..jpg)
.jpg)
Μακρυνόρος Ναυπακτίας.26/11/08
Ο Γοργοπόταμος...
«Ο Γοργοπόταμος στην Αλαμάνα/ στέλνει περήφανο χαιρετισμό./ Μιας ανάστασης νέας χτυπάει καμπάνα/ μηνάν τα όπλα μας το λυτρωμό».
Τη νύχτα της 25ης προς 26η Νοεμβρίου του 1942 εκατόν πενήντα αντάρτες του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη, εξήντα αντάρτες του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τον Ναπολέοντα Ζέρβα και δώδεκα Αγγλοι σαμποτέρ, με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Εντυ Μάγιερς και υπαρχηγό τον ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ, πραγματοποίησαν την πιο σημαντική ως τα τότε, στη χώρα, πολεμική ενέργεια κατά του άξονα, ανατινάζοντας τη Γέφυρα του Γοργοποτάμου. Οι Εγγλέζοι που είχαν την πρωτοβουλία για την οργάνωση και εκτέλεση της επιχείρησης ισχυρίζονται ότι αποσκοπούσε να δυσχεράνει τον εφοδιασμό του Ρόμελ διά θαλάσσης από τη Νότια Ευρώπη. "Ηταν πολύ σημαντικό - γράφει ο Ε. Μάγιερς - να παρεμποδίσουμε με κάθε τρόπο τις προσπάθειες του εχθρού να ενισχύσει τις βάσεις του κατά μήκος της βορειοαφρικανικής ακτής, φέρνοντας προμήθειες διά θαλάσσης από τη Νότια Ευρώπη" (Ε. Μάγιερς: "Η Ελληνική Περιπλοκή", εκδόσεις Εξάντας, σελ. 15). Αλλά και οι Γερμανοί, σε απόρρητη επίσημη έκθεσή τους, που συνέταξαν στις 9/4/1943 επιτελείς του ειδικού γραφείου Αϊνς Τσε της Θεσσαλονίκης, αναφέρονται στα σαμποτάζ των ανταρτών, καθώς και στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου θεωρώντας ότι επρόκειτο για ενέργειες "με σκοπό να παρεμποδίσουν την ομαλή λειτουργία της επιμελητείας και τις ενισχύσεις προς το γερμανικό εκστρατευτικό σώμα στη Βόρεια Αφρική από τις στρατοπεδευμένες στην Ελλάδα γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις" (Β. Μαθιόπουλου: "Η Ελληνική Αντίσταση και οι σύμμαχοι", εκδόσεις Παπαζήση, σελ. 149).
Ανεξαρτήτως πάντως της σημασίας που είχε η επιχείρηση στις πολεμικές αναμετρήσεις εκτός Ελλάδος, είναι γεγονός ότι η αξία της υπήρξε σπουδαία στον αγώνα του ελληνικού λαού κατά της τριπλής (Γερμανικής, Ιταλικής και Βουλγαρικής) κατοχής, διότι αναπτέρωσε το ηθικό του λαού, εξύψωσε το γόητρο των αντιστασιακών οργανώσεων και συνέβαλε στη μαζικοποίησή τους.
Η οργάνωση της επιχείρησης
Οπως προαναφέραμε, την πρωτοβουλία για την οργάνωση και εκτέλεση της επιχείρησης την είχαν οι Εγγλέζοι. Συγκεκριμένα, την 1η Οκτωβρίου του 1942 οχτώ Βρετανοί καταδρομείς έπεσαν με αλεξίπτωτα στην Γκιώνα. Σ' αυτούς θα προστεθούν κι άλλοι τέσσερις, που θα πέσουν στην περιοχή του Καρπενησίου στα τέλη του ιδίου μήνα. Η αποστολή της ομάδας αυτής των δώδεκα Βρετανών - στην οποία ηγούνταν οι Ε. Μάγιερς και Κρις Γουντχάουζ - είχε την κωδική ονομασία "HARLING" και ήταν να ανατινάξουν μία από τις τρεις γέφυρες: ή της Παπαδιάς ή του Ασωπού ή του Γοργοποτάμου. Υπήρχε όμως κι ένας δεύτερος, πιο μακροπρόθεσμος, πιο στρατηγικός και ασφαλώς πιο ουσιαστικός στόχος αυτών των ανθρώπων, μια άλλη αποστολή ιδιαίτερα βαρύνουσα και σημαντική. Επρεπε να εδραιώσουν τη βρετανική παρουσία στην Ελλάδα και να θέσουν κάτω από τον αγγλικό έλεγχο το ελληνικό αντάρτικο και ευρύτερα το αντιστασιακό κίνημα. Για να πετύχουν σ' αυτή τους την επιδίωξη, έπρεπε από κάπου να ξεκινήσουν ως βάση. Και δε χρειάστηκε πολύ για να το βρουν. Ηταν ο στρατηγός Ν. Ζέρβας και η αντάρτικη ομάδα που είχε καταφέρει να συγκροτήσει. Με τον Ζέρβα επιχείρησαν από την πρώτη στιγμή που πάτησαν χώμα ελληνικό να έρθουν σε επαφή κι απ' αυτό ξεκίνησαν την οργάνωση της επιχείρησης για την ανατίναξη της γέφυρας. Με τον ΕΛΑΣ και τον αρχηγό του, τον Αρη Βελουχιώτη, οι Εγγλέζοι θα αναγκαστούν να συνεργαστούν όταν θα διαπιστώσουν ότι ο Ζέρβας δε διαθέτει τις δυνάμεις που χρειάζονται για την πραγματοποίηση της ανατίναξης.
Στις 12 Νοεμβρίου ένα τμήμα 60 ανδρών του Ζέρβα και ο Αγγλος ταγματάρχης Κρις Γουντχάουζ θα ξεκινήσει από το Αργύρι για την Γκιώνα. Στις 13 ο Ζέρβας θα στείλει γραπτό μήνυμα στον Αρη Βελουχιώτη, που βρισκόταν στη Φραγκίστα, να συναντηθούν την επομένη στη Βίνιανη.
"Κύριε ταγματάρχα - έγραφε ο αρχηγός του ΕΔΕΣ - αύριο το πρωί θα σας περιμένω εις τη Βίνιανην. Είναι ανάγκη επιτακτική και κατεπείγουσα να σας συναντήσω. Με συνοδεύει σύμμαχος ταγματάρχης και πρέπει οι δυο μας να συνεννοηθώμεν μαζί του επί ενός ζητήματος εθνικώς σπουδαιοτάτου".
Και ο Αρης αμέσως απάντησε:
"Στρατηγέ μου, αύριον λίαν πρωί θα ευρίσκομαι εις Βίνιανην" (Βλέπε: Δ. Δημητρίου - Νικηφόρος: "Τα φοβερά ντοκουμέντα - Γοργοπόταμος", εκδόσεις Φυτράκη σελ. 100, Σ. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας", τόμος 1ος, σελ. 207).
Για τη συνάντηση στη Βίνιανη έχουν γραφτεί διάφορα κι από τον Ζέρβα και από τον Γουντχάουζ, που παραποιούν βάναυσα την ιστορική αλήθεια. Για λόγους συντομίας θα αποφύγουμε να σταθούμε σ' αυτή την πλευρά των παραποιήσεων. Σημειώνουμε όμως ότι εκεί, στη Βίνιανη δηλαδή, ο Αρης, χωρίς περιστροφές, ενέταξε τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην επιχείρηση.
Η ανατίναξη της Γέφυρας
Το σχέδιο της ανατίναξης της γέφυρας ήταν των Εγγλέζων και συγκεκριμένα του Ε. Μάγιερς, που ήταν ειδικός σ' αυτού του είδους τα σαμποτάζ. Το σχέδιο όμως της επίθεσης για την κατάληψη της γέφυρας - ούτως ώστε να είναι δυνατή η υπονόμευσή και ανατίναξή της - συζητήθηκε ανάμεσα στον Αρη, το Ζέρβα και τους Βρετανούς και στην τελική του μορφή διατυπώθηκε από τον αρχηγό του ΕΛΑΣ με τη "Διαταγή Επιχείρησης", που ο ίδιος υπαγόρευσε στον Κωστούλα Αγραφιώτη (Κώστα Καβρέτζο) λίγες ώρες πριν αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για τη γέφυρα.
Σύμφωνα με αυτή τη διαταγή - όπως τη συγκράτησε και την παραθέτει ο Νικηφόρος στο έργο "Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης", (τόμος Β, σελ. 19-20) - προβλέπονταν τα εξής:
Το νότιο βάθρο της γέφυρας με φρουρά 80 Ιταλών και πλήρη οχύρωση ανέλαβε να καταλάβει τμήμα 60 ανταρτών του ΕΛΑΣ, με αρχηγό τον Κωστούλα. Τους ΕΛΑΣίτες θα ακολουθούσε ο υπασπιστής του Ζέρβα Μ. Μυριδάκης με 8-10 ΕΔΕΣίτες για να εξουδετερώσει κάποια τυχούσα αντίσταση του εχθρού, που δεν είχε επισημανθεί, και στη συνέχεια να κόψει το δρόμο υποχώρησης των Ιταλών. Το βόρειο βάθρο της γέφυρας, που φυλασσόταν από 30 Ιταλούς και είχε εγκαταστημένα δύο δίκαννα αντιαεροπορικά ικανά να χρησιμοποιηθούν και κατά επιγείων στόχων, ανέλαβε τμήμα 30 ανταρτών του ΕΔΕΣ, με επικεφαλής τους ανθυπολοχαγούς Παπαχρήστου και Πετροπουλάκη.
Την υπονόμευση και ανατίναξη της γέφυρας ανέλαβαν οι ειδικευμένοι Βρετανοί σαμποτέρς, στους οποίους δόθηκε βοήθεια λίγων εκπαιδευμένων ανδρών του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ. Επίσης δυο ομάδες του ΕΛΑΣ με 15 άνδρες η κάθε μία και έναν Βρετανό σαμποτέρ ανέλαβαν να υπονομεύσουν τη σιδηροδρομική γραμμή ένα χιλιόμετρο περίπου προς το νότο κι ένα χιλιόμετρο προς το βορρά έτσι ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα αποστολής ενισχύσεων στον εχθρό με τρένο. Αρχηγός της μίας ομάδας τέθηκε ο Διαμαντής (Γ. Αλεξάνδρου) και της άλλης ο Ηρακλής (Κώστας Σκαρμούτσος). Μια ακόμη ομάδα 15 ΕΛΑΣιτών, με αρχηγό τον Χρυσιώτη, ανέλαβε να καταστρέψει με βενζίνη την ξύλινη οδική γέφυρα του ποταμού στην περίπτωση που έκαναν την εμφάνισή τους από κει εχθρικές ενισχύσεις.
Τέλος γενική εφεδρεία ορίστηκε ομάδα 30 ανδρών του ΕΛΑΣ με αρχηγό το Δ. Δημητρίου - Νικηφόρο. Χρόνος έναρξης της επιχείρησης καθορίστηκε η 11η βραδινή και η γενική αρχηγία ανατέθηκε στον Ν. Ζέρβα.
Ολη η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία και ολοκληρώθηκε στις 2. 21 της 26ης Νοεμβρίου. Για να γίνει όμως αυτό κατορθωτό, ρίχτηκε στη μάχη και η εφεδρική δύναμη του Νικηφόρου, αφού οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ που είχαν αναλάβει το βόρειο βάθρο της γέφυρας τρόμαξαν μπρος στα ιταλικά πυρά και υποχώρησαν. "Οι αντάρτες, που δεν ήταν συνηθισμένοι σε τέτοιας μορφής επιχείρηση - θα γράψει αργότερα ο Ε. Μάγιερς - δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν το έντονο πυρ και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν σ' ένα άλλο σημείο κάλυψης" ("Η ελληνική περιπλοκή", σελ. 76-77).
Δυο μέρες μετά την ανατίναξη της γέφυρας οι Ιταλοί θα γράψουν τον επίλογό της, προχωρώντας στην άνανδρη μέθοδο των αντιποίνων για εκφοβισμό του λαού. Θα παραλάβουν από τις φυλακές της Λαμίας 14 πατριώτες, από τους οποίους τους 7 θα τους εκτελέσουν μπροστά στην γκρεμισμένη γέφυρα. Τους υπόλοιπους θα τους εκτελέσουν στα Καστέλλια της Παρνασσίδας, απ' όπου και κατάγονταν, μαζί με άλλους 10 κατοίκους.
Η συμβολή του ΕΛΑΣ και οι μικρότητες των αντιπάλων του
Οπως προαναφέραμε, στόχος των Εγγλέζων δεν ήταν μόνο το σαμποτάζ, αλλά και η εδραίωσή τους στην Ελλάδα, ώστε να καταφέρουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το αντιστασιακό κίνημα. Ετσι από την πρώτη στιγμή που πάτησαν το πόδι τους σε ελληνικό έδαφος επιχείρησαν την υπονόμευση του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ για να καταφέρουν την αποδυνάμωσή του, ενισχύοντας ταυτόχρονα με όλους τους τρόπους τον ΕΔΕΣ. Στα πλαίσια αυτής τους της προσπάθειας εντάσσεται και η επιχείρηση αποσιώπησης της συμβολής του ΕΛΑΣ στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι το BBC, ενώ ανακοίνωσε την επιτυχία της ανατίναξης της γέφυρας αποσιώπησε εντελώς τη συμμετοχή του ΕΛΑΣ στην επιχείρηση. Για το BBC τη γέφυρα την ανατίναξαν οι αντάρτες του ΕΔΕΣ και οι Αγγλοι σαμποτέρς!!!
Η γραμμή αυτή παραποίησης της ιστορικής αλήθειας ακολουθήθηκε και αργότερα και πέρασε στα γραπτά των αντιπάλων του ΕΑΜικού κινήματος, με αποτέλεσμα ο αρχηγός του ΕΛΑΣ να εμφανίζεται τάχα απρόθυμος να λάβει με τις δυνάμεις του μέρος στην επιχείρηση, γιατί είχε δήθεν εντολές από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ να την αποτρέψει. Οταν βέβαια κάπως υποχώρησαν οι πολιτικές σκοπιμότητες ο Κρις Γουντχάουζ - χωρίς να παραιτείται από την προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου του ΕΛΑΣ - κατάφερε να ψελλίσει ότι ο Γοργοπόταμος ήταν μια επιχείρηση "που ίσως δε θα γινόταν, αν δεν ήταν ο Ζέρβας και δε θα σημείωνε επιτυχία, αν δεν ήταν ο Αρης Βελουχιώτης" (Κ. Γουντχάουζ: "Το μήλο της Εριδος", εκδόσεις Εξάντας, σελ. 217). Την αλήθεια για τη συμβολή του ΕΛΑΣ, αν και όχι ολόκληρη, είχε παραδεχτεί και ο Ζέρβας με γράμμα του προς τον Αρη, στις 22 Απρίλη:
"Αγαπητέ μου Αρη - έγραφε τότε ο Ζέρβας - είναι, ας μου επιτραπή η έκφρασις, ψευδέστατον το λεγόμενον ότι κατά την επιστροφήν μου προσεπάθησα να δημιουργήσω ψευδή εντύπωση ότι η ανατίναξις εγένετο με τας ειδικάς μου δυνάμεις και μόνον. Παντού έπλεξα το εγκώμιό σας, όπως και των ανδρών σας και παντού εζητωκραύγασα υπέρ του Αρη και υπέρ του ΕΑΜ.
Εις τας Αθήνας μια μόνον εφημερίς εκδίδεται υπευθύνως από ημάς. Και εις την εφημερίδα αυτήν, όχι μόνον δεν παρεσιωπήσαμεν την ιδικήν σας συμμετοχήν και συμβολήν εις τον Γοργοπόταμον, αλλά τουναντίον εξήραμεν την συμβολήν ταύτην και αποδώσαμε το αποτέλεσμα εις την αδελφικήν σύμπραξιν των ανδρών των δύο οργανώσεών μας και κυρίως εις υμάς προσωπικώς. Εις τους εκατόν περίπου, νομίζω, ιδικούς σας άνδρας, είχαμε εξήντα πέντε ιδικούς μας" (Δ. Δημητρίου - Νικηφόρος: "Τα φοβερά ντοκουμέντα - Γοργοπόταμος", σελ. 205-206 και Φ. Γρηγοριάδης: "Το αντάρτικο - ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ, 5/42", εκδόσεις Καμαρινόπουλος, τόμος 1ος, σελ. 115).
Ο Γοργοπόταμος συνεχίζει και σήμερα φωτεινό σύμβολο σαν μια μεγάλη ηρωική στιγμή της πάλης του λαού μας στην Εθνική Αντίσταση, σύμβολο και για τις μελλούμενες γενιές.
Ανεξαρτήτως πάντως της σημασίας που είχε η επιχείρηση στις πολεμικές αναμετρήσεις εκτός Ελλάδος, είναι γεγονός ότι η αξία της υπήρξε σπουδαία στον αγώνα του ελληνικού λαού κατά της τριπλής (Γερμανικής, Ιταλικής και Βουλγαρικής) κατοχής, διότι αναπτέρωσε το ηθικό του λαού, εξύψωσε το γόητρο των αντιστασιακών οργανώσεων και συνέβαλε στη μαζικοποίησή τους.
Η οργάνωση της επιχείρησης
Οπως προαναφέραμε, την πρωτοβουλία για την οργάνωση και εκτέλεση της επιχείρησης την είχαν οι Εγγλέζοι. Συγκεκριμένα, την 1η Οκτωβρίου του 1942 οχτώ Βρετανοί καταδρομείς έπεσαν με αλεξίπτωτα στην Γκιώνα. Σ' αυτούς θα προστεθούν κι άλλοι τέσσερις, που θα πέσουν στην περιοχή του Καρπενησίου στα τέλη του ιδίου μήνα. Η αποστολή της ομάδας αυτής των δώδεκα Βρετανών - στην οποία ηγούνταν οι Ε. Μάγιερς και Κρις Γουντχάουζ - είχε την κωδική ονομασία "HARLING" και ήταν να ανατινάξουν μία από τις τρεις γέφυρες: ή της Παπαδιάς ή του Ασωπού ή του Γοργοποτάμου. Υπήρχε όμως κι ένας δεύτερος, πιο μακροπρόθεσμος, πιο στρατηγικός και ασφαλώς πιο ουσιαστικός στόχος αυτών των ανθρώπων, μια άλλη αποστολή ιδιαίτερα βαρύνουσα και σημαντική. Επρεπε να εδραιώσουν τη βρετανική παρουσία στην Ελλάδα και να θέσουν κάτω από τον αγγλικό έλεγχο το ελληνικό αντάρτικο και ευρύτερα το αντιστασιακό κίνημα. Για να πετύχουν σ' αυτή τους την επιδίωξη, έπρεπε από κάπου να ξεκινήσουν ως βάση. Και δε χρειάστηκε πολύ για να το βρουν. Ηταν ο στρατηγός Ν. Ζέρβας και η αντάρτικη ομάδα που είχε καταφέρει να συγκροτήσει. Με τον Ζέρβα επιχείρησαν από την πρώτη στιγμή που πάτησαν χώμα ελληνικό να έρθουν σε επαφή κι απ' αυτό ξεκίνησαν την οργάνωση της επιχείρησης για την ανατίναξη της γέφυρας. Με τον ΕΛΑΣ και τον αρχηγό του, τον Αρη Βελουχιώτη, οι Εγγλέζοι θα αναγκαστούν να συνεργαστούν όταν θα διαπιστώσουν ότι ο Ζέρβας δε διαθέτει τις δυνάμεις που χρειάζονται για την πραγματοποίηση της ανατίναξης.
Στις 12 Νοεμβρίου ένα τμήμα 60 ανδρών του Ζέρβα και ο Αγγλος ταγματάρχης Κρις Γουντχάουζ θα ξεκινήσει από το Αργύρι για την Γκιώνα. Στις 13 ο Ζέρβας θα στείλει γραπτό μήνυμα στον Αρη Βελουχιώτη, που βρισκόταν στη Φραγκίστα, να συναντηθούν την επομένη στη Βίνιανη.
"Κύριε ταγματάρχα - έγραφε ο αρχηγός του ΕΔΕΣ - αύριο το πρωί θα σας περιμένω εις τη Βίνιανην. Είναι ανάγκη επιτακτική και κατεπείγουσα να σας συναντήσω. Με συνοδεύει σύμμαχος ταγματάρχης και πρέπει οι δυο μας να συνεννοηθώμεν μαζί του επί ενός ζητήματος εθνικώς σπουδαιοτάτου".
Και ο Αρης αμέσως απάντησε:
"Στρατηγέ μου, αύριον λίαν πρωί θα ευρίσκομαι εις Βίνιανην" (Βλέπε: Δ. Δημητρίου - Νικηφόρος: "Τα φοβερά ντοκουμέντα - Γοργοπόταμος", εκδόσεις Φυτράκη σελ. 100, Σ. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας", τόμος 1ος, σελ. 207).
Για τη συνάντηση στη Βίνιανη έχουν γραφτεί διάφορα κι από τον Ζέρβα και από τον Γουντχάουζ, που παραποιούν βάναυσα την ιστορική αλήθεια. Για λόγους συντομίας θα αποφύγουμε να σταθούμε σ' αυτή την πλευρά των παραποιήσεων. Σημειώνουμε όμως ότι εκεί, στη Βίνιανη δηλαδή, ο Αρης, χωρίς περιστροφές, ενέταξε τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην επιχείρηση.
Η ανατίναξη της Γέφυρας
Το σχέδιο της ανατίναξης της γέφυρας ήταν των Εγγλέζων και συγκεκριμένα του Ε. Μάγιερς, που ήταν ειδικός σ' αυτού του είδους τα σαμποτάζ. Το σχέδιο όμως της επίθεσης για την κατάληψη της γέφυρας - ούτως ώστε να είναι δυνατή η υπονόμευσή και ανατίναξή της - συζητήθηκε ανάμεσα στον Αρη, το Ζέρβα και τους Βρετανούς και στην τελική του μορφή διατυπώθηκε από τον αρχηγό του ΕΛΑΣ με τη "Διαταγή Επιχείρησης", που ο ίδιος υπαγόρευσε στον Κωστούλα Αγραφιώτη (Κώστα Καβρέτζο) λίγες ώρες πριν αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για τη γέφυρα.
Σύμφωνα με αυτή τη διαταγή - όπως τη συγκράτησε και την παραθέτει ο Νικηφόρος στο έργο "Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης", (τόμος Β, σελ. 19-20) - προβλέπονταν τα εξής:
Το νότιο βάθρο της γέφυρας με φρουρά 80 Ιταλών και πλήρη οχύρωση ανέλαβε να καταλάβει τμήμα 60 ανταρτών του ΕΛΑΣ, με αρχηγό τον Κωστούλα. Τους ΕΛΑΣίτες θα ακολουθούσε ο υπασπιστής του Ζέρβα Μ. Μυριδάκης με 8-10 ΕΔΕΣίτες για να εξουδετερώσει κάποια τυχούσα αντίσταση του εχθρού, που δεν είχε επισημανθεί, και στη συνέχεια να κόψει το δρόμο υποχώρησης των Ιταλών. Το βόρειο βάθρο της γέφυρας, που φυλασσόταν από 30 Ιταλούς και είχε εγκαταστημένα δύο δίκαννα αντιαεροπορικά ικανά να χρησιμοποιηθούν και κατά επιγείων στόχων, ανέλαβε τμήμα 30 ανταρτών του ΕΔΕΣ, με επικεφαλής τους ανθυπολοχαγούς Παπαχρήστου και Πετροπουλάκη.
Την υπονόμευση και ανατίναξη της γέφυρας ανέλαβαν οι ειδικευμένοι Βρετανοί σαμποτέρς, στους οποίους δόθηκε βοήθεια λίγων εκπαιδευμένων ανδρών του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ. Επίσης δυο ομάδες του ΕΛΑΣ με 15 άνδρες η κάθε μία και έναν Βρετανό σαμποτέρ ανέλαβαν να υπονομεύσουν τη σιδηροδρομική γραμμή ένα χιλιόμετρο περίπου προς το νότο κι ένα χιλιόμετρο προς το βορρά έτσι ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα αποστολής ενισχύσεων στον εχθρό με τρένο. Αρχηγός της μίας ομάδας τέθηκε ο Διαμαντής (Γ. Αλεξάνδρου) και της άλλης ο Ηρακλής (Κώστας Σκαρμούτσος). Μια ακόμη ομάδα 15 ΕΛΑΣιτών, με αρχηγό τον Χρυσιώτη, ανέλαβε να καταστρέψει με βενζίνη την ξύλινη οδική γέφυρα του ποταμού στην περίπτωση που έκαναν την εμφάνισή τους από κει εχθρικές ενισχύσεις.
Τέλος γενική εφεδρεία ορίστηκε ομάδα 30 ανδρών του ΕΛΑΣ με αρχηγό το Δ. Δημητρίου - Νικηφόρο. Χρόνος έναρξης της επιχείρησης καθορίστηκε η 11η βραδινή και η γενική αρχηγία ανατέθηκε στον Ν. Ζέρβα.
Ολη η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία και ολοκληρώθηκε στις 2. 21 της 26ης Νοεμβρίου. Για να γίνει όμως αυτό κατορθωτό, ρίχτηκε στη μάχη και η εφεδρική δύναμη του Νικηφόρου, αφού οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ που είχαν αναλάβει το βόρειο βάθρο της γέφυρας τρόμαξαν μπρος στα ιταλικά πυρά και υποχώρησαν. "Οι αντάρτες, που δεν ήταν συνηθισμένοι σε τέτοιας μορφής επιχείρηση - θα γράψει αργότερα ο Ε. Μάγιερς - δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν το έντονο πυρ και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν σ' ένα άλλο σημείο κάλυψης" ("Η ελληνική περιπλοκή", σελ. 76-77).
Δυο μέρες μετά την ανατίναξη της γέφυρας οι Ιταλοί θα γράψουν τον επίλογό της, προχωρώντας στην άνανδρη μέθοδο των αντιποίνων για εκφοβισμό του λαού. Θα παραλάβουν από τις φυλακές της Λαμίας 14 πατριώτες, από τους οποίους τους 7 θα τους εκτελέσουν μπροστά στην γκρεμισμένη γέφυρα. Τους υπόλοιπους θα τους εκτελέσουν στα Καστέλλια της Παρνασσίδας, απ' όπου και κατάγονταν, μαζί με άλλους 10 κατοίκους.
Η συμβολή του ΕΛΑΣ και οι μικρότητες των αντιπάλων του
Οπως προαναφέραμε, στόχος των Εγγλέζων δεν ήταν μόνο το σαμποτάζ, αλλά και η εδραίωσή τους στην Ελλάδα, ώστε να καταφέρουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το αντιστασιακό κίνημα. Ετσι από την πρώτη στιγμή που πάτησαν το πόδι τους σε ελληνικό έδαφος επιχείρησαν την υπονόμευση του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ για να καταφέρουν την αποδυνάμωσή του, ενισχύοντας ταυτόχρονα με όλους τους τρόπους τον ΕΔΕΣ. Στα πλαίσια αυτής τους της προσπάθειας εντάσσεται και η επιχείρηση αποσιώπησης της συμβολής του ΕΛΑΣ στην ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι το BBC, ενώ ανακοίνωσε την επιτυχία της ανατίναξης της γέφυρας αποσιώπησε εντελώς τη συμμετοχή του ΕΛΑΣ στην επιχείρηση. Για το BBC τη γέφυρα την ανατίναξαν οι αντάρτες του ΕΔΕΣ και οι Αγγλοι σαμποτέρς!!!
Η γραμμή αυτή παραποίησης της ιστορικής αλήθειας ακολουθήθηκε και αργότερα και πέρασε στα γραπτά των αντιπάλων του ΕΑΜικού κινήματος, με αποτέλεσμα ο αρχηγός του ΕΛΑΣ να εμφανίζεται τάχα απρόθυμος να λάβει με τις δυνάμεις του μέρος στην επιχείρηση, γιατί είχε δήθεν εντολές από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ να την αποτρέψει. Οταν βέβαια κάπως υποχώρησαν οι πολιτικές σκοπιμότητες ο Κρις Γουντχάουζ - χωρίς να παραιτείται από την προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου του ΕΛΑΣ - κατάφερε να ψελλίσει ότι ο Γοργοπόταμος ήταν μια επιχείρηση "που ίσως δε θα γινόταν, αν δεν ήταν ο Ζέρβας και δε θα σημείωνε επιτυχία, αν δεν ήταν ο Αρης Βελουχιώτης" (Κ. Γουντχάουζ: "Το μήλο της Εριδος", εκδόσεις Εξάντας, σελ. 217). Την αλήθεια για τη συμβολή του ΕΛΑΣ, αν και όχι ολόκληρη, είχε παραδεχτεί και ο Ζέρβας με γράμμα του προς τον Αρη, στις 22 Απρίλη:
"Αγαπητέ μου Αρη - έγραφε τότε ο Ζέρβας - είναι, ας μου επιτραπή η έκφρασις, ψευδέστατον το λεγόμενον ότι κατά την επιστροφήν μου προσεπάθησα να δημιουργήσω ψευδή εντύπωση ότι η ανατίναξις εγένετο με τας ειδικάς μου δυνάμεις και μόνον. Παντού έπλεξα το εγκώμιό σας, όπως και των ανδρών σας και παντού εζητωκραύγασα υπέρ του Αρη και υπέρ του ΕΑΜ.
Εις τας Αθήνας μια μόνον εφημερίς εκδίδεται υπευθύνως από ημάς. Και εις την εφημερίδα αυτήν, όχι μόνον δεν παρεσιωπήσαμεν την ιδικήν σας συμμετοχήν και συμβολήν εις τον Γοργοπόταμον, αλλά τουναντίον εξήραμεν την συμβολήν ταύτην και αποδώσαμε το αποτέλεσμα εις την αδελφικήν σύμπραξιν των ανδρών των δύο οργανώσεών μας και κυρίως εις υμάς προσωπικώς. Εις τους εκατόν περίπου, νομίζω, ιδικούς σας άνδρας, είχαμε εξήντα πέντε ιδικούς μας" (Δ. Δημητρίου - Νικηφόρος: "Τα φοβερά ντοκουμέντα - Γοργοπόταμος", σελ. 205-206 και Φ. Γρηγοριάδης: "Το αντάρτικο - ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ, 5/42", εκδόσεις Καμαρινόπουλος, τόμος 1ος, σελ. 115).
Ο Γοργοπόταμος συνεχίζει και σήμερα φωτεινό σύμβολο σαν μια μεγάλη ηρωική στιγμή της πάλης του λαού μας στην Εθνική Αντίσταση, σύμβολο και για τις μελλούμενες γενιές.
24/11/08
Ωδή στο Γεώργιο Καραϊσκάκη
Στίχοι: Διονύσης Σαββόπουλος
Μουσική: Διονύσης Σαββόπουλος
Πρώτη εκτέλεση: Διονύσης Σαββόπουλος
Η οθόνη βουλιάζει σαλεύει το πλήθος
εικόνες ξεχύνονται με μιας
πού πας παλικάρι ωραίο σαν μύθος
κι ολόισια στο θάνατο κολυμπάς
Και όλες οι αντένες μιας γης χτυπημένης
μεγάφωνα και ασύρματοι από παντού
γλυκά σε νανουρίζουν κι εσύ ανεβαίνεις
ψηλά στους βασιλιάδες τ' ουρανού
Ποιος στ' αλήθεια είμαι εγώ και πού πάω
με χίλιες δυο εικόνες στο μυαλό
προβολείς με στραβώνουν και πάω
και γονατίζω και το αίμα σου φιλώ
Πού πας παλικάρι πομπές ξεκινούνε
κι οι σκλάβες σου ουρλιάζουν στο βωμό
ουρλιάζουν τα πλήθη καμπάνες ηχούνε
κι ο ύμνος σου τραντάζει το ναό
Ποιος στ' αλήθεια είμαι εγώ και πού πάω
με χίλιες δυο εικόνες στο μυαλό
οι προβολείς με στραβώνουν και πάω
και γονατίζω και το αίμα σου φιλώ.
Ode to Georgios Karaiskakis
The screen is sinking, the crowd is stirring,
images all at once are rushing in.
Where are you going, palikari, beautiful like a legend,
as, straight ahead, you drift into death?
And all the antennas of a beaten land ,
megaphones loudspeakers and radios everywhere,
sweetly they lull you to sleep, and you, you are ascending
up on high among the rulers of heaven.
Who, in truth, am I, and where am I going,
with a thousand and two images in my mind?
Headlights blind me and I am going
and I kneel down and kiss your blood.
Where are you going, palikari? The processions are on their way,
and your slaves are howling at the altar.
The crowds are yelling, the bells are ringing,
and your hymn shakes the church.
Who, in truth, am I, and where am I going,
with a thousand and two images in my mind?
Headlights blind me and I am going
and I kneel down and kiss your blood.
Ήλιε μου σε παρακαλώ
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
Τα πουλιά τα βρίσκει ο χάρος στο φτερό
τα ελάφια όταν σκύβουν για νερό
μα εμένα που ‘μαι δέντρο μες τη γη
με ξεριζώνει κάθε χαραυγή
Ήλιε μου σε παρακαλώ
πες τους χαροκαμένους
να κλαιν στης πίκρας το γιαλό
για μας τους προδομένους
Σαν φονιάς τη μαύρη νύχτα ξαγρυπνώ
πίνω δάκρυ πίνω πρόστυχο καπνό
με μαχαίρια στην καρδιά μου δεν μπορώ
να τραγουδήσω και να καρτερώ
Ήλιε μου σε παρακαλώ
πες τους χαροκαμένους
να κλαιν στης πίκρας το γιαλό
για μας τους προδομένους
My Sun, I beg you
The birds are found by Charos on the wing
deers when they bow down for water
and me, a tree planted within the earth,
he uproots me every dawn.
My Sun, I beg you
tell those burnt by Charos
to cry the bitterness of the sea-shore
for us who were betrayed
Keeping vigil like a murderer in the dark night
I drink tears, I take in the cheap and dirty smoke
with a knife wound in the heart
I can no longer sing or wait in hope...
My Sun, I beg you
tell those burnt by Charos
to cry the bitterness of the sea-shore
for us who were betrayed
Μουσική: Μάνος Λοΐζος
Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Νταλάρας
Τα πουλιά τα βρίσκει ο χάρος στο φτερό
τα ελάφια όταν σκύβουν για νερό
μα εμένα που ‘μαι δέντρο μες τη γη
με ξεριζώνει κάθε χαραυγή
Ήλιε μου σε παρακαλώ
πες τους χαροκαμένους
να κλαιν στης πίκρας το γιαλό
για μας τους προδομένους
Σαν φονιάς τη μαύρη νύχτα ξαγρυπνώ
πίνω δάκρυ πίνω πρόστυχο καπνό
με μαχαίρια στην καρδιά μου δεν μπορώ
να τραγουδήσω και να καρτερώ
Ήλιε μου σε παρακαλώ
πες τους χαροκαμένους
να κλαιν στης πίκρας το γιαλό
για μας τους προδομένους
My Sun, I beg you
The birds are found by Charos on the wing
deers when they bow down for water
and me, a tree planted within the earth,
he uproots me every dawn.
My Sun, I beg you
tell those burnt by Charos
to cry the bitterness of the sea-shore
for us who were betrayed
Keeping vigil like a murderer in the dark night
I drink tears, I take in the cheap and dirty smoke
with a knife wound in the heart
I can no longer sing or wait in hope...
My Sun, I beg you
tell those burnt by Charos
to cry the bitterness of the sea-shore
for us who were betrayed
Το βουνό
Στίχοι: Ευάγγελος Πρέκας
Μουσική: Λουκάς Νταράλας
Πρώτη εκτέλεση: Λουκάς Νταράλας
Θ' ανέβω και θα τραγουδήσω
στο πιο ψηλότερο βουνό
ν' ακούγεται στην ερημιά
ο πόνος μου με την πενιά
Με το βουνό θα γίνω φίλος
και με τα πεύκα συντροφιά
κι όταν θα κλαίω και πονώ
θ' αναστενάζει το βουνό
Απάνω στο βουνό θα μείνω
κι από τον κόσμο μακριά
θα κλαίω μόνος θα πονώ
και θα μ' ακούει το βουνό.
The mountain
I will climb up and I will sing,
on the most highest mountain,
I will make my pain heard in the wilderness
with the beat of the music.
Of the mountain I will make my friend,
and of the pine trees, my companions
When I cry and suffer pain,
it is the mountain that will sigh.
High on the mountain I will remain,
and far from the world, away.
I will cry alone, I will suffer pain,
and the mountain will listen to me.
Μουσική: Λουκάς Νταράλας
Πρώτη εκτέλεση: Λουκάς Νταράλας
Θ' ανέβω και θα τραγουδήσω
στο πιο ψηλότερο βουνό
ν' ακούγεται στην ερημιά
ο πόνος μου με την πενιά
Με το βουνό θα γίνω φίλος
και με τα πεύκα συντροφιά
κι όταν θα κλαίω και πονώ
θ' αναστενάζει το βουνό
Απάνω στο βουνό θα μείνω
κι από τον κόσμο μακριά
θα κλαίω μόνος θα πονώ
και θα μ' ακούει το βουνό.
The mountain
I will climb up and I will sing,
on the most highest mountain,
I will make my pain heard in the wilderness
with the beat of the music.
Of the mountain I will make my friend,
and of the pine trees, my companions
When I cry and suffer pain,
it is the mountain that will sigh.
High on the mountain I will remain,
and far from the world, away.
I will cry alone, I will suffer pain,
and the mountain will listen to me.
Όχι αιολικό πάρκο στην Σαράνταινα!
Όχι στην εγκατάσταση αιολικού πάρκου στην οροσειρά Κοκκάλια Τυμφρηστού – Σαράνταινα Γραμμένης Οξυάς.
Η εταιρεία ΤΕΡΝΑ ετοιμάζεται να εγκαταστήσει αιολικό πάρκο 106 ανεμογεννητριών ισχύος 90MW σε απόσταση 100 - 200 μέτρων μεταξύ τους και κατά μήκος της κορυφογραμμής της οροσειράς Κοκκάλια Τυμφρηστού – Σαράνταινα Γραμμένης Οξυάς. Ετοιμάζεται δηλαδή να ρυπάνει αισθητικά τον ιστορικό και δασικό αυτό χώρο και να δημιουργήσει προβλήματα στους κατοίκους και τους κτηνοτρόφους της περιοχής αλλά και σοβαρές επιπτώσεις στους ορεινούς αυτούς όγκους του Τυμφρηστού και της Γραμμένης Οξυάς με τη δημιουργία υποσταθμών ΔΕΗ συγκέντρωσης υψηλής τάσης (κόστους 3 δις δρχ) και μικρών υποσταθμών συγκέντρωσης της παραγόμενης ενέργειας για να μπορέσει να είναι λειτουργική η εγκατάσταση.
Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που παρουσίασε η εταιρεία (και ενέκρινε δυστυχώς το γραφείο περιβάλλοντος της Ν.Α. Φθιώτιδας η οποία ως κίνητρο έχει την επιδότηση με το 40% της συνολικού κόστους της επένδυσης) εκτός από αποσπασματική, έχει σοβαρές ελλείψεις, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη την κοπή δέντρων από το δάσος οξυάς (Γραμμένη Οξυά) για την κατασκευή δρόμων πρόσβασης στις ανεμογεννήτριες και για την τοποθέτηση των δικτύων μεταφοράς της ενέργειας και των πυλώνων. Επίσης υποβαθμίζονται οι επιπτώσεις από τον παραγόμενο θόρυβο των 106 ανεμογεννητριών στους κατοίκους των χωριών και στα ζώα που βόσκουν στα ορεινά λιβάδια της περιοχής, αλλά και η αισθητική ρύπανση σε έναν ιστορικό και δασικό χώρο που προσφέρεται για ήπια οικοτουριστική – φυσιολατρική ανάπτυξη.
Στο βωμό του κέρδους και της υπέρμετρης και άκριτης «ανάπτυξης» και «εκσυγχρονισμού», καθώς απαιτείται αυξημένη παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, γίνεται επιτακτική η αναζήτηση εναλλακτικών, ανανεώσιμων μορφών πηγών ενέργειας (υδατοπτώσεις, άνεμοι, ηλιακή ενέργεια), για την επίλυση του ενεργειακού προβλήματος και της ρύπανσης του περιβάλλοντος, καθώς οι συνήθεις (πετρέλαιο, λιγνίτης) και εξαντλούνται και ρυπογόνες είναι. Γιαυτό και ήδη ερευνάται η παραγωγή αιολικής ενέργειας στα ελληνικά νησιά αλλά και τους ορεινούς όγκους της χώρας. Ωστόσο οι πρώτες εγκαταστάσεις (όπως εκείνη στην ορεινή Κάρυστο στη νότια Εύβοια) έχουν δομηθεί και διασκορπιστεί ανεξέλεγκτα και όπου συμφέρουν τον επενδυτή επιχειρηματία και τις εταιρείες, χωρίς να σταθμιστεί το όφελος και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που δημιουργούνται από αυτές. Και αυτό γιατί απουσιάζει μια μελέτη χωροθέτησης των περιοχών που έχουν επιλεγεί για την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων τόσο από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας αλλά και από τα αρμόδια Υπουργεία.
Πρέπει λοιπόν να ανασταλούν οι εργασίες εγκατάστασης και κάθε διαδικασία έγκρισης μελέτης για αιολικά πάρκα στις περιοχές αρμοδιότητας τους, οι οποίες έχουν ζητηθεί από επιχειρηματίες ή πρόκειται στο μέλλον να ζητηθούν μέχρι οι αρμόδιοι Υπουργοί και ο γ.γ. της Περιφέρειας προβούν σε σοβαρή και εμπεριστατωμένη μελέτη χωροταξικού σχεδιασμού για τις περιοχές που θα επιλεγούν αφού προηγηθεί διάλογος με όλους τους φορείς, τις οργανώσεις και την τοπική κοινωνία.
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ.
Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που παρουσίασε η εταιρεία (και ενέκρινε δυστυχώς το γραφείο περιβάλλοντος της Ν.Α. Φθιώτιδας η οποία ως κίνητρο έχει την επιδότηση με το 40% της συνολικού κόστους της επένδυσης) εκτός από αποσπασματική, έχει σοβαρές ελλείψεις, καθώς δεν λαμβάνει υπόψη την κοπή δέντρων από το δάσος οξυάς (Γραμμένη Οξυά) για την κατασκευή δρόμων πρόσβασης στις ανεμογεννήτριες και για την τοποθέτηση των δικτύων μεταφοράς της ενέργειας και των πυλώνων. Επίσης υποβαθμίζονται οι επιπτώσεις από τον παραγόμενο θόρυβο των 106 ανεμογεννητριών στους κατοίκους των χωριών και στα ζώα που βόσκουν στα ορεινά λιβάδια της περιοχής, αλλά και η αισθητική ρύπανση σε έναν ιστορικό και δασικό χώρο που προσφέρεται για ήπια οικοτουριστική – φυσιολατρική ανάπτυξη.
Στο βωμό του κέρδους και της υπέρμετρης και άκριτης «ανάπτυξης» και «εκσυγχρονισμού», καθώς απαιτείται αυξημένη παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, γίνεται επιτακτική η αναζήτηση εναλλακτικών, ανανεώσιμων μορφών πηγών ενέργειας (υδατοπτώσεις, άνεμοι, ηλιακή ενέργεια), για την επίλυση του ενεργειακού προβλήματος και της ρύπανσης του περιβάλλοντος, καθώς οι συνήθεις (πετρέλαιο, λιγνίτης) και εξαντλούνται και ρυπογόνες είναι. Γιαυτό και ήδη ερευνάται η παραγωγή αιολικής ενέργειας στα ελληνικά νησιά αλλά και τους ορεινούς όγκους της χώρας. Ωστόσο οι πρώτες εγκαταστάσεις (όπως εκείνη στην ορεινή Κάρυστο στη νότια Εύβοια) έχουν δομηθεί και διασκορπιστεί ανεξέλεγκτα και όπου συμφέρουν τον επενδυτή επιχειρηματία και τις εταιρείες, χωρίς να σταθμιστεί το όφελος και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που δημιουργούνται από αυτές. Και αυτό γιατί απουσιάζει μια μελέτη χωροθέτησης των περιοχών που έχουν επιλεγεί για την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων τόσο από την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας αλλά και από τα αρμόδια Υπουργεία.
Πρέπει λοιπόν να ανασταλούν οι εργασίες εγκατάστασης και κάθε διαδικασία έγκρισης μελέτης για αιολικά πάρκα στις περιοχές αρμοδιότητας τους, οι οποίες έχουν ζητηθεί από επιχειρηματίες ή πρόκειται στο μέλλον να ζητηθούν μέχρι οι αρμόδιοι Υπουργοί και ο γ.γ. της Περιφέρειας προβούν σε σοβαρή και εμπεριστατωμένη μελέτη χωροταξικού σχεδιασμού για τις περιοχές που θα επιλεγούν αφού προηγηθεί διάλογος με όλους τους φορείς, τις οργανώσεις και την τοπική κοινωνία.
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ.
ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ.
ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ!
Η ΟΙΤΗ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ «ΓΚΙΩΝΑ»!
Για όλους εμάς η Οίτη είναι το βουνό των λουλουδιών με τη μεγαλύτερη βιοποικιλότητα, το βουνό με τα πλούσια νερά, με τα περισσότερα και ομορφότερα φαράγγια της Ελλάδας, τις ιαματικές πηγές, το αγριοκάτσικο της Οίτης, το βουνό του μυθικού Ηρακλή και της Εθνικής μας Αντίστασης. Είναι το βουνό που ο καθένας μπορεί να το απολαύσει, ακόμα και με μονοήμερες εκδρομές, στις δεκάδες πεζοπορικές του διαδρομές, σε μια απόσταση δύο ωρών από Αθήνα και Θεσσαλονίκη, δίπλα στην Εθνική Οδό και την σιδηροδρομική γραμμή. Είκοσι δύο χωριά είναι απλωμένα στα ριζά του βουνού, χωριά που ανήκουν στους δύο νομούς, Φθιώτιδας και Φωκίδας, σε πέντε δήμους και σε μια κοινότητα. Από το Μαυρολιθάρι και την Παύλιανη, μέχρι την Υπάτη και τα Λουτρά, τις Κομποτάδες και το Κουμαρίτσι, την Καστανιά, το Νεοχώρι και την Ανατολή. Όλα ξακουστά χωριά, που σήμερα, μετά τη λαίλαπα της εσωτερικής μετανάστευσης και της γήρανσης του πληθυσμού, παλεύουν και αγωνιούν για το μέλλον, προσπαθούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις επιστροφής των νέων μέσα από ήπιες οικοτουριστικές κυρίως επενδύσεις, μια και οι αποστάσεις από τα κέντρα εδώ είναι πραγματικά μικρές, και πολλές φορές ασήμαντες. Τον τελευταίο καιρό όμως μεταλλευτική εταιρεία προσπαθεί να επεκτείνει τις δραστηριότητές της στην Οίτη, σε δάση και δασικές εκτάσεις, δημόσιες και ιδιωτικές, ακόμα και μέσα στον Εθνικό Δρυμό, σε προστατευόμενες περιοχές από το ΝΑΤURA 2000 και Ευρωπαϊκές Οδηγίες για την προστασία των πτηνών, αλλά και κοντά σε χωριά και αρχαιολογικούς χώρους. Σχεδιάζονται άμεσα δύο νέες θέσεις εξόρυξης βωξίτη δίπλα στο χωριό Κουμαρίτσι. Σχεδιάζεται επέκταση των δραστηριοτήτων της στις θέσεις “Ψωμούλα”, στο όμορφο οροπέδιο της Λούκας, και “Κοκκινόβραχος” και μάλιστα μέσα στα όρια του Εθνικού Δρυμού. Επίσης σχεδιάζονται γεωτρήσεις για έρευνα με προοπτική την εξόρυξη σε 296 σημεία, σε όλο το Β - ΒΑ τμήμα του βουνού. Αν αυτά τα σχέδια προχωρήσουν, η Οίτη διατρέχει σοβαρούς κινδύνους εκτεταμένων μη αναστρέψιμων καταστροφών, με αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, στο περιβάλλον, την υγεία, την ίδια τη ζωή των κατοίκων της περιοχής, του μέλλοντος της νέας γενιάς. Με τη μετατροπή της περιοχής σε μεταλλευτική, εκατοντάδες επαγγελματίες και εργαζόμενοι στο τουρισμό, στον επισιτισμό, στις οικοδομές, στο εμπόριο, αλλά και αγρότες και κτηνοτρόφοι θα αντιμετωπίσουν το φάσμα της ανεργίας, ενώ θα πληγούν σοβαρά και οι συνταξιούχοι αγρότες.Σήμερα που οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις κλιματικές αλλαγές και όλες οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις διακηρύσσουν την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος, είναι χρέος ΟΛΩΝ να προστατεύσουμε μία από τις σημαντικότερες περιοχές απείρου φυσικού κάλλους της χώρας μας.
Οι εποχές που η εγκατάσταση μεταλλείων γινόταν για λόγους “δημοσίου συμφέροντος” και η μεταλλευτική εταιρεία δέσμευε την περιοχή, και μαζί δέσμευε τις τύχες των κατοίκων της, πέρασαν ανεπιστρεπτί. Δεν μπορούμε να μείνουμε θεατές στο επιχειρούμενο έγκλημα.Ζητάμε από την κυβέρνηση, τα αρμόδια Υπουργεία και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Φθιώτιδας να μην εγκρίνουν την άδεια στην εταιρεία και να απορρίψουν τις Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για επέκταση των δραστηριοτήτων της στο βουνό. Καλούμε όλους τους φορείς, όλους τους πολίτες, να αντιταχθούν με όποιο τρόπο θεωρούν πιο πρόσφορο, ώστε να ματαιωθούν αυτά τα σχέδια και να προστατευτεί η Οίτη.
ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΟ ΒΟΥΝΟ ΤΗΣ ΟΙΤΗΣ!
ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΗΠΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ!
Συλλογή υπογραφών εδώ.
Καπετάν Διαμαντής.
Ο καπετάνιος της Ρούμελης.
Στις 21 Ιούνη 1949, στα Μάρμαρα Φθιώτιδας, άφηνε την τελευταία του πνοή επί των επάλξεων του αγώνα, ο θρυλικός Καπετάν Διαμαντής (Γιάννης Αλεξάνδρου) από τη Λιλαία (Κάτω Αγόριανη) Παρνασσού, υποστράτηγος, διοικητής της 2ης Μεραρχίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, καπετάνιος Συντάγματος στον ΕΛΑΣ κι από τα διαλεχτά στελέχη του ΚΚΕ.
Στο πάνθεον των λαϊκών ηρώων!
Στο πάνθεον των λαϊκών ηρώων!
Αντάρτης! Με όλη τη σημασία της λέξης (που δεν τη βρίσκεις ούτε στα μεγάλα λεξικά). Στο νου, στην ψυχή, στη λεβεντιά! Κι ακόμα στην πίστη, στην αντοχή, στην ανθρωπιά. (Σε πόλεμο, εμφύλιο, ναι! Και να μιλάς για ανθρωπιά όταν οι σκοτωμοί εκατέρωθεν ήσαν "ψωμί - τυρί" στην ημερήσια διάταξη). Απλός, σαν χωριάτης, σεμνός, σαν άγιος, αθόρυβος και αφανής, σαν ήρωας. Ενας από μια πλειάδα ανώτερων στελεχών μας - με τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά - που πέρασαν στο Πάνθεο των ηρώων του ΚΚΕ και του Λαού μας. Από αυτούς, που και νεκροί παραμένουν ζωντανοί και καθοδηγούν και σήμερα και αύριο τον αγώνα μας. Για ένα λαμπρό και ελπιδοφόρο μέλλον...
Ο Διαμαντής!
Ο Διαμαντής!
Ο καπετάνιος της Ρούμελης! Διαμάντι, "όνομα και πράμα". Επαναστατικό όνομα, αγωνιστικό ψευδώνυμο. Που το πήρε από ένα τυχαίο περιστατικό και το 'κανε απέθαντο. (Πήγε σε μια παράνομη σύσκεψη στη Λαμία, προπολεμικά. Επεσαν σε παρακολούθηση. Ξέφυγε. Στο κοντινό χωριό Κόμα καταφθάνουν οι χωροφύλακες. Στο καφενείο που κάθισε, έριξαν μια ματιά. Εσύ πώς λέγεσαι; ρώτησαν. Διαμαντής, απάντησε. Οι Διαμανταίοι είχανε καλό όνομα στο χωριό. Δεν τον γνώριζαν. Και γλίτωσε. Οταν βγήκε αντάρτης, το ανέσυρε από το παρελθόν και έγινε ο Καπετάν Διαμαντής).
Κατά κόσμον Γιάννης Αλεξάνδρου. Ο πατέρας του Κομνάς. Από αγροτική οικογένεια. Γεννήθηκε στην Κάτω Αγόριανη το 1914. Ο προπάππος του Λουκάς Αλεξάνδρου, συμπολεμιστής του Δυσσέα Αντρούτσου, στο Χάνι της Γραβιάς. (Οταν θα 'ρθει "το πλήρωμα του χρόνου" - στο νέο '21 - θ' ακολουθήσει τα χνάρια του). Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Αμφίκλεια (Δαδί). Οργανώνεται στην ΟΚΝΕ (Ενωση Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας). Φοιτητής της Νομικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, γίνεται μέλος του ΚΚΕ. Συμμετέχει δραστήρια σε όλους τους φοιτητικούς και λαϊκούς αγώνες. Στον Πόλεμο του 1940, πολεμιστής στο αλβανικό μέτωπο. (Πρέπει να 'ταν χειριστής οπλοπολυβόλου. Γιατί σ' αυτό το όπλο μέχρι το θάνατό του θα έχει ιδιαίτερη αδυναμία).
Στην Κατοχή βρίσκεται στο χωριό του. Και όλη του η σκέψη είναι στην Αντίσταση. Το 1941 συγκροτείται το Κομματικό Γραφείο στο οποίο μετέχει. Συμβάλλει αποφασιστικά στην οργάνωση του κόσμου στο ΕΑΜ. Στις αρχές του 1942 έρχεται ο Αρης και βολιδοσκοπεί τα πράγματα για ένοπλο αγώνα. Γίνεται στο σπίτι του Κοφίνη η σύσκεψη με αυτό το θέμα. Τον Ιούλη του 1942 βγαίνει στον Παρνασσό η περίφημη "8η Ομάδα" ανταρτών.
Σ' αυτή την Ομάδα των πρωτοπόρων, ο Διαμαντής είναι ο ουσιαστικός αρχηγός. Με το οπλοπολυβόλο στον ώμο (που τους το παρέδωσε αξιωματικός χωροφυλακής) και με το "φύλλο πορείας" - εντολής της Αχτιδικής Επιτροπής του ΚΚΕ, παίρνει τον ανήφορο για τον Παρνασσό. Κι ούτε καν περνάει υποψία από το μυαλό του πως αυτή η "ανάβαση" θα κάνει θρυλικό το όνομά του. Και θα τον οδηγήσει στην αθανασία! Στον ΕΛΑΣ ο Διαμαντής θα φανερώσει τις μεγάλες πολιτικές, οργανωτικές και στρατιωτικές του ικανότητες. Στο Γοργοπόταμο θα του ανατεθεί μια από τις πιο υπεύθυνες αποστολές. Θα αναδειχτεί σε πολιτικό καθοδηγητή του Αρχηγείου Παρνασσίδας. Οταν ο ΕΛΑΣ θα γίνει ταχτικός στρατός, θα είναι καπετάνιος στο 34 Σύνταγμα της 2ης Μεραρχίας με χώρο ευθύνης κυρίως την Αττικοβοιωτία. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες. Το Δεκέμβρη του 1944 με την ένοπλη επέμβαση των Αγγλων, πήρε μέρος με το Σύνταγμά του στη Μάχη της Αθήνας. Υπερασπίστηκε ηρωικά τον Τομέα του Σανατορίου "Σωτηρία". Ονομάστηκε ταγματάρχης.
Μετά τη Βάρκιζα αναγκάστηκε να βγει στον Παρνασσό καταδιωκόμενος. Το 1946 σχημάτισε την πρώτη ομάδα ενόπλων καταδιωκομένων. Συνέβαλε στη συγκρότηση του ΔΣΕ στην Παρνασσίδα και στη Ρούμελη. Επικεφαλής του Αρχηγείου Παρνασσίδας, το 1947 έδωσε μεγάλες μάχες στην Αράχωβα, στη Λοκρίδα, στην Αμφισσα. Κατατρόπωσε τον αντίπαλο και τον ανάγκασε να κλειστεί στα κέντρα του. Αχρήστευσε τις εκκαθαριστικές του επιχειρήσεις. Λευτέρωσε όλο τον ορεινό όγκο της Ρούμελης. Τμήματα επίλεκτα του ΔΣΕ πάτησαν την Εύβοια, τον Ελικώνα και Κιθαιρώνα. Εφτασαν και στην Πάρνηθα.
Το 1948 ο Διαμαντής αναλαμβάνει διοικητής της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ. (Πρώην Αρχηγείο Ρούμελης). Ονομάζεται συνταγματάρχης και στη συνέχεια υποστράτηγος.
Από τη θέση αυτή αναδεικνύονται οι στρατηγικές του ικανότητες και τα ηγετικά του προσόντα. Μαζί με τον Γιώτη (Χαρίλαο Φλωράκη) υποστράτηγο, διοικητή της 1ης Μεραρχίας, τέλος του 1948 χτυπούν την Καρδίτσα. Και αρχές του 1949 καταλαμβάνουν τον Καρπενήσι, που το κρατούν επί ένα 20ήμερο. Επιτυχία μεγάλης σημασίας, που συνοδεύεται με παρασημοφορία τους από την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.
Μέσα από αυτούς τους αγώνες, ο Διαμαντής απόχτησε μεγάλο κύρος. Είναι ένας από τους πιο ικανούς και αγαπητούς λαογέννητους ηγέτες. Τον λατρεύουν οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ και ο λαός. Τον υπολογίζουν σοβαρά, τον θαυμάζουν αλλά και τον τρέμουν οι πολιτικοί και στρατιωτικοί του αντίπαλοι. Η δράση του, η ταχτική του, οι ελιγμοί του γίνονται θέμα μελέτης στα επιτελεία του τακτικού στρατού. Και μάθημα στη Σχολή Ευελπίδων.
Ατρωτος έμεινε ο Διαμαντής, από το 1940 μέχρι το 1949. Πάντα μπροστάρης, σε μάχες, σε ενέδρες, σε κλοιούς, σε ελιγμούς. Νηστικός, διψασμένος, ταλαιπωρημένος. (Ακόμα κι ατσίγαρος, η μεγάλη αδυναμία του). Πάντα στις δύσκολες στιγμές με το οπλοπολυβόλο στο χέρι, ας ήτανε στρατηγός. (Χαρακτηριστικές μάχες: Πυργούλι και Γέφυρα Κοράκου). Ακούραστος όμως, με ατσάλινα νεύρα και ανθεκτικός. Χιλιάδες οι ριπές να τον σημαδεύουν, να τον χτυπάνε, μα να μην τον πετυχαίνουν. Αλεξίσφαιρος! Δεν τον κόλλησε σφαίρα. Κι έρχεται στις 21 Ιούνη του 1949, στον Αϊ - Γιάννη, ψηλά απ' τα Μάρμαρα, το άτιμο το φαρμακερό βόλι και τον αφήνει στον τόπο!.. Ηταν μια δόξα του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ ο Διαμαντής. Αντιστράτηγος πια, τιμημένος νεκρός. Απώλεια για το κίνημά μας. Τον κλαίει ακόμα ο λαός μας και οι αντάρτες που επέζησαν. Οι μοναρχοφασίστες που τον έπιασαν σκοτωμένον, ήθελαν να του κόψουνε το κεφάλι. Ο στρατηγός τους δεν το επέτρεψε. "Αφήστε τον", είπε, "Μας ξεφτίλισε ζωντανός. Να μη μας ξεφτιλίσει και νεκρός".
Κατά κόσμον Γιάννης Αλεξάνδρου. Ο πατέρας του Κομνάς. Από αγροτική οικογένεια. Γεννήθηκε στην Κάτω Αγόριανη το 1914. Ο προπάππος του Λουκάς Αλεξάνδρου, συμπολεμιστής του Δυσσέα Αντρούτσου, στο Χάνι της Γραβιάς. (Οταν θα 'ρθει "το πλήρωμα του χρόνου" - στο νέο '21 - θ' ακολουθήσει τα χνάρια του). Τέλειωσε το Γυμνάσιο στην Αμφίκλεια (Δαδί). Οργανώνεται στην ΟΚΝΕ (Ενωση Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδας). Φοιτητής της Νομικής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, γίνεται μέλος του ΚΚΕ. Συμμετέχει δραστήρια σε όλους τους φοιτητικούς και λαϊκούς αγώνες. Στον Πόλεμο του 1940, πολεμιστής στο αλβανικό μέτωπο. (Πρέπει να 'ταν χειριστής οπλοπολυβόλου. Γιατί σ' αυτό το όπλο μέχρι το θάνατό του θα έχει ιδιαίτερη αδυναμία).
Στην Κατοχή βρίσκεται στο χωριό του. Και όλη του η σκέψη είναι στην Αντίσταση. Το 1941 συγκροτείται το Κομματικό Γραφείο στο οποίο μετέχει. Συμβάλλει αποφασιστικά στην οργάνωση του κόσμου στο ΕΑΜ. Στις αρχές του 1942 έρχεται ο Αρης και βολιδοσκοπεί τα πράγματα για ένοπλο αγώνα. Γίνεται στο σπίτι του Κοφίνη η σύσκεψη με αυτό το θέμα. Τον Ιούλη του 1942 βγαίνει στον Παρνασσό η περίφημη "8η Ομάδα" ανταρτών.
Σ' αυτή την Ομάδα των πρωτοπόρων, ο Διαμαντής είναι ο ουσιαστικός αρχηγός. Με το οπλοπολυβόλο στον ώμο (που τους το παρέδωσε αξιωματικός χωροφυλακής) και με το "φύλλο πορείας" - εντολής της Αχτιδικής Επιτροπής του ΚΚΕ, παίρνει τον ανήφορο για τον Παρνασσό. Κι ούτε καν περνάει υποψία από το μυαλό του πως αυτή η "ανάβαση" θα κάνει θρυλικό το όνομά του. Και θα τον οδηγήσει στην αθανασία! Στον ΕΛΑΣ ο Διαμαντής θα φανερώσει τις μεγάλες πολιτικές, οργανωτικές και στρατιωτικές του ικανότητες. Στο Γοργοπόταμο θα του ανατεθεί μια από τις πιο υπεύθυνες αποστολές. Θα αναδειχτεί σε πολιτικό καθοδηγητή του Αρχηγείου Παρνασσίδας. Οταν ο ΕΛΑΣ θα γίνει ταχτικός στρατός, θα είναι καπετάνιος στο 34 Σύνταγμα της 2ης Μεραρχίας με χώρο ευθύνης κυρίως την Αττικοβοιωτία. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες. Το Δεκέμβρη του 1944 με την ένοπλη επέμβαση των Αγγλων, πήρε μέρος με το Σύνταγμά του στη Μάχη της Αθήνας. Υπερασπίστηκε ηρωικά τον Τομέα του Σανατορίου "Σωτηρία". Ονομάστηκε ταγματάρχης.
Μετά τη Βάρκιζα αναγκάστηκε να βγει στον Παρνασσό καταδιωκόμενος. Το 1946 σχημάτισε την πρώτη ομάδα ενόπλων καταδιωκομένων. Συνέβαλε στη συγκρότηση του ΔΣΕ στην Παρνασσίδα και στη Ρούμελη. Επικεφαλής του Αρχηγείου Παρνασσίδας, το 1947 έδωσε μεγάλες μάχες στην Αράχωβα, στη Λοκρίδα, στην Αμφισσα. Κατατρόπωσε τον αντίπαλο και τον ανάγκασε να κλειστεί στα κέντρα του. Αχρήστευσε τις εκκαθαριστικές του επιχειρήσεις. Λευτέρωσε όλο τον ορεινό όγκο της Ρούμελης. Τμήματα επίλεκτα του ΔΣΕ πάτησαν την Εύβοια, τον Ελικώνα και Κιθαιρώνα. Εφτασαν και στην Πάρνηθα.
Το 1948 ο Διαμαντής αναλαμβάνει διοικητής της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ. (Πρώην Αρχηγείο Ρούμελης). Ονομάζεται συνταγματάρχης και στη συνέχεια υποστράτηγος.
Από τη θέση αυτή αναδεικνύονται οι στρατηγικές του ικανότητες και τα ηγετικά του προσόντα. Μαζί με τον Γιώτη (Χαρίλαο Φλωράκη) υποστράτηγο, διοικητή της 1ης Μεραρχίας, τέλος του 1948 χτυπούν την Καρδίτσα. Και αρχές του 1949 καταλαμβάνουν τον Καρπενήσι, που το κρατούν επί ένα 20ήμερο. Επιτυχία μεγάλης σημασίας, που συνοδεύεται με παρασημοφορία τους από την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.
Μέσα από αυτούς τους αγώνες, ο Διαμαντής απόχτησε μεγάλο κύρος. Είναι ένας από τους πιο ικανούς και αγαπητούς λαογέννητους ηγέτες. Τον λατρεύουν οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ και ο λαός. Τον υπολογίζουν σοβαρά, τον θαυμάζουν αλλά και τον τρέμουν οι πολιτικοί και στρατιωτικοί του αντίπαλοι. Η δράση του, η ταχτική του, οι ελιγμοί του γίνονται θέμα μελέτης στα επιτελεία του τακτικού στρατού. Και μάθημα στη Σχολή Ευελπίδων.
Ατρωτος έμεινε ο Διαμαντής, από το 1940 μέχρι το 1949. Πάντα μπροστάρης, σε μάχες, σε ενέδρες, σε κλοιούς, σε ελιγμούς. Νηστικός, διψασμένος, ταλαιπωρημένος. (Ακόμα κι ατσίγαρος, η μεγάλη αδυναμία του). Πάντα στις δύσκολες στιγμές με το οπλοπολυβόλο στο χέρι, ας ήτανε στρατηγός. (Χαρακτηριστικές μάχες: Πυργούλι και Γέφυρα Κοράκου). Ακούραστος όμως, με ατσάλινα νεύρα και ανθεκτικός. Χιλιάδες οι ριπές να τον σημαδεύουν, να τον χτυπάνε, μα να μην τον πετυχαίνουν. Αλεξίσφαιρος! Δεν τον κόλλησε σφαίρα. Κι έρχεται στις 21 Ιούνη του 1949, στον Αϊ - Γιάννη, ψηλά απ' τα Μάρμαρα, το άτιμο το φαρμακερό βόλι και τον αφήνει στον τόπο!.. Ηταν μια δόξα του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ ο Διαμαντής. Αντιστράτηγος πια, τιμημένος νεκρός. Απώλεια για το κίνημά μας. Τον κλαίει ακόμα ο λαός μας και οι αντάρτες που επέζησαν. Οι μοναρχοφασίστες που τον έπιασαν σκοτωμένον, ήθελαν να του κόψουνε το κεφάλι. Ο στρατηγός τους δεν το επέτρεψε. "Αφήστε τον", είπε, "Μας ξεφτίλισε ζωντανός. Να μη μας ξεφτιλίσει και νεκρός".
*******************
Το έλατο και το φαινόμενο του θερμοκηπίου!
Η ελάτη (έλατο) και η οξιά είναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δύο είδη που μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Όπως επισημαίνεται στη μελέτη του δασολόγου Θέμη Αδαμόπουλου, θα ήταν σκόπιμο μέρος των δασών μας που αποτελείται κατά το ήμισυ από αείφυλλα πλατύφυλλα (των οποίων η αποτελεσματικότητα στη συγκράτηση CO2 είναι μικρή), να μετατραπεί σε ψηλά δάση. Τα δάση στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες μεσογειακές χώρες, χαρακτηρίζονται από την κυριαρχία των θάμνων. Πρόκειται για διαπλάσεις με θάμνους αείφυλλων ειδών (διατηρούν τα φύλλα τον χειμώνα), με σημαντικότερα το πουρνάρι, τις κουμαριές, τον σχίνο, το φυλλίκι, τα αγριόκεδρα.
Κατά μεγάλο μέρος προέρχονται από υποβάθμιση άλλοτε υψηλών δασών, όπου κυριαρχούσαν τα δένδρα, αλλά για διάφορους λόγους καταστράφηκαν και δεν αναγεννήθηκαν επαρκώς. Οι αιτίες είναι ανθρωπογενούς κυρίως προέλευσης και περιλαμβάνουν πυρκαγιές, υπερβόσκηση, εκχερσώσεις δασών για οικοδομήσιμη και γεωργική γη, ληστρικές υλοτομίες. Συνολικά καταλαμβάνουν περίπου το μισό των δασών μας, με μεγάλη παρουσία σε περιοχές χαμηλού και μέσου υψομέτρου, και μπορεί να ανεβούν έως περίπου τα 1.000 μ.
Τα υπόλοιπα είδη ωστόσο (δρυς, είδη πεύκης, ελάτη, οξιά, πλάτανος, καστανιά) είναι πολύ σημαντικά γιατί, εκτός του ότι είναι δένδρα, καταλαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις του ορεινού χώρου και παντός είδους επικλινών εδαφών, διατηρώντας έναν πολύτιμο φυσικό μανδύα, ο οποίος προστατεύει τα εδάφη, δίνει πολύτιμα προϊόντα και αξία στο τοπίο.
Λαμβάνοντας υπόψη την απορρόφηση του CO2 ανά έκταση που καταλαμβάνουν οι δασικοί τύποι, τη μεγαλύτερη δυνατότητα συγκράτησης CO2 την έχει η ερυθρελάτη, όμως καταλαμβάνει μόνο μια πολύ μικρή έκταση των δασών μας, που είναι 27.540 στρ. Αμέσως μετά έρχεται η λευκόδερμη πεύκη με μεγάλες δυνατότητες, αλλά μικρή έκταση (0,1% των δασών) και ακολουθούν η δασική πεύκη, η οξιά και η ελάτη.
Τη μικρότερη δυνατότητα την έχουν τα αείφυλλα πλατύφυλλα, τα οποία όμως με αναγωγή μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε υψηλά δάση, με πολύ μεγαλύτερες ικανότητες δέσμευσης CO2.
ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία 29-9-2008
Κατά μεγάλο μέρος προέρχονται από υποβάθμιση άλλοτε υψηλών δασών, όπου κυριαρχούσαν τα δένδρα, αλλά για διάφορους λόγους καταστράφηκαν και δεν αναγεννήθηκαν επαρκώς. Οι αιτίες είναι ανθρωπογενούς κυρίως προέλευσης και περιλαμβάνουν πυρκαγιές, υπερβόσκηση, εκχερσώσεις δασών για οικοδομήσιμη και γεωργική γη, ληστρικές υλοτομίες. Συνολικά καταλαμβάνουν περίπου το μισό των δασών μας, με μεγάλη παρουσία σε περιοχές χαμηλού και μέσου υψομέτρου, και μπορεί να ανεβούν έως περίπου τα 1.000 μ.
Τα υπόλοιπα είδη ωστόσο (δρυς, είδη πεύκης, ελάτη, οξιά, πλάτανος, καστανιά) είναι πολύ σημαντικά γιατί, εκτός του ότι είναι δένδρα, καταλαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις του ορεινού χώρου και παντός είδους επικλινών εδαφών, διατηρώντας έναν πολύτιμο φυσικό μανδύα, ο οποίος προστατεύει τα εδάφη, δίνει πολύτιμα προϊόντα και αξία στο τοπίο.
Λαμβάνοντας υπόψη την απορρόφηση του CO2 ανά έκταση που καταλαμβάνουν οι δασικοί τύποι, τη μεγαλύτερη δυνατότητα συγκράτησης CO2 την έχει η ερυθρελάτη, όμως καταλαμβάνει μόνο μια πολύ μικρή έκταση των δασών μας, που είναι 27.540 στρ. Αμέσως μετά έρχεται η λευκόδερμη πεύκη με μεγάλες δυνατότητες, αλλά μικρή έκταση (0,1% των δασών) και ακολουθούν η δασική πεύκη, η οξιά και η ελάτη.
Τη μικρότερη δυνατότητα την έχουν τα αείφυλλα πλατύφυλλα, τα οποία όμως με αναγωγή μπορούμε να τα μετατρέψουμε σε υψηλά δάση, με πολύ μεγαλύτερες ικανότητες δέσμευσης CO2.
ΠΗΓΗ: Ελευθεροτυπία 29-9-2008
Έλατο
Το έλατο ονομαζόταν από τους αρχαίους Έλληνες Πίτυς όπως και το πεύκο, και ήταν το ιερό δέντρο του θεού Πάνα. Αυτός είχε κάποτε ερωτευθεί την νύμφη Πίτυ που άρεσε και στον Βοριά. Η Πίτυς προτίμησε τον Πάνα που έκανε λιγότερο θόρυβο, κι ο Βοριάς για να την εκδικηθεί την φύσηξε και την γκρέμισε κάτω από ένα βράχο. Εκεί την βρήκε ξεψυχισμένη ο Πάνας και την μεταμόρφωσε στο ιερό του δέντρο έλατο. Από τότε η νύμφη έκλαιγε κάθε φορά που φυσούσε ο βοριάς και τα δάκρυά της είναι οι σταγόνες ρετσινιού που στάζουν κάθε φθινόπωρο από τα κουκουνάρια του έλατου.
Δημιουργία μικρού φυτωρίου δέντρων .
Πως μπορείς να δημιουργήσεις μόνος σου ένα μικρό φυτώριο δέντρων με τα οποία θα μπορέσεις να συμβάλεις στην αναδάσωση των βουνών μας .
Μετά και από τις τελευταίες πυρκαγιές αλλά και την επιδείνωση του φαινόμενου του θερμοκηπίου υπάρχει επιτακτική ανάγκη να προχωρήσει ο θεσμός της αναδάσωσης σ’ όλη την Ελλάδα . Το κράτος από μόνο του δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις τεράστιες ανάγκες αναδάσωσης που έχουν δημιουργηθεί γι’ αυτό πρέπει και εμείς οι απλοί πολίτες μόνοι μας ή μέσα από συλλόγους να δημιουργήσουμε μικρά φυτώρια στις αυλές των σπιτιών μας , στα σχολεία (οι εκπαιδευτικοί – είναι μεγάλο κίνητρο και μάθημα ζωής για τα παιδιά), στην δουλεία μας και όπου αλλού προσφέρεται χώρος .
Μετά και από τις τελευταίες πυρκαγιές αλλά και την επιδείνωση του φαινόμενου του θερμοκηπίου υπάρχει επιτακτική ανάγκη να προχωρήσει ο θεσμός της αναδάσωσης σ’ όλη την Ελλάδα . Το κράτος από μόνο του δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις τεράστιες ανάγκες αναδάσωσης που έχουν δημιουργηθεί γι’ αυτό πρέπει και εμείς οι απλοί πολίτες μόνοι μας ή μέσα από συλλόγους να δημιουργήσουμε μικρά φυτώρια στις αυλές των σπιτιών μας , στα σχολεία (οι εκπαιδευτικοί – είναι μεγάλο κίνητρο και μάθημα ζωής για τα παιδιά), στην δουλεία μας και όπου αλλού προσφέρεται χώρος .
Τι χρειάζεται ;
• Ελάχιστά χρήματα για την αγορά χώματος
• Aδεια μπουκάλια από γάλα ,χυμούς (χάρτινα tetrapak -1/2 ,1,2 λίτρων)
• Σπόρους από πεύκα ,κυπαρίσσια και άλλα ελληνικά δέντρα ( όχι εισαγωγής και αναμίξεις με τα ελληνικά είδη ).
• Μικρά ξύλινα καφάσια από αυτά που πετάνε κατά εκατοντάδες μετά τις λαϊκές αγορές .
• Και μεράκι.
Τρόπος δημιουργίας:
• Παίρνουμε τα άδει κουτιά τα κόβουμε από πάνω και ανοίγουμε 2-3 τρύπες στο κάτω μέρος για φεύγουν τα νερά .
• Τα τοποθετούμε στα καφάσια και τα γεμίζουμε με χώμα (γεμίζουμε τα 2/3 του κουτιού).
ΠΡΟΣΟΧΗ το χώμα που θα βάλουμε θα πρέπει να είναι καλής ποιότητας ,ελαφρύ με ουσίες ( συνιστώ το Γερμανικό που είναι πολύ καλής ποιότητας και κοστίζει 3 ευρώ τα 20 λίτρα περίπου ).
• Φυτεύουμε τους σπόρους 2-3 εκατοστά κάτω από την επιφάνεια του χώματος (φυτέψτε 2-3 σπόρους για να είστε σίγουροι ότι θα πιάσει).
• Στην αρχή ποτίζετε τα τακτικά με λίγο νερό αλλά να έχουν πάντα υγρασία για να σκάσει ο σπόρος . Θα πρέπει να είναι στον ήλιο ή σε ζεστό μέρος (θερμότητα και υγρασία για να βοηθήσουμε τον σπόρο) και να το προστατεύουμε από τον αέρα .Το φυτό θα βγει σε 2-4 εβδομάδες .
• Σε 1 τετραγωνικό μέτρο αντιστοιχούν 300 περίπου φυτά !!!!
Τρόπος φυτέματος στο βουνό.
• Όταν το δενδρύλλιο μεγαλώσει ανοίγουμε ένα λάκο 40 πόντους βάθος και 40 πόντους διάμετρο. Για να φυτέψουμε το δενδρύλλιο πρέπει να το αφήσουμε απότιστο 1-2 τουλάχιστον μέρες .
• Αν το χώμα είναι ξερό ρίχνουμε ένα κουβά νερό πριν το φυτέψουμε . σχίζουμε προσεκτικά το χαρτί και τοποθετούμε το φυτό στο χώμα .
• Το σκεπάζουμε ξανά με το χώμα που βγάλαμε αφαιρώντας τις πέτρες που έχει το χώμα και το ποτίζουμε αν μπορούμε . Το καλύτερο για πιάσουν τα δέντρα είναι να ποτίζονται τα πρώτα χρόνια , όμως κάντε την προσπάθεια για βοηθήσουμε την φύση να αναγεννηθεί .
Σβώλοι από σπόρους για το πρασίνισμα της υπαίθρου.
Η σπορά με μίγμα σπόρων τυλιγμένων σε στρώμα από αργιλόχωμα μπορεί να δώσει, στο άμεσο μέλλον, τη λύση για την αναβλάστηση των βουνών και λόφων της χώρας.
Τι εννοούμε λέγοντας σπορά με μίγμα σπόρων τυλιγμένων με στρώμα από αργιλόχωμα και σε τι εξυπηρετεί μια τέτοια τεχνική; Η κάλυψη με αργιλόχωμα προστατεύει τους σπόρους ώστε να μη φαγωθούν από πουλιά και τρωκτικά, ενώ η επιλογή της εποχής σποράς μέσα στην περίοδο των βροχών εξασφαλίζει στους σπόρους τις καλύτερες συνθήκες για να βλαστήσουν. Γενικά είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν σπόροι από δασικά δέντρα, οπωροφόρα, φυτά χλωρής λίπανσης, λαχανικά και δημητριακά. Ειδικότερα σε περιπτώσεις, που η σπορά γίνεται σε πολύ άγονες και ερημικές περιοχές προκειμένου να δημιουργηθούν σταθεροί ελαφροί και σκληροί σβόλοι μπορεί να προστεθεί αφαλατωμένο νερό και κόλλα ή συνθετικές ρητίνες. Τέλος, γόνιμο χώμα δάσους (εμπλουτισμός σε μικροοργανισμούς ) και σβησμένη άσβεστος δίνει στα φυτά καλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης σε πολύ φτωχά εδάφη.
Ένα χρόνο μετά την σπορά, μερικά από τα φυτά θα έχουν επιζήσει δίνοντας μια ένδειξη για το τι ταιριάζει στη συγκεκριμένη γη και κλίμα. Σημειώνεται ότι στην περίπτωση μεγάλων εκτάσεων, η σπορά μπορεί να γίνει και με αεροπλάνα.
Σπέρνοντας μια μεγάλη ποικιλία σπόρων, μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι κάποιοι θα βλαστήσουν όσο κακές και αν είναι οι συνθήκες. Αν έστω και για μικρό χρονικό διάστημα καλυφθεί η επιφάνεια της γης με βλάστηση, θα επιτευχθεί μείωση της θερμοκρασίας. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο ρόλος των φυτών – πιλότων είναι να βοηθήσουν στη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν και σε άλλα φυτά να βλαστήσουν.
Ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο σπέρνουμε ποικιλία φυτών και μικροοργανισμών είναι για να αφυπνίσουμε την κοιμώμενη ουσιαστικά γη. Η γη δεν επανέρχεται στη ζωή με το φύτεμα μόνο ωφέλιμων φυτών σε μια άγονη και γυμνή γη. Τα φυτά δεν αναπτύσσονται απομονωμένα. Για να αναπτυχθούν για παράδειγμα δένδρα και να φτάσουν σε ένα μεγάλο ύψος χρειάζεται αρκετό έδαφος για το αντίστοιχο ριζικό σύστημα. Ακόμη απαιτούνται χαμηλότερα δέντρα για να προστατεύσουν τη βάση των ψηλότερων, ενώ αναγκαία είναι επίσης η παρουσία κάτω από αυτά θαμνωδών και ποωδών φυτών, καθώς και μικροοργανισμών.
Ένα μεγάλο δέντρο είναι η αποκρυστάλλωση της συνεργασίας πολυάριθμων έμβιων. Όταν δημιουργηθεί ένα μεγάλο δάσος με ψηλή πυκνότητα βλάστησης τότε θα αρχίσει να πέφτει και η βροχή. Σύννεφα θα σχηματιστούν πάνω από το βουνό και θα υψωθούν πάνω από τις κοιλάδες. Οι πρωταρχικοί παράγοντες στο δάσος δεν είναι μόνο τα ψηλά δέντρα. Οι φτέρες, τα βρύα, τα πεσμένα φύλλα, όλα παίζουν το ρόλο τους».
Στο σημείο αυτό αξίζει να παραπέμψουμε στον Fukuoka: « Αντί να προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε νερό και να προκαλέσουμε βροχή χρησιμοποιώντας την ανθρώπινη γνώση, θα έπρεπε να πάψουμε να αγνοούμε το νου της φύσης. Τότε η γη θα καλυφθεί με φυσικό τρόπο με πλούσια πράσινη βλάστηση. Ο νους της φύσης είναι ο πυρήνας ή η καρδιά της φύσης. Αν δε γνωρίσουμε την καρδιά της φύσης, τη θεμελιώδη πηγή της δημιουργίας του σύμπαντος, τότε όσο κι αν παρατηρούμε την εξωτερική άποψη της φύσης, θα είναι αδύνατο στη φύση να αναλάβει».
« Για να πετύχει μια παρόμοια προσπάθεια και να καλυφθούν με πράσινο μανδύα τα βουνά και οι λόφοι της χώρας μας πρέπει να βοηθήσουμε όλοι. Πάνω απ’ όλα είναι οι γεωργοί εκείνοι που πρέπει να αποτελέσουν την εμπροσθοφυλακή σε αυτή την προσπάθεια. Αυτοί που μπορούν να δουν πόσο πολύτιμο είναι το νερό. Αυτοί που πιστεύουν ότι τα φράγματα και οι γεωτρήσεις δεν είναι η απάντηση στο πρόβλημα του νερού γνωρίζουν ότι παρόμοιες προσπάθειες δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να βάζουν το κάρο μπροστά από το άλογο».
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Fukuoka: « πρέπει να βλέπουμε πάντοτε το όλον. Αν αρκούμαστε να παρατηρούμε μόνο το χωράφι μας αδιαφορώντας
για το υπόλοιπο περιβάλλον θα αποτύχουμε. Η γεωργία ξεκινά από την προστασία του δάσους, το οποίο αποτελεί πρωταρχικό παράγοντα για να αποτρέψουμε τη διάβρωση των εδαφών, για να ξαναφέρουμε πίσω τις βροχές».
Ένα χρόνο μετά την σπορά, μερικά από τα φυτά θα έχουν επιζήσει δίνοντας μια ένδειξη για το τι ταιριάζει στη συγκεκριμένη γη και κλίμα. Σημειώνεται ότι στην περίπτωση μεγάλων εκτάσεων, η σπορά μπορεί να γίνει και με αεροπλάνα.
Σπέρνοντας μια μεγάλη ποικιλία σπόρων, μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι κάποιοι θα βλαστήσουν όσο κακές και αν είναι οι συνθήκες. Αν έστω και για μικρό χρονικό διάστημα καλυφθεί η επιφάνεια της γης με βλάστηση, θα επιτευχθεί μείωση της θερμοκρασίας. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο ρόλος των φυτών – πιλότων είναι να βοηθήσουν στη δημιουργία συνθηκών που θα επιτρέψουν και σε άλλα φυτά να βλαστήσουν.
Ένας δεύτερος λόγος για τον οποίο σπέρνουμε ποικιλία φυτών και μικροοργανισμών είναι για να αφυπνίσουμε την κοιμώμενη ουσιαστικά γη. Η γη δεν επανέρχεται στη ζωή με το φύτεμα μόνο ωφέλιμων φυτών σε μια άγονη και γυμνή γη. Τα φυτά δεν αναπτύσσονται απομονωμένα. Για να αναπτυχθούν για παράδειγμα δένδρα και να φτάσουν σε ένα μεγάλο ύψος χρειάζεται αρκετό έδαφος για το αντίστοιχο ριζικό σύστημα. Ακόμη απαιτούνται χαμηλότερα δέντρα για να προστατεύσουν τη βάση των ψηλότερων, ενώ αναγκαία είναι επίσης η παρουσία κάτω από αυτά θαμνωδών και ποωδών φυτών, καθώς και μικροοργανισμών.
Ένα μεγάλο δέντρο είναι η αποκρυστάλλωση της συνεργασίας πολυάριθμων έμβιων. Όταν δημιουργηθεί ένα μεγάλο δάσος με ψηλή πυκνότητα βλάστησης τότε θα αρχίσει να πέφτει και η βροχή. Σύννεφα θα σχηματιστούν πάνω από το βουνό και θα υψωθούν πάνω από τις κοιλάδες. Οι πρωταρχικοί παράγοντες στο δάσος δεν είναι μόνο τα ψηλά δέντρα. Οι φτέρες, τα βρύα, τα πεσμένα φύλλα, όλα παίζουν το ρόλο τους».
Στο σημείο αυτό αξίζει να παραπέμψουμε στον Fukuoka: « Αντί να προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε νερό και να προκαλέσουμε βροχή χρησιμοποιώντας την ανθρώπινη γνώση, θα έπρεπε να πάψουμε να αγνοούμε το νου της φύσης. Τότε η γη θα καλυφθεί με φυσικό τρόπο με πλούσια πράσινη βλάστηση. Ο νους της φύσης είναι ο πυρήνας ή η καρδιά της φύσης. Αν δε γνωρίσουμε την καρδιά της φύσης, τη θεμελιώδη πηγή της δημιουργίας του σύμπαντος, τότε όσο κι αν παρατηρούμε την εξωτερική άποψη της φύσης, θα είναι αδύνατο στη φύση να αναλάβει».
« Για να πετύχει μια παρόμοια προσπάθεια και να καλυφθούν με πράσινο μανδύα τα βουνά και οι λόφοι της χώρας μας πρέπει να βοηθήσουμε όλοι. Πάνω απ’ όλα είναι οι γεωργοί εκείνοι που πρέπει να αποτελέσουν την εμπροσθοφυλακή σε αυτή την προσπάθεια. Αυτοί που μπορούν να δουν πόσο πολύτιμο είναι το νερό. Αυτοί που πιστεύουν ότι τα φράγματα και οι γεωτρήσεις δεν είναι η απάντηση στο πρόβλημα του νερού γνωρίζουν ότι παρόμοιες προσπάθειες δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να βάζουν το κάρο μπροστά από το άλογο».
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Fukuoka: « πρέπει να βλέπουμε πάντοτε το όλον. Αν αρκούμαστε να παρατηρούμε μόνο το χωράφι μας αδιαφορώντας
για το υπόλοιπο περιβάλλον θα αποτύχουμε. Η γεωργία ξεκινά από την προστασία του δάσους, το οποίο αποτελεί πρωταρχικό παράγοντα για να αποτρέψουμε τη διάβρωση των εδαφών, για να ξαναφέρουμε πίσω τις βροχές».
Αύξηση του φυτικού κεφαλαίου με σπορές σβώλων.
«Η βροχή δεν πέφτει από τον ουρανό, πηγάζει από το ίδιο το έδαφος, οι έρημοι δεν σχηματίζονται επειδή δεν υπάρχει βροχή, μάλλον η βροχή δεν πέφτει επειδή έχει εξαφανιστεί η βλάστηση», υποστηρίζει ο Fukuoka. Υποστηρικτές του προτείνουν το πρασίνισμα άγονων περιοχών με σπορές με σβώλους.
Πιο κάτω δίδεται μια παραλλαγή της βασικής μεθόδου, με έμφαση στη διατήρηση της φυσιογνωμίας μιας περιοχής με αποφυγή εισαγωγής ειδών διαφορετικών από αυτά της συγκεκριμένης περιοχής, και κυρίως αποφυγή εισαγωγής ξενικών ειδών.
Επιλογή περιοχής- Συλλογή σπόρων. Μπορείτε να επιλέξετε μια περιοχή με φρύγανα ή μια υποβαθμισμένη περιοχή, με αραιή βλάστηση και μικρή ποικιλία ειδών. Μια περιοχή που υποφέρει από ξηρασία, με έντονα φαινόμενα διάβρωσης, με σημάδια ερημοποίησης. Μπορείτε ακόμα να βοηθήσετε ώστε μια καμένη περιοχή (με φρύγανα, με μακί-αείφυλλα σκληρόφυλλα, ή και δασική) να ανακτήσει πιο γρήγορα την παλιά της ποώδη και θαμνώδη βλάστηση.
Παρατηρήσετε το τοπίο που απλώνεται γύρω σας. Μελετήστε την ποικιλία των φυτών. Ορίσετε μια έκταση, μικρή ή μεγάλη ανάλογα με την ομάδα σας, χωρίστε την σε τετράγωνα των 5 περίπου τετραγωνικών μέτρων (χρησιμοποιήσετε σχοινιά). Φωτογραφήσετε τα τετράγωνα αυτά ώστε να υπάρχει αργότερα μέτρο σύγκρισης. Καταγράψετε τα φυτά που υπάρχουν.
Στη συνέχεια, συλλέξετε καρπούς, από τα φυτά σας. Πάρετε τα σπέρματα τους και αναμείξετε τα ώστε να έχετε ένα μείγμα σπόρων από όσο το δυνατόν περισσότερα και διαφορετικά φυτά. Θα χρειαστείτε μεγάλες ποσότητες σπόρων (αρκετά κιλά). Όσο μεγαλύτερες ποσότητες μαζέψετε τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα θα έχετε να πρασινίσει η περιοχή σας.
Εκτός από τους σπόρους των θαμνωδών φυτών μαζέψτε πολλούς σπόρους ποωδών. Τους σπόρους αυτούς θα μπορούσατε να τους εμπλουτίσετε με σπόρους κριθαριού, βίκου, τριφυλλιού, του εμπορίου.
Ετοιμαστείτε για τη δεύτερη φάση της εργασίας σας.
Προγραμματίσετε το χρόνο φύτευσης. Πότε δηλαδή θα σκορπίσετε αυτούς τους σπόρους στην περιοχή σας. Προμηθευτείτε αργιλόχωμα. Αν δεν έχετε τέτοια δυνατότητα, πάρετε χώμα από την περιοχή που συλλέξατε τους σπόρους σας (αυτό μπορεί να γίνει την ημέρα που συλλέγετε τους σπόρους), π.χ. κοκκινόχωμα, πηλώδες. Μην χρησιμοποιήσετε χώμα εμπορίου για φυτά εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου. Φτιάξετε λάσπη. Παίρνετε λίγους από τους σπόρους (ανάκατους) και φτιάχνετε σβώλους με τη λάσπη σας .
Η τρίτη φάση της εργασίας σας περιλαμβάνει το σκόρπισμα των σβώλων στην περιοχή σας.
Εάν φτιάξατε μεγάλη ποσότητα σβώλων σκορπίστε τους τυχαία. Όσο περισσότεροι είναι οι σβώλοι σας τόσο μεγαλύτερο ποσοστό θα βλαστήσει και θα έχετε πιο ορατά αποτελέσματα. Διαφορετικά, προσπαθήσετε να ρίξετε τους σβώλους σας σε εσοχές του εδάφους, σε γωνιές δίπλα στις πέτρες, ώστε να έχουν το πλεονέκτημα της υγρασίας και της προστασίας τους στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους.
Περιμένετε την άνοιξη. Επισκεφτείτε την περιοχή σας. Μελετήσετε τα τετράγωνα. Συγκρίνετε με τις φωτογραφίες και τα στοιχεία πριν το σκόρπισμα των σβώλων. Καταγράψετε τα αποτελέσματα. Συγκρίνετε την περιοχή σας με τη γειτονική έκταση. Επαναλάβετε τη διαδικασία την επόμενη χρονιά. Παρακολουθήσετε την εξέλιξη του συστήματος. Υιοθετήσετε την περιοχή.
Σημείωση: Αν επιλέξατε μια περιοχή που κάηκε πρόσφατα από φωτιά, μπορείτε να πάρετε τους σπόρους σας από τη γειτονική, παρόμοια αλλά μη καμένη, περιοχή.
Σημείωση: Μπορείτε να δώσετε μεγαλύτερη έκταση στο εγχείρημά σας ανάλογα με την έκταση και το είδος της περιοχής που επιλέξατε, και ανάλογα με τις δυνατότητές σας (π.χ. μπορείτε να χρησιμοποιήστε μηχανικά μέσα για την ανάμειξη των σπόρων, την παρασκευή των σβώλων, κ.λ.π.).
Πιο κάτω δίδεται μια παραλλαγή της βασικής μεθόδου, με έμφαση στη διατήρηση της φυσιογνωμίας μιας περιοχής με αποφυγή εισαγωγής ειδών διαφορετικών από αυτά της συγκεκριμένης περιοχής, και κυρίως αποφυγή εισαγωγής ξενικών ειδών.
Επιλογή περιοχής- Συλλογή σπόρων. Μπορείτε να επιλέξετε μια περιοχή με φρύγανα ή μια υποβαθμισμένη περιοχή, με αραιή βλάστηση και μικρή ποικιλία ειδών. Μια περιοχή που υποφέρει από ξηρασία, με έντονα φαινόμενα διάβρωσης, με σημάδια ερημοποίησης. Μπορείτε ακόμα να βοηθήσετε ώστε μια καμένη περιοχή (με φρύγανα, με μακί-αείφυλλα σκληρόφυλλα, ή και δασική) να ανακτήσει πιο γρήγορα την παλιά της ποώδη και θαμνώδη βλάστηση.
Παρατηρήσετε το τοπίο που απλώνεται γύρω σας. Μελετήστε την ποικιλία των φυτών. Ορίσετε μια έκταση, μικρή ή μεγάλη ανάλογα με την ομάδα σας, χωρίστε την σε τετράγωνα των 5 περίπου τετραγωνικών μέτρων (χρησιμοποιήσετε σχοινιά). Φωτογραφήσετε τα τετράγωνα αυτά ώστε να υπάρχει αργότερα μέτρο σύγκρισης. Καταγράψετε τα φυτά που υπάρχουν.
Στη συνέχεια, συλλέξετε καρπούς, από τα φυτά σας. Πάρετε τα σπέρματα τους και αναμείξετε τα ώστε να έχετε ένα μείγμα σπόρων από όσο το δυνατόν περισσότερα και διαφορετικά φυτά. Θα χρειαστείτε μεγάλες ποσότητες σπόρων (αρκετά κιλά). Όσο μεγαλύτερες ποσότητες μαζέψετε τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα θα έχετε να πρασινίσει η περιοχή σας.
Εκτός από τους σπόρους των θαμνωδών φυτών μαζέψτε πολλούς σπόρους ποωδών. Τους σπόρους αυτούς θα μπορούσατε να τους εμπλουτίσετε με σπόρους κριθαριού, βίκου, τριφυλλιού, του εμπορίου.
Ετοιμαστείτε για τη δεύτερη φάση της εργασίας σας.
Προγραμματίσετε το χρόνο φύτευσης. Πότε δηλαδή θα σκορπίσετε αυτούς τους σπόρους στην περιοχή σας. Προμηθευτείτε αργιλόχωμα. Αν δεν έχετε τέτοια δυνατότητα, πάρετε χώμα από την περιοχή που συλλέξατε τους σπόρους σας (αυτό μπορεί να γίνει την ημέρα που συλλέγετε τους σπόρους), π.χ. κοκκινόχωμα, πηλώδες. Μην χρησιμοποιήσετε χώμα εμπορίου για φυτά εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου. Φτιάξετε λάσπη. Παίρνετε λίγους από τους σπόρους (ανάκατους) και φτιάχνετε σβώλους με τη λάσπη σας .
Η τρίτη φάση της εργασίας σας περιλαμβάνει το σκόρπισμα των σβώλων στην περιοχή σας.
Εάν φτιάξατε μεγάλη ποσότητα σβώλων σκορπίστε τους τυχαία. Όσο περισσότεροι είναι οι σβώλοι σας τόσο μεγαλύτερο ποσοστό θα βλαστήσει και θα έχετε πιο ορατά αποτελέσματα. Διαφορετικά, προσπαθήσετε να ρίξετε τους σβώλους σας σε εσοχές του εδάφους, σε γωνιές δίπλα στις πέτρες, ώστε να έχουν το πλεονέκτημα της υγρασίας και της προστασίας τους στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους.
Περιμένετε την άνοιξη. Επισκεφτείτε την περιοχή σας. Μελετήσετε τα τετράγωνα. Συγκρίνετε με τις φωτογραφίες και τα στοιχεία πριν το σκόρπισμα των σβώλων. Καταγράψετε τα αποτελέσματα. Συγκρίνετε την περιοχή σας με τη γειτονική έκταση. Επαναλάβετε τη διαδικασία την επόμενη χρονιά. Παρακολουθήσετε την εξέλιξη του συστήματος. Υιοθετήσετε την περιοχή.
Σημείωση: Αν επιλέξατε μια περιοχή που κάηκε πρόσφατα από φωτιά, μπορείτε να πάρετε τους σπόρους σας από τη γειτονική, παρόμοια αλλά μη καμένη, περιοχή.
Σημείωση: Μπορείτε να δώσετε μεγαλύτερη έκταση στο εγχείρημά σας ανάλογα με την έκταση και το είδος της περιοχής που επιλέξατε, και ανάλογα με τις δυνατότητές σας (π.χ. μπορείτε να χρησιμοποιήστε μηχανικά μέσα για την ανάμειξη των σπόρων, την παρασκευή των σβώλων, κ.λ.π.).
Σπάρτακος.
Το αιώνιο σύμβολο της κοινωνικής απελευθέρωσης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Ο Σπάρτακος ήταν μονομάχος θρακικής καταγωγής, που ηγήθηκε μεγάλης επανάστασης δούλων και άλλων κοινωνικώς καταπιεσμένων ατόμων εναντίον των Ρωμαίων. Σχεδόν όλες οι γνώσεις μας για τον Σπάρτακο περιορίζονται στα γεγονότα της επανάστασης που ηγήθηκε (73 π.Χ. – 71 π.Χ.), γνωστής και ως Επανάσταση του Σπάρτακου ή Επανάσταση των Μονομάχων. Η επανάσταση του Σπάρτακου είναι μία από τις μεγαλύτερες και μαζικότερες της αρχαιότητας. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την τραγική της κατάληξη, ενέπνευσε πολλά κινήματα αλλά και διανοούμενους και καλλιτέχνες κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί εκ των οποίων ερμήνευσαν ποικιλοτρόπως το χαρακτήρα της επανάστασης, άλλοι δε χρησιμοποίησαν και το όνομα του Σπάρτακου για δηλώσουν τη ριζοσπαστικότητα των ενεργειών τους.
Πηγές για τον Σπάρτακο και την επανάσταση αποτελούν ο Πλούταρχος στον βίο «Μάρκος Κράσσος», ο Γάιος Κρίσπος Σαλλούστιος στα περισωθέντα τμήματα του έργου του Historia, το έργο Rerum Romanorum libri IV (ή Epitome de Gestis Romanorum) του Γάιου Ανναίου Ιούλιου Φλώρου, και του Αππιανού το Εμφυλίων Α΄-Ε΄.
Για τον πρότερο βίο τού Σπάρτακου ελάχιστα είναι γνωστά. Οι λίγες πληροφορίες που αντλούμε από τις πηγές είναι συχνά αντιφατικές. Όσον αφορά στην καταγωγή του, οι περισσότεροι ιστορικοί υιοθετούν την πληροφορία του Πλουτάρχου που προσδίδει στον Σπάρτακο θρακική καταγωγή από το γένος των Μαιδών (ή Μαίδων ή Μαιδοβιθυνών, θρακικής φυλής στις όχθες του Στρυμόνα). Επίσης έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ο ηγέτης των σκλάβων ήταν αριστοκρατικής καταγωγής επειδή αρκετοί Θράκες βασιλείς έφεραν το όνομα Σπάρτακος ή Σπάρτοκος.[4] Αμφίβολο παραμένει επίσης το πώς βρέθηκε στην κατάσταση του μονομάχου. Οι επικρατέστερες απόψεις τον θέλουν είτε αιχμάλωτο πολέμου από τη σύγκρουση των Ρωμαίων με τη θρακική δυναστεία των Σπαρτακιδών, αρχικά δούλο σε ορυχείο ο οποίος κατόπιν πουλήθηκε σε ιδιοκτήτη σχολής μονομάχων, είτε μισθοφόρο στον ρωμαϊκό στρατό, απ’ όπου λιποτάκτησε, αλλά τελικά συνελήφθη και κατέληξε στη σχολή μονομάχων του Γναίου Λέντουλου Βατιάτου (Gnaeus Lentulus Batiatus) στην Καπύη της Καμπανίας.
Έναρξη της Επανάστασης:
Η πόλη της Καπύης ήταν περίφημη για τις σχολές μονομάχων που φιλοξενούσε, οι περισσότεροι των οποίων ήταν γαλατικής και θρακικής καταγωγής. 200 σκλάβοι, μεταξύ αυτών και ο Σπάρτακος, κατέστρωσαν ένα σχέδιο απόδρασης που όμως διέρρευσε. Ωστόσο μερικές δεκάδες μονομάχων (78 κατά τον Πλούταρχο, 70 κατά τον Αππιανό, 50 κατά τον Κικέρωνα, περί τους 30 κατά τον Φλώρο) κατάφεραν να δραπετεύσουν (73 π.Χ.), χρησιμοποιώντας ως όπλα μαγειρικά σκεύη. Στο δρόμο λήστεψαν μια εφοδιοπομπή που μετέφερε οπλισμό μονομάχων σε κάποια άλλη πόλη. Έπειτα κατέφυγαν στις πλαγιές του Βεζούβιου, απ’ όπου διενεργούσαν επιδρομές λεηλατώντας τα γειτονικά κτήματα. Ο Σπάρτακος αναδείχθηκε σε αρχηγό τους, ενώ από τους υπόλοιπους ξεχώρισαν οι Γαλάτες Κρίξος και Οινόμαος. Ο αριθμός των επαναστατών άρχισε να μεγαλώνει καθώς στις τάξεις τους προσχωρούσαν δούλοι, άποροι και κατατρεγμένοι, μεταξύ αυτών και πλήθος γυναικοπαίδων. Ο Σπάρτακος και οι μονομάχοι-σύντροφοί του ανέλαβαν να εκπαιδεύσουν τους οπαδούς τους κι έτσι γύρω από τον πυρήνα τον μονομάχων δημιουργήθηκε, σε λίγες εβδομάδες, ένας μικρός στρατός. Οι πρώην δούλοι εκτελούσαν επιδρομές και επιθέσεις εναντίον ολιγομελών ομάδων ταξιδιωτών, αποκομίζοντας στρατιωτικό οπλισμό με τον οποίο αντικαθιστούσαν τον οπλισμό των μονομάχων που τον θεωρούσαν υποτιμητικό.
Η πόλη της Καπύης ήταν περίφημη για τις σχολές μονομάχων που φιλοξενούσε, οι περισσότεροι των οποίων ήταν γαλατικής και θρακικής καταγωγής. 200 σκλάβοι, μεταξύ αυτών και ο Σπάρτακος, κατέστρωσαν ένα σχέδιο απόδρασης που όμως διέρρευσε. Ωστόσο μερικές δεκάδες μονομάχων (78 κατά τον Πλούταρχο, 70 κατά τον Αππιανό, 50 κατά τον Κικέρωνα, περί τους 30 κατά τον Φλώρο) κατάφεραν να δραπετεύσουν (73 π.Χ.), χρησιμοποιώντας ως όπλα μαγειρικά σκεύη. Στο δρόμο λήστεψαν μια εφοδιοπομπή που μετέφερε οπλισμό μονομάχων σε κάποια άλλη πόλη. Έπειτα κατέφυγαν στις πλαγιές του Βεζούβιου, απ’ όπου διενεργούσαν επιδρομές λεηλατώντας τα γειτονικά κτήματα. Ο Σπάρτακος αναδείχθηκε σε αρχηγό τους, ενώ από τους υπόλοιπους ξεχώρισαν οι Γαλάτες Κρίξος και Οινόμαος. Ο αριθμός των επαναστατών άρχισε να μεγαλώνει καθώς στις τάξεις τους προσχωρούσαν δούλοι, άποροι και κατατρεγμένοι, μεταξύ αυτών και πλήθος γυναικοπαίδων. Ο Σπάρτακος και οι μονομάχοι-σύντροφοί του ανέλαβαν να εκπαιδεύσουν τους οπαδούς τους κι έτσι γύρω από τον πυρήνα τον μονομάχων δημιουργήθηκε, σε λίγες εβδομάδες, ένας μικρός στρατός. Οι πρώην δούλοι εκτελούσαν επιδρομές και επιθέσεις εναντίον ολιγομελών ομάδων ταξιδιωτών, αποκομίζοντας στρατιωτικό οπλισμό με τον οποίο αντικαθιστούσαν τον οπλισμό των μονομάχων που τον θεωρούσαν υποτιμητικό.
Οι Ρωμαίοι αρχικά αντέδρασαν με νωθρότητα, θεωρώντας ότι πρόκειται για ακόμα μία από τις πολλές μικροεξεγέρσεις δούλων.Έτσι έστειλαν εναντίον τους έναν στρατό 3.000 βιαστικά στρατολογημένων και ανεπαρκώς εκπαιδευμένων ανδρών υπό τον πραίτορα Γάιο Κλαύδιο Γλάβρο ή Πούλχρο (Gaius Claudius Glaber). Εξάλλου ο κύριος όγκος των δυνάμεών τους ήταν απασχολημένος σε μέτωπα μακριά από την Ιταλία. Ο Πομπήιος (Gnaeus ή Cnaeus Pompeius Magnus) προσπαθούσε να καταστείλει την επανάσταση του Σερτώριου στην Ισπανία και ο Λούκουλος (Marcus Terentius Varro Lucullus) μαχόταν εναντίον τού βασιλιά τού Πόντου Μιθριδάτη στην ανατολή. Ο στρατός του πραίτορα εγκλώβισε τους επαναστάτες σε μια απότομη πλαγιά του Βεζούβιου. Αυτοί όμως με μια παράτολμη ενέργεια καταρριχήθηκαν από την απόκρημνη και αφύλαχτη πλευρά με τη βοήθεια αυτοσχέδιων σχοινιών από κλήματα. Ακολούθως αιφνιδίασαν και εξολόθρευσαν το σύνολο σχεδόν των Ρωμαίων μαζί με τον διοικητή τους. Παρόμοια τύχη είχε και μια μεγαλύτερη δύναμη υπό τον πραίτορα Πόπλιο Βαρίνιο (Publius Varinius). Οι υποδιοικητές του έπεσαν στο πεδίο της μάχης, ο ίδιος μόλις και μετά βίας διέφυγε και το ρωμαϊκό στρατόπεδο λεηλατήθηκε. Από αυτές τις νίκες ο στρατός των εξεγερμένων αποκόμισε πλήθος λαφύρων και κυρίως στρατιωτικό οπλισμό. Μέχρι την άνοιξη του επόμενου χρόνου (72 π.Χ.) ο Σπάρτακος είχε καταστεί κύριος της Καμπανίας, λεηλατώντας παραλιακές πόλεις της περιοχής. Μάλιστα το Μεταπόντιο καταστράφηκε ολοσχερώς. Οι τάξεις των δούλων τώρα πυκνώνουν με μεγαλύτερο ρυθμό, φτάνοντας τις 70.000 κατά τον Αππιανό . Μάλιστα συγκροτείται και πολυάριθμο ιππικό από τους βοσκούς και τους ζωοκλέφτες της Λευκανίας .
Γενίκευση της Επανάστασης - Πορεία προς τις Άλπεις:
Κατόπιν τούτου οι Ρωμαίοι αντελήφθησαν ότι είχαν να αντιμετωπίσουν έναν καλά εκπαιδευμένο και εξοπλισμένο στρατό και έστειλαν εναντίον των δούλων τους υπάτους Γέλλιο Ποπλικόλα (Lucius Gellius Publicola) και Λέντουλο Κλαυδιανό (Gnaeus Cornelius Lentulus Clodianus) με δυνάμεις δύο λεγεώνων έκαστος, καθώς και ένα ισχυρό επικουρικό σώμα υπό τον Κόιντο Άρριο. Εν τω μεταξύ, ο μεγάλος αριθμός των επαναστατών οδήγησε αναπόφευκτα σε διάσπαση. Επίσης ο Σπάρτακος ήθελε να αποφύγει ανοιχτή μάχη με τα σαφώς πιο οργανωμένα και πειθαρχημένα ρωμαϊκά στρατεύματα και να οδηγήσει τους οπαδούς του σε τμήματα προς τον Βορρά απ’ όπου θα μπορούσαν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους (Γαλατία, Γερμανία, Βαλκάνια κ.α.). Ήξερε ότι ο στρατός του δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει τις ρωμαϊκές λεγεώνες επί ίσοις όροις και πως όταν η Ρώμη, μετά την αρχική της νωθρότητα και απραξία, αποφάσιζε να αντιδράσει, η αντίδρασή της θα ήταν αστραπιαία και αμείλικτη. Έτσι βιαζόταν να εξέλθει από τη ρωμαϊκή επικράτεια. Δεν συμμερίζονταν όμως όλοι οι επαναστάτες τις ανησυχίες του Σπάρτακου. Ένα μεγάλο τμήμα 30.000 ανδρών, κυρίως κελτικής και γερμανικής καταγωγής ακολούθησε εντελώς δική του πορεία υπό τον Κρίξο λεηλατώντας μικρές πόλεις και αγροκτήματα της Απουλίας χωρίς να δείχνει διάθεση να απομακρυνθεί από την Ιταλία. Ο Γέλλιος έσπευσε να τους αντιμετωπίσει σε ανοικτή μάχη κοντά στη σημερινή Foggia και παραδόξως αρχικά ηττήθηκε χάνοντας μάλιστα και το στρατόπεδό του, που έπεσε στα χέρια των αντιπάλων του. «Μεθυσμένοι» από την επιτυχία τους οι πρώην σκλάβοι επιδόθηκαν σε ένα όργιο κάθε είδους απολαύσεων και καταχρήσεων με αποτέλεσμα σύντομα να καταστούν ανίκανοι να πολεμήσουν. Όταν λοιπόν ο Γέλλιος αντεπιτέθηκε, η μάχη μετατράπηκε σύντομα σε σφαγή στην οποία εξοντώθηκαν τα δύο τρίτα των σκλάβων, μεταξύ των οποίων και ο Κρίξος
Η επιτυχία των Ρωμαίων δεν διήρκεσε πολύ. Θέλοντας να παγιδεύσουν τον κύριο όγκο των εξεγερθέντων, που υπό τον Σπάρτακο βάδιζε προς τη Βόρειο Ιταλία μέσω των Απεννίνων, οι δύο ύπατοι χώρισαν τις δυνάμεις τους, αλλά συνετρίβησαν διαδοχικά. Οι μανιασμένοι επαναστάτες καταδίωξαν ανηλεώς τους ηττημένους Ρωμαίους σκοτώνοντας πολλούς, εκδικούμενοι τον θάνατο του Κρίξου. Ίδια τύχη είχαν και οι Ρωμαίοι αιχμάλωτοι που εκτελέστηκαν αμέσως μετά τη μάχη. Η νικηφόρα πορεία του Σπάρτακου συνεχίστηκε καθώς ο στρατός του εισερχόταν στην εντεύθεν των Άλπεων Γαλατία. Ο πραίτορας Μάντιος ηττήθηκε με τη σειρά του και ακολούθως ο τακτικός στρατός (10.000 άνδρες) τού διοικητή της περιοχής Γάιου Κάσσιου Λογγίνου (Gaius Cassius Longinus) διαλύθηκε από την ορμή των φυγάδων κοντά στη Mutina (σημερινή Μόντενα). Για άλλη μια φορά Ρωμαίος διοικητής διέφευγε την τελευταία στιγμή από την οργή των σκλάβων, τους οποίους οι περισσότεροι Ρωμαίοι στρατηγοί θεωρούσαν υποτιμητικό να πολεμήσουν αναζητώντας δόξα από νίκες ενάντια σε ελεύθερους λαούς. Οι πρώην σκλάβοι είχαν πλέον φτάσει στον Πάδο ποταμό και σε λίγο θα εξέρχονταν από τα όρια της ρωμαϊκής εξουσίας.
Τότε συνέβη ένα παράδοξο γεγονός. Υπό την πίεση των οπαδών του που είχαν εθιστεί στη λαφυραγωγία, ο Σπάρτακος δεν διέβη τις Άλπεις όπως ήθελε, αλλά επέστρεψε στην Ιταλία. Σύμφωνα με κάποιες θεωρίες, ένας αριθμός αμάχων κυρίως που ακολουθούσε τον στρατό του Σπάρτακου, πέρασαν τις Άλπεις και επέστρεψαν στις πατρίδες τους (χειμώνας 72-71 π.Χ.). Πάντως, οι περισσότεροι επέστρεψαν στην Ιταλία. Οι συνεχείς νίκες τούς οδήγησαν στο να υπερεκτιμήσουν τις δυνατότητές τους.Επίσης, υπολόγιζαν να περάσουν στην πλούσια Σικελία, η οποία είχε τεράστιο αριθμό σκλάβων και μετρούσε δύο μεγάλες επαναστάσεις σκλάβων κατά τις προηγούμενες δεκαετίες. Για το σκοπό αυτό ήρθε σε συνεννόηση με Κίλικες πειρατές.
Αντιμέτωπος με τον Κράσσο :
Οι εξελίξεις αυτές προκάλεσαν δέος στη Ρώμη. Ο Σπάρτακος κατευθυνόμενος νότια βρισκόταν πολύ κοντά στην Αιώνια Πόλη. Διέλυσε και το σώμα του Κόιντου Άρριου και πλέον η Ρώμη έμοιαζε απροστάτευτη. Αλλά ο ηγέτης των μονομάχων προσπέρασε την πόλη και συνέχισε την πορεία του προς τον νότο. Εν τω μεταξύ, οργισμένη η Σύγκλητος ανακάλεσε τους δύο υπάτους και ανέθεσε την πάταξη της εξέγερσης στον πραίτορα και έμπειρο στρατηγό Μάρκο Λικίνιο Κράσσο (Marcus Licinius Crassus) στον οποίο παραχώρησε αυξημένες εξουσίες. Παράλληλα ανακάλεσε εσπευσμένα τους Πομπήιο (Gnaeus ή Cnaeus Pompeius Magnus) και Λούκουλο από τις εκστρατείες τους στην Ισπανία και στη Μικρά Ασία αντίστοιχα.
Με νέες δυνάμεις (40.000 άνδρες) ο Κράσσος έσπευσε προς την Καμπανία όπου υπολόγιζε ότι θα κατευθυνόταν και ο Σπάρτακος για να διεκπεραιωθεί στη Σικελία. Μήνυσε στον Μόμμιο (διοικητή των υπολειμμάτων του υπατικού στρατού που στρατοπέδευε κοντά στην Ανκόνα) να κινηθεί νότια και όταν οι δύο στρατοί ενώθηκαν ανέθεσε στον υπαρχηγό του πλέον Μόμμιο να επιτηρεί τις κινήσεις των αντιπάλων χωρίς, όμως, να δώσει μάχη. Σκόπευε να παγιδεύσει τους επαναστάτες και να τους αναγκάσει να δώσουν μάχη σε ευνοϊκή για τους Ρωμαίους θέση. Ο Μόμμιος, ωστόσο, παράκουσε τις εντολές που είχε λάβει με συνέπεια να δεχτεί ταπεινωτική ήττα. Ο Κράσσος όμως δεν απογοητεύτηκε. Αποκατέστησε την πειθαρχεία επιβάλλοντας σκληρές ποινές στους επιζώντες λεγεωνάριους του Μόμμιου και επέμεινε στην καταδίωξη του Σπάρτακου, που βρέθηκε εγκλωβισμένος κοντά στο Ρήγιον (αρχές του 71 π.Χ.) καθώς οι πειρατές αφού εισέπραξαν τα ναύλα αθέτησαν τη συμφωνία. Έκεί ο Ρωμαίος στρατηγός έβαλε τους στρατιώτες του να σκάψουν μία τάφρο και να κατασκευάσουν ένα τείχος μήκους 53 χιλιομέτρων. Και πάλι οι επαναστάτες υπό την καθοδήγηση του Σπάρτακου κατάφεραν και ξέφυγαν από την παγίδα. Μέσα σε μια νύχτα γέμισαν με χώμα και ξύλα ένα σημείο της τάφρου και από το πέρασμα αυτό διέφυγαν προς το Βρινδήσιο (σημερινό Mπρίντιζι).
Ωστόσο η έλλειψη συνοχής μεταξύ των επαναστατών οδήγησε εκ νέου σε διάσπαση των δυνάμεών τους. Ένα τμήμα περί τις 12.000 άνδρες υπό την ηγεσία δύο Γαλατών (Γάνικος και Κέστος) αποκόπηκε από το κυρίως σώμα και επιδόθηκε σε λεηλασίες, κατά το παράδειγμα του Κρίξου. Ο Κράσσος εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση εναντίον τους και μολονότι οι πρώην δούλοι πολέμησαν με τη γνωστή γενναιότητα και αυτοθυσία επιφέροντας μεγάλες απώλειες στους διώκτες τους, εξοντώθηκαν σχεδόν μέχρι ενός. Χαρακτηριστικό της σφοδρότητας της σύγκρουσης είναι η μαρτυρία ότι μόνον δύο από τους νεκρούς σκλάβους έφεραν θανατηφόρα τραύματα στην πλάτη. Στην συνέχεια ο Κράσσος προσπάθησε να εμπλέξει και τον κύριο όγκο των εχθρών του. Οι τελευταίοι υπό την καθοδήγηση του Σπάρτακου κατέφυγαν στα βουνά Πετέλια (σημ. Στρόμπολι) καταδιωκόμενοι από τους διοικητές του Κράσσου Σκρόφα (Gnaeus Tremellius Scrofa) και Ρούφο (Quintus Marcius Rufus). Για άλλη μια φορά ο Θράκας μονομάχος απέδειξε την στρατηγική ιδιοφυΐα του. Στράφηκε απότομα εναντίον των διωκτών με το σύνολο των δυνάμεών του. Οι έκπληκτοι Ρωμαίοι διαλύθηκαν και αποσύρθηκαν ντροπιασμένοι στο στρατόπεδό τους.
Τελική μάχη – Θάνατος του Σπάρτακου:
Η τελευταία αυτή επιτυχία των δούλων ήταν μοιραία για την τύχη τους, όπως παρατηρεί ο Πλούταρχος . Τυφλωμένοι από τις διαδοχικές επιτυχίες τους, αγνόησαν ακόμα μία φορά τις υποδείξεις του Σπάρτακου και αποφάσισαν να ξαναπροσπαθήσουν να διεκπεραιωθούν στη Σικελία. Στην περιοχή όμως είχε καταφθάσει ο Λούκουλος, ενώ αναμενόταν και ο Πομπήιος. Παγιδευμένος ακόμη μία φορά ο Σπάρτακος προσπάθησε να έρθει σε κάποια συμφωνία με τον Κράσσο. Οι σύντροφοί του, όμως, αρνούνταν πλέον να αποφεύγουν τη μάχη. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο υποχρέωσαν με τα ξίφη τον αρχηγό τους να τους οδηγήσει στη μάχη. Από την άλλη ο Ρωμαίος στρατηγός δεν είχε καμιά διάθεση να διαπραγματευτεί με τους σκλάβους. Ακόμη περισσότερο, επιδίωκε να δώσει την τελική μάχη (και φυσικά να νικήσει) χωρίς τη συμβολή του Λούκουλου και του Πομπήιου, ώστε να καρπωθεί μόνον ο ίδιος την επικείμενη νίκη.Η τελική μάχη έγινε στα Βασιλικάτα της Λουκανίας κοντά στις όχθες του ποταμού Σιλάρου (Νότιος Ιταλία) την άνοιξη του 71 π.Χ. Υπήρξε πολύωρη και αιματηρή. Οι επαναστάτες (περί τις 35.000 τον αριθμό) πολέμησαν με απίστευτη γενναιότητα κι αυταπάρνηση αλλά τελικά η συνοχή και η πειθαρχία των ρωμαϊκών στρατευμάτων έγειρε την πλάστιγγα υπέρ τους. Ο Σπάρτακος σκοτώθηκε ενώ προσπαθούσε να βρει τον Κράσσο στο πεδίο της μάχης. Το σώμα του δεν αναγνωρίστηκε ποτέ. Οι αιχμάλωτοι δούλοι, περίπου 6.000 τον αριθμό, σταυρώθηκαν κατά μήκος της Αππίας Οδού, ενώ εκτιμάται ότι οι νεκροί στο πεδίο της μάχης ήταν πολύ περισσότεροι.Οι σταυροί με τα αποσυντιθέμενα πτώματα «κοσμούσαν» επί χρόνια την Αππία Οδό, προς παραδειγματισμό. Από την καταστροφή κατάφερε να διαφύγει ένα τμήμα 5.000 δούλων περίπου και κατευθύνθηκε βόρεια, αλλά διαλύθηκε από τον Πομπήιο, που εν τω μεταξύ είχε επιστρέψει στη Ιταλία. Προς μεγάλη απογοήτευση του Κράσσου, οι Ρωμαίοι επεφύλαξαν για αυτόν μόνον κάποιες επευφημίες ενώ η οριστική πάταξη της εξέγερσης χρεώθηκε στον Πομπήιο ο οποίος είχε επιπλέον το δικαίωμα να τελέσει θρίαμβο για τις επιτυχίες του στην Ισπανία.
Συνέπειες και χαρακτήρας της Επανάστασης του Σπάρτακου:
Η επανάσταση του Σπάρτακου θεωρείται η μεγαλύτερη επανάσταση δούλων της ρωμαϊκής Ιστορίας. Αν και εν τέλει πνίγηκε στο αίμα, η έκταση που έλαβε και η αναστάτωση που προκάλεσε στην καρδιά, μάλιστα, της ρωμαϊκής επικράτειας, προβλημάτισε τη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη που έλαβε κάποια μέτρα για την αποφυγή παρόμοιων καταστάσεων στο μέλλον. Πιο συγκεκριμένα περιορίστηκε ο αριθμός των δούλων που προέρχονταν από αιχμαλώτους πολέμου και αυξήθηκε ο αριθμός των δούλων που γεννιόντουσαν από δούλους γονείς. Και αυτό, επειδή οι αιχμάλωτοι πολέμου έχοντας εμπειρία ελεύθερης ζωής ήταν πιο απείθαρχοι και επιρρεπείς σε ανταρσίες και στάσεις. Από την άλλη, αποφεύγονταν οι μεγάλες συγκεντρώσεις σκλάβων στην ύπαιθρο.
Επίσης μια έμμεση συνέπεια ήταν μια σχετική έκτοτε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των δούλων. Πολλοί από τους αιχμαλώτους πολέμου, που ήταν μορφωμένοι ή κατείχαν αξιώματα στον τόπο καταγωγής τους, αξιοποιούνταν σε ανάλογα πόστα, κάποιες φορές απελευθερώνονταν και γενικά τύγχαναν καλύτερης μεταχείρισης συγκριτικά με τους υπόλοιπους. Βέβαια δεν μειώθηκε ο αριθμός των σκλάβων, απλώς βρέθηκαν κάποιοι τρόποι για μία πιο ακίνδυνη (για τους Ρωμαίους) εκμετάλλευσή τους.
Η εξέγερση και οι στόχοι τού Σπάρτακου έχουν αναλυθεί και ερμηνευθεί ποικιλοτρόπως από ιστορικούς και διανοούμενους. Πολλοί είδαν στην επανάσταση αυτή μια προσπάθεια ανατροπής του κοινωνικού κατεστημένου και τον Σπάρτακο ως έναν κοινωνικό επαναστάτη, κυρίως λόγω της μεγάλης προσχώρησης Ρωμαίων πολιτών των κατώτερων στρωμάτων στην επανάσταση. Πάντως η πορεία της εξέγερσης και οι ενέργειες του Σπάρτακου δεν φαίνεται να υποδηλώνουν κάτι τέτοιο. Αρχική επιδίωξη ήταν η έξοδος από την ρωμαϊκή επικράτεια και η επιστροφή των επαναστατών στις πατρίδες τους και αργότερα η διεκπεραίωση στη Σικελία, δηλαδή μακριά από την ρωμαϊκή εξουσία. Ουδέποτε διατυπώθηκαν από τον Σπάρτακο κάποια αιτήματα (οποιασδήποτε φύσης) προς την ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ούτε πάλι φαίνεται κάποια πρόθεση αλλαγής της δεδομένης κοινωνικής κατάστασης, και πολύ περισσότερο κατάργησης της δουλείας, από πλευράς των πρώην σκλάβων. Ως εκ τούτου η κρατούσα άποψη σήμερα αντιμετωπίζει την επανάσταση αυτή ως μια προσπάθεια καταπιεσμένων ατόμων να ανακτήσουν με οποιονδήποτε τρόπο την προσωπική τους ελευθερία.
Η προσωπικότητα του Σπάρτακου – Υστεροφημία:
Από το σύνολο σχεδόν των αρχαίων πηγών, ο Σπάρτακος παρουσιάζεται ως ληστής και εγκληματίας, χειρότερος ακόμη και από τον Αννίβα. Εξαίρεση αποτελούν οι Βάρρος (Marcus Terentius Varro) και Πλούταρχος. Ο πρώτος αναφέρει ότι ο Σπάρτακος καταδικάστηκε άδικα να μονομαχεί, ενώ ο δεύτερος σκιαγραφεί μια ιδιαίτερα ευγενική προσωπικότητα για τον Θράκα μονομάχο. Τον χαρακτηρίζει «ελληνικότερο», ανδρείο, πράο, συνετό με υψηλό φρόνημα και περιγράφει πολλά περιστατικά που δικαιολογούν τον ισχυρισμό αυτό. Βέβαια, η αντιμετώπιση αυτή αποτελούσε στερεότυπο για τον ελληνορωμαϊκό κόσμο, αφού κάθε μη Ρωμαίος ή μη Έλληνας που επιτύγχανε κάτι σπουδαίο, παρουσιαζόταν ως εξυπνότερος από τους υπόλοιπους βαρβάρους. Αν ληφθεί υπόψιν και η αντιπάθεια του Πλουτάρχου προς τον Κράσσο, οι εκτιμήσεις αυτές τίθενται υπό αμφισβήτηση. Στον Αππιανό ο Σπάρτακος έχει την εικόνα του σκληρού και βάναυσου. Εδώ οι αναφορές σε εκτελέσεις αιχμαλώτων είναι πολλές, όπως για παράδειγμα μετά την νίκη του Σπάρτακου επί των υπάτων Γέλλιου Ποπλικόλα και Λέντουλου Κλαυδιανού οπότε θυσιάστηκαν 300 Ρωμαίοι αιχμάλωτοι προς τιμήν του νεκρού Κρίξου. Επίσης πριν την τελική μάχη εναντίον του Κράσσου, ο Σπάρτακος σταύρωσε έναν αιχμάλωτο ώστε να δουν οι σύντροφοί του τη μοίρα που τους περίμενε σε περίπτωση ήττας.
Πάντως στους αρχαίους συγγραφείς υπάρχουν και αναφορές που έρχονται σε αντίθεση με την γενικά αρνητική εικόνα του ηγέτη των μονομάχων. Ο Αππιανός εξηγεί την αθρόα προσχώρηση ετερόκλητων στοιχείων στις τάξεις των πρώην σκλάβων ως συνέπεια της ισοκατανομής των λαφύρων μεταξύ των επαναστατών. Σύμφωνα με τον Γάιο Κρίσπο Σαλλούστιο, ο Σπάρτακος ήταν αντίθετος προς την κακοποίηση των αιχμαλώτων, καθώς και με κάθε καταστροφή κατοικημένης περιοχής. Επίσης από τις περιγραφές, φαίνεται ότι ο Σπάρτακος διέθετε αξιοσημείωτη στρατηγική αντίληψη και ευφυΐα. Κατανίκησε επανειλημμένως και με διάφορα τεχνάσματα όσους στρατούς, υπό διάφορους διοικητές, έστειλε εναντίον του η Σύγκλητος. Ακόμη και για τον έμπειρο Κράσσο η πάταξη της επανάστασης δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Καθώς φαίνεται όμως, κυρίως από τις περιγραφές του Πλουτάρχου, δεν ασκούσε ισχυρό έλεγχο επί των συντρόφων του με αποτέλεσμα την τελική ήττα. Αν αληθεύουν οι προαναφερθείσες περιγραφές, τότε η αξία του ως στρατηγού ενδεχομένως να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Οι στρατιωτικές και διοικητικές αρετές του αποδίδονται από άλλες πηγές στην υπηρεσία του στις τάξεις του ρωμαϊκού στρατού.
Η αρνητική εικόνα του Σπάρτακου παρέμεινε απαράλλαχτη καθ’ όλο τον Μεσαίωνα και την Αναγέννηση. Μόνον από τον 18ο αιώνα κι έπειτα άλλαξε αυτή η οπτική. Συγκεκριμένα το 1760 ο Γάλλος Bernard-Joseph Saurin, βασιζόμενος στην ιστορία του Πλουτάρχου παρουσιάζει τον Σπάρτακο στην ομώνυμη τραγωδία του ως ευγενή ήρωα. Το έργο αυτό αποτέλεσε την απαρχή στην αλλαγή της αντιμετώπισης του Σπάρτακου και της επανάστασής του.
Τα πέτρινα γεφύρια της Ναυπακτίας.
Τα πέτρινα γεφύρια της Ναυπακτίας.
Τα πετρογέφυρα που καθρεφτίζονται στα νερά του Μόρνου, του Εύηνου και των παραποτάμων τους ,αποτελούν μοναδική κληρονομιά που γεφυρώνει το χθες με το σήμερα. Τα περισσότερα από τα γεφύρια αυτά είναι μονότοξα και είναι κτισμένα σε επιλεγμένα σημεία όπου η κοίτη των ποταμών είναι στενή. Είναι κτισμένα από έμπειρους τεχνίτες και στέκονται υπερήφανα εδώ και πολλά χρόνια σχεδόν παρατημένα στη βαθιά σκιά των νέων οδικών αξόνων. Τα σημαντικότερα απ’ αυτά είναι:
*Το Κεφαλογιόφυρο. Ένα εξαίρετο μνημείο γεφυροποιίας στις κλεισούρες του Μόρνου κάτω από τον οικισμό Καταφύγιο που διατηρείται πολύ καλά από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Από το γεφύρι αυτό επικοινωνούσε η Δωρίδα με τη Ναυπακτία, ιδιαίτερα όταν ο Μόρνος κατέβαζε και ήταν αδιάβατος. Από αυτό πέρασαν και βρήκαν καταφύγιο στο κοντινό Μοναστήρι της Βαρνάκοβας οι διασωθέντες της ηρωικής Εξόδου του Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826).Το γεφύρι, σύμφωνα με την παράδοση, είναι διπλά στοιχειωμένο. Τα δύο «στοιχειά», ο Αράπης από το Ναυπακτιώτικο μέρος και η Μπελεσίτσα από το δωρικό βοηθώντας το ένα το άλλο καταφέρνουν αιώνες τώρα και προστατεύουν το γιοφύρι από το θυμό του Μόρνου.
*Το γεφύρι της Αρτοτίβας κατασκευάστηκε ή ανακατασκευάστηκε κατά την Α΄ Ενετοκρατία 1407-1499 σε σχήμα τοξωτό και είναι λιθόκτιστο με ασβεστοκονίαμα. Βρίσκεται σε μοναδική θέση στο στενότερο σημείο του ποταμού Εύηνου λίγο πριν συναντήσει τον παραπόταμό του Κότσαλο. Έχει άνοιγμα 22,35 μ., πλάτος 2,4 μ. και πάχος 1μ. Το οδόστρωμα από τα δύο άκρα της γέφυρας ως την κορυφή προχωρεί με κεκλιμένα πλατύσκαλα. Η τελική επίστρωση γίνεται με καλντερίμι επιμελώς κατασκευασμένο. Συνέδεε τη Δυτική Αιτωλία με την ορεινή Ναυπακτία και Ευρυτανία μέχρι τη δεκαετία του 1950, οπότε κατασκευάσθηκε ο νέος δρόμος Θέρμου-Πλατάνου.
*Το γεφύρι της Αμπελακιώτισσας στον Κάκαβο συνέδεε την Αμπελακιώτισσα με την Άνω Χώρα. Σχηματίζει μεγάλη τοξωτή καμάρα που στηρίζεται σε δύο αντικριστές καμπυλωτές βάσεις. Είναι κτισμένο με πέτρα της περιοχής από Ηπειρώτες μαστόρους.
*Το γεφύρι της Γριάς στον Γρανιτσιώτη συνδέει το δρόμο Ναυπάκτου - Χάνι Λόη - Κεφαλογιόφυρο προς Τρίκορφο. Κτίσθηκε το 1904, έχει άνοιγμα καμάρας 11 μέτρα, πλάτος 2,30 μέτρα και ύψος από την επιφάνεια νερού 5,5 μέτρα.
*Το γεφύρι της Δορβιτσάς κατασκευάσθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας για να συνδέσει τη Δορβιτσά με τον Πλάτανο.
*Το γεφύρι των Στενών του Εύηνου :
Στα στενά της Κλεπάς υπάρχει ξεχασμένο ένα σπουδαίο πέτρινο γεφύρι. Το γεφύρι επισκέφθηκε το 1890 και το περιέγραψε ο λογοτέχνης Ανδρέας Καρκαβίτσας. Το γεφύρι της Κλεπάς έφερνε σε επικοινωνία τους κατοίκους της Κλεπάς και της περιοχής της με τα απέναντι χώρια: τα Κρυονέρια, την Ελατόβρυση, κ.ά. Θεωρείται το στενό αυτό του Ευήνου πύλη από την Ευρυτανία στην Αιτωλία: Από εδώ εισέβαλε το φθινόπωρο του 1823 ο Μουσταή Πασάς της Σκόδρας, αφού είχε συγκρουστεί στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου με τον Μάρκο Μπότσαρη με τα γνωστά αποτελέσματα. Εδώ από πάνω στα απρόσιτα βράχια της «Αποκλείστρας» της Κλεπάς είχε καταφύγει τότε κόσμος και γλίτωσε. Ακόμα σήμερα καταφεύγουν εκεί πάμπολλα αρπακτικά, γεράκια, αετοί, δείγμα υγείας του τοπικού οικοσυστήματος.
Πρόκειται για γέφυρα με χαμηλωμένο τόξο. Το άνοιγμα της είναι 10,42 μ, το βέλος του τόξου 3,56 ± 0,01 μ., ενώ το εσωράχιο βρίσκεται περίπου 12,60 μ. πάνω από την κοίτη. Το κατάστρωμα καταστρώθηκε οριζόντιο. Το κατασκευαστικό του πλάτος μετρήθηκε 3,04 μ. περιορίζεται δε από δύο υποδειγματικά λαξευμένα λίθινα στηθαία, συχνά ολόλιθα πλάτους 0,32 ή 0,34 μ. και ύψους 0,53μ. έως 0,64 μ. Στη βάση των στηθαίων προβάλλει κατά 0,18 μ. πέτρινος κοσμίτης πάχους (ύψους) 0,23 μ. και το μέτωπο του τόξου προβάλλει ελαφρά λίγα εκατοστά: Αποτελείται από μεγάλους θολίτες μήκους 0,70 μ. με περιτένεια γύρω και κύφωση ενδιάμεσα. Από το ίδιο γκρίζο ασβεστολιθικό υλικό κτίστηκαν και οι τοίχοι («τύμπανα») των προσώπων της γέφυρας, με πέτρες επιτηδευμένα και με κύφωση λαξευμένες. Το έργο χρονολογείται σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες στα 1885, καθώς τότε το αναφέρει ο Ανδρέας Καρκαβίτσας. Η καλολαξευμένη αυτή γέφυρα σώζεται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση.
Τα πετρογέφυρα που καθρεφτίζονται στα νερά του Μόρνου, του Εύηνου και των παραποτάμων τους ,αποτελούν μοναδική κληρονομιά που γεφυρώνει το χθες με το σήμερα. Τα περισσότερα από τα γεφύρια αυτά είναι μονότοξα και είναι κτισμένα σε επιλεγμένα σημεία όπου η κοίτη των ποταμών είναι στενή. Είναι κτισμένα από έμπειρους τεχνίτες και στέκονται υπερήφανα εδώ και πολλά χρόνια σχεδόν παρατημένα στη βαθιά σκιά των νέων οδικών αξόνων. Τα σημαντικότερα απ’ αυτά είναι:
*Το Κεφαλογιόφυρο. Ένα εξαίρετο μνημείο γεφυροποιίας στις κλεισούρες του Μόρνου κάτω από τον οικισμό Καταφύγιο που διατηρείται πολύ καλά από την εποχή της Τουρκοκρατίας. Από το γεφύρι αυτό επικοινωνούσε η Δωρίδα με τη Ναυπακτία, ιδιαίτερα όταν ο Μόρνος κατέβαζε και ήταν αδιάβατος. Από αυτό πέρασαν και βρήκαν καταφύγιο στο κοντινό Μοναστήρι της Βαρνάκοβας οι διασωθέντες της ηρωικής Εξόδου του Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826).Το γεφύρι, σύμφωνα με την παράδοση, είναι διπλά στοιχειωμένο. Τα δύο «στοιχειά», ο Αράπης από το Ναυπακτιώτικο μέρος και η Μπελεσίτσα από το δωρικό βοηθώντας το ένα το άλλο καταφέρνουν αιώνες τώρα και προστατεύουν το γιοφύρι από το θυμό του Μόρνου.
*Το γεφύρι της Αρτοτίβας κατασκευάστηκε ή ανακατασκευάστηκε κατά την Α΄ Ενετοκρατία 1407-1499 σε σχήμα τοξωτό και είναι λιθόκτιστο με ασβεστοκονίαμα. Βρίσκεται σε μοναδική θέση στο στενότερο σημείο του ποταμού Εύηνου λίγο πριν συναντήσει τον παραπόταμό του Κότσαλο. Έχει άνοιγμα 22,35 μ., πλάτος 2,4 μ. και πάχος 1μ. Το οδόστρωμα από τα δύο άκρα της γέφυρας ως την κορυφή προχωρεί με κεκλιμένα πλατύσκαλα. Η τελική επίστρωση γίνεται με καλντερίμι επιμελώς κατασκευασμένο. Συνέδεε τη Δυτική Αιτωλία με την ορεινή Ναυπακτία και Ευρυτανία μέχρι τη δεκαετία του 1950, οπότε κατασκευάσθηκε ο νέος δρόμος Θέρμου-Πλατάνου.
*Το γεφύρι της Αμπελακιώτισσας στον Κάκαβο συνέδεε την Αμπελακιώτισσα με την Άνω Χώρα. Σχηματίζει μεγάλη τοξωτή καμάρα που στηρίζεται σε δύο αντικριστές καμπυλωτές βάσεις. Είναι κτισμένο με πέτρα της περιοχής από Ηπειρώτες μαστόρους.
*Το γεφύρι της Γριάς στον Γρανιτσιώτη συνδέει το δρόμο Ναυπάκτου - Χάνι Λόη - Κεφαλογιόφυρο προς Τρίκορφο. Κτίσθηκε το 1904, έχει άνοιγμα καμάρας 11 μέτρα, πλάτος 2,30 μέτρα και ύψος από την επιφάνεια νερού 5,5 μέτρα.
*Το γεφύρι της Δορβιτσάς κατασκευάσθηκε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας για να συνδέσει τη Δορβιτσά με τον Πλάτανο.
*Το γεφύρι των Στενών του Εύηνου :
Στα στενά της Κλεπάς υπάρχει ξεχασμένο ένα σπουδαίο πέτρινο γεφύρι. Το γεφύρι επισκέφθηκε το 1890 και το περιέγραψε ο λογοτέχνης Ανδρέας Καρκαβίτσας. Το γεφύρι της Κλεπάς έφερνε σε επικοινωνία τους κατοίκους της Κλεπάς και της περιοχής της με τα απέναντι χώρια: τα Κρυονέρια, την Ελατόβρυση, κ.ά. Θεωρείται το στενό αυτό του Ευήνου πύλη από την Ευρυτανία στην Αιτωλία: Από εδώ εισέβαλε το φθινόπωρο του 1823 ο Μουσταή Πασάς της Σκόδρας, αφού είχε συγκρουστεί στο Κεφαλόβρυσο Καρπενησίου με τον Μάρκο Μπότσαρη με τα γνωστά αποτελέσματα. Εδώ από πάνω στα απρόσιτα βράχια της «Αποκλείστρας» της Κλεπάς είχε καταφύγει τότε κόσμος και γλίτωσε. Ακόμα σήμερα καταφεύγουν εκεί πάμπολλα αρπακτικά, γεράκια, αετοί, δείγμα υγείας του τοπικού οικοσυστήματος.
Πρόκειται για γέφυρα με χαμηλωμένο τόξο. Το άνοιγμα της είναι 10,42 μ, το βέλος του τόξου 3,56 ± 0,01 μ., ενώ το εσωράχιο βρίσκεται περίπου 12,60 μ. πάνω από την κοίτη. Το κατάστρωμα καταστρώθηκε οριζόντιο. Το κατασκευαστικό του πλάτος μετρήθηκε 3,04 μ. περιορίζεται δε από δύο υποδειγματικά λαξευμένα λίθινα στηθαία, συχνά ολόλιθα πλάτους 0,32 ή 0,34 μ. και ύψους 0,53μ. έως 0,64 μ. Στη βάση των στηθαίων προβάλλει κατά 0,18 μ. πέτρινος κοσμίτης πάχους (ύψους) 0,23 μ. και το μέτωπο του τόξου προβάλλει ελαφρά λίγα εκατοστά: Αποτελείται από μεγάλους θολίτες μήκους 0,70 μ. με περιτένεια γύρω και κύφωση ενδιάμεσα. Από το ίδιο γκρίζο ασβεστολιθικό υλικό κτίστηκαν και οι τοίχοι («τύμπανα») των προσώπων της γέφυρας, με πέτρες επιτηδευμένα και με κύφωση λαξευμένες. Το έργο χρονολογείται σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες στα 1885, καθώς τότε το αναφέρει ο Ανδρέας Καρκαβίτσας. Η καλολαξευμένη αυτή γέφυρα σώζεται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
