία, ήταν ο χαρακτήρας της πάλης του. Τα στρατιωτικοπολεμικά κατορθώματά του προκαλούν μέχρι σήμερα το θαυμασμό ακόμη και αντιπάλων, γιατί ήταν ένας αληθινός λαϊκός επαναστατικός στρατός, από τους πιο δυναμικούς στον κόσμο, με στρατιωτική και πολιτική εκπαίδευση και οργάνωση και όχι ομάδες από γυναικόπαιδα, που συμπτωματικά βρέθηκαν στη φωτιά των χαρακωμάτων, όπως διαφαίνεται στην ταινία. Τα βήματα των μαχητών του καθοδηγούσαν οι μεγάλες αγωνιστικές παρακαταθήκες που άφησε η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση στη συνείδηση του λαού, μαζί και των νέων ακόμη και των ανήλικων, αφού κι αυτοί μέσα από τις γραμμές της ΕΠΟΝ ήταν αξεχώριστο κομμάτι του αγώνα «για μια ζωή ελεύθερη κι ωραία». Αυτή τη νέα ζωή οι μαχητές του ΔΣΕ δεν την είχαν ζήσει μόνο στη φαντασία τους. Είχαν αγγίξει χειροπιαστά το όνειρό τους, την εξουσία του λαού, στην Ελεύθερη Ελλάδα. Γι' αυτό και γνώριζαν καλά για ποιο σκοπό πολεμούσαν. Ούτε μετάνιωσαν, ούτε τρελοί από τον πόνο ή τις τύψεις για το χαμό των συντρόφων τους παραδόθηκαν, όπως ο ήρωας της ταινίας Καπετάν Ντούρλας, σε μια από τις τελευταίες σκηνές της. Αντίθετα, προτιμούσαν το θάνατο από την αιχμαλωσία, όπως οι τρεις αντάρτες που έχοντας ξοδέψει στη μάχη και το τελευταίο τους βόλι, έπεσαν από την τρομερή κορυφή «Χάρος» στο ύψωμα Κοτύλι του Γράμμου. Αυτό το μεγαλείο της πάλης του ανθρώπου για την απελευθέρωσή του από κάθε είδους καταναγκασμό, που καμιά δύναμη, κανένας στρατός δεν μπορεί να την ανακόψει, αυτό που τελικά αποτελεί την πεμπτουσία της ανθρώπινης υπόστασης, το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης, την κινητήρια δύναμη της ιστορίας, παραλείπεται μεγαλόφωνα από μια ταινία που φιλοδοξεί να είναι «ανθρωποκεντρική». Με λίγα λόγια το περιεχόμενό της βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με τον τίτλο της. Γιατί «βαθιά ψυχή» είναι η επαναστατική ψυχή.
Ομως πράγματι χρειάζεται πολύ θάρρος, χρειάζεται «ψυχή βαθιά» για να παραδεχτεί κανείς στις μέρες μας πως ο πόλεμος αυτός χάθηκε, όχι επειδή οι νικημένοι δεν είχαν το δίκιο με το μέρος τους, αλλά επειδή δεν ήταν έγκαιρα έτοιμοι για να νικήσουν. Και αν αυτή την ψυχή οι περισσότεροι από τους μεγάλους δημιουργούς μας την έχουν χάσει μέσα στο σημερινό συντριπτικό συσχετισμό δυνάμεων, θα τη φέρει και σ' αυτούς η λαϊκή πάλη, που με καινούριους μαχητές και μαχήτριες συνεχίζει την πορεία της, βέβαιη πως θα 'ρθει εκείνη η ώρα, που η ιστορία θα δικαιώσει τα ιδανικά, τους σκοπούς και τη θυσία των αγωνιστών του ΔΣΕ.

«Ψυχή βαθιά» και η ... αλήθεια πέρα!
Μια πρώτη προσέγγιση για τη νέα ταινία του Παντελή Βούλγαρη, που ασχολείται με τον Εμφύλιο Πόλεμο στην Ελλάδα.

της Τζία Γιοβάνη

Πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας - Θεωρίας και Αισθητικής Κινηματογράφου του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης.

Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και τις ολέθριες για το ΕΑΜικό κίνημα Συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας, η αστική τάξη της χώρας μας δεν είχε μπορέσει να ανακτήσει την πλήρη ιδεολογική και πολιτική της κυριαρχία στο λαό. Οι αστικές δυνάμεις για να αντιστρέψουν το συσχετισμό δύναμης σε όφελός τους και να σταθεροποιήσουν την εξουσία τους κατέφυγαν, με τη βοήθεια των Εγγλέζων συμμάχων τους, στη δολοφονική βία και στην πιο ωμή τρομοκρατία. Χιλιάδες αγωνιστές, που αντιπάλεψαν τους φασίστες κατακτητές, διωκόμενοι από τις εγκληματικές συμμορίες των Σούρληδων και άλλων που έστησε το αστικό κράτος, αναγκάστηκαν να καταφύγουν στα βουνά και να υπερασπιστούν τη ζωή τους με τα όπλα στο χέρι. Το λαϊκό κίνημα βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα: Υποταγή, ταπείνωση, εξανδραποδισμός ή οργάνωση της πάλης και αντεπίθεση; Αν και με καθυστέρηση, επέλεξε το δεύτερο δρόμο. Στα βουνά γεννήθηκε το νέο αντάρτικο, ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) και ο ηρωικός μεγαλειώδης ένοπλος αγώνας του, με ψυχή του το ΚΚΕ, ενάντια στο συνασπισμό των αστικών δυνάμεων και των ξένων συμμάχων τους, Εγγλέζων και, στη συνέχεια, Αμερικανών.
Τα παραπάνω εισαγωγικά στοιχεία θα έπρεπε να αναγιγνώσκονται στην ταινία του Παντελή Βούλγαρη Ψυχή Βαθιά, εφόσον το θέμα της άπτεται όχι απλά της μοίρας των απλών ανθρώπων ή των «λησμονημένων θυμάτων» και των δύο πλευρών του εμφύλιου πολέμου, στο Γράμμο και το Βίτσι, όπως διατείνεται ο σκηνοθέτης, αλλά των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού, που επέλεξαν να βρίσκονται στις γραμμές του ΔΣΕ, που έδωσαν την ίδια τους τη ζωή για τις ιδέες και τα ιδανικά τους.
Αυτήν την καθοριστική ιδιότητα, των ...«άκλαυτων θυμάτων», ο σκηνοθέτης φαίνεται να προσπερνά σκοπίμως. Γι' αυτό εξάλλου επέλεξε για τους κεντρικούς ρόλους τόσο νεαρούς ήρωες, που να υπάρχει λόγος να αναρωτιέται κανείς, καλά αυτά τα παιδαρέλια ξέρουν τι κάνουν; Γιατί βρίσκονται εκεί που βρίσκονται; Φρόντισε ο Βούλγαρης, κάνοντας μια ταινία μυθοπλασίας, να έχει καλυμμένα τα νώτα όταν θα κατηγορηθεί για παραχάραξη και διαστρέβλωση της Ιστορίας. Βέβαια θέση έχει ήδη πάρει, με το να αντιμετωπίζει το κατ' εξοχήν πολιτικό θέμα με το οποίο καταπιάνεται, με όρους αποκλειστικά ηθικούς - καλού και κακού - και να μεριμνά επιμελώς, ώστε η αφήγησή του να κινείται αυστηρά σε πλαίσιο πολιτικο-ιδεολογικού κενού αέρος.
Η μυθοπλασία της ταινίας
Η ιστορία διαδραματίζεται στα πεδία των μαχών. Ο ένοπλος αγώνας κορυφώνεται, η έκβασή του παραμένει ακόμη άγνωστη, οι μάχες μαίνονται στις βουνοκορφές του Γράμμου το '49, νυχθημερόν, ακατάπαυστες, άνισες, σώμα με σώμα. Η αφήγηση εστιάζει στη μοίρα δύο αδελφών - τσοπάνων και σε δεύτερο πλάνο αρχίζουν να διακρίνονται και να αποκτούν υπόσταση και τα υπόλοιπα πρόσωπα που συνθέτουν τις ομάδες των στρατιωτικών και ανταρτών, μέσα στις οποίες κινούνται οι δύο ήρωες. Τα ανήλικα τσοπανόπουλα έχουν την ιδιότητα να γνωρίζουν με κλειστά μάτια τα περάσματα στα βουνά. Ο μεγάλος, ο 17χρονος Ανέστης, φαίνεται ότι παραμένει οδηγός στον κυβερνητικό στρατό από φόβο μην κάνουν κακό στη μητέρα του, ενώ ο μικρότερος, ο 14χρονος Βλάσης που επέλεξε να περάσει στις γραμμές του Δημοκρατικού Στρατού, έχει ήδη προβιβαστεί σε πολυβολητή και έχει τιμηθεί με το παράσημο του Δημοκρατικού Στρατού. Στην τελετή απονομής των παρασήμων και στο αντάρτικο γλέντι που ακολουθεί, γνωρίζουμε τους μαχητές και άλλων αντάρτικων ομάδων που δρουν στην περιοχή, όλοι τους νεαρά παιδιά.
Και μέσα από την ταινία φαίνεται ότι παρά την κλιμακούμενη θηριωδία οι ταλαιπωρημένοι και πεινασμένοι αντάρτες δε λένε να ηττηθούν. Οι Αμερικανοί, που έχουν πλέον διαδεχθεί τους Αγγλους, βιάζονται να τελειώνουν με τους κομμουνιστές. Εμφανίζεται και ο Τρούμαν, που απαιτεί συντριβή της «ανταρσίας» σε σύντομο διάστημα και ο τοποτηρητής των ΗΠΑ στην Ελλάδα, στρατηγός Βαν Φλιτ, να συμπεριφέρεται ως εκλήθη να συμπεριφερθεί από τον «εξαίρετο» πατριώτη, τότε υπουργό Παναγιώτη Κανελλόπουλο τού «Στρατηγέ! Ιδού ο στρατός σας!» (ο τελευταίος δεν εμφανίζεται στην ταινία).
Σε ρόλο αρχιστράτηγου, λοιπόν, ο Βαν Φλιτ αναμειγνύεται, όχι μόνο στα πολιτικά πράγματα των Αθηνών, αλλά και στην οργάνωση και διεξαγωγή των στρατιωτικών επιχειρήσεων των κυβερνητικών δυνάμεων κατά του ΔΣΕ, υπό την αδιάλειπτη συνεργασία της Αμερικανικής Πρεσβείας και του Σταθμαρχείου της CIA στην Ελλάδα. Το όνομα του Βαν Φλιτ συνδέθηκε άρρηκτα με τη χρήση των ναπάλμ. Οι ανθρώπινοι στόχοι βομβαρδίζονται αλύπητα, με το που σκάει η βόμβα στο έδαφος και λόγω της τρομακτικής θερμοκρασίας που δημιουργεί, κατακαίει τα πάντα σε απόσταση πολλών εκατοντάδων τετραγωνικών μέτρων. Οι βόμβες ναπάλμ πρωτοδοκιμάστηκαν στο Γράμμο με πειραματόζωα τους μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού και την πλήρη συγκατάβαση του ανωτάτου κλιμακίου της ηγεσίας του κυβερνητικού στρατού (παρ' όλα αυτά, στην ταινία εμφανίζεται δήθεν ο Ελληνας αξιωματικός να δυσανασχετεί). Ολα αυτά με κάποιο τρόπο εμφανίζονται στην οθόνη. Ομως, ο σκηνοθέτης επιμένει κυρίως να βρίσκεται και να απεικονίζει τις σφαγές που εκτυλίσσονται στα πεδία των μαχών τις οποίες αναπαριστά με δομικά στοιχεία χολιγουντιανής αισθητικής: Αναβλύζον - πέραν του δέοντος - αίμα, εμμονή σε λεπτομέρειες διαμελισμένων σωμάτων υπό τον ήχο επιθανάτιου ρόγχου, παρατεταμένη διάρκεια πλάνων, κατάχρηση της θεματικής επανάληψης, σε βαθμό που κάπου να αγγίζει τα όρια της υπερβολής και ίσως του κακού γούστου, ενώ δε λείπει και ...μια ιστορία αγάπης των αντιμαχόμενων πλευρών.
Ξαναγράψιμο της Ιστορίας
«Δεν είμαι πολιτικός, ούτε ιστορικός, είμαι καλλιτέχνης και στην ταινία καταθέτω αυτό που μου αναλογεί, αυτό που μέσα μου επιμένει να με συγκλονίζει», δηλώνει ο σκηνοθέτης και με αυτόν τον τρόπο «καθαρίζει» για τη φαινομενική απουσία πολιτικής και ιστορικής προσέγγισης.
Ετσι, δεν απομένει παρά η ανθρωπιστική, «σύγχρονη», «στρογγυλεμένη» και αριστερή υποτίθεται προσέγγιση. Πανέξυπνα, λοιπόν, συνθέτει προσωπογραφίες μεμονωμένων «λησμονημένων θυμάτων» του ΔΣΕ και όχι συλλογικά πορτρέτα είτε μιας ομάδας ή του συνόλου των ομάδων των ανταρτών. Στο στόμα των όχι τόσο νεαρών ηλικιακά στελεχών του ΔΣΕ βάζει ξεκάρφωτες αποφθεγματικές φράσεις «Πού είναι οι Σοβιετικοί σύντροφοι; Πότε θα έχουμε υποστήριξη; Το Κρεμλίνο θα έχει πολλούς διαδρόμους...», λόγια που παραπέμπουν ξεκάθαρα στις αντιδραστικές θεωρίες για το «μοίρασμα του κόσμου» και συνοδεύονται από συναισθήματα βαθιάς απογοήτευσης κι απόγνωσης που οδηγούν στην αυτοκτονία.
Κάποιος που δε γνωρίζει, ουδέποτε πρόκειται να μάθει την πραγματική ιστορία του ΔΣΕ, εάν φυσικά δεν ενδιαφερθεί ο ίδιος. Λαμβάνοντας, δε, υπόψη τους φορείς που χρηματοδότησαν την παραγωγή της ταινίας απ' τη μια, μεταξύ αυτών αρκετά υπουργεία, καθώς και τη συνταγή και τις δόσεις υλικών για άσφαιρα καλλιτεχνικά προϊόντα, θα τολμούσε κανείς να υποθέσει ότι δεν απέχει πολύ η ώρα που το συγκεκριμένο φιλμ θα συνιστά ...υλικό εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τη σύγχρονη Ιστορία της χώρας. Η ταινία του Βούλγαρη, όπως το περιβόητο βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ΄ Δημοτικού, αποτελεί ένα έγκυρο βήμα προς την - όσο παίρνει - αλλοίωση, προς το - όσο περνάει - ξαναγράψιμο της Ιστορίας. Αν βάλει κανείς την εθνική περιπέτεια στην οποία οι «αιθεροβάμονες» κομμουνιστές έσυραν το έθνος στη μια πλευρά και στην άλλη τις βόμβες ναπάλμ, τα στρατοδικεία, τις εκτελέσεις και τις φυλακές, η πλάστιγγα κάπου ισοφαρίζει.
Εν μέσω έξαρσης μιας οργανωμένης αντικομμουνιστικής εκστρατείας, με μετέωρη συναισθηματική φόρτιση και μελοδραματικά γυρίσματα, η ταινία, με τον τρόπο που είναι φτιαγμένη, σχεδόν υποχρεώνει το κοινό της να καταδικάσει τη βία απ' όπου κι αν προέρχεται, ειδικά όταν πηγάζει από ...έναν, χωρίς νόημα, αδελφοκτόνο παραλογισμό. Συμπληρωματικό στοιχείο στα παραπάνω, ώστε να ολοκληρωθεί η άκρως επικίνδυνη θέση της νέας τάξης πραγμάτων, συνιστά η σοσιαλδημοκρατικής χροιάς έννοια κλειδί «συμφιλίωση», σύγκλιση δηλαδή των ταξικών διαφορών και συμφερόντων, ειδικά σήμερα.