Η παράδοση ως πολιτική πράξη.

Το να ασχολείσαι με την παράδοσή σου έχει από μόνο του μια αντίφαση: Με την παράδοσή σου δεν ασχολείσαι. Τη ζεις από μέσα, τη βιώνεις, υπάρχει σε κάθε ενέργειά σου. Ασχολείσαι μόνο με την παράδοση των άλλων, ως παρατηρητής ή ενδιαφερόμενος. Αυτά βέβαια καταρχήν. Γιατί εν τω μεταξύ έχουν συμβεί πολλά. Δύο παράγοντες έχουν συμβάλει στην υποχώρηση έως και εξαφάνιση της παράδοσης των ελληνικών πληθυσμών κατά τον 20ο αιώνα: Η Μικρασιατική Καταστροφή και η αστυφιλία. Η πρώτη κατάφερε μέσα σε τρεις γενιές, με τη συνδρομή βεβαίως του ελλαδικού κράτους και της πολιτικής της λήθης και του στιγματισμού των προσφύγων, να μετατρέψει τους Μικρασιάτες σε Παλαιοελλαδίτες. Μόνο μικρές εστίες σε κάποια προσφυγικά χωριά διατηρούν ακόμα στοιχεία της παλιάς πατρίδας. Φωτεινή εξαίρεση ανάμεσα μέσα στους Μικρασιάτες οι ποντιακοί πληθυσμοί, που κρατούν από πείσμα την ταυτότητά τους και διεκδικούν πολύ περισσότερα σε μαζικό επίπεδο.Η ερήμωση της υπαίθρου μετά τον πόλεμο και η αθρόα προσέλευση και συσσώρευση των αγροτικών πληθυσμών στις πόλεις επιτέλεσε ανάλογο έργο ως προς τους πληθυσμούς της παλαιάς Ελλάδας. Μέσα σε δύο γενιές, μεγάλο ποσοστό των πληθυσμών που έλκουν την καταγωγή τους από την επαρχία μεταβλήθηκε σε Αθηναίους. Και λέμε Αθηναίους, παρ’ όλο που η προσφυγιά και η εσωτερική μετανάστευση κατευθύνθηκαν και αλλού, γιατί στην Αθήνα σημειώθηκε μια υπερσυσσώρευση αφενός, ενώ αφετέρου η εγκατάσταση σε άλλες μεγάλες πόλεις δεν έχει τα καταστροφικά, από πλευράς ταυτότητας, χαρακτηριστικά της Αθήνας. Οι πρωτεύουσες νομών, της Θεσσαλονίκης συμπεριλαμβανομένης, διατηρούν την ταυτότητα του περιβάλλοντος χώρου, αν και η επίθεση του λάιφ στάιλ είναι πολύ ισχυρή πλέον και εκεί. Όμως ο μισός πληθυσμός πια βρίσκεται στην Αθήνα.Αυτό που συντελέστηκε στην Αθήνα είναι μια λευκή γενοκτονία. Μια γενοκτονία μνήμης, παράδοσης, ταυτότητας ανθρώπων ως έφτασαν πρόσωπα και η επόμενη γενιά τους είχε ήδη γίνει άτομο, δίχως συνείδηση από πού έρχεται. Αυτό φαίνεται σε κάθε πτυχή της δραστηριότητας της γενιάς που μεγάλωσε μετά το ‘70. Ακούει αμερικάνικων προδιαγραφών μουσική, μιλάει μια γλώσσα που περιέχει πολλές αγγλικές λέξεις, γράφει με λατινικούς-αγγλικούς χαρακτήρες, αδυνατεί να εκφραστεί με ελληνικούς όρους, υποτιμά κάθε στοιχείο που τη δένει με την καταγωγή της. Και κάθε γενιά, από το ‘70 και μετά, παρουσιάζει αυτά τα χαρακτηριστικά σε μαζικότερο και πιο έντονο βαθμό. Το χάσμα μεταξύ Αθήνας και επαρχίας σε οικονομικό και πολιτικό επίπεδο έχει πια και την έκφρασή του σε προσωπικό επίπεδο. Κι αν υπάρχει κάποια προοπτική γεφύρωσης, αυτή είναι προς την κατεύθυνση της μίμησης της Αθήνας και της υιοθέτησης των προτύπων της.Αξίζει να κάνουμε μια ιδιαίτερη αναφορά στο θέμα της μουσικής, αφού αποτελεί άμεσο παράγοντα εκδήλωσης της διάθεσης του ανθρώπου, ιδίως στο επίπεδο του γλεντιού, της έκστασης, της χαράς, αλλά και του πόνου. Οι Αθηναίοι (μ’ αυτό τον όρο θα αποκαλούμε όλους όσοι αποτελούν θύματα της λευκής γενοκτονίας) ακούν τη μουσική που επιβάλλει ένα συγκεκριμένο σύστημα μιας πολιτιστικής βιομηχανίας. Έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε αυτή τη μουσική «ξένη», όμως δεν ισχύει αυτό. Δεν είναι μουσική της Ινδίας, του Ιράν, της Λατινικής Αμερικής. Είναι η μουσική που παράγεται στις ΗΠΑ και στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, οι οποίες συνεχίζουν την αποικιοκρατία και μέσα από τη μουσική. Ακόμα και τα ακούσματα της «προοδευτικής» νεολαίας είναι αυτά ακριβώς που εκφράζουν τους προοδευτικούς κύκλους των συγκεκριμένων χωρών, δείχνοντας ότι τελικά το μέσο είναι το μήνυμα: Ο πολιτιστικός σου δυνάστης δεν σε καταπιέζει. Σου προσφέρει μια μεγάλη γκάμα έκφρασης από την οποία μπορείς να διαλέξεις. Είσαι συντηρητικός; Έχουμε προϊόν. Είσαι αριστερός; Έχουμε και για σένα. Είσαι αντιεξουσιαστής; Πάρε κι εσύ. Όλοι μπορείτε να εκφραστείτε μέσα από τους δρόμους που σας δείχνουμε. Ακόμα και τα στοιχεία των επιμέρους παραδόσεων των λαών που καταδυναστεύουμε δεν είναι για πέταμα. Οι πρωτοποριακοί μας καλλιτέχνες θα εντάξουν και κάποιες τέτοιες φόρμες στο ρεπερτόριό τους, προβάλλοντάς τες ως Έθνικ. Ο μόνος αντίστοιχος πόλος παγκοσμίως είναι η Ινδία και το Μπόλιγουντ, που έχει μεγάλη απήχηση στην ευρύτερη γεωγραφική της περιοχή και αποτελεί ένα σημείο αναφοράς ανεξάρτητο από την κουλτούρα της Δύσης. Οι υπόλοιπες παραδόσεις είναι εσωτερικής και φθίνουσας απεύθυνσης κάτω από την πίεση της παγκοσμιοποιημένης πολιτιστικής πρότασης.Το πόσο είμαστε όλοι εμποτισμένοι από αυτό το πνεύμα, όσο κι αν αντιστεκόμαστε, φαίνεται από την ευκολία που μας έρχονται και έμας στο στόμα οι αγγλικές λέξεις του συρμού, ενώ μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την αντίστοιχη ελληνική. Κι ακόμα φαίνεται από την ευκολία με την οποία βάζουμε το λατινικό αλφάβήτο στο γράψιμό μας. Κανονικά, δεν πρέπει να τη χρησιμοποιούμε καθόλου. Έχουμε τη δυνατότητα να αποδώσουμε την αγγλική λέξη με ελληνικά γράμματα. Τυχόν αντίλογος θα πει ότι είναι πιο κοντά στη σωστή απόδοση να γράψεις τη λέξη με το αλφάβητό της, πετυχαίνεις πιο πιστή απόδοση. Ναι, αλλά δεν είναι κανείς υποχρεωμένος να ξέρει αγγλικά, όσο κι αν στην πράξη ο βομβαρδισμός από πινακίδες και επιγραφές ξενόγλωσσες μας έχει εξοικειώσει θέλοντας και μη. Τι γίνεται όμως με τις λέξεις που δεν είναι αγγλικές, αλλά εμείς επιμένουμε να τις γράφουμε στ’ αγγλικά; Πόσες φορές δεν έχουμε δεί τον Λένιν, τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, τον Γκάντι, τον Ζάο Ζιγιάνγκ να γράφονται με λατινικούς χαρακτήρες; Αν ισχύει η αρχή της ορθής απόδοσης, θα πρέπει να τους γράψομε στα κυριλλικά, αραβικά, ινδικά και κινέζικα αντίστοιχα. Απλώς, η διείσδυση της δυτικής κουλτούρας είναι τόσο μεγάλη ώστε πλέον έχουμε χάσει τον έλεγχο. Για να αντιδράσουμε, θα πρέπει να ξανακοιτάξομε όλα αυτά τα θέματα από την αρχή.Με την υποχώρηση των τοπικών παραδόσεων, δημιουργείται ένας πληθυσμός άχρωμος, δίχως ταυτότητα και ρίζες, επομένως δίχως παρελθόν. Άρα, έτοιμος να καταναλώσει ό,τι του σερβίρουν, να εκφραστεί με βάση τις επιταγές της μόδας, του συρμού, του λάιφ στάιλ. Και πια να προσεγγίζει τον άλλον με βάση στοιχεία ατομικότητας, όχι ως συλλογικότητα. Δεν έχει ο πληθυσμός αυτός μια δεξαμενή εθίμων και μηχανισμών καθοριζόμενων από την επί αιώνες διαμορφούμενη ταυτότητά του και στους οποίους θα εμβαπτίσει οτιδήποτε καινούργιο συναντήσει, ώστε να το διαμορφώσει με βάση τις δικές του παραδόσεις. Κι όμως, αυτό γινόταν πάντα, σε οποιεσδήποτε συντεταγμένες και συστήματα. Δεν μπορεί για πάντα ένας λαός να απομονώνεται από τον υπόλοιπο κόσμο. Έρχεται σε επαφή με άλλους λαούς, παίρνει και δίνει, ανταλλάσσει εμπειρίες και ενσωματώνει στην παράδοσή του τα στοιχεία εκείνα που ταιριάζουν, διαμορφωμένα καταπώς το κρίνει σκόπιμο. Όμως εδώ δεν έχουμε τέτοια περίπτωση. Ο πληθυσμός εκείνος που έχει καταντήσει λευκό χαρτί, τάμπουλα ράζα, δεν θα μπορεί να συμμετάσχει σ’ αυτό το γοητευτικό πάρε-δώσε. Δεν θα έχει τι να δώσει, αλλά κι αυτοί που τον προορίζουν για απλό καταναλωτή δεν θέλουν να πάρουν τίποτα απ’ αυτόν. Θέλουν μόνο να δώσουν κάτι, ακριβώς όπως το πουλάνε, δίχως παραλλαγές, ομοιόμορφο και στεγνό. Αυτή η τάση διαπερνά την κοινωνία μας πέρα για πέρα, με τρόπο συνολικό. Πιο συνολικό από τον τρόπο με τον οποίο ο νέος διαχωρισμός μεταξύ οπαδών της παγκοσμιοποίησης και της Νέας Τάξης διαπερνά το πολιτικό φάσμα. Γιατί στο πολιτικό επίπεδο κάτι αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε και όλο και περισσότεροι θα προστεθούν στο μέλλον. Και επιμέρους αγώνες όπως αυτοί κατά του τούρκικου επεκτατισμού, του πολέμου στο Ιράκ και του βιβλίου Ιστορίας της 6ης Δημοτικού ξεκαθαρίζουν το τοπίο ακόμα περισσότερο. Όμως στην πολιτιστική διάσταση η κυριαρχία του βορειοατλαντικού μοντέλου είναι γενικευμένη, αφού την ενστερνίζονται τόσο οι υπέρ, όσο και, ασυνείδητα, πολλοί που είναι κατά της παγκοσμιοποίησης, δηλαδή οι περισσότεροι από εμάς. Και είναι χαρακτηριστικό ότι με την παράδοσή μας είναι δεμένοι ακόμα κυρίως πληθυσμοί που δεν έχουν μεγάλη πολιτική συνειδητοποίηση, ενώ οι πιο «προβληματισμένοι» έχουν ήδη χάσει αυτή την επαφή. Κι αν έρχονται σε επαφή ξανά μαζί της, είναι συχνά διά της τεθλασμένης, μέσω προβληματισμών που θέτει το κίνημα και που βρίσκουν εφαρμογή και στην εμβάπτιση –και έτσι νομιμοποίηση- της παράδοσης στην κολυμπήθρα των ιδεών. Έτσι, τα οικολογικά κηρύγματα περί εντοπιότητας έδωσαν σε αρκετούς την αφορμή να σκύψουν πάνω από τα στοιχεία της ταυτότητάς μας. Παλιότερα, όταν η Ελλάδα ανακάλυπτε την Ινδία μέσα από τη Ναργκίς και τις διασκευές του Μπάμπη Μπακάλη, οι τότε προοδευτικοί μας την προσέγγισαν κυριολεκτικά μέσω Αμερικής, από το κίνημα των χίπις και του ‘68. Είναι όμως κακό αυτό; Και πάλι δεν ξαναβρίσκουμε την επαφή με τον ομφάλιο λώρο μας, έστω και κατόπιν περιπλάνησης; Δεν είναι, βέβαια. Κι ευτυχώς που έτσι τουλάχιστον συναντάμε πάλι τις ρίζες μας. Όμως αυτό το φαινόμενο είναι περιορισμένο και επιπλέον αποτελεί εγκεφαλική προσέγγιση μάλλον παρά βιωματική. Είναι όμως θετικό το ότι συμβαίνει στον όποιο βαθμό, έστω και με αυτόν τον τρόπο, αφού έτσι επιτυγχάνεται ξανά σύνδεση με την ταυτότητά μας. Όμως αυτό πρέπει να γίνεται με σεβασμό στους βιωματικούς φορείς της παράδοσής μας, λαμβάνοντας υπόψη και τον αυθόρμητο τρόπο με τον οποίο εκφράζουν αυτή τη βιωματικότητα. Τυφλή μίμηση ή αφ’ υψηλού κριτική μπορεί να καταντήσει γελοία. Από την άλλη, κι οι ίδιοι κάνουν αγώνα να κρατήσουν την ταυτότητά μας παρά τις αντίξοες συνθήκες, διαμορφώνουν πολιτική πάνω σ’ αυτό και αποτελούν βασική συνιστώσα στον αντιπαγκοσμιοποιητικό αγώνα, όσο κι αν δεν συνειδητοποιούν μερικές φορές πόσο βάρος έχει η προσπάθειά τους. Όμως, οι έστω και μέσω της πολιτικής, εραστές της παράδοσης παραμένουν λίγοι, τη στιγμή που πολιτικά πολύ περισσότεροι αγωνίζονται κατά της παγκοσμιοποίησης. Έχουμε λοιπόν ήδη ένα πρόβλημα βαθιά ριζωμένο στις τάξεις μας. Και δεν μιλάμε για τις νεοταξικές συνιστώσες του Ελληνικού Κοινωνικού Φόρουμ, όπως ο Συνασπισμός, που έχει καταντήσει στερημένος κάθε ταυτότητας και ανίκανος να διαγνώσει τα προβλήματα της κοινωνίας μας και να προτείνει λύσεις. Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και οι νέοι «ιστορικοί» μας, με την οθωμανική και δυτικόδουλη προσέγγιση που περνούν μέσα από τους εκπαιδευτικούς ιδεολογικούς μηχανισμούς στα παιδιά μας. Αυτοί, βέβαια, δεν μας ενδιαφέρουν. Εμείς μιλάμε για τους συνειδητοποιημένους κατά της Νέας Τάξης, τους δικούς μας ανθρώπους, που δίνουμε μαζί μάχες για την Κύπρο, το Ιράκ, την Ιστορία μας. Μας ενδιαφέρει λοιπόν να μπορούμε να λειτουργούμε με βάση τη ταυτότητά μας, κυρίως όταν στο παγκόσμιο χωριό της ομοιομορφίας των Αμερικάνων αντιπαραθέτομε μια Οικουμένη που μπορεί και συνδέει τις επιμέρους ισότιμες κουλτούρες μέσα από την τεχνολογία. Αυτό προϋποθέτει πως έχουμε μια κουλτούρα για να επικοινωνήσουμε με τους άλλους, να δώσουμε και να πάρουμε. Πώς θα πάμε στην Τσιάπας να βρούμε τους Ζαπατίστας, όταν το βράδυ στους καταυλισμούς των εξεγερμένων, στη γιορτή που θα γίνεται, αυτοί θα τραγουδούν και θα χορεύουν τα τραγούδια τους; Εμείς τι θα τραγουδήσουμε και τι θα χορέψουμε, ραπ ή ροκ; Αυτή θα είναι η πολιτιστική μας συνάντηση; Υπό αυτές τις συνθήκες, οι σύλλογοι που καλλιεργούν τον παραδοσιακό χορό, μουσική και λαογραφία, παίζουν ασυνείδητα έναν ρόλο σημαντικό στην κατεύθυνση που θέλουμε. Αποτελούν ντε φάκτο εστίες αντίστασης στη Νέα Τάξη, θα πρέπει ωστόσο να πάρουν πιο ενεργό ρόλο σ’ αυτό τον αγώνα. Δεν είναι όμως δεδομένο κάτι τέτοιο, ούτε θα γίνει έτσι κι αλλιώς. Αντίθετα, κάποιοι παράγοντες στους συλλόγους αυτούς, που ωθούνται από προσωπικές φιλοδοξίες και που τους χρησιμοποιούν για την ευόδωση δικών τους σκοπών, συνιστούν τροχοπέδη στην εξέλιξη που θα πρέπει να έχουν και χρειάζεται να απομονωθούν. Αυτό σημαίνει και επαναπροσδιορισμό του χαρακτήρα των σωματείων, αφού αρκετά λειτουργούν απλώς ως παραδοσιακά μπαλέτα και ως χώροι προώθησης προσωπικών φιλοδοξιών. Η καλλιέργεια της λαογραφίας και της ιστορίας από τα ίδια τα μέλη θα λειτουργήσει προς μια συνολική θεώρηση της παράδοσης και της περιοχής που υπηρετεί ο σύλλογος και θα εμπεδώσει την αντίληψη της συνέχειας, γενιά προς γενιά, στον χώρο. Αν αυτό δεν γίνει, οι σύλλογοι είτε θα σβήσουν, έχοντας όλο και λιγότερη συμμετοχή, είτε θα ενταχθούν στους μηχανισμούς της Νέας Τάξης ως μουσειακές «έθνικ», αναπαραγωγές ενός ήδη νεκρού σώματος.Ο εχθρός είναι παντού, βρίσκεται ήδη εντός των πυλών. Δεν τον συνειδητοποιούμε πάντα κι αυτό είναι η αδυναμία μας. Πρώτα θα τον πολεμήσουμε μέσα μας, κι αν νικήσουμε, ο υπόλοιπος αγώνας θα είναι το εύκολο κομμάτι.

Μανώλης Εγγλέζος - Δεληγιαννάκης.

Άρδην τ. 70

Ελληνική παράδοση και μεσαιωνικός ελληνισμός.

Η αμεσότερη επαφή με την αρχαία ελληνική δημιουργία που παρατηρείται τον 10ο και τον 11ο αιώνα, ύστερα από την «αναγέννηση» του 9ου αιώνα, αποτέλεσμα της πνευματικής αναταραχής που προκάλεσε η εικονομα­χία, αρχίζει βέβαια να ξανασυνδέει στη συνείδηση μερι­κών από τους σημαντικότερους αντιπροσώπους της κί­νησης αυτής το πολιτιστικό παρόν με την ελληνική πα­ράδοση. Η έννοια Έλλην-ελληνικός, χωρίς να πάψει να σημαίνει κυρίως τον ειδωλολάτρη, αρχίζει να ξαναποχτά για μερικούς το πολιτιστικό της περιεχόμενο. Ήδη στον Φώτιο, καθαρότερα στους ανθρωπιστές του 11ου αιώνα με κύριο εκπρόσωπο τον Ψελλό, διακρίνουμε καθαρά μια σταθερή προσπάθεια αποκατάστασης της καταδι­κασμένης ως τα τότε ελληνικής παιδείας και γενικότερα της ελληνικής σκέψης, με την προβολή των στοιχείων εκείνων που όχι μόνο δεν αντίκεινται στη χριστιανική πί­στη, αλλά κατά κάποιον τρόπο την προετοίμαζαν. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο λόγιος μητροπολίτης Ιωάννης Μαυρόπους, δάσκαλος του Ψελλού, προσεύχεται στον Χρι­στό για τη σωτηρία της ψυχής του Πλάτωνα και του Πλουτάρχου, γιατί με τη ζωή τους και τη σκέψη τους ήταν κοντά στον νόμο που κήρυξε ο Χριστός. Η αποκα­τάσταση όμως αυτή της ελληνικής παιδείας, που ξεχωρίζεται από την ελληνική θρησκεία, δεν μπορεί ακόμα να επιβληθεί γενικά. Η ελληνική παράδοση δεν μπορεί να θεωρηθεί ακόμα ως προγονική κληρονομιά. Εξακολου­θεί να προκαλεί την αντίδραση της μεγάλης μερίδας των βυζαντινών λογίων και κυρίως του ορθόδοξου κλήρου, που υποστηρίζεται από το επίσημο κράτος. Οι περισσό­τεροι από τους αντιπροσώπους της αναγεννητικής αυ­τής κίνησης, ο Λέων ο Μαθηματικός (9ος αι.), ο Φώτιος (9ος-10ος αι.), ο Ψελλός (11ος αι.) και άλλοι κατηγο­ρούνται ως ελληνίζοντες και μάγοι και υποχρεώνονται να απολογηθούν και να τονίσουν όχι μόνο την απόσταση που χωρίζει τη χριστιανική πίστη από την ελληνική σκέ­ψη, αλλά και την ανωτερότητα του δικού τους βυζαντι­νού χριστιανικού πολιτισμού, που στηρίζεται στην αλή­θεια, εν σχέσει με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, που, παρά τη θαυμαστή του λαμπρότητα της έκφρασης, εκήρυττε ψεύτικα ιδεώδη.
Το επίσημο λοιπόν αυτό πολιτιστικό ρεύμα, που κα­τευθύνεται από τους αυλικούς και γενικότερα από τους ανώτερους κοινωνικούς κύκλους της Κωνσταντινούπολης και μερικών άλλων μεγάλων κέντρων της Αυτοκρατορίας και απευθύνεται σε έναν περιορισμένο κύκλο γαιοκτημόνων-αξιωματούχων της Αυτοκρατορίας και της εκκλη­σίας, με ποικίλη εθνολογική προέλευση, εκφράζει κατά πρώτο λόγο, με το περιεχόμενό του, τον οικουμενικό και χριστιανικό χαρακτήρα της Αυτοκρατορίας.
Συνοψίζοντας σε ένα γενικότατο διάγραμμα την ως εδώ εξέλιξη του Ελληνισμού, διακρίνουμε στην εξέλιξη τούτη δύο κύριες κατευθύνσεις. Πρώτα-πρώτα μια στα­θερή πορεία προς την ενότητα: συγχώνευση των διαφό­ρων ελληνικών φύλων με τα αυτόχθονα στοιχεία της κυ­ρίως Ελλάδας και των νησιών της, είσοδος στο πανελλή­νιο τούτο σύνολο νέων βορειοτέρων λαών περισσότερο ή λιγότερο συγγενικών, στενότερος σύνδεσμος των διαφό­ρων ελληνικών ομάδων που βρίσκονται ήδη από την αρ­χαιότητα διασκορπισμένες στα διάφορα σημεία της Ανατολής. Η πορεία προς την ενότητα δεν διακόπτεται με την εξάπλωση του Ελληνισμού σε όλο και μεγαλύτε­ρους χώρους, γιατί συνοδεύεται με τον εξελληνισμό ενός μεγάλου μέρους των ξένων εθνολογικά λαών, που ανάμεσά τους εγκαταστάθηκε ο Ελληνισμός, και με μια όλο και πιο βαθειά πολιτική, οικονομική και πολιτιστική ενό­τητα. Η πορεία τούτη οδήγησε στη δημιουργία ενός ενι­αίου ελληνικού λαού, μιας ελληνικής εθνότητας, με συν­είδηση της ιστορικής του συνέχειας.
Έπειτα από την εμφάνιση μιας οικουμενικής τάσης, που αρχίζει να εμφανίζεται από την ελληνιστική εποχή, αναπτύσσεται κατά τη ρωμαϊκή περίοδο και κυριαρχεί με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η ιδέα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και ο Χριστιανισμός που συνδέουν τώ­ρα τον Ελληνισμό με τους άλλους λαούς που συγκρο­τούν τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, προκαλούν ένα σοβα­ρό ρήγμα στη συνείδηση της ιστορικής του συνέχειας, ρήγμα που φαίνεται καθαρότερα στον επίσημο πολιτισμό της Αυτοκρατορίας, που, παρ’ όλο το ελληνικό του υπόστρωμα, θέλει να εκφράσει την οικουμενικότητα της Αυτοκρατορίας, και που το πολιτιστικό χάσμα που τη χαρακτηρίζει, τον απομακρύνει όλο και περισσότερο από τις λαϊκές του ρίζες. Η αυτοκρατορική και χριστια­νική αυτή οικουμενικότητα αναστέλλει για κάμποσους αιώνες την ανάπτυξη στον λαό αυτό, ή στην εθνότητα αυτή, μιας εθνικής συνείδησης και τη μεταβολή της σε τελειωμένο έθνος, δεν είχε όμως διασπάσει την ενότητα του ως λαού, ως εθνότητας.
Πράγματι, η εθνολογική διάκριση ανάμεσα στους διαφόρους λαούς-εθνότητες της Αυτοκρατορίας, έστω και λόγω των γλωσσικών τους διαφορών, που για τους συγχρόνους ήταν δείγμα περισσότερο ή λιγότερο εθνο­λογικών διαφορών, δεν είχε πάψει να υφίσταται. Τα πα­ραδείγματα αφθονούν. Απλή ανάγνωση των Βυζαντινών ιστορικών και χρονογράφων –το παράδειγμα του περί θεμάτων του Κωνσταντίνου Πορφυρογέννη­του είναι αρ­κετό– δείχνει τις εθνολογικές αυτές διακρίσεις. Οι Έλληνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, δίπλα στο κοι­νό όνομα Ρωμαίος (Ρωμιός), που δίνεται σε όλους του υπηκόους της Αυτοκρατορίας ανεξάρτητα από εθνολο­γική προέλευση, χρησιμοποιούν ήδη από τον 6ο αιώνα τον όρο Γραικός, παλαιό όνομα των Ελλήνων, όταν θέ­λουν να δηλώσουν την ελληνική τους εθνότητα και να διακριθούν από τους μη ελληνικούς πληθυσμούς της Αυ­τοκρατορίας. Τον όρο Γραικός τον βρίσκουμε στον ιστορικό Πρίσκο (6ος αι.), που αναφέρει ότι κάποιος που μι­λάει ελληνικά θεωρείται «Γραικός το γένος», στον Προ­κόπιο, που τον χρησιμοποιεί δίπλα στον όρο Έλλην για τους κατοίκους της Ελλάδας, στον Ησύχιο που ερμηνεύει «Γραικός, Έλλην», στον Θεόδωρο Στουδίτη, στον Κων­σταντίνο Πορφυρογέννητο (10ος αι.), στον Κεδρηνό και σε άλλους. Στους μεταγενέστερους ιστορικούς ο όρος απαντά συχνότερα. Άλλωστε ο ίδιος ο όρος Έλλην, αν είχε χάσει την εθνολογική του σημασία για τους λογίους, είναι πολύ πιθανόν ότι διατηρήθηκε, δίπλα στον όρο Ρω­μαίος, στον ελληνικό λαό, όπως φαίνεται από μερικά δη­μοτικά τραγούδια, που, μολονότι δεν είναι αρχαιότερα από τον 15ο αιώνα, μπορούν να απηχούν παλαιότερες καταστάσεις. Ιδιαίτερα ο όρος φαίνεται να διατηρήθηκε στους κατοίκους της Ελλάδας, η οποία κράτησε άλλω­στε το όνομά της ως όνομα γεωγραφικής ενότητας, και στην οποία το όνομα ελλαδικός που δίδεται στους κα­τοίκους, ήδη πριν από τον 6ο αιώνα, υπενθυμίζει την ελ­ληνική τους καταγωγή· ακόμη, σε περιοχές όπως τα δυ­τικά παράλια της Μικράς Ασίας, και κυρίως τα παράλια του Πόντου, όπου η ανάμνηση της ελληνικής καταγωγής των κατοίκων τους έμεινε ζωντανή. Ο Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος διακρίνει εθνολογικά τους κατοίκους της Μάνης από τους γείτονες Σλάβους του Ταϋγέτου και ξέρει ότι κατάγονται «εκ των παλαιοτέρων Ρωμαί­ων», και, ακόμη, ότι στην εποχή του «παρά των εντο­πίων Έλληνες προσαγορεύονται», γιατί σε παλαιότερα χρόνια ήταν ειδωλολάτρες «κατά τους παλαιούς Έλλη­νας». Ο ίδιος, μιλώντας για το θέμα Παφλαγονίας και το «έθνος» των Παφλαγόνων, διακρίνει τις παραθαλάσιες πόλεις (Σινώπη, Αμάσεια, Τήιον και Αμινσός), για τις οποίες γράφει: «Ελληνίδες εισί πόλεις και Ελλήνων άποικοι». Το θέμα Χαλδαίας και η Τραπεζούς «Ελλή­νων εισί αποικίαι». Ας προστεθεί, ακόμα, ότι η γλώσσα που μιλούν οι Έλληνες της Αυτοκρατορίας δεν έπαψε να ονομάζεται ελληνική.
Η χρήση αυτή του όρου Έλλην με την εθνολογική του σημασία και η κάποια ταύτιση του όρου Ρωμαίος με τον όρο Έλλην θα γενικευθούν στους κατοπινούς αιώνες. Από τους ελληνιστικούς λοιπόν χρόνους, και κυρίως από τον 3ο μ.Χ. αιώνα, μέσα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, και ύστερα στο Βυζάντιο, η εξάπλωση του αρχαίου Ελληνισμού στην Ανατολή και η συνεχής αφομοίωση ξέ­νων στοιχείων, εθνολογικών και πολιτιστικών, καταλήγει στον σχηματισμό μιας νέας ιστορικής σύνθεσης, με δια­φορετικές εθνολογικές αναλογίες και διαφορετικό συν­ειδησιακό περιεχόμενο, στον μεσαιωνικό ή βυζαντινό Ελληνισμό. Οι διαφορές αυτές, που τονίζονται άλλωστε από τον ίδιο τον βυζαντινό Ελληνισμό, ως το σημείο που να ξεχωρίσει ο ίδιος τον εαυτό του από τον αρχαίο, να απαρνηθεί το ίδιο του το όνομα και να διακόψει στη συν­είδησή του την πολιτιστική του συνέχεια, επιβάλλουν βέβαια την ποιοτική διαφοροποίηση του μεσαιωνικού Ελληνισμού από τον αρχαίο (το επίθετο μεσαιωνικός δεν εκφράζει εδώ μόνο μια χρονολογική αλλά και κάποια ποιοτική διαφορά). Όμως τα στοιχεία της αδιάκοπης πολιτιστικής και ως ένα σημείο της εθνολογικής συνέχει­ας, που, έστω και λανθάνοντα στη συνείδησή του, υπάρ­χουν και δρουν στην πραγματικότητα (το πιο χειροπια­στό είναι η ελληνική γλώσσα), εμποδίζουν να δούμε στον μεσαιωνικό Ελληνισμό έναν νέο λαό, μια καινούργια εθνότητα, άσχετη, ή με κάποια μόνο μακρινή σχέση με τον αρχαίο Ελληνισμό, αλλά μας κάνουν να βλέπουμε σε αυτόν μια νέα φάση του ίδιου λαού, που με την ενηλι­κίωση αλλάζει τη φυσιογνωμία του. 0 ίδιος αυτός λαός, η ίδια αυτή εθνότητα, όταν οι νέες συνθήκες θα προκα­λέσουν το προοδευτικό αδυνάτισμα της Αυτοκρατορίας, ως τη διάλυσή της, και κατά συνέπεια την υποχώρηση της οικουμενικής χριστιανικής ιδέας, θα αρχίσει να παίρ­νει συνείδηση του εαυτού του και της ιστορικής του συν­έχειας, να ξανασυνδέεται με τον αρχαίο Ελληνισμό και, γεφυρώνοντας το πολιτιστικό του χάσμα, να δημιουργεί ξανά έναν πολιτισμό με λαϊκές ρίζες, με έναν λόγο να δημιουργεί ελληνική εθνική συνείδηση.

Νί­κου Σβο­ρώ­νου, Το Ελ­λη­νι­κό έ­θνος, γέ­νε­ση και δια­μόρ­φω­ση του νέ­ου ελ­λη­νι­σμού, πρό­λο­γος Σπύ­ρου Ασ­δρα­χά, Εκ­δό­σεις “Πό­λις”, Αθήνα 2004, σσ. 58-70.

Lilium candidum: η απογείωση της άγριας φύσης στα Βουνά μας.

Να σώσουμε τα Παρθένα Ελατοδάση της Ναυπακτίας!

Στις σάρες της Καλιακούδας

Ποταμός Κότσαλος.

Οι "Φίλοι των Ποταμών" βρέθηκαν με τα καγιάκ τους στο Ποταμό Κότσαλο !

Ο ποταμός Κότσαλος είναι ένας απ' τους μεγάλους παραπόταμους του Εύηνου. Αποστραγγίζει τα δυτικά βουνά της Ναυπακτίας, από την Άνω Χώρα και το Σίμο, μέχρι την Αμπελακιώτισσα και τον Πλάτανο. Στο επάνω τμήμα του, μεταξύ Άνω Χώρας και Αμπελακιώτισσας, είναι το στενό φαράγγι του Κάκαβου, το οποίο είναι και επισκέψιμο μέσω ενός πετρόχτιστου μονοπατιού που παλιά ένωνε τα δυο χωριά και το οποίο επισκευάστηκε πρόσφατα.

Μετά την έξοδο του Κάκαβου, κάτω απ' τη Πόδο, το ποτάμι κυλάει ανάμεσα σε βαθιά, δασωμένα φαράγγια. Μια ιδέα του ποταμού μπορούμε να πάρουμε από ψηλά, ακολουθώντας το χωματόδρομο από Ποκίστα προς Μηλιά, Δορβιτσιά και Πόδο.

Το Σάββατο 20 Μαρτίου προσεγγίσαμε απ' αυτή ακριβώς τη διαδρομή τον Κότσαλο και ακολουθήσαμε με τα καγιάκ μας τη ροή του, από τη γέφυρα Πόδου - Αμπελακιότισας ως τη γέφυρα Ποκίστας - Πλάτανου. Ενδιάμεσα περάσαμε κι απ' τη γέφυρα της Χόμορης.Το ποτάμι είναι πολύ όμορφο. Δασωμένο με πλατάνια σ' όλη του την πορεία και στολισμένο με βράχινα χαμηλά φαράγγια, που όμως δεν απαγορεύουν την πρόσβαση με τα πόδια. Στην κατά τη ροή δεξιά όχθη μάλιστα, υπάρχει στο πρώτο κομμάτι και παλιό πέτρινο μονοπάτι. Μετά τη Χόμορη, πέφτει απ' τ' αριστερά και ένα ακόμη μεγάλο ρέμα, η Δρακόβρυση.

Δυστυχώς σε αυτό το κομμάτι του ποταμού δεν συναντήσαμε κάποια τοξωτή γέφυρα, απ' αυτές που κοσμούν τα περισσότερα ελληνικά ποτάμια - μόνο κάτι ερείπια πριν τη γέφυρα της Χόμορης. Τα εναπομείναντα πέτρινα γεφύρια είναι πιο ψηλά στον Κάκαβο και πιο χαμηλά, μετά τη Δορβιτσιά. Συναντήσαμε όμως ένα τοπίο εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς και μια εικόνα που θα μείνει για πάντα χαραγμένη στη μνήμη.

Στο φαράγγι της Χόμορης, στα μισά περίπου για τη γέφυρα της Ποκίστας, τα δέντρα που στέκονται ψηλά πάνω απ' τις δυο όχθες, έχουν λυγίσει τα κλαριά τους φτιάχνοντας μια φυσική αψίδα που υποδέχεται και τιμά τους τυχερούς επισκέπτες. Αυτή την εικόνα θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας.

Δυστυχώς, ο Κότσαλος, όπως και τα μικρότερα ρέματα που τον τροφοδοτούν, η Δρακόβρυση και το Ξηρόρεμα του Πόδου, απειλούνται άμεσα από την κατασκευή υδροηλεκτρικών έργων. Έχουν κατατεθεί αιτήσεις και έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγής για τρία υδροηλεκτρικά έργα, το ένα μάλιστα δίδυμο.

Στο χάρτη επάνω (τμήμα του υπό κατασκευή χάρτη με τα σχεδιαζόμενα υδροηλεκτρικά στην Ελλάδα) βλέπετε στο κέντρο τα τρία σχεδιαζόμενα υδροηλεκτρικά στον Κότσαλο. Αριστερά ανάλογα ΥΗΕ στα Φιδάκια και δεξιά στο Μόρνο. (Μπορείτε πάντα να κλικάρετε πάνω στη φωτό για μεγαλύτερη διάσταση).

Μικρό ΥΗΕ Ρέμα Κότσαλος & Ρέμα Δρακόβρυση.

Ισχύς: 2.79 MWΦορέας: ΑΜΙΑΝΤΙΤ Greek Power AE.

Θέση 1ης Υδροληψίας στο συμβολή του ρέματος της Χόμορης.

Θέση 2ης Υδροληψίας στο ρέμα της Δρακόβρυσης στο ύψος της Μηλιάς.

Θέση Υδροηλεκτρικού Σταθμού στον Κότσαλο, στο ύψος της Αγίας Τριάδας.

Βρίσκεται στο στάδιο αδειοδότησης. Έχει την Άδεια Παραγωγής ΑΔ-00431.

Μικρό ΥΗΕ Πόδος, Ρέμα Ξηρόρεμα.

Ισχύς: 0.60 MW.

Φορέας: Ηλέκτωρ ΑΕ.

Θέση Υδροληψίας στο ρέμα Ξηρόρεμα, στη θέση του δρόμου από την Πόδο.

Θέση Υδροηλεκτρικού Σταθμού στη συμβολή με τον Κότσαλο, 300 περίπου μέτρα μετά τη γέφυρα Πόδος - Αμπελακιώτισσα.

Βρίσκεται στο στάδιο αδειοδότησης. Έχει την Άδεια Παραγωγής ΑΔ-00424.

Το τρίτο υδροηλεκτρικό είναι περίπου 1200 μέτρα μετά
Μικρό ΥΗΕ Πηγή Κότσαλου.

Ισχύς: 3.18 MW.

Φορέας: Ηλέκτωρ ΑΕ.

Θέση Υδροληψίας στον Κότσαλο 1200 περίπου μέτρα ανάντι της γέφυρας Ποκίστας-Πλάτανου.

Θέση Υδροηλεκτρικού Σταθμού 1000 περίπου μέτρα μετά τη γέφυρα Ποκίστας-Πλάτανου.

Βρίσκεται στο στάδιο αδειοδότησης. Έχει την Άδεια Παραγωγής ΑΔ-00426.

Να σημειώσω εδώ πως εφόσον έχει δοθεί Άδεια Παραγωγής, το έργο μπορεί να γίνει εφόσον δεν υπάρχουν αντιρρήσεις από το Δασαρχείο, την Αρχαιολογία, τις τοπικές κοινότητες και δημοτικές αρχές.

Οι Φίλοι των Ποταμών βρέθηκαν στον Κότσαλο και πιστεύουν πως το όμορφο αυτό ποτάμι μπορεί να αξιοποιηθεί τουριστικά, είτε ως προορισμός για καγιάκ, μια και το επίπεδο δυσκολίας που συναντάμε είναι εύκολο έως μέτριο, είτε ως γενικός φυσιολατρικός προορισμός.

Το υπάρχον πέτρινο μονοπάτι που κατασκεύασαν οι παλιοί στα βράχινα τοιχώματα του Κότσαλου (φωτό επάνω), σίγουρα μπορεί να συντηρηθεί - συμπληρωθεί και ν' αποτελέσει μια υπέροχη πεζοπορική εκδρομή, όπως αυτή που υπάρχει και το επάνω τμήμα του Κότσαλου, το φαράγγι του Κάκαβου.

Η ομορφιά είναι εκεί. Θα την αφήσουμε να χαθεί; Οι δυνατότητες πρόσβασης και αξιοποίησής της για έναν υγιειή φυσιολατρικό τουρισμό είναι στο χέρι μας.

Αναδημοσίευση απο το blog "Οι Φίλοι των Ποταμών" : Ποταμός Κότσαλος

Γιατί μας στηρίζει η Γαλλία!

Γράφει ο Γιώργος Δελαστίκ.

Εντυπωσιακή είναι η στήριξη που παρέχει η Γαλλία προς την Ελλάδα. Υποστηρίζει με σαφήνεια και χωρίς ταλαντεύσεις ότι πρέπει η ΕΕ να υποσχεθεί χωρίς περιστροφές οικονομική βοήθεια, αν η Αθήνα τη χρειαστεί. Είναι κατηγορηματικά αντίθετη σε προσφυγή της χώρας μας στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Προσπαθεί με όσες δυνατότητες έχει να πιέσει τη Γερμανία να συναινέσει στην παροχή βοήθειας προς την Ελλάδα, αλλά η καγκελάριος Μέρκελ εμφανίζεται κατηγορηματικά αντίθετη, τουλάχιστον μέχρι στιγμής. Υπάρχουν αναμφίβολα δύο τουλάχιστον λόγοι που εξηγούν με οικονομικούς όρους τη γαλλική συμπαράσταση προς την Ελλάδα.

Ο πρώτος είναι ότι οι γαλλικές τράπεζες είναι αυτές που έχουν δανείσει το ελληνικό κράτος περισσότερο από τις τράπεζες οποιασδήποτε άλλης χώρας - περίπου 75 δισεκατομμύρια ευρώ. Εχουν επομένως κάθε συμφέρον οι Γάλλοι να βοηθηθεί η ελληνική οικονομία να λειτουργεί ομαλά, ώστε να είναι σε θέση να εκπληρώνει τις δανειακές υποχρεώσεις της. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το Παρίσι θέλει να διασφαλίσει ότι η Αθήνα θα αγοράσει όντως τις έξι γαλλικές φρεγάτες όπως έχουν συμφωνήσει, άρα έχει κάθε συμφέρον η Γαλλία να καλλιεργεί καλές πολιτικές σχέσεις με την ελληνική κυβέρνηση.

Μια ματιά στον γαλλικό Τύπο των τελευταίων ημερών όμως αρκεί για να πείσει τον καθένα ότι θα ήταν εξαιρετικά επιδερμική μια ανάλυση που θα περιόριζε σε αυτούς μόνο τους λόγους την εξήγηση της γαλλικής στάσης. Υπάρχουν πολύ βαθύτερες αιτίες που οδηγούν σε αντιπαράθεση το Παρίσι με το Βερολίνο και οι οποίες έρχονται τώρα στην επιφάνεια.
Φωτιά και λάβρα εναντίον της Γερμανίας ήταν το προχθεσινό φύλλο της γαλλικής εφημερίδας «Μοντ». Πρέπει να ανατρέξει κανείς μισόν αιώνα πίσω, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, για να ξαναβρεί ανάλογα έντονο αντιγερμανικό κλίμα.
«Η ελληνική κρίση απειλεί το γαλλογερμανικό ζεύγος» ήταν ο τίτλος της πρώτης σελίδας. «Φουντώνει η συζήτηση για τον εγωισμό της Γερμανίας που άρχισε το Παρίσι» ανέφερε ο υπότιτλος. «Μέσα από το ζήτημα της βοήθειας προς την Ελλάδα παίζεται ένα ματς Γαλλίας - Γερμανίας, τίθενται σε αντιπαράθεση δύο αντιλήψεις για την Ευρώπη ... Πρώτη ευρωπαϊκή δύναμη και τέταρτη παγκόσμια, η Γερμανία απομονώνεται στην Ευρώπη», διαπίστωνε η «Μοντ».
Κατηγορούσε ευθέως τη Γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ ότι «μπλέκεται σε αντιφάσεις: πώς να αντλεί όλα τα πλεονεκτήματα από την ενιαία αγορά και το ενιαίο νόμισμα, να πραγματοποιεί το 44% των εξαγωγών της στην ΕΕ και επομένως να ζει από τη χρέωση των γειτόνων της και ταυτόχρονα να γυρίζει την πλάτη σε μια χώρα που έχει χρεωθεί».
Η «Μοντ» υποστήριζε μάλιστα ότι πέτυχε ο στόχος της γαλλικής ηγεσίας «να ανοίξει τον διάλογο για την ευθύνη της πρώτης ευρωπαϊκής δύναμης», της Γερμανίας.
Η ουσία είναι ότι την τελευταία 15ετία η Γερμανία διατήρησε μεν το τμήμα της αγοράς της ζώνης του ευρώ (από 25% το 1995 ανέβηκε στο 27% το 2009), αλλά η σχετική της θέση ενισχύθηκε πολύ, καθώς το μερίδιο της Γαλλίας μειώθηκε πολύ (από 18,5% σε μόλις 12,9%), όπως και της Ιταλίας που έπεσε από το 17% στο 10%.
Αξιοποιώντας την ενιαία αγορά της ΕΕ, την οποία διαμόρφωσε κατά τα συμφέροντά της, η Γερμανία πλουτίζει με τα λεφτά των εταίρων της: το ποσοστό των εξαγωγών στο συνολικό γερμανικό ΑΕΠ ήταν 23,1% το 1994, αλλά το 2008 είχε εκτιναχθεί στο 47,3%! Υπερδιπλασιάστηκε, αν και υποχώρησε στο 40,8% το 2009 λόγω της κρίσης στις υπόλοιπες χώρες.
Επιδιώκοντας τώρα το Βερολίνο, το οποίο βγήκε συγκριτικά κερδισμένο από την κρίση, να επιβάλει όρους αυστηρότατης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε όλες τις χώρες της ΕΕ σε βαθμό μάλιστα που ούτε καν προβλέπεται από τις συνθήκες του Μάαστριχτ και της Λισαβόνας, αποσκοπεί στην πραγματικότητα να παγιώσει την ενισχυμένη ηγεμονική θέση του μέσα στην ΕΕ. Αλλάζει δηλαδή τους συσχετισμούς τους ενδοευρωπαϊκούς υπέρ του, γι’ αυτό και διαμαρτύρεται πρώτη από όλες τις άλλες χώρες σε αυτό το επίπεδο η Γαλλία, η οποία θα είναι η μεγάλη χαμένη αν περάσει η γερμανική γραμμή.
Οταν υποστηρίζει, λοιπόν, την Ελλάδα ο Σαρκοζί δεν το κάνει μόνο για να προασπίσει τα γαλλικά συμφέροντα στη χώρα μας. Δρα πρωτίστως στο πολύ σημαντικότερο πλαίσιο της διαφύλαξης του ρόλου της Γαλλίας έναντι της Γερμανίας σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Αυτό αποτελεί βάση στενότερης συμμαχίας με την Ελλάδα.
«ΜΟΝΤ»: «Τύφλωση» είναι η πίστη στο ΔΝΤ!
Υπερασπίζεται θερμά τη χώρα μας ο οικονομολόγος Ζαν - Πιέρ Παζέ, σε άρθρο του στη «Μοντ», με τίτλο «Η Ελλάδα, πάρα πολύ βολικός αποδιοπομπαίος τράγος». Τονίζει όμως ότι συνιστά «μεγάλη τύφλωση να παρουσιάζει κανείς το ΔΝΤ ως αλάθητο κάτοχο μιας παγκόσμιας γνώσης που αρκεί να το καλέσει κανείς γιατί «το ΔΝΤ ξέρει να φτιάξει τα πράγματα»» και υπογραμμίζει: «Δεν πρέπει να ξεχνάμε εκείνες τις καταστροφικές συνέπειες στις οποίες οδήγησαν τα σχέδια προσαρμογής των δημόσιων οικονομικών που έθεσε σε εφαρμογή για να θεραπεύσει τις ασθενείς χώρες...». Χαρακτηρίζει δε «καταστροφικό και ανεύθυνο να θεωρεί κανείς ότι η υπόθεση αφορά μόνο τους Ελληνες».

Ο Μητσοτάκης επαινεί την ... Μπιρμπίλη!

Έδωσε συνέντευξη χθές ο πρώην πρωθυπουργός και επίτιμος πρόεδρος της ΝΔ Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ και το δημοσιογράφο Αλέξη Παπαχελά. Δεν θα σχολιάσουμε τα όσα είπε για την κρίση, τις αιτίες της, τους τρόπους αντιμετώπισής της και την σημερινή πολιτική πραγματικότητα! Θα σταθούμε στην απάντηση που έδωσε όταν ρωτήθηκε για το ποιούς Υπουργούς της σημερινής Κυβέρνησης εμπιστεύεται και εκτιμά: τον Παπακωνσταντίνου και την... Μπιρμπίλη! Μετά από αυτό εμείς τι να γράψουμε και τι να πούμε παρά να ευχηθούμε στην κα. Υπουργό Περιβάλλοντος «και εις ανώτερα»!!! Σίγουρα είσαι σε καλό δρόμο, αν σε επαινεί ο ... επίτιμος!

ΥΓ) Όχι,... δεν ελπίζουμε στην «κακοτύχια» της κα. Μπιρμπίλη μετά την αναφορά του ονόματός της από τον Επίτιμο, και απευχθόμασθε οτιδήποτε αρνητικό μπορεί να της συμβεί στην Υγεία της και την Προσωπική της Ζωή! Απλά και μόνο σχολιάζουμε το γεγονός και αφήνουμε τα συμπεράσματα σε εσάς!

Το αρχαιότερο τεχνικό έργο στον Κόσμο...

Στην Καλαμπάκα στο σπήλαιο της Θεόπετρας!

Το αρχαιότερο τεχνικό έργο της Ελλάδας, πιθανόν μάλιστα και του κόσμου, βρίσκεται στο σπήλαιο της Θεόπετρας στην Καλαμπάκα και μετρά 23.000 έτη. Πρόκειται για ένα πέτρινο τείχος που είχε κατασκευαστεί στην είσοδο του σπηλαίου περιορίζοντας έτσι το άνοιγμά της κατά τα 2/3. Η κατασκευή αυτή _ λιθοσωρός για την ακρίβεια _ μελετήθηκε και χρονολογήθηκε με τη μέθοδο της οπτικής φωταύγειας στο εργαστήριο αρχαιομετρίας του κέντρου «Δημόκριτος», από όπου χθες παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα. Η ηλικία μάλιστα συμπίπτει απόλυτα με την ψυχρότερη περίοδο της τελευταίας παγετώδους εποχής υποδηλώνοντας ότι οι παλαιολιθικοί οικιστές του σπηλαίου είχαν κατασκευάσει αυτό το τείχος στην είσοδό του προκειμένου να προστατευθούν από το δριμύ ψύχος της εποχής.
Υπολείμματα φωτιάς, εργαλεία από πυριτόλιθο και χαλαζία, πρώιμα κοσμήματα από δόντια ελαφιού, λίθινα εργαλεία και κεραμική έχουν έρθει στο φως στο προϊστορικό σπήλαιο της Θεόπετρας κατά τις ανασκαφές που διεξάγει εδώ και 25 χρόνια η δρ Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα, έφορος Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας Νοτίου Ελλάδος του ΥΠΠΟ. Οι ανθρώπινοι σκελετοί που έχουν βρεθεί είναι ελάχιστοι. Αντιθέτως, πολλά είναι τα οστά ζώων από όλες τις περιόδους χρήσης του σπηλαίου.
Ενδιαφέρον στοιχείο αποτελούν και τα ευρήματα της μεσολιθικής εποχής, που σχετίζονται με την κεραμική και την καλλιέργεια. Είναι καρποί (κριθάρι, σιτάρι, φακή) τόσο σε άγρια (παλαιολιθική εποχή) όσο και σε καλλιεργημένη μορφή, αποδεικνύοντας ότι οι άνθρωποι εκείνοι είχαν ανακαλύψει μόνοι τους την καλλιέργεια, η οποία ήρθε ως αποτέλεσμα προσπαθειών χιλιετιών και ίσως όχι από τη μετάδοση εμπειριών λόγω των μετακινήσεων πληθυσμών από τη Μέση Ανατολή.
Την Θεόπετρα, τη συναντάμε στα δυτικά της Εθνικής Οδού Τρικάλων- Ιωαννίνων κτισμένη στην πλαγιά ενός βραχώδους λόφου, πρώτος της σειράς του γεωλογικού φαινομένου των Mετεωρίτικων βράχων που ατενίζει ο επισκέπτης στη συνέχεια της διαδρομής. Στα ΒΑ ενός βραχώδους ασβεστολιθικού όγκου, στη θέση «Μούτα» βρίσκεται το Σπήλαιο της Θεόπετρας. Το σπήλαιο της Θεόπετρας αποτελείται από μία κύρια αίθουσα 24 Χ 30 μέτρων με μικρές κόγχες στην περιφέρεια, ενώ η είσοδός του είναι αψιδωτή και μεγάλη και από κει βλέπει κανείς απέναντι στα Μετέωρα. Ο σχηματισμός του τοποθετείται στην ανώτερη κρητιδική περίοδο, δηλαδή 137 ως 65 εκατομμύρια χρόνια πίσω. Ουδείς γνώριζε πάντως τη σημασία του ως τη στιγμή που άρχισε η ανασκαφή, οπότε και σταμάτησε να χρησιμοποιείται για τον σταβλισμό ζώων. Το σπήλαιο της Θεόπετρας σηματοδοτεί ένα πάρα πολύ σπάνιο εύρημα για τον Ελλαδικό χώρο αλλά και το μοναδικό για τη Θεσσαλία, την εκπροσώπηση και των τριών εποχών στον ίδιο χώρο, γιατί σε άλλα σπήλαια βρέθηκαν ευρήματα ή της Μέσης Παλαιολιθικής ή της Ανώτερης Παλαιολιθικής σε συνέχεια με Νεολιθική. «Είναι η μόνη προϊστορική θέση του ελληνικού χώρου με ακολουθία επιχώσεων από την ανώτερη και μέση παλαιολιθική εποχή, τη μεσολιθική και τη νεολιθική, γεγονός που αποδεικνύει τη συνέχεια του πολιτισμού στον ελλαδικό χώρο πολύ πριν από τη νεολιθική εποχή» λέει η ανασκαφέας, τονίζοντας τη σημασία του σπηλαίου για ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο. Σήμερα εξάλλου το σπήλαιο είναι επισκέψιμο για το κοινό.
Η χρονολόγηση πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα του κ. Ν. Ζαχαριά, επίκουρου καθηγητή του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, και του δρ. Ι. Μπασιάκου, διευθυντή Ερευνών του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος».
Αναζητώντας τον έλληνα Νεάντερταλ.
Ανθρώπινα αποτυπώματα, πιθανότατα τεσσάρων παιδιών _ το ένα γυμνό και τα άλλα καλυμμένα _, έχουν αποκαλυφθεί στα βαθύτερα στρώματα του σπηλαίου, όπου τα κατάλοιπα φωτιάς χρονολογήθηκαν με τη μέθοδο του Ανθρακα 14 περίπου στο 45000 π.Χ. Τα αποτυπώματα είναι στη σειρά, το ένα πίσω από το άλλο, και η μελέτη τους μπορεί να οδηγήσει στην αναζήτηση της ύπαρξης του προγενέστερου ανθρώπινου τύπου, και συγκεκριμένα του Homo Sapiens Νeanderthalensis. Να σημειωθεί ότι η παρουσία αυτού του ανθρώπου στην Ευρώπη τοποθετείται πριν από 40.000 χρόνια, χρονολογία που ταιριάζει με τις ηλικίες της Θεόπετρας. Ειναι η εποχή πάντως κατά κατά την οποία έγινε η μετάβαση στον σύγχρονο τύπο ανθρώπου, τον Homo Sapiens Sapiens. Σε περίπτωση λοιπόν που αποκαλυφθεί στη Θεόπετρα ένας ανθρώπινος σκελετός που να αντιστοιχεί σε αυτές τις ηλικίες, τότε μπορεί να επιβεβαιωθεί αν εκείνη την εποχή υπήρχε ή όχι ο άνθρωπος Neanderthal και στον ελλαδικό χώρο.

Παίρνω το τουφεκάκι μου...

Βελούχι μου περίφανο...

Άσπρα μου πουλιά μαύρα μου χελιδόνια...

"Τώρα τα πουλιά" και "Αρχοντόπουλο" από τον Αλέκο Κιτσάκη.

Ανεμολόγιο.

Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Στίχοι: Κώστας Τριπολίτης
Έβγαλε βρώμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε
είμαστε λέει το παρατράγουδο στα ωραία άσματα
και επιτέλους σκασμός οι ρήτορες πολύ μιλήσαμε
στο εξής θα παίζουμε σ' αυτό το θίασο μόνο ως φαντάσματα
Κάτω οι σημαίες στις λεωφόρους που παρελάσαμε
άλλαξαν λέει τ' ανεμολόγια και οι ορίζοντες
μας κάνουν χάρη που μας ανέχονται και που γελάσαμε
τώρα δημόσια θα έχουν μικρόφωνο μόνο οι γνωρίζοντες
Βγήκαν δελτία και επισήμως ανακοινώθηκε
είμαστε λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος
ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
κι οι εξεγέρσεις μας είναι εν γένει εκτός του κλίματος
Δήλωσε η τσούλα η ιστορία ότι γεράσαμε
τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα
όνειρα ξένα ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε
και τώρα εισπράττουμε απ' την εξέδρα μας βροχή δεκάρικα
Ξέσκισε η πόρνη η ιστορία αρχαία οράματα
τώρα για σέρβις μας ξαποστέλνει και για χαμόμηλο
την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα
την κουβαλήσαμε και μας κουβάλησε στον ανεμόμυλο!

Νίκος Καββαδίας: το μαχαίρι!

Νικόλας Άσιμος - Venceremos!

Φοβού τους ΔυΝαΤούς και δάνεια φέροντας…

του Πέτρου Παπακωνσταντίνου.

Κάτι αλλόκοτο συνέβη σε ορισμένες μέχρι χθες αθώες λέξεις, που απέκτησαν ξαφνικά απειλητικό περιεχόμενο, θυμίζοντας τις εφιαλτικές μεταμορφώσεις ταινιών επιστημονικής φαντασίας, του τύπου ο άνθρωπος-μύγα. Αρχετυπική περίπτωση ήταν η περιπέτεια της έννοιας «μεταρρύθμιση», η οποία, ενώ μέχρι χθες μεταφραζόταν υποσυνείδητα ως υπόσχεση ήπιας αλλαγής επί τα βελτίω, σήμερα προκαλεί, εν είδει εξαρτημένου αντανακλαστικού, ανατριχίλα στη σπονδυλική στήλη και αυθόρμητη μετατόπιση της δεξιάς χειρός στην αριστερή τσέπη για να βεβαιωθούμε ότι το πορτοφόλι βρίσκεται ακόμη στη θέση του.
Στη χορεία των δυστοπικών μεταλλάξεων ήρθε να προστεθεί και η λέξη «τεχνογνωσία» από τη στιγμή που ο Γιώργος Παπανδρέου, απογοητευμένος από τους Γερμανούς φίλους μας και το επωαζόμενο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο («θάλαμο βασανιστηρίων του κ. Σόιμπλε», σύμφωνα με αρθρογράφο των Financial Times), ανακοίνωσε ότι ενδέχεται να αναζητήσουμε δάνεια και «τεχνογνωσία» από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Οι εντελώς κακοπροαίρετοι, εκείνοι δηλαδή που δεν σταθμίζουν ως οφείλουν το γεγονός ότι του διεθνιστικού αυτού θεσμού προΐσταται ο σοσιαλιστής Ντομινίκ Στρος-Καν, θα υποστηρίξουν ενδεχομένως ότι το να ζητά μια μικρή χώρα την «τεχνογνωσία» του ΔΝΤ για την αντιμετώπιση της κρίσης είναι σαν να ζητάει το πρόβατο τη γνώμη του λύκου για το τι θα φάνε το βράδυ. Αλλά έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν…

«Όταν μια κυβέρνηση εξαρτάται από τραπεζίτες για πιστώσεις, τότε αυτοί, οι τραπεζίτες και όχι η κυβέρνηση ελέγχουν τη χώρα. Το χρήμα δεν έχει πατρίδα και οι τραπεζίτες δεν διαθέτουν ούτε πατριωτισμό, ούτε αξιοπρέπεια: ο μόνος τους στόχος είναι το χρήμα». Ο αφορισμός προέρχεται από τον Ναπολέοντα και μάλλον δεν διαψεύσθηκε ιστορικά από το ΔΝΤ, για το οποίο ένας κεντρώος, σύμμαχος των Αμερικανών σύμμαχος της Βενεζουέλας, ο Κάρλος Αντρές Πέρες, δήλωσε ότι «λειτουργεί σαν βόμβα νετρονίου, που εξοντώνει τους ανθρώπους, αλλά αφήνει άθικτα τα κτίρια» και ότι οι πολιτικές του συνιστούν «οικονομικό ολοκληρωτισμό, ο οποιος σκοτώνει όχι με σφαίρες, αλλά με την πείνα».
Ο Νομπελίστας Τζόζεφ Στίγκλιτς, πρώην ανώτατατο στέλεχος της Παγκόσμιας Τράπεζας, ως οικονομικός σύμβουλος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς είχε αρκετές ευκαιρίες να μεταφέρει τη δική του «τεχνογνωσία» στον Γιώργο Παπανδρέου. Ο Στίγκλιτς έχει γράψει ένα αποκαλυπτικό βιβλίο («Η μεγάλη αυταπάτη», εκδόσεις Λιβάνη), πραγματικό καταπέλτη για τις θύελλες που ξεσήκωσε το ΔΝΤ στο πέρασμά του: Απίστευτη λεηλασία της μετακομμουνιστικής Ρωσίας, μαζική εξαθλίωση των «Δράκων του Ειρηνικού» (μόνο στην Ινδονησία, το πρόγραμμα που επέβαλε το ΔΝΤ προκάλεσε πτώση του ΑΕΠ κατά 45% το 1998-’99), κοινωνική έκρηξη στην Αργεντινή, όπου ο κεντροαριστερός πρόεδρος Φερνάντο ντε λα Ρούα, συνομιλητής του Κλίντον σε διεθνή φόρουμ περί παγκόσμιας διακυβέρνησης, έφυγε με ελικόπτερο από την ταράτσα του προεδρικού μεγάρου, κυνηγημένος από το εξαγριωμένο πλήθος και πάει λέγοντας. Από εδώ και τα διαδεδομένα προσωνύμια που παίζουν με το αγγλικό ακρωνύνιο του ΔΝΤ, International Monetary Fund (IMF): Το κλασικό International Misery Fund (Διεθνές Ταμείο Εξαθλίωσης) και το αθυρόστομο International Mother Fuck!
Η αλήθεια είναι ότι ο Ντομινίκ Στρος- Καν, ο οποίος φιλοδοξεί να εκλεγεί πρόεδρος της Γαλλίας, ως υποψήφιος όχι μόνο των αγορών, αλλά και των Σοσιαλιστών, δεν είναι φειδωλός στην αυτοκριτική του για το παρελθόν του ΔΝΤ. Όπως συμβαίνει όμως και με την εξομολόγηση, η αυτοκριτική συχνά μηδενίζει ιδεατά το κοντέρ των παλιών αμαρτιών, έτσι ώστε να μπορεί κανείς να επιδοθεί, με ανανεωμένη ορμή, σε καινούργιες. Αυτό τουλάχιστον διαμηνύει η τύχη τριών χωρών- μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υποχρεώθηκαν πρόσφατα να χτυπήσουν την πόρτα του ευαγούς ιδρύματος.
Αίφνης, οι Ούγγροι υποχρεώθηκαν να καταργήσουν την 13η σύνταξη, των Χριστουγέννων και να περικόψουν κατά 20% έως 30% τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων. Στη Λετονία, η κυβέρνηση μείωσε τις συντάξεις κατά 10%, τους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων κατά 20% και εκείνους των εκπαιδευτικών και των γιατρών κατά 40%, προκαλώντας οικονομική καταβαράθρωση, με μείωση του ΑΕΠ κατά 24% μέσα σε δύο χρόνια. Όσο για τη Ρουμανία, προχώρησε στην απόλυση 100.000 δημοσίων υπαλλήλων (έπονται 10.000 σιδηροδρομικοί), στη συρρίκνωση της αυτοκινητοβιομηχανίας και της μεταλλουργίας, ενώ το ΑΕΠ μειώθηκε 9% μέσα σε ένα χρόνο.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, αναγκάζεται κανείς να αναγνωρίσει στοιχεία ρεαλισμού στην κυνική διαπίστωση του πρωτοπόρου της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, Χένρι Φορντ: «Είναι ευτύχημα που ο κόσμος δεν καταλαβαίνει το τραπεζικό και νομισματικό μας σύστημα, γιατί αν το καταλάβαινε σήμερα, πιστεύω ότι θα είχαμε επανάσταση προτού ξημερώσει η αυριανή μέρα»!

Κινητοποιηθείτε και αντιδράστε:

Να σώσουμε τα Βαρδούσια πριν την επέλαση των Μεγαλοεργολάβων!

ΟΧΙ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΣΤΑ ΒΑΡΔΟΥΣΙΑ!

Διαδώστε-συνδράμετε και υποστηρίξτε την προσπάθεια για την ΑΜΕΣΗ ΙΔΡΥΣΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ "ΒΑΡΔΟΥΣΙΩΝ-ΟΞΥΑΣ-ΚΡΑΒΑΡΙΤΙΚΩΝ ΒΟΥΝΩΝ"!

Δηλητηριώδες φρούτο το Ευρωπαϊκό Ταμείο.

Κινδυνεύει να οδηγήσει σε ακόμη σκληρότερη λιτότητα ή και σε εξοστρακισμό περιφερειακών χωρών από την Ευρωζώνη!
Του Πέτρου Παπακωνσταντίνου.

Οσοι αμφισβητούν την Ευρώπη του Μάαστριχτ και της Λισσαβώνας κατηγορούνται συνήθως ότι αρκούνται σε μια στείρα άρνηση των εφαρμοζόμενων πολιτικών, χωρίς να τη συνοδεύουν με θετικές προτάσεις περί του πρακτέου. Ωστόσο, το πολιτικό δράμα γύρω από το επωαζόμενο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο (ΕΝΤ) καταδεικνύει ότι οι αποσπασματικές, θετικές προτάσεις των αδυνάτων προς τους ισχυρούς είναι δίκοπο μαχαίρι, καθώς ελλοχεύει πάντα ο κίνδυνος να γίνουν... αποδεκτές!
Εδώ και αρκετούς μήνες, πολιτικοί και οικονομολόγοι ριζοσπαστικών κατευθύνσεων πρότειναν ένα παρόμοιο ευρωπαϊκό ταμείο ως μηχανισμό κοινοτικής αλληλεγγύης, που θα επέτρεπε στην Ελλάδα ή σε οποιαδήποτε άλλη ευάλωτη χώρα να καλύψει τις πιεστικές δανειακές ανάγκες της, χωρίς να παραδοθεί στα νύχια των πειρατικών «επενδυτικών» τραπεζών ή στην προκρούστεια κλίνη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ). Υπό αυτό το πρίσμα, ο νέος ευρωπαϊκός θεσμός θα συνοδευόταν από αναθεώρηση του ασφυκτικού Συμφώνου Σταθερότητας, αύξηση του κοινοτικού προϋπολογισμού και πολιτική διεύθυνση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας - κάτι που από καιρό επιζητεί η Γαλλία. Ωστόσο, η συντηρητική Γερμανία, κέρβερος της πιο σκληρής, δημοσιονομικής πειθαρχίας, απέρριπτε κατηγορηματικά κάθε παρόμοια ιδέα.
Ωσπου ξαφνικά ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ανέκρουσε πρύμναν. Από το κρεβάτι του νοσοκομείου, στο οποίο αναρρώνει ύστερα από εγχείρηση στη σπονδυλική του στήλη, υιοθέτησε την ιδέα του ΕΝΤ, την οποία μέχρι χθες πολεμούσε. Ενα βήμα πίσω, το οποίο, όμως, συνοδεύτηκε από δύο άλματα εμπρός: Ο σκληρός, συντηρητικός πολιτικός κατέστησε σαφές ότι το ΕΝΤ δεν θα σημάνει χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας, αλλά, εντελώς αντίθετα, θα είναι εργαλείο για την όσο το δυνατόν περισσότερο αμείλικτη εφαρμογή του. Επιπλέον, θα συνοδεύεται από ταπεινωτικές κυρώσεις για τα κράτη - παραβάτες, από την περικοπή των ενισχύσεων που δίνουν τα ταμεία συνοχής, μέχρι τη στέρηση των ψήφων τους στα ευρωπαϊκά όργανα ή και τον εξοστρακισμό τους από την Ευρωζώνη.
Εάν υποθέσουμε ότι ο Σόιμπλε εκφράζει κατά γράμμα την πολιτική της καγκελαρίου Αγκελα Μέρκελ (κάτι όχι απολύτως σαφές), τίθεται το ερώτημα πού αποσκοπεί η πρότασή του. Μια πρώτη εξήγηση θα μπορούσε να είναι ότι πρόκειται για μπλόφα, όπως αυτές που συνηθίζονται στο πόκερ: Πολλαπλασιάζοντας το αρχικό στοίχημα, οι Γερμανοί υπολογίζουν ότι οι Γάλλοι και οι Μεσόγειοι δυνητικοί υποστηρικτές τους θα πάνε «πάσο» και το περίφημο Ευρωπαϊκό Ταμείο απλούστατα δεν θα γίνει ποτέ. Αν και δεν αποκλείεται κάτι τέτοιο, ενέχει ένα στοιχείο τυχοδιωκτισμού πολύ σπάνιο στους κόλπους των γερμανικών ελίτ.
Ευρύτερο πρόβλημα.
Εναλλακτικά, θα μπορούσε να υποθέσει κανείς ότι το Βερολίνο συνειδητοποιεί απρόθυμα ότι το πρόβλημα της Ευρωζώνης δεν εντοπίζεται αποκλειστικά στη λιλιπούτεια Ελλάδα, αλλά είναι πολύ ευρύτερο. Αίφνης, την περασμένη εβδομάδα ο διεθνής οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch προειδοποίησε ότι μπορεί να ρίξει Βρετανία, Γαλλία και Ισπανία κάτω από το «άριστα» (ΑΑΑ) εντός του 2010 -όπως έκανε και με την Ελλάδα- αν δεν λάβουν άμεσα «ισχυρά και αξιόπιστα μέτρα» δημοσιονομικής συμμόρφωσης. Εν όψει των τρομερών κραδασμών στους κόλπους της Ενωσης που θα εγκυμονούσε μια τέτοια εξέλιξη, οι Γερμανοί θα μπορούσαν να δεχθούν το ΕΝΤ που μέχρι χθες απέρριπταν, με τέτοιο τρόπο που να ενισχύει, τελικά, την ηγεμονία τους έναντι των πλέον εύθραυστων εταίρων.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη, περισσότερο ανησυχητική εκδοχή, την οποία υποστήριξε από τη στήλη του, στους Financial Times, ο Βόλφγκανγκ Μίνχαου. «Το ΕΝΤ είναι απλώς προπέτασμα καπνού», έγραψε την περασμένη Κυριακή, προσθέτοντας: «το ουσιώδες περιεχόμενο βρίσκεται στην πρόταση να εγκαταλείψουν ορισμένες χώρες την Ευρωζώνη, χωρίς να αποχωρήσουν από την Ενωση». Η ανάλυση του Μίνχαου πιθανολογεί ότι το συντηρητικό κατεστημένο της Γερμανίας έχει επιλέξει μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων, με σκληρό πυρήνα, μια νέα, πιο συνεκτική Ευρωζώνη όπου θα συμμετέχουν χώρες με παρεμφερή επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης και πολιτικής κουλτούρας (στην ιδεατή περίπτωση, συμπεριλαμβανομένης και της Βρετανίας), χωρίς «βαρίδια» τύπου Ελλάδας και Πορτογαλίας.
Μια τέτοια στρατηγική ενδεχομένως να βρίσκει ευήκοα ώτα σε Βρετανία, Ολλανδία και Σουηδία, χώρες που κρατούν σκληρότατη στάση έναντι της Ελλάδας, την οποία παροτρύνουν να απευθυνθεί στο ΔΝΤ, όπου έχουν ήδη στείλει την Ουγγαρία και τη Λεττονία. Δεν συμβαίνει το ίδιο με τη Γαλλία, η οποία θα βγει πάρα πολύ αποδυναμωμένη στο πλαίσιο ενός «σκληρού πυρήνα» όπου δεν θα υπάρχουν οι παραδοσιακοί εταίροι της από τον ευρωπαϊκό Νότο, αλλά θα έχουν βρει τη θέση τους οι ψυχρότεροι, βόρειοι εταίροι.
Κριτική Λαγκάρντ.
Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, που η Γαλλίδα υπουργός Οικονομικών Κριστίν Λαγκάρντ εμφανίστηκε, μετά το «πυροτέχνημα» Σόιμπλε, για πρώτη φορά τόσο κριτική έναντι του Βερολίνου: Κατηγόρησε τη Γερμανία ότι διογκώνει τα εμπορικά της πλεονάσματα, όπως και τα ελλείμματα των εταίρων της μέσω μιας πολύ επιθετικής πολιτικής μείωσης του κόστους εργασίας, κάτι «που δεν αποτελεί βιώσιμο μοντέλο σε βάθος χρόνου» για τα λοιπά μέλη της Ευρωζώνης. Πρόσθεσε δε, πολύ εύστοχα, ότι «είναι λίγο περίεργο να καλλιεργείται στους κόλπους της ίδιας της Ευρωζώνης η ιδέα ότι το ΔΝΤ μπορεί να δανειοδοτήσει την Ελλάδα. Είναι σαν να βρίσκεται σε άσχημη οικονομική κατάσταση η Καλιφόρνια και να προσκληθεί το ΔΝΤ για τη διάσωσή της»!
Εδώ η Γαλλίδα αξιωματούχος αγγίζει τον πυρήνα του ευρωπαϊκού διλήμματος: Αν αντιπροσωπεύει, δηλαδή, η Ενωση, μια πολιτική οντότητα, που προϋποθέτει ένα ελάχιστο συνοχής και αλληλεγγύης, ή απλώς μια ζώνη ελεύθερου, ανελέητου ανταγωνισμού. Αν πρόκειται για το δεύτερο, τότε τι λόγο έχουν οι πιο αδύνατες, περιφερειακές οικονομίες να συνεχίσουν να βρίσκονται σε μια τέτοια ζώνη, όπου, χωρίς πλέον καμία δυνατότητα εθνικού προστατευτισμού, είναι βέβαιο ότι τα προϊόντα τους θα συντρίβονται διαρκώς από τα «τεθωρακισμένα» της γερμανικής βιομηχανίας; Και τι σόι Ενωση είναι αυτή, η οποία πέρυσι τέτοιο καιρό επέτρεπε πακτωλό δανείων προς τις τράπεζες και φέτος δεν επιτρέπει την παραμικρή βοήθεια προς τα κράτη που έσωσαν τις ίδιες τράπεζες από τη χρεοκοπία;
Ενοχλητικές αλήθειες.
Σύμφωνα με τα ευρέως διαδεδομένα στερεότυπα, τα προβλήματα της Ελλάδας είναι ότι δουλεύουμε λίγο και αμειβόμαστε περισσότερο από ό,τι αντέχει η οικονομία, ότι έχουμε μια πολύ σκληρή αγορά εργασίας που αποθαρρύνει τις επενδύσεις και ένα πολύ σπάταλο κράτος που διασπαθίζει το μάννα των κοινοτικών επιδοτήσεων. Ωστόσο, οι επίσημες στατιστικές του ΟΟΣΑ και του Eurostat αποκαλύπτουν μια πολύ διαφορετική εικόνα:
- Το 2008, οι Ελληνες δούλευαν, σε ετήσια βάση, περισσότερο από κάθε άλλο λαό μεταξύ των 30 χωρών-μελών του ΟΟΣΑ, με μόνη εξαίρεση την Κορέα. Συγκεκριμένα, ο μέσος Ελληνας δούλευε 2.120 ώρες τον χρόνο, ενώ ο μέσος Αμερικανός δούλευε 1.792 ώρες, ο Γιαπωνέζος 1.772, ο Γάλλος 1.542 και ο Γερμανός 1.432.
- Την ίδια χρονιά, η πραγματική μέση αμοιβή (λαμβανομένων υπ' όψιν των τιμών) του εργαζόμενου πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα βρισκόταν μόλις στην 20ή θέση μεταξύ 24 ανεπτυγμένων χωρών-μελών του ΟΟΣΑ: 26.929 δολάρια για την Ελλάδα έναντι 49.486 των ΗΠΑ, 35.292 της Γερμανίας και 27.587 της Κορέας.
- Τη δεκαετία 1998-2008, το ποσοστό των μισθών στο εθνικό εισόδημα της Ελλάδας κυριολεκτικά κατακρημνίστηκε από 60% σε 47,5% και είναι σήμερα ένα από τα μικρότερα της Ευρώπης (ενδεικτικά: Γαλλία 69%, Γερμανία και Ιταλία 67%, Ισπανία 59%, Βρετανία 58%).
- Στα τέλη του 2008, η Ελλάδα ήταν μόλις 20ή μεταξύ των 27 μελών της Ε.Ε. αναφορικά με τις κρατικές δαπάνες (46% του ΑΕΠ έναντι 51% του μέσου όρου). Το μέγα πρόβλημα (μαζί με την χαμηλή παραγωγικότητα του δημοσίου) είναι όχι τα έξοδα, αλλά τα πενιχρά έσοδα του κράτους, λόγω φοροδιαφυγής και φοροαπαλλαγών: Εδώ η Ελλάδα βρισκόταν στην 22η θέση μεταξύ των 27, με το γλίσχρο 37% του ΑΕΠ.
- Η Ελλάδα πρέπει να πληρώσει το 2010 για το χρέος της (κυρίως στις γερμανικές και γαλλικές τράπεζες) 32 δισ. ευρώ, δηλαδή το 13% του ΑΕΠ. Μόνο οι τόκοι ανέρχονται σε 5,5% του ΑΕΠ. Ενας μηχανισμός μόνιμης αφαίμαξης ελληνικού πλεονάσματος, που στραγγαλίζει την ανάπτυξη και επιβάλλει την επαναδιαπραγμάτευση του ελληνικού χρέους, υπό την απειλή της στάσης πληρωμών.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΚΙΛΕΛΕΡ!

Η αρχή της λύτρωσης των «λευκών σκλάβων»!

Συμπληρώνεται ακριβώς ένας αιώνας από τον θρυλικό ξεσηκωμό των αγροτών στον θεσσαλικό κάμπο στις 6 Μαρτίου (19 με το νέο ημερολόγιο) 1910. Η εξέγερση του Κιλελέρ, όπως έχει περάσει στην ιστορία, και τα όσα ακολούθησαν με τη διανομή των τσιφλικιών, αποτελούν τομή στον μετασχηματισμό της Ελλάδας τον 20ό αιώνα.

Η «επανάσταση» των κολίγων, με τους 12 νεκρούς και τους δεκάδες τραυματίες, σηματοδοτεί την απελευθέρωση του αγροτικού κόσμου από τον ζυγό των τσιφλικάδων. Εως τότε οι γαιοκτήμονες εμφανίζονταν ανίκητοι και αδιασάλευτη η κοινωνική δομή της χώρας.
Εκείνα τα συνταρακτικά γεγονότα για το πανελλήνιο 100 χρόνια μετά δεν έχουν μετατραπεί σε μουσειακό αντικείμενο, ούτε τα σκεπάζει η στάχτη. Σαν «αναμμένα κάρβουνα» λειτούργησαν στους πολύμορφους αγροτικούς αγώνες από τότε έως σήμερα. Και όχι μόνο. Αλλά και ευρύτερα όπως τα τραγούδησε από τη δεκαετία του 1970 ο Δ. Σαββόπουλος: «Πυρκαγιά, πυρκαγιά/ μες στο μυαλό μου πυρκαγιά/ πυρκαγιά στη Θεσσαλία/ και στα δώδεκα χωριά...»
Ο θεσσαλικός κάμπος «βράζει»!
Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ: Τον Σεπτέμβριο του 1909 θα ακουσθούν οι πρώτοι συγχρονισμένοι βρυχηθμοί των «λευκών σκλάβων». Από τις αρχές του αιώνα, άλλωστε, η Θεσσαλία κοχλάζει. Η δολοφονία του Μαρίνου Αντύπα (1907) σηματοδοτεί την επικείμενη έκρηξη. Καθώς οι προσδοκίες για λύση του αγροτικού προβλήματος, που έφερε το «Κίνημα στο Γουδί», αρχίζουν να εξανεμίζονται, το πρώτο μεγάλο συλλαλητήριο γίνεται στην Καρδίτσα το 1909. Μια εφημερίδα της πόλης (Θεσσαλιώτις) αποτυπώνει εμβληματικά την κατάσταση: «Ενας νεκρός κόσμος ανέστη χθες (16 Σεπτεμβρίου), ο κόσμος των σκλάβων! Ηκούσατε το ολύμπιον και παντοδύναμον ΘΕΛΩ. Εμπρός! » Τα αδιαπραγμάτευτα αιτήματα (απαλλοτρίωση τσιφλικιών και διανομή στους καλλιεργητές) διαμορφώνονται σε συσκέψεις τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς.
Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ: Το 1910 ξεκινά με πρωτοφανή ένταση και δυναμισμό. Στις 20 Ιανουαρίου στην Καρδίτσα γίνεται το πιο μεγαλειώδες έως τότε συλλαλητήριο. Η αγροτιά οργανώνεται σ΄ ευρύτερη κλίμακα και αποφασίζεται η σύγκληση Πανθεσσαλικού Συνεδρίου. Η 7η Φεβρουαρίου μπορεί να θεωρηθεί ως η πιο μεγάλη μέρα προς την εξέγερση. Συγκροτούνται πάνδημα συλλαλητήρια σ΄ όλες τις πόλεις του θεσσαλικού κάμπου. Δημιουργείται αντιπροσωπευτική Πανθεσσαλική Επιτροπή Αγώνα. Τα μέλη της, απογοητευμένα από τις αοριστολογίες του αθηναϊκού κράτους, κλιμακώνουν τον αγροτικό αγώνα με τοπικά και πανθεσσαλικό συλλαλητήριο στη Λάρισα.
ΣΤΗΝ ΕΥΘΕΙΑ: Στις 27 Φεβρουαρίου οι αγρότες διαδηλώνουν δυναμικά στα Φάρσαλα, τον Τίρναβο, την Αγιά κι αλλού.
Η Καρδίτσα γνωρίζει τη μεγαλοπρεπέστερη συγκέντρωση (το πλήθος υπολογίζεται σε 8-12.000, ενώ πολλοί συμμετέχουν με τους γκράδες τους!) Στη σιδηροδρομική γραμμή, όπου έσπευσαν πλήθη, για να σταματήσουν το τρένο από τον Βόλο, σημειώνονται τα πρώτα βίαια επεισόδια. Εκεί πέφτει ο πρώτος νεκρός (πρόκειται για τον Χρ. Σάλτα από το Ανώγειο, που χτυπήθηκε από χωροφύλακα). Η συνέχεια έχει προδιαγραφεί: είτε θα προωθούνταν ο νόμος για τις απαλλοτριώσεις είτε θα επέρχονταν η σύγκρουση. Η κυβέρνηση Δραγούμη, δέσμια των μεγαλοτσιφλικάδων, ετοιμάστηκε για το δεύτερο, ενώ η σημαία του αγώνα μεταφερόταν από την Καρδίτσα στη Λάρισα για το πανθεσσαλικό συλλαλητήριο στις 6 Μαρτίου.

Ξέσπασμα.

Η εξέγερση της 6 Μαρτίου ήταν το αποκορύφωμα των κινητοποιήσεων, που είχαν προηγηθεί. Δεν ήταν απλώς ένα ξέσπασμα, αλλά οργανωμένη κινητοποίηση. Οι αγρότες ήταν έτοιμοι να προσέλθουν στα συλλαλητήρια ένοπλοι. Αλλά οι επικεφαλής του κινήματος και οι δήμαρχοι της περιοχής επέβαλαν να μην είναι οπλισμένοι.
Κατά μήκος της γραμμής Βόλου-Λάρισας θα εξελιχθεί η πρώτη φάση της εξέγερσης. Το πρωινό τρένο εκείνου του Σαββάτου, που μεταφέρει στρατό και χωροφύλακες για την ενίσχυση των δυνάμεων στη Λάρισα, θα πραγματοποιήσει ένα δρομολόγιο θανάτου.
Οι κυβερνητικές εντολές ήταν να μη διακοπεί η σιδηροδρομική συγκοινωνία και να διατηρηθεί η τάξη «πάση θυσία» ( μαρτυρία του νομάρχη Λάρισας Π. Αργυρόπουλου, που εκτέλεσε και την εντολή).
Στον σταθμό του Κιλελέρ λίγες εκατοντάδες αγρότες θα επιχειρήσουν να επιβιβαστούν χωρίς εισιτήριο για να πάνε στο συλλαλητήριο της Λάρισας. Θα σημειωθούν τα πρώτα επεισόδια. Λίγο πιο κάτω, σε απόσταση 800 μέτρων, θα επαναληφθούν οι ίδιες σκηνές με περισσότερους αγρότες. Οι στρατιωτικές δυνάμεις θ΄ ανοίξουν πυρ και θα χυθεί το πρώτο αίμα (2 ή 4 νεκροί και 15 τραυματίες).
Καθώς το τρένο συνεχίζει την πορεία του στον σταθμό Τσουλάρ (Μελία), τα επεισόδια παίρνουν μεγαλύτερη έκταση. Αλλοι δύο αγρότες θα πέσουν νεκροί, ενώ άλλοι 15 θα τραυματισθούν.
Οταν οι διαδηλωτές στη Λάρισα πληροφορούνται τα γεγονότα στο Κιλελέρ και το Τσουλάρ αλλά την απαγόρευση εισόδου στην πόλη άλλων αγροτών από την πύλη Φαρσάλων, χιλιάδες θα σπεύσουν εκεί.
Τότε ακριβώς διαδραματίζεται η δεύτερη φάση της εξέγερσης. Ιππικό, στρατός και χωροφύλακες συγκρούονται με τους αγρότες, που αντιστέκονται άοπλοι, χρησιμοποιώντας πέτρες και ξύλα. Για δύο ώρες η ευρύτερη περιοχή, έως την κεντρική πλατεία της Λάρισας, φαντάζει σαν πεδίο μάχης. Τα θύματα θα ήταν πολλά, αλλά οι στρατιώτες απέφευγαν να χτυπήσουν στο «ψαχνό». Ετσι, ο απολογισμός ήταν δύο αγρότες νεκροί και αρκετοί τραυματίες.
Γύρω στις 3 μ.μ. οι Αρχές αναγκάστηκαν να επιτρέψουν, τελικά, τη συγκρότηση του συλλαλητηρίου στην πλατεία, με τον όρο να διεξαχθεί «εν άκρα τάξει» και χωρίς μαύρες σημαίες!
ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ - ΣΚΗΝΕΣ ΤΡΟΜΟΥ ΣΤΑ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΑ:

«Αι σφαίραι διασχίζουν τον αέραν...»!
Οι δύο πιο σημαντικές πηγές για την εξέγερση του Κιλελέρ είναι τα ρεπορτάζ των εφημερίδων «Θεσσαλία» και «Πανθεσσαλική». Από την πρώτη αντιγράφουμε αποσπάσματα για τα γεγονότα της ημέρας, αφού η επαφή με τις πηγές είναι ο καλύτερος τρόπος για την κατανόηση της ιστορίας:
«...Από 9ης π.μ. ήρξαντο οι χωρικοί προσερχόμενοι, συσσωματωμένοι εις μεγάλας ομάδας, πεζοί και έφιπποι, με ερυθράς και μαύρας σημαίας, μεταξύ των οποίων, κάπου-κάπου, διεκρίνετο και καμμιά γαλανόλευκος. Τα εθνικά μας χρώματα δεν είχον θέσιν, βεβαίως, εις την συνάθροισιν που την διείπεν η ερυθρά αγανάκτησις και η μαυρίλα της απελπισίας και της φρικώδους καταπτώσεως εις ην ευρίσκονται οι γεωργικοί πληθυσμοί.
Οι προσερχόμενοι διέσχιζον τας οδούς της πόλεως ζητωκραυγάζοντες υπέρ της απελευθερώσεως των και της απαλλοτριώσεως της Θεσσαλικής γης...
Ζητωκραυγάζοντες και επευφημούμενοι, προχωρούν εις την πλατείαν εν πλήρη τάξει...
Ενώ όμως μέχρι της στιγμής ταύτης άκρα ησυχία επεκράτει , απαισία διάδοσις ήλθε να ενσπείρει την κατάπληξιν του συγκεντρωθέντος κόσμου...»
Ο ρεπόρτερ αναφέρεται στο αιματοκύλισμα του Κιλελέρ και του Τσουλάρ, το οποίο περιγράφει αναλυτικά. Σε συνέχεια γράφει για το ιππικό, που εμπόδιζε τους αγρότες των Φαρσάλων να μπουν στη Λάρισα.
«Τότε όλος εκείνος ο όγκος ορμά, τρέχων εις την Πύλην των Φαρσάλων, όπως απελευθερώση τους χωρικούς και τους παραλάβη μαζί του... (Εκεί) ίλη ιππικού υπό τον Φ. Πηχεών, εμποδίζει με προτεταμένα και γεμισμένα όπλα τους εκ Νεμπεγλέρ (Nίκαια) χωρικούς να εισέλθουν, καίτοι ήσαν άοπλοι?
Πανδαιμόνιο.

Εν τω μεταξύ καταφθάνουν και οι εντός της πόλεως, οίτινες εκ των νώτων καταλαμβάνοντες τους ιππείς, ορμούν να διασπάσουν την γραμμήν. Επικρατεί πανδαιμόνιον. Ο διοικητής της ίλης διατάσσει τους ιππείς να ξιφουλκήσουν και να επελάσουν...
Τι εγένετο την στιγμήν εκείνην είναι απερίγραπτον. Αι σφαίραι διασχίζουν τον αέρα, οι χωρικοί τρέχουν τήδε κακείσε (εδώ κι εκεί), αναζητούντες πέτρες και ξύλα δια να αμυνθούν. Τέλος, κατόπιν αγρίας πάλης, διασπάται η γραμμή των ιππέων και οι χωρικοί τελείως εξαγριωμένοι εισέρχονται εις την πόλιν, αφήσαντες επί του πεδίου της μάχης τον Α. Μπατάλαν και θανασίμως τραυματισθέντα άλλον ένα...»
Η μάχη δεν είχε, όμως, τελειώσει ακόμη. Καθώς οι αγρότες σπεύδουν προς την πλατεία για να ενωθούν με τους άλλους «το ιππικόν κάμνει νέα επέλασιν δια να τους εμποδίσει. Οι χωρικοί, εξαγριωθέντες πλέον, την υποδέχονται δια λιθοβολισμού.
Φωναί, κακόν, πανδαιμόνιον. Τη στιγμήν αυτήν τραυματίζονται πολλοί...
Οι χωρικοί προχωρούν... αλαλάζοντες, θραύουν υαλοπίνακας και εισορμούν εις την πλατείαν Θέμιδος, ζητωκραυγάζοντες υπέρ της ελευθερίας και του δικαίου των. Το ιππικόν επελαύνει πάλιν κατά του αόπλου λαού και προσπαθεί να το διαλύση, αλλά ούτος δια πυκνού λιθοβολισμού, αμύνεται σθεναρά. Γενικός αναβρασμός και έξαψις επικρατεί. Η πόλις στρατοκρατείται και διατελεί εν τρομοκρατία. Τα καταστήματα όλα είμαι κλειστά, οι δε πλείστοι των κατοίκων έσπευσαν να κλεισθούν εις τας οικίας των...»
Οι νεκροί και οι τραυματίες στις μάχες.
Η επίσημη εκδοχή.

Ο αριθμός των νεκρών στην εξέγερση δεν είναι γνωστός. Αλλωστε καμιά έρευνα ποτέ δεν έγινε. Ο πρωθυπουργός Στέφανος Δραγούμης μετά το αιματοκύλισμα έκανε λόγο στη Βουλή για 5 νεκρούς. Η εφημερίδα «Πατρίς» με φιλοτσιφλικάδικες διαθέσεις γράφει για 8.
Τραγικός απολογισμός.

Από τις περιγραφές όσων πήραν μέρος στους τέσσερις τόπους όπου χύθηκε αίμα (Κιλελέρ, Τσουλάρ, Πύλη Φαρσάλων και Λάρισα) προκύπτει ότι οι νεκροί, με τον θάνατο αργότερα τραυματιών, ήταν 12 -ίσως περισσότεροι και από 18, ενώ οι τραυματίες ξεπερνούσαν τους 50.
Τα γνωστά ονόματα.

Τα ονόματα των νεκρών αγροτών της εξέγερσης σπανίως αναφέρονται. Τα γνωστά και διασταυρωμένα είναι μόλις τέσσερα (Αντώνης Δημητρίου και Στέφανος Ακριβούσης ή Ευαγγέλου στο Κιλελέρ, Αθανάσιος Μπουκουβάλας ή Σαρτζελαριώτης στο Τσουλάρ και Αποστόλης Μπατάλας στην Πύλη Φαρσάλων).
Το συλλαλητήριο της Λάρισας.
Μετά το αιματοκύλισμα στο Κιλελέρ, το Τσουλάρ, την Πύλη Φαρσάλων και την πόλη της Λάρισας οι αγρότες πραγματοποίησαν ειρηνικά το συλλαλητήριο τους στην πλατεία Θέμιδος. Με ψήφισμα που ενέκριναν και έστειλαν στη Βουλή και την κυβέρνηση ζητούσαν: 1) την άμεση ψήφιση νόμου για την απαλλοτρίωση των τσιφλικιών και τη διανομή τους, 2) την οικονομική ενίσχυση του Γεωργικού Ταμείου μέσω του οποίου θα γινόταν η εξαγορά των τσιφλικιών, 3) εκφράζανε βαθιά θλίψη και οδύνη για την «άδικον επίθεσιν κατά του φιλησύχου και νομοταγούς λαού», θύματα της οποίας «υπήρξαν άοπλοι και αθώοι λευκοί σκλάβοι της Θεσσαλίας».
Πανελλήνια αλληλεγγύη.
Κίνημα συμπαράστασης και αλληλεγγύης υψώθηκε σ΄ όλη τη χώρα μετά το αιματοκύλισμα των αγροτών. Μεγάλο εργατοϋπαλληλικό συλλαλητήριο συγκροτήθηκε την επομένη στον Βόλο, ενώ οργισμένες συγκεντρώσεις αγροτών έγιναν σε πολλά χωριά. Ο «πρωθυπουργός του αίματος», όπως χαρακτηρίστηκε τότε ο Στ. Δραγούμης, η κυβέρνηση και ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος προσπάθησαν με τρομοκρατία και διώξεις να σταματήσουν τη συνέχιση των αγροτικών αγώνων. Παράλληλα συγκρότησαν επιτροπή για «μελέτη του αγροτικού». Οι ηγέτες του αγροτικού κινήματος κινήθηκαν προς κατευνασμό των πνευμάτων. Αλλά πολύ γρήγορα θα ξεκινήσει νέος κύκλος αγώνων...
Τα «Μικρά» Κιλελέρ μετά τη μεγάλη εξέγερση !

Εκείνο το πραγματικά μεγάλο Σάββατο της 6ης Μαρτίου 1910, σημάδεψε ανεξίτηλα την αγροτική Ελλάδα. Κι όχι μόνο. Η προειδοποίηση ή και απειλή για «νέο Κιλελέρ», από τότε έως σήμερα, έρχεται και ξανάρχεται, σε κάθε κρίσιμη καμπή.

Τα γεγονότα στο Κιλελέρ, το Τσουλάρ (Μελία) και τη Λάρισα, όπως συνήθως γράφεται, δεν είχαν συνέχεια. Η εξέγερση εμφανίζεται σαν ξέσπασμα και περίπου αυθόρμητη με τέλος το συλλαλητήριο της Λάρισας το απόγευμα της ίδιας μέρας. Αυτό δεν είναι ακριβές.
Βεβαίως, άμεση συνέχεια, σε μεγάλη και πανθεσσαλική κλίμακα, δεν υπήρξε. Αλλά η οργή και η αγανάκτηση ξεχείλιζαν στις περιοχές των κολίγων τις αμέσως επόμενες μέρες. Δεν ήταν μόνο οι συγκεντρώσεις στη μνήμη των θυμάτων, που έγιναν σε πολλά χωριά, ούτε η παλλαϊκή συγκέντρωση στις 8 Μαρτίου στον Βόλο.
Ιδού πώς απέδιδε την κατάσταση η εφημερίδα «Αναγέννησις» των Τρικάλων, αντίθετη με την εξέγερση: «Αι πανταχόθεν καταφθάνουσαι ειδήσεις παρουσιάζουν την θεσσαλικήν πεδιάδα ως ηφαίστειον έτοιμο να εκραγή...».
Ενας από τους Θεσσαλούς βουλευτές περιέγραφε παρόμοια την κατάσταση στη Βουλή τη μεθεπομένη: «Οι ιδιοκτήται, οι επιστάται και οι αγροφύλακες εγκατέλειψαν τα χωρία των τα οποία περιήλθον εις χείρας των χωρικών. Ουδέν άροτρον εργάζεται σήμερον. Τα ορόσημα αφηρέθησαν...».
Στις αναμνήσεις του ο Π. Αργυρόπουλος (νομάρχης της Λάρισας κατά το αιματοκύλισμα) είναι κι αυτός αποκαλυπτικός με τον τρόπο του. Γράφει ότι την επόμενη μέρα, που ήταν προγραμματισμένο συλλαλητήριο στα Φάρσαλα, «είχε συγκεντρωθεί μια διλοχία, οι δε διαδηλωτές μόλις ανήρχοντο εις 259 άτομα. Εξ άλλου είχε διαδοθή ότι αυτήν την ημέραν θα εγένετο επίθεσις εις τα Ορφανά επί της σιδηροδρομικής γραμμής Λαρίσης - Φαρσάλων... Εδωσα προσωπικώς ρητήν διαταγήν εις τον επικεφαλής του αποσπάσματος, που επεβιβάζετο εις το τραίνον προς ασφάλειαν του συρμού, να κάμη χρήσιν των όπλων εάν το απαιτούσαν αι περιστάσεις...».
Τα «επαναστατικά κέντρα» μετά το Κιλελέρ στρατοκρατούνταν. Παρ' όλα αυτά σημειώνονται σποραδικές πυρπολήσεις σε «κονάκια» τσιφλικάδων, καταστροφές τηλεγραφικών γραμμών, κυκλοφορούν φήμες για βιαιοπραγίες σε βάρος επιστατών, ένοπλα αγροτικά κινήματα κ.λπ.
Διώξεις.

Παραλλήλως, η κυβέρνηση Δραγούμη, έχοντας τη σύμφωνη γνώμη του Στρατιωτικού Συνδέσμου, που ουσιαστικά ασκούσε την εξουσία, αλλά και των βασικών κομμάτων της αντιπολίτευσης, εξαπέλυσε μαζικές διώξεις.
Η καθηγήτρια Καίτη Αρώνη-Τσίχλη, που έχει ασχοληθεί με το αγροτικό ζήτημα, σημειώνει: «Λόγω των συνεχιζόμενων αθρόων συλλήψεων, όπου οι χωροφύλακες συλλαμβάνανε κρυμμένους χωρικούς σε σπίτια, στάβλους, αχυρώνες και όπου αλλού, οι ηγέτες του αγροτικού κινήματος είχαν επιδοθεί σε μια προσπάθεια κατευνασμού...».
Προς την ίδια κατεύθυνση βοήθησαν, άλλωστε, και οι καταρρακτώδεις βροχές που έπεφταν επί τριήμερο.
Αλλά ακόμη έναν μήνα μετά το αιματοκύλισμα, ο μεγαλοτσιφλικάς Χρηστάκης Ζωγράφος τηλεγραφούσε στην κυβέρνηση:
«Πληροφορούμαι... ότι πρόκειται να ανακληθώσιν τα εν Θεσσαλία (στρατιωτικά) αποσπάσματα... Πιστεύω, μόλις ληφθεί μέτρον τοιούτον, θα έχωμεν κρούσματα αναρχίας τα οποία δυσκόλως θα δυνηθή και πάλιν να καταστείλη η πολιτεία. Ενεκα τούτου παρακαλώ να αναβληθή κ.λπ. κ.λπ.»
Για το αιματοκύλισμα απαγγέλθηκαν κατηγορίες, πολλοί συνελήφθησαν και προφυλακίστηκαν. Τελικά, σε δύο δίκες (Ιούνιος 1910) παραπέμφθηκαν πάνω από 60 και ανάμεσά τους οι περισσότεροι ηγέτες των αγροτών.
Παρά τις λυσσώδεις προσπάθειες των διωκτικών αρχών οι ένορκοι δύο Κακουργιοδικείων (Χαλκίδα, Λαμία) αθώωσαν τους κατηγορούμενους.
«Μυστικά» μνημόσυνα υπέρ των πεσόντων...

Πολιτική διαμαρτυρία κατά της πολιτείας!
Το Κιλελέρ αμέσως μετά το αιματοκύλισμα γίνεται λάβαρο των ακτημόνων. Αχνιζε ακόμη το αίμα των θυμάτων, όταν άρχισε να γράφεται η αρχή του θρύλου, που θα το περιβάλλει από τότε.
Τέλη Μαρτίου 1910, μια μυστική-παράνομη συνέλευση αγροτών της Καρδίτσας «απεφάσισε να τελεσθή εν Κουρτεσίω (χωριό της περιοχής) την Μεγάλην Πέμπτην (15 Απριλίου) μνημόσυνον υπέρ των πεσόντων...».
Ο φλογερός ομιλητής, σ΄ εκείνη την πρώτη εκδήλωση μνήμης, ήταν προφητικός: «Το Κιλελέρ και η Καρδίτσα θα μείνουν ιστορικοί σταθμοί για τον τόπο μας. Κάτι σαν τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας. Η αγροτιά με τα βασανισμένα κορμιά των δουλευτάδων της, των άκακων και ειρηνικών φτωχών παιδιών της έστησε τον απροσμέτρητο τύμβο, πανύψυλο μαυσωλείο της ελευθερίας των σκλάβων χωρικών...».
Από τον επόμενο χρόνο η σημαία του Κιλελέρ θα κυματίζει. Θα υψωθεί για πρώτη φορά στις 7 Μαρτίου 1911. Σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής, ό,τι έγινε εκείνη τη μέρα στον «ερημικό σταθμό του Κιλελέρ είναι αδύνατον να περιγραφεί. Από πολλών ετών ωνειροπωλείτο η αφύπνισις του Θεσσαλού αγρότου και η αποτίναξις της βαρβάρου δουλοπαροικίας». Σήμερα προσθέτει, το όνειρο, που θεωρούνταν απραγματοποίητο από τους περισσότερους, συντελείται.
«Υπερδισχίλιοι αγρόται συν γυναιξί και τέκνοις, συνεχίζουν τα ρεπορτάζ, καθηγίασαν την έναρξιν της χειραφετήσεως του Θεσσαλού αγρότου. Δεν ήταν ένα τυπικό μνημόσυνο «υπέρ αναπαύσεως των ψυχών» όσων δολοφονήθηκαν. «Ελαβε χαρακτήρα πολιτικής διαμαρτυρίας κατά της πολιτείας», που ανέχεται τον 20ό αιώνα δούλους!
Ιδρυση συλλόγων.

Το μήνυμα που στάλθηκε, ότι οι αγρότες ήταν ανάγκη να ιδρύσουν παντού γεωργικούς συλλόγους, «διότι οι μικροί και οι αδύνατοι μόνον διά της οργανώσεως επιτυγχάνουν».
Τότε αποφασίστηκε ν' ανεγερθεί «στήλη εις τους πεσόντας και έρανοι προς συνδρομήν και περίθαλψιν των οικογενειών τους».
Τα χρόνια των πολέμων και οι ανώμαλες καταστάσεις, που ακολούθησαν, δεν επέτρεψαν να καθιερωθεί μια πανθεσσαλική και πανελλήνια επέτειος για την εξέγερση. Αν και συνήθως τοπικά οι αγρότες τιμούσαν το «Μεσολόγγι των κολλίγων» του Θεσσαλικού Κάμπου.
Στα μετεμφυλιακά και προδικτατορικά χρόνια, αναλόγως των συγκυριών και της «στάθμης» του αγροτικού κινήματος η επέτειος του Κιλελέρ διατηρούσε την τοπική ακτινοβολία της. Παρά τις προσπάθειες να διαγραφεί η μνήμη του, όπως αυτές συμπυκνώνονται στη μετονομασία του χωριού από... το κακόηχο τουρκικό Κιλελέρ στο ελληνοπρεπές Κυψέλη (η ονομασία θα επανέλθει τα μεταδικτατορικά χρόνια).
Είναι χαρακτηριστικό ότι λόγος ουσιαστικός για το μνημείο των πεσόντων θα ξαναγίνει ύστερα από 45 ολόκληρα χρόνια! Στις εκδηλώσεις του 1956 θα αποφασισθεί η ανέγερση απέριττου μνημείου. Ακόμη και γι' αυτό χρειάστηκαν αγώνες. Οπως ακόμη απαιτούνται για τη λειτουργία, επιτέλους, ενός μουσείου, που ακόμη εκκρεμεί σήμερα.
Τα μεταπολιτευτικά χρόνια η επέτειος του Κιλελέρ θα αποτελεί ένα από τα κορυφαία γεγονότα των αγώνων για να «φύγει η Δεξιά», ενώ επί των πρώτων κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ θα γίνει και «θεσμική» γιορτή...
Οι δίκες στη Λαμία και τη Χαλκίδα.

Η πιο γνωστή πτυχή της μετα-Κιλελέρ εποχής είναι οι δύο μεγάλες δίκες που έγιναν στα Κακουργιοδικεία της Χαλκίδας και της Λαμίας. Η διαδικασία προκάλεσε το πανελλήνιο ενδιαφέρον και για ημέρες απασχολούσε τον Τύπο. Ακόμη αγγλικές, γερμανικές και ιταλικές εφημερίδες ασχολήθηκαν με αυτές. Παραπέμφθηκαν, τελικά, ως πρωταίτιοι 37 για τα συλλαλητήρια στην Καρδίτσα (δίκη Χαλκίδας) και 25 για τις συμπλοκές σε Κιλελέρ - Τσουλάρ και Λάρισα (δίκη Λαμίας).
Οι δύο δίκες άρχισαν και τελείωσαν ταυτόχρονα (19-23 Ιουνίου 1910). Οι ένορκοι αθώωσαν πανηγυρικά όλους τους κατηγορούμενους, διερμηνεύοντας το κοινό περί δικαίου αίσθημα.
Οι εισαγγελικές αγορεύσεις (και οι δύο κατήγοροι ζήτησαν την ενοχή των κατηγορουμένων) εκφράζουν εύγλωττα τις δύο βασικές αντιθέσεις που διατρέχουν τις αντιλήψεις στους κόλπους της εξουσίας και εξηγούν, έως έναν βαθμό, την πορεία του ζητήματος των απαλλοτριώσεων των τσιφλικιών:
«Δικαία η εξέγερσις των Θεσσαλών, αλλά διαφωνώ ως προς τον χρόνον και τον τρόπον», υποστήριξε ο εισαγγελέας στη Λαμία. Ο στρατός πυροβολώντας «ενήργησε καλώς, διότι προσεκλήθη να προστατέψει την έννομον τάξιν».
«Ο Θεσσαλός διατελεί εις αρχέγονον κατάστασιν. Παρασύρεται ευκόλως. Θορυβώδες συλλαλητήριον Θεσσαλών σημαίνει απόλυσιν πέντε χιλιάδων άρκτων», είπε ο «πολιτισμένος» εισαγγελέας της Χαλκίδας. Πεισμένος ότι «ετελέσθη το έγκλημα της στάσεως» ζήτησε την τιμωρία των κατηγορουμένων, διότι «εάν αθωωθούν θα αδικηθή η Πατρίς»!
Δύο μήνες αργότερα αρκετές από τις «αρκούδες» θα εκλεγούν βουλευτές (ο Γεωργικός Συνδυασμός των Θεσσαλών θα κατακτήσει 46 έδρες στη Βουλή). Αρκετοί από αυτούς θα δώσουν αργότερα τη μάχη στην αναθεωρητική Βουλή (1911 επί κυβέρνησης Βενιζέλου), ώστε στο Σύνταγμα να περιληφθεί η μαγική φράση ότι για «δημοσία ωφέλεια» και τα τσιφλίκια είναι, πια, απαλλοτριώσιμα.
Ο ιστορικός Γ. Κορδάτος, που πρώτος ασχολήθηκε με το Κιλελέρ, θα εκτιμά, κάνοντας τον απολογισμό της εξέγερσης, ότι «η αγροτική μεταρρύθμιση δεν ήταν δώρο στους αγρότες από το Κόμμα των Φιλελευθέρων, όπως γράφουν και λένε. Δεν επιβλήθηκε εκ των άνω, αλλά εκ των κάτω».
Η αναγκαστική απαλλοτρίωση άργησε 13 χρόνια.

Στην ιδιόμορφη Βουλή του 1910, παρά τις δριμύτατες καταγγελίες των Θεσσαλών βουλευτών, η ευθύνη για τα επεισόδια αποδόθηκε στους ακτήμονες καλλιεργητές. Για το «θεαθήναι» συγκροτήθηκε και μία επιτροπή για να(?) μελετήσει το ζήτημα της απαλλοτρίωσης των τσιφλικιών.
Το πρώτο βήμα.

Μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος το 1911 και τη δυνατότητα πλέον απαλλοτρίωσης των τσιφλικιών για «δημοσία ωφέλεια», το πρώτο δειλό βήμα για την απαλλοτρίωση θα γίνει το 1915 (απαγόρευση έξωσης κολίγων) και το δεύτερο το 1917 (δυνατότητα απαλλοτρίωσης για μεγάλα τσιφλίκια).
Η τελική λύση.

Η λύση της απαλλοτρίωσης θα δοθεί τελικά το 1923 από την «επαναστατική κυβέρνηση» Πλαστήρα. Τότε δημοσιεύτηκε διάταγμα περί καθολικής απαλλοτριώσεως, το οποίο αποτέλεσε τη βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε η έκδοση σειράς νόμων που ψηφίστηκαν αργότερα για να γίνουν οι απαλλοτριώσεις.
Παλλαϊκός χαρακτήρας.

Ο πιο σημαντικός γιορτασμός του Κιλελέρ τα προδικτατορικά χρόνια θα γίνει το 1966. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης έδωσαν πανδημοκρατικό χαρακτήρα στις εκδηλώσεις, που διοργάνωσαν οι αγροτικοί φορείς της περιοχής. Δεκάδες χιλιάδες πολίτες (10.000-15.000 κατά την κυβέρνηση, υπερδιπλάσιοι κατά τις εφημερίδες) απαίτησαν, μαζί με την ικανοποίηση των αγροτικών αιτημάτων, δημοκρατικές λύσεις για τα αδιέξοδα στα οποία είχε οδηγήσει τη χώρα το συντηρητικό μπλοκ εξουσίας. Η ηγεσία της αντιπολίτευσης (Ενωση Κέντρου, ΕΔΑ) ήταν παρούσα, ενώ η κυβέρνηση των αποστατών, υπό τον Στεφανόπουλο, απούσα.
Η καθιέρωση της επετείου.

Ο γιορτασμός της επετείου θα καθιερωθεί στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Σταθμός της περιόδου αποτελεί η 50ή επέτειος της εξέγερσης. Ο γιορτασμός διοργανώνεται το 1960 από την Ενωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Λάρισας-Τιρνάβου-Αγιάς. Εκείνη τη χρονιά θα σημειωθεί και μία κωμικοτραγική απόπειρα πολιτικής εκμετάλλευσης από την ΕΡΕ. Ο Κ. Καραμανλής θα επιχειρηθεί να εμφανισθεί ως συνεχιστής «των αγωνιστών του Κιλερέρ»! Εμποδίζονταν , όμως, απ' όσους τον... συκοφαντούσαν και δημαγωγούσαν για το έργο της κυβέρνησης! Το ίδιο «έργο», που σε λίγο θα... ολοκλήρωνε, ως πολιτικός μεγαλοτσιφλικάς, με τις εκλογές βίας και νοθείας...
Τ. Κατσιμάρδος.

Διαβάστε επίσης και εδώ: Κιλελέρ.