..jpg)
.jpg)
3/4/09
2/4/09
Εμιλιάνο Ζαπάτα.
Emiliano Zapata Salazar (Anenecuilco Morelos, 8 Αυγούστου 1879 - Chinameca Morelos, 10 Απριλίου 1919).
Ηγέτης της Μεξικανικής Επανάστασης του 1910 ενάντια στον πρόεδρο Πορφύριο Δίαζ (Porfirio Diaz), ιδρυτής και διοικητής του «Απελευθερωτικού Στρατού του Νότου» («Ejercito Libertador del Sur»), προστάτης των φτωχών χωρικών συμπατριωτών του.
Γεννήθηκε μιγάς από καταγωγή (mestizo) και παιδί πολυτέκνων (το 9ο από τα 10 παιδιά των Gabriel Zapata και Cleofas Salazar) στο χωριό Σαν Μιγκέλ Ανενκουϊλκο (Anenecuilco) της μεξικανικής πολιτείας Μορέλος. Σε ηλικία 16 ετών έμεινε ορφανός από τον μικροϊδιοκτήτη γης πατέρα του και αφιερώθηκε στην στήριξη όλης της οικογένειάς του, εργαζόμενος ως δαμαστής αλόγων. Παρ’ όλο που δεν απέκτησε μόρφωση, είχε πηγαία όσο και έντονα ανεπτυγμένο το αίσθημα του δικαίου και βαθιά πολιτική συνείδηση και πολύ γρήγορα έγινε ιδιαίτερα αγαπητός στον απλό λαό για τον ακέραιο χαρακτήρα του.
Το 1897 σε ηλικία μόλις 18 ετών, συνελήφθη για πρώτη φορά, όταν πήρε το μέρος των φτωχών χωρικών του Μορέλος, που αντιδρούσαν στην κατάποση των μικροϊδιοκτησιών τους από τις μεγάλες «χασιέδας». Το κοινωνικό σύστημα της εποχής εκείνης ήταν πρωτόγονα καπιταλιστικό ημι-φεουδαρχικό, οργανωμένο γύρω από τις μεγάλες ιδιοκτησίες γης (τις «χασιέδας», «haciendas», που αποτελούσαν το 85% της γης και ανήκαν στο μόλις 2% του πληθυσμού), οι οποίες έκαναν σχεδόν αδύνατη την επιβίωση των ανεξάρτητων κοινοτήτων των αυτοχθόνων ινδιάνων ή των μιγάδων, οι περισσότεροι των οποίων είχαν πέσει σε καθεστώς δουλείας («peonaje») στις «χασιέδας», λόγω χρεών.
Το φθινόπωρο του 1909 σε ηλικία 30 ετών, εκλέχτηκε επικεφαλής της πολιτικής επιτροπής άμυνας του χωριού του για την διεκδίκηση της καλλιεργήσιμης γης, που είχαν κατασχέσει οι γαιοκτήμονες από τους φτωχούς και εκμεταλλεύθηκε τις αρμοδιότητές του για ν’ αρχίσει να συγκροτεί έναν μικρό δικό του στρατό, ο οποίος την άνοιξη του 1911 ξεπέρασε τους 1.000 ένοπλους: «στις 29 Μαρτίου 1911 ο Εμιλιάνο Ζαπάτα και οι άντρες του εισέβαλαν στον περίβολο της Τσιναμένα, πήραν στην κατοχή τους 40 τουφέκια Σάβατζ και όλα τα πυρομοχικά και τα άλογα... Μέσα σε λίγες βδομάδες ο στρατός του Ζαπάτα διέθετε περισσότερους από 1.000 άνδρες» περιγράφει ο Αντόλφο Τζίλι.
Εν τω μεταξύ τον Νοέμβριο του 1910 είχε ήδη ξεσπάσει μεγάλη αγροτική εξέγερση, σε υποστήριξη του πολιτικού αντιπάλου του Πορφύριου Δίαζ, Μαδέρο (Francisco I. Madero), στην διάρκεια της οποίας οι εξαθλιωμένοι χωρικοί πήραν τα όπλα, πυρπόλησαν «χασιέδας» και κατέστρεψαν το σιδηροδρομικό δίκτυο. Ο Ζαπάτα προσχώρησε στις ένοπλες ομάδες των εξεγερμένων, και τον Μάϊο του 1911 μαζί με τους Πάντσο Βίγια (Pancho Villa) και Πασκουάλ Ορότσκο (Pascual Orozco) βοήθησε τον Μαδέρο να νικήσει τον Δίαζ στην μάχη της Ciudad Juarez. Kαθώς όμως ο Μαδέρο, παρ’ όλο που είχε μπει θριαμβευτής στην πόλη του Μεξικού, συμβιβάστηκε τελικά με τους πλουτοκράτες και τους Αμερικανούς και ουσιαστικά εγκατέλειψε το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμά του το καλοκαίρι του 1911 αρνούμενος να διατάξει αναδιανομή της γης, ο Εμιλιάνο Ζαπάτα προχώρησε με την βοήθεια του αναρχικού, θαυμαστή του Κροπότκιν δασκάλου Σάντσεζ (Otilio Montano Sanchez, στρατηγού αργότερα στον στρατό του Ζαπάτα, που εκτελέστηκε στις 17 Μαϊου 1917) σε κατάρτιση δικού του επαναστατικού αγροτικού προγράμματος (του «προγράμματος Ayala», «Plan de Ayala»), το οποίο προέβλεπε δήμευση και μοίρασμα στους ακτήμονες του ενός τρίτου των γαιών των φεουδαρχών hacendados, δήμευση όλης της γης των ξένων και των αντιστεκόμενων στην επανάσταση (όσοι hacendados αρνούνταν να παραδώσουν προς αναδιανομή το ένα τρίτο των γαιών τους, θα την έχαναν όλη!), επιστροφή στους μικροϊδιοκτήτες όλων των κατασχεμένων λόγω χρεών περιουσιών τους και παροχή συντάξεων στις χήρες και τα ορφανά όλων των πεσόντων στην επανάσταση.
Πριν προχωρήσει στην κατάρτιση του «προγράμματος Ayala», ο Ζαπάτα είχε έλθει σε επαφή με τις ανθούσες εκείνη την εποχή ιδέες του Αναρχισμού, στον οποίο ήδη ανήκαν ιδεολογικά πολλοί σύντροφοί του, όπως λ.χ. ο Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν (Ricardo Flores Magon), ο Σάντσεζ κ.ά. Στις 27 Νοεμβρίου 1911 κατήγγειλε δημόσια τον Μαδέρο ως απρόθυμο να πραγματοποιήσει τις υποσχέσεις του κοινωνικού προγράμματός του και δημοσίευσε την «ζαπατίστικη» διακήρυξη για την κοινωνική αλλαγή με το σύνθημα που εισήγαγε ο Μαγκόν: «Tierra y Libertad» («Γη και Ελευθερία»). Για την εφαρμογή του προγράμματός του, ο Ζαπάτα ηγήθηκε εκατοντάδων ανταρτών, απελευθερώνοντας και μοιράζοντας καλλιεργήσιμα εδάφη και σύντομα αναγορεύθηκε στρατηγός της επαναστατικής στρατιάς της περιοχής Μορέλος, που πήρε το όνομα «Απελευθερωτικός Στρατός του Νότου» («Ejercito Libertador del Sur»). Μάταια ο Μαδέρο έστελνε ξανά και ξανά διάφορους στρατηγούς τους για να πείσουν τον Ζαπάτα να παραδώσει τα όπλα και να διαλύσει τον στρατό του, παίρνοντας την στερεότυπη απάντηση «εάν δεν βρίσκουμε τώρα το δίκιο μας που είμαστε οπλισμένοι, θα το βρούμε όταν είμαστε άοπλοι;».
Το χλιαρό πολιτικό κίνημα του Μαδέρο τερματίστηκε άδοξα τον Φεβρουάριο του 1913, όταν ο ίδιος ανατράπηκε από τον οπαδό του Δίαζ («porfirista») στρατηγό Βικτοριάνο Χουέρτα (Victoriano Huerta) και εκτελέστηκε, ωστόσο ο Ζαπάτα συνέχισε τον αγώνα αφού πρώτα φρόντισε να ενώσει τις δυνάμεις του τού Νότου με εκείνες του Βορρά υπό τον Βίγια, που αρχικά είχε εναντιωθεί στο «πρόγραμμα Ayala». Οι δύο επαναστάτες, που ίδρυσαν την «Αγροτική Τράπεζα Δανεισμού» και οργάνωσαν τους πρώτους αγροτικούς συνεταιρισμούς του Μεξικού, αγωνίστηκαν μαζί ενάντια στις κυβερνητικές δυνάμεις από το 1914 μέχρι το 1919, όμως ο αγώνας τους ήταν άνισος. Παρά την ογκώδη υπεροπλία των κυβερνητικών δυνάμεων, το αγροτικό επαναστατικό κίνημα στον Νότο κατόρθωσε ωστόσο να εφαρμόσει σε μεγάλο τμήμα του το επαναστατικό πρόγραμμα ως «Κομμούνα της Μορέλος», έχοντας κοινωνικοποιήσει τα 24 εργοστάσια της ζάχαρης, έχοντας συγκροτήσει λαϊκές πολιτοφυλακές και έχοντας καθιερώσει κολεκτιβισμό στην καλλιέργεια της γης από τους χωρικούς. Σε όλη την εξεγερμένη επικράτεια χιλιάδες απλοί, αμόρφωτοι άνθρωποι όλων των ηλικιών και των δύο φύλων ύψωναν μία εντυπωσιακή αλληλεγγύη και όταν κάποτε έπεφταν στα χέρια των κυβερνητικών βάδιζαν ήρεμοι προς την κρεμάλα σιγοσφυρίζοντας τον γνωστό σκοπό «Λα Κουκαράτσα» («La Cucaracha»), που είχε γίνει ο ύμνος των ανταρτών.
Οι πολεμιστές του Ζαπάτα εργάζονταν στα χωράφια με τα τουφέκια στους ώμους, οπλίζονταν χτυπώντας κυβερνητικά στρατεύματα σε ενέδρες και διεξήγαγαν συστηματικό ανταρτοπόλεμο. Στο βιβλίο του «Επαναστατημένο Μεξικό», ο Τζων Ρηντ έχει καταγράψει την ελπίδα ενός «Ζαπατίστα» αξιωματικού σε ένα καλύτερο μέλλον: «όταν κερδίσουμε την Επανάσταση θα εγκαθιδρύσουμε μια κυβέρνηση για ανθρώπους, όχι για τους πλούσιους. Προχωρούμε επάνω σε γη ανθρώπων, που ανήκε πριν στους πλούσιους, τώρα όμως ανήκει σε εμένα και τους συντρόφους». Οι ελπίδες των μαχητών του Βίγια και του Ζαπάτα, ενός μεικτού λαϊκού στρατού από αγράμματους χωρικούς, αριστερούς διανοούμενους και βετεράνους της επανάστασης, δεν πραγματοποιήθηκαν. Στην διάρκεια της συντονισμένης αλλά από ένα σημείο και ύστερα απελπισμένης επαναστατικής δράσης τους, οι Ζαπάτα και Βίγια κατόρθωσαν ακόμα και να καταλάβουν προσωρινά 3 φορές την πόλη του Μεξικού (όπου οι αγράμματοι χωρικοί αντάρτες δεν προέβησαν σε ούτε μία κλοπή, θανάτωση ανθρώπου ή βιασμό), όμως το 1917 οι κυβερνητικοί, που υποστηρίζονταν από τους αμερικανούς, κατατρόπωσαν τον στρατό του Πάντσο Βίγια.
Ο μεγάλος εκείνος επαναστάτης, ο «τίγρης του Νότου» («El Tigre del Sur»), όπως τον αποκαλούσε ο λαός, που δήλωνε ότι «είναι καλύτερα να πεθαίνει κανείς όρθιος, παρά να ζει γονατιστός» («es mejor morir a pie que vivir arrodillado»), προστάτης ήρωας για τους αυτόχθονες χωρικούς και «μηδενιστής» και «αρχιλήσταρχος» για τους γαιοκτήμονες και την κυβέρνηση που τον είχε επικηρύξει ελπίζοντας μάταια στην προδοσία από δυσαρεστημένους αντάρτες του, δολοφονήθηκε τελικά με καταιγισμό πυρών από τις κυβερνητικές δυνάμεις στις 10 Απριλίου 1919 στην χασιέδα de San Juan της Τσιναμέκα (Chinameca) του Μορέλος, μετά από ενέδρα που του στήθηκε από τον στρατηγό Πάμπλο Γκονζάλες (Pablo Gonzalez, που είχε καταστρέψει παλαιότερα ολόκληρα χωριά και είχε κρεμάσει εκατοντάδες χωρικούς). Για να παρασύρει τον Ζαπάτα στην ενέδρα, ο Γκονζάλες είχε προσποιηθεί πως ενδιαφερόταν να προσχωρήσει στους «Ζαπατίστας», για να γίνει μάλιστα περισσότερο πιστευτός, ο πρόεδρος Venustiano Carranza του είχε επιτρέψει επίθεση σε κυβερνητικό απόσπασμα, κατά την οποία είχαν χάσει την ζωή τους 57 στρατιώτες.
Λίγο μετά την εξόντωση του ηγέτη του, ο «Απελευθερωτικός Στρατός» διαλύθηκε, ενώ όμοιο τέλος με τον Ζαπάτα είχε και ο συναγωνιστής του Βίγια, που δολοφονήθηκε και αυτός το 1923. Για τον Ζαπάτα γράφτηκαν πολλές ιστορίες και τραγούδια, πολλά ακόμα και από την εποχή που ακόμα ζούσε, ενώ μέχρι και σήμερα ο τάφος του αποτελεί σημείο προσκυνήματος για τους ιθαγενείς του Νότιου Μεξικού, ο ίδιος λατρεύεται από αρκετούς ως ενσάρκωση του υπερασπιστή του λαού Θεού Βοτάν των αρχαίων Μάγιας (ως Votan Zapata) και στο όνομά του (ως «Ζαπατίστικος Στρατός για την Εθνική Απελευθέρωση», «Ejercito Zapatista de Liberacion Nacional» ή EZLN ή «Ζαπατίστας») έχει συγκροτηθεί από το 1994 το επαναστατικό κίνημα των αυτοχθόνων Ινδιάνων στην περιοχή Τσιάπας (Chiapas).
Βιβλιογραφία: Womack John, «Zapata and the Mexican Revolution», Νέα Υόρκη, 1970 Πουλ Ντέηβ - Νιούελ Πήτερ, «Ο Ζαπάτα, ο Μαγκόν και η Μεξικανική Επανάσταση», Αθήνα, 1997 Τζίλι Αντόλφο, «Η Μεξικάνικη Επανάσταση 1910 - 1920», Αθήνα, 2006
Copyright 2007, Bλάσης Γ. Ρασσιάς.
Γεννήθηκε μιγάς από καταγωγή (mestizo) και παιδί πολυτέκνων (το 9ο από τα 10 παιδιά των Gabriel Zapata και Cleofas Salazar) στο χωριό Σαν Μιγκέλ Ανενκουϊλκο (Anenecuilco) της μεξικανικής πολιτείας Μορέλος. Σε ηλικία 16 ετών έμεινε ορφανός από τον μικροϊδιοκτήτη γης πατέρα του και αφιερώθηκε στην στήριξη όλης της οικογένειάς του, εργαζόμενος ως δαμαστής αλόγων. Παρ’ όλο που δεν απέκτησε μόρφωση, είχε πηγαία όσο και έντονα ανεπτυγμένο το αίσθημα του δικαίου και βαθιά πολιτική συνείδηση και πολύ γρήγορα έγινε ιδιαίτερα αγαπητός στον απλό λαό για τον ακέραιο χαρακτήρα του.
Το 1897 σε ηλικία μόλις 18 ετών, συνελήφθη για πρώτη φορά, όταν πήρε το μέρος των φτωχών χωρικών του Μορέλος, που αντιδρούσαν στην κατάποση των μικροϊδιοκτησιών τους από τις μεγάλες «χασιέδας». Το κοινωνικό σύστημα της εποχής εκείνης ήταν πρωτόγονα καπιταλιστικό ημι-φεουδαρχικό, οργανωμένο γύρω από τις μεγάλες ιδιοκτησίες γης (τις «χασιέδας», «haciendas», που αποτελούσαν το 85% της γης και ανήκαν στο μόλις 2% του πληθυσμού), οι οποίες έκαναν σχεδόν αδύνατη την επιβίωση των ανεξάρτητων κοινοτήτων των αυτοχθόνων ινδιάνων ή των μιγάδων, οι περισσότεροι των οποίων είχαν πέσει σε καθεστώς δουλείας («peonaje») στις «χασιέδας», λόγω χρεών.
Το φθινόπωρο του 1909 σε ηλικία 30 ετών, εκλέχτηκε επικεφαλής της πολιτικής επιτροπής άμυνας του χωριού του για την διεκδίκηση της καλλιεργήσιμης γης, που είχαν κατασχέσει οι γαιοκτήμονες από τους φτωχούς και εκμεταλλεύθηκε τις αρμοδιότητές του για ν’ αρχίσει να συγκροτεί έναν μικρό δικό του στρατό, ο οποίος την άνοιξη του 1911 ξεπέρασε τους 1.000 ένοπλους: «στις 29 Μαρτίου 1911 ο Εμιλιάνο Ζαπάτα και οι άντρες του εισέβαλαν στον περίβολο της Τσιναμένα, πήραν στην κατοχή τους 40 τουφέκια Σάβατζ και όλα τα πυρομοχικά και τα άλογα... Μέσα σε λίγες βδομάδες ο στρατός του Ζαπάτα διέθετε περισσότερους από 1.000 άνδρες» περιγράφει ο Αντόλφο Τζίλι.
Εν τω μεταξύ τον Νοέμβριο του 1910 είχε ήδη ξεσπάσει μεγάλη αγροτική εξέγερση, σε υποστήριξη του πολιτικού αντιπάλου του Πορφύριου Δίαζ, Μαδέρο (Francisco I. Madero), στην διάρκεια της οποίας οι εξαθλιωμένοι χωρικοί πήραν τα όπλα, πυρπόλησαν «χασιέδας» και κατέστρεψαν το σιδηροδρομικό δίκτυο. Ο Ζαπάτα προσχώρησε στις ένοπλες ομάδες των εξεγερμένων, και τον Μάϊο του 1911 μαζί με τους Πάντσο Βίγια (Pancho Villa) και Πασκουάλ Ορότσκο (Pascual Orozco) βοήθησε τον Μαδέρο να νικήσει τον Δίαζ στην μάχη της Ciudad Juarez. Kαθώς όμως ο Μαδέρο, παρ’ όλο που είχε μπει θριαμβευτής στην πόλη του Μεξικού, συμβιβάστηκε τελικά με τους πλουτοκράτες και τους Αμερικανούς και ουσιαστικά εγκατέλειψε το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμά του το καλοκαίρι του 1911 αρνούμενος να διατάξει αναδιανομή της γης, ο Εμιλιάνο Ζαπάτα προχώρησε με την βοήθεια του αναρχικού, θαυμαστή του Κροπότκιν δασκάλου Σάντσεζ (Otilio Montano Sanchez, στρατηγού αργότερα στον στρατό του Ζαπάτα, που εκτελέστηκε στις 17 Μαϊου 1917) σε κατάρτιση δικού του επαναστατικού αγροτικού προγράμματος (του «προγράμματος Ayala», «Plan de Ayala»), το οποίο προέβλεπε δήμευση και μοίρασμα στους ακτήμονες του ενός τρίτου των γαιών των φεουδαρχών hacendados, δήμευση όλης της γης των ξένων και των αντιστεκόμενων στην επανάσταση (όσοι hacendados αρνούνταν να παραδώσουν προς αναδιανομή το ένα τρίτο των γαιών τους, θα την έχαναν όλη!), επιστροφή στους μικροϊδιοκτήτες όλων των κατασχεμένων λόγω χρεών περιουσιών τους και παροχή συντάξεων στις χήρες και τα ορφανά όλων των πεσόντων στην επανάσταση.
Πριν προχωρήσει στην κατάρτιση του «προγράμματος Ayala», ο Ζαπάτα είχε έλθει σε επαφή με τις ανθούσες εκείνη την εποχή ιδέες του Αναρχισμού, στον οποίο ήδη ανήκαν ιδεολογικά πολλοί σύντροφοί του, όπως λ.χ. ο Ρικάρντο Φλόρες Μαγκόν (Ricardo Flores Magon), ο Σάντσεζ κ.ά. Στις 27 Νοεμβρίου 1911 κατήγγειλε δημόσια τον Μαδέρο ως απρόθυμο να πραγματοποιήσει τις υποσχέσεις του κοινωνικού προγράμματός του και δημοσίευσε την «ζαπατίστικη» διακήρυξη για την κοινωνική αλλαγή με το σύνθημα που εισήγαγε ο Μαγκόν: «Tierra y Libertad» («Γη και Ελευθερία»). Για την εφαρμογή του προγράμματός του, ο Ζαπάτα ηγήθηκε εκατοντάδων ανταρτών, απελευθερώνοντας και μοιράζοντας καλλιεργήσιμα εδάφη και σύντομα αναγορεύθηκε στρατηγός της επαναστατικής στρατιάς της περιοχής Μορέλος, που πήρε το όνομα «Απελευθερωτικός Στρατός του Νότου» («Ejercito Libertador del Sur»). Μάταια ο Μαδέρο έστελνε ξανά και ξανά διάφορους στρατηγούς τους για να πείσουν τον Ζαπάτα να παραδώσει τα όπλα και να διαλύσει τον στρατό του, παίρνοντας την στερεότυπη απάντηση «εάν δεν βρίσκουμε τώρα το δίκιο μας που είμαστε οπλισμένοι, θα το βρούμε όταν είμαστε άοπλοι;».
Το χλιαρό πολιτικό κίνημα του Μαδέρο τερματίστηκε άδοξα τον Φεβρουάριο του 1913, όταν ο ίδιος ανατράπηκε από τον οπαδό του Δίαζ («porfirista») στρατηγό Βικτοριάνο Χουέρτα (Victoriano Huerta) και εκτελέστηκε, ωστόσο ο Ζαπάτα συνέχισε τον αγώνα αφού πρώτα φρόντισε να ενώσει τις δυνάμεις του τού Νότου με εκείνες του Βορρά υπό τον Βίγια, που αρχικά είχε εναντιωθεί στο «πρόγραμμα Ayala». Οι δύο επαναστάτες, που ίδρυσαν την «Αγροτική Τράπεζα Δανεισμού» και οργάνωσαν τους πρώτους αγροτικούς συνεταιρισμούς του Μεξικού, αγωνίστηκαν μαζί ενάντια στις κυβερνητικές δυνάμεις από το 1914 μέχρι το 1919, όμως ο αγώνας τους ήταν άνισος. Παρά την ογκώδη υπεροπλία των κυβερνητικών δυνάμεων, το αγροτικό επαναστατικό κίνημα στον Νότο κατόρθωσε ωστόσο να εφαρμόσει σε μεγάλο τμήμα του το επαναστατικό πρόγραμμα ως «Κομμούνα της Μορέλος», έχοντας κοινωνικοποιήσει τα 24 εργοστάσια της ζάχαρης, έχοντας συγκροτήσει λαϊκές πολιτοφυλακές και έχοντας καθιερώσει κολεκτιβισμό στην καλλιέργεια της γης από τους χωρικούς. Σε όλη την εξεγερμένη επικράτεια χιλιάδες απλοί, αμόρφωτοι άνθρωποι όλων των ηλικιών και των δύο φύλων ύψωναν μία εντυπωσιακή αλληλεγγύη και όταν κάποτε έπεφταν στα χέρια των κυβερνητικών βάδιζαν ήρεμοι προς την κρεμάλα σιγοσφυρίζοντας τον γνωστό σκοπό «Λα Κουκαράτσα» («La Cucaracha»), που είχε γίνει ο ύμνος των ανταρτών.
Οι πολεμιστές του Ζαπάτα εργάζονταν στα χωράφια με τα τουφέκια στους ώμους, οπλίζονταν χτυπώντας κυβερνητικά στρατεύματα σε ενέδρες και διεξήγαγαν συστηματικό ανταρτοπόλεμο. Στο βιβλίο του «Επαναστατημένο Μεξικό», ο Τζων Ρηντ έχει καταγράψει την ελπίδα ενός «Ζαπατίστα» αξιωματικού σε ένα καλύτερο μέλλον: «όταν κερδίσουμε την Επανάσταση θα εγκαθιδρύσουμε μια κυβέρνηση για ανθρώπους, όχι για τους πλούσιους. Προχωρούμε επάνω σε γη ανθρώπων, που ανήκε πριν στους πλούσιους, τώρα όμως ανήκει σε εμένα και τους συντρόφους». Οι ελπίδες των μαχητών του Βίγια και του Ζαπάτα, ενός μεικτού λαϊκού στρατού από αγράμματους χωρικούς, αριστερούς διανοούμενους και βετεράνους της επανάστασης, δεν πραγματοποιήθηκαν. Στην διάρκεια της συντονισμένης αλλά από ένα σημείο και ύστερα απελπισμένης επαναστατικής δράσης τους, οι Ζαπάτα και Βίγια κατόρθωσαν ακόμα και να καταλάβουν προσωρινά 3 φορές την πόλη του Μεξικού (όπου οι αγράμματοι χωρικοί αντάρτες δεν προέβησαν σε ούτε μία κλοπή, θανάτωση ανθρώπου ή βιασμό), όμως το 1917 οι κυβερνητικοί, που υποστηρίζονταν από τους αμερικανούς, κατατρόπωσαν τον στρατό του Πάντσο Βίγια.
Ο μεγάλος εκείνος επαναστάτης, ο «τίγρης του Νότου» («El Tigre del Sur»), όπως τον αποκαλούσε ο λαός, που δήλωνε ότι «είναι καλύτερα να πεθαίνει κανείς όρθιος, παρά να ζει γονατιστός» («es mejor morir a pie que vivir arrodillado»), προστάτης ήρωας για τους αυτόχθονες χωρικούς και «μηδενιστής» και «αρχιλήσταρχος» για τους γαιοκτήμονες και την κυβέρνηση που τον είχε επικηρύξει ελπίζοντας μάταια στην προδοσία από δυσαρεστημένους αντάρτες του, δολοφονήθηκε τελικά με καταιγισμό πυρών από τις κυβερνητικές δυνάμεις στις 10 Απριλίου 1919 στην χασιέδα de San Juan της Τσιναμέκα (Chinameca) του Μορέλος, μετά από ενέδρα που του στήθηκε από τον στρατηγό Πάμπλο Γκονζάλες (Pablo Gonzalez, που είχε καταστρέψει παλαιότερα ολόκληρα χωριά και είχε κρεμάσει εκατοντάδες χωρικούς). Για να παρασύρει τον Ζαπάτα στην ενέδρα, ο Γκονζάλες είχε προσποιηθεί πως ενδιαφερόταν να προσχωρήσει στους «Ζαπατίστας», για να γίνει μάλιστα περισσότερο πιστευτός, ο πρόεδρος Venustiano Carranza του είχε επιτρέψει επίθεση σε κυβερνητικό απόσπασμα, κατά την οποία είχαν χάσει την ζωή τους 57 στρατιώτες.
Λίγο μετά την εξόντωση του ηγέτη του, ο «Απελευθερωτικός Στρατός» διαλύθηκε, ενώ όμοιο τέλος με τον Ζαπάτα είχε και ο συναγωνιστής του Βίγια, που δολοφονήθηκε και αυτός το 1923. Για τον Ζαπάτα γράφτηκαν πολλές ιστορίες και τραγούδια, πολλά ακόμα και από την εποχή που ακόμα ζούσε, ενώ μέχρι και σήμερα ο τάφος του αποτελεί σημείο προσκυνήματος για τους ιθαγενείς του Νότιου Μεξικού, ο ίδιος λατρεύεται από αρκετούς ως ενσάρκωση του υπερασπιστή του λαού Θεού Βοτάν των αρχαίων Μάγιας (ως Votan Zapata) και στο όνομά του (ως «Ζαπατίστικος Στρατός για την Εθνική Απελευθέρωση», «Ejercito Zapatista de Liberacion Nacional» ή EZLN ή «Ζαπατίστας») έχει συγκροτηθεί από το 1994 το επαναστατικό κίνημα των αυτοχθόνων Ινδιάνων στην περιοχή Τσιάπας (Chiapas).
Βιβλιογραφία: Womack John, «Zapata and the Mexican Revolution», Νέα Υόρκη, 1970 Πουλ Ντέηβ - Νιούελ Πήτερ, «Ο Ζαπάτα, ο Μαγκόν και η Μεξικανική Επανάσταση», Αθήνα, 1997 Τζίλι Αντόλφο, «Η Μεξικάνικη Επανάσταση 1910 - 1920», Αθήνα, 2006
Copyright 2007, Bλάσης Γ. Ρασσιάς.
Φεστιβάλ Οργής και Αξιοπρέπειας...
«Εξεγερμένη Ελλάδα, δέξου τον σεβασμό μας…»
2 Γενάρη 2009, Σαν Κριστόμπαλ, Τσιάπας, Μεξικό. Με ένα μήνυμα αλληλεγγύης στην εξεγερμένη Ελλάδα, που το διάβασε στα ελληνικά, ξεκίνησε την ομιλία του ο Subcomadante Marcos, την πρώτη μέρα του Φεστιβάλ της Οργής της Αξιοπρέπειας στο Σαν Κριστόμπαλ δε λας Κάσας.
«Συντρόφισσα, σύντροφε. Εξεγερμένη Ελλάδα. Εμείς οι ζαπατίστας, οι πιο μικροί, από αυτή την γωνιά του κόσμου σε χαιρετάμε. Δέξου τον σεβασμό μας και τον θαυμασμό μας γι’ αυτό που κάνεις και σκέφτεσαι. Από μακριά μαθαίνουμε από σένα. Σε ευχαριστούμε».
Μέσα σε χειροκροτήματα και συνθήματα «Grecia vive, la lucha sigue» οι μικρές συντρόφισσες ζαπατίστας, Τονίτα και Λουπίτα, παρέδωσαν, εκ μέρους της Κομαντάντσιας του EZLN στους έλληνες και τις ελληνίδες που συμμετείχαν στο Φεστιβάλ της Οργής της Αξιοπρέπειας, έναν πίνακα που συμβολίζει τον αγώνα για την αυτονομία τους ριζωμένο στην γη που ανέκτησαν το 1994, δώρο για την εξεγερμένη νεολαία της Ελλάδας.
Η εξέγερση της οργής στην Ελλάδα, καθ’ όλη την διάρκεια του Φεστιβάλ, ήταν στο κέντρο της συζήτησης και στις καρδιές όλων.
Το Φεστιβάλ άνοιξε με τα λόγια του ανώνυμου Μανιφέστου των Εξεγερμένων νέων της Ελλάδας: «Ως εδώ! Ιστορία Ερχόμαστε! Κοίτα ψηλά στον ουρανό!»
Από το ανακοινωθέν της παράνομης Ιθαγενικής Επαναστατικής Επιτροπής - Γενικής Διοίκησης του Ζαπατιστικού Εθνικοαπελευθερωτικού Στρατού (EZLN):
Εκεί ψηλά, οι από πάνω, κηρύττουν για τους κάτω, την υποταγή, την ήττα κηρύττουν, την παράδοση και την παραίτηση.
Εδώ κάτω μένουμε χωρίς τίποτα. Μόνο οργή. Αξιοπρέπεια μονάχα. Ο κανένας είμαστε.
Μόνοι είμαστε. Μόνοι με την αξιοπρέπεια και την οργή μας.
Οργή και αξιοπρέπεια οι γέφυρές μας, οργή και αξιοπρέπεια τα λόγια μας.
Ας ακούσουμε ο ένας τον άλλον λοιπόν. Ας γνωριστούμε τότε.
Να θεριέψει η οργή μας και ελπίδα να γίνει.
Ρίζα να γίνει ξανά η αξιοπρέπεια και νέο κόσμο να γεννήσει.
Αν ο κόσμος δεν έχει τόπο για μας, τότε άλλο κόσμο να φτιάξουμε.
Δίχως άλλα εργαλεία, μονάχα την οργή μας, δίχως άλλο υλικό απ’ την αξιοπρέπειά μας.
Στα μέλη της Έκτης Διακήρυξης και της Άλλης Καμπάνιας
Στα μέλη της Έκτης Διεθνούς, στο λαό του Μεξικού, στους λαούς του κόσμου
Συντρόφισσες και σύντροφοι, αδελφοί και αδελφές:
Εδώ είναι ξανά ο λόγος μας
Αυτό βλέπουμε, αυτό κοιτάζουμε
Αυτό φτάνει στα αυτιά μας, στη μελαχρινή καρδιά μας φτάνει.
Εκεί ψηλά, οι από πάνω, δοκιμάζουν να επαναλάβουν την ιστορία τους.
Θέλουν πάλι να μας επιβάλουν το δικό τους ημερολόγιο, ημερολόγιο θανάτου, τη δική τους γεωγραφία, γεωγραφία καταστροφής.
Όταν δεν μας ξεριζώνουν από τις ρίζες μας, τις καταστρέφουν.
Τη δουλειά μας κλέβουν, τη δύναμή μας.
Τους κόσμους μας, τη γη, τα νερά και τους θησαυρούς της, χωρίς ανθρώπους, χωρίς ζωή αφήνουν. Οι πόλεις μάς καταδιώκουν και μας εκτοπίζουν. Ο κάμπος πεθαίνει και μας πεθαίνει. Και το ψέμα μετατρέπεται σε κυβερνήσεις και οι στερήσεις όπλο γίνονται για τους στρατούς και τις αστυνομίες τους. Στον κόσμο είμαστε παράνομοι, χωρίς χαρτιά, ανεπιθύμητοι είμαστε. Καταδιωγμένοι.
Γυναίκες, άντρες, παιδιά και γέροι πεθαίνουν στο θάνατο και στη ζωή πεθαίνουν. Εκεί ψηλά, οι από πάνω, κηρύττουν για τους κάτω, την υποταγή, την ήττα κηρύττουν, την παράδοση και την παραίτηση. Εδώ κάτω μένουμε χωρίς τίποτα.
Μόνο οργή. Αξιοπρέπεια μονάχα. Δεν υπάρχει αυτί για τον πόνο μας, πέρα από το αυτί όσων είναι σαν κι εμάς. Ο κανένας είμαστε. Μόνοι είμαστε. Μόνοι με την αξιοπρέπεια και την οργή μας. Οργή και αξιοπρέπεια οι γέφυρές μας, οργή και αξιοπρέπεια τα λόγια μας. Ας ακούσουμε ο ένας τον άλλον λοιπόν. Ας γνωριστούμε τότε. Να θεριέψει η οργή μας και ελπίδα να γίνει. Ρίζα να γίνει ξανά η αξιοπρέπεια και νέο κόσμο να γεννήσει.
Είδαμε και ακούσαμε. Μικρή είναι η φωνή μας για να γίνει ηχώ αυτός ο λόγος, μικρή και η ματιά μας για τόση και τόσο αξιοπρεπή οργή. Να ειδωθούμε, να κοιταχτούμε, να ακουστούμε: Αυτό μας λείπει. Αλλιώτικοι είμαστε, αλλιώτικες. Το άλλο είμαστε. Αν ο κόσμος δεν έχει τόπο για μας, τότε άλλο κόσμο να φτιάξουμε.
Δίχως άλλα εργαλεία, μονάχα την οργή μας, δίχως άλλο υλικό απ’ την αξιοπρέπειά μας.
Να συναντηθούμε μας λείπει, να γνωριστούμε μας λείπει.
Λείπει ό,τι λείπει…
Από τα βουνά του Νοτιοανατολικού Μεξικού.
Για την Παράνομη Επαναστατική Ιθαγενική Επιτροπή - Γενική Διοίκηση του EZLN
Εξεγερμένος Υποδιοικητής Μάρκος
Στα 63 χρόνια από την επίθεση στο Λιτόχωρο...
Η πρώτη ένοπλη απάντηση στην τρομοκρατία.
Κλείνουν φέτος 63 χρόνια από την έναρξη του ένοπλου αγώνα του λαού μας, που διεξήγαγε ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ) ενάντια στο αντιδραστικό καθεστώς, το οποίο προσπαθούσε να επιβάλλει η αστική τάξη της Ελλάδας, σε συμμαχία με τους Αγγλους και στη συνέχεια Αμερικανούς ιμπεριαλιστές στη χώρα μας, μετά την απελευθέρωσή της από τη γερμανική κατοχή στα 1944. Η επιβολή της εξουσίας του κεφαλαίου στην Ελλάδα δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Αλλωστε αμέσως μετά την απελευθέρωση δεν υπήρχε συγκροτημένο αστικό κράτος, παρά την ύπαρξη κυβέρνησης, ακόμη και ένοπλων μηχανισμών του καθεστώτος που υπηρέτησε τους Γερμανούς καταχτητές και το τμήμα της άρχουσας τάξης που συνεργάστηκε μαζί τους και που αντικειμενικά ήταν στην υπηρεσία συνολικά της άρχουσας τάξης, όπως και μικρών ενόπλων ομάδων εκείνου του τμήματος της άρχουσας τάξης που στον πόλεμο ήταν με τη μεριά των Αγγλων. Το πιο ουσιαστικό ζήτημα όμως για τις μεταπολεμικές εξελίξεις στην Ελλάδα ήταν το γεγονός ότι η εργατική τάξη με τις άλλες λαϊκές δυνάμεις, που διεξήγαγαν τον απελευθερωτικό αγώνα, συσπειρωμένες στο ΕΑΜ με επικεφαλής το ΚΚΕ, είχαν ένα καλά οργανωμένο και έμπειρο από τον λαϊκοαπελευθερωτικό πόλεμο λαϊκό στρατό, τον ΕΛΑΣ. Και με δεδομένη την εμπειρία από τη λαϊκή οργάνωση (αυτοδιοίκηση, λαϊκά δικαστήρια κλπ) στις απελευθερωμένες περιοχές. Υπήρχαν δηλαδή όλες οι προϋποθέσεις στα 1944 για την εγκαθίδρυση λαϊκής εξουσίας.
Αλλωστε το ζήτημα της εξουσίας απασχολούσε την αστική τάξη της Ελλάδας και τα κόμματά της, και στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, όπως απασχολούσε επίσης και την εργατική τάξη και τους συμμάχους της.
Το γεγονός επίσης ότι στον απελευθερωτικό πόλεμο ηγήθηκε η εργατική τάξη με τους συμμάχους της, έβαζε τη σφραγίδα και στη μεταπελευθερωτική πορεία της Ελλάδας. Επομένως, δεν ήταν εύκολη υπόθεση για την άρχουσα τάξη η επιβολή της δικής της εξουσίας. Η πρώτη ένοπλη απόπειρα να χτυπηθεί το λαϊκό κίνημα, προκειμένου να δημιουργηθούν συνθήκες οργάνωσης της αστικής εξουσίας, ήταν το Δεκέμβρη του 1944, που κατέληξε στη Συμφωνία της Βάρκιζας. Συμφωνία, η οποία ήταν για το λαϊκό κίνημα ένας απαράδεκτος, χωρίς αρχές, από την άποψη της ταξικής πάλης, συμβιβασμός, που δεν απηχούσε το συσχετισμό των δυνάμεων και ουσιαστικά αφόπλιζε το λαό, με πιο χαρακτηριστικό του στοιχείο την παράδοση στο ασταθές ακόμη αστικό καθεστώς των όπλων από τον ΕΛΑΣ.
Ετσι, μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αρχίζει ένας αγώνας εξόντωσης του λαϊκοεπαναστατικού κινήματος, με πρώτο και βασικό στόχο το ΚΚΕ, αλλά και το ΕΑΜ. Επιδίωξη του καθεστώτος, προκειμένου να θεμελιωθεί, ήταν το τσάκισμά τους και η αποκοπή κάθε σχέσης της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών δυνάμεων με το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Ο συσχετισμός δυνάμεων βεβαίως είχε αλλάξει, αλλά δεν είχε ανατραπεί ολοκληρωτικά σε βάρος των λαϊκών δυνάμεων. Και εδώ μπήκαν τα μεγάλα μέσα, κρατικά και παρακρατικά, με τους μηχανισμούς καταστολής και τα όπλα, αφού, όπως είπαμε παραπάνω, ένοπλα τμήματα που υπηρετούσαν την άρχουσα τάξη υπήρχαν. Στο συσχετισμό συνέβαλε και η παρουσία των Αγγλων ιμπεριαλιστών με στρατό.
Οι συνθήκες που διαμορφώνονταν για τους κομμουνιστές και τους άλλους αγωνιστές ήταν αφόρητες. Και επειδή ο λαός σε τέτοιες συνθήκες έχει δύο επιλογές όταν τσακίζεται με τα όπλα, ή την υποταγή του ή να πάρει ο ίδιος τα όπλα, στην προκειμένη πήρε ξανά τα όπλα.
Επέτειος ίδρυσης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας είναι η 28η Οκτώβρη 1946, με τη δημιουργία του Γενικού του Αρχηγείου. Αλλά η ένοπλη πάλη ξεκίνησε τη νύχτα της 30ής προς ξημερώματα της 31ης Μάρτη του 1946 στο Λιτόχωρο, όπου τριάντα τρεις καταδιωκόμενοι αγωνιστές, οπλισμένοι, χτυπούν το σταθμό Χωροφυλακής, δηλαδή τον ένοπλο αστικό μηχανισμό που συνεργαζόταν και με παρακρατικές ένοπλες ομάδες και από κοινού δολοφονούσαν αγωνιστές.
Ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, σε άρθρο του στο «Ριζοσπάστη» είχε εξάρει την επίθεση αυτή, είχε υπογραμμίσει τον προειδοποιητικό της χαρακτήρα και είχε τονίσει ότι «θα γεμίσουν τα βουνά Μπαρουτάδες» - αναφερόμενος στον αντάρτη Μπαρούτα, που ήταν επικεφαλής ομάδας καταδιωκόμενων της περιοχής εκείνη την εποχή.
Την επίθεση στο Λιτόχωρο τη θεώρησαν ως έναρξη του ένοπλου αγώνα των δημοκρατικών πολιτών και οι αντιδραστικές δυνάμεις της χώρας. Ετσι, ο αντιστράτηγος Θωμάς Πετζόπουλος χαρακτήρισε την εν λόγω επίθεση «ως την πανηγυρικωτέραν διακήρυξιν του ΚΚΕ, ότι αρχίζει την ένοπλον εξέγερσιν», ενώ ο στρατηγός Θρασύβουλος Τσακαλώτος έγραψε σχετικά:
«Τη νύχτα της 30ής προς την 31ην Μαρτίου του 1946 κάτω από τας σφαίρας των επαναστατών εις το Λιτόχωρον ήρχισεν η μάχη του έθνους».
Μια ιστορική μαρτυρία:
Ο Θανάσης Ανάγνου, μέλος τότε της Επιτροπής Πόλης Κατερίνης του ΚΚΕ και γραμματέας της τοπικής οργάνωσης της ΕΠΟΝ, στο βιβλίο του «Στα κάστρα του αγώνα με το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας», αναφέρει τα εξής:
«Το δολοφονικό όργιο που εξαπόλυσαν μετά τη Βάρκιζα, με προτροπή των Αγγλων καταχτητών, οι εγκάθετες κυβερνήσεις τους, για την εξόντωση του παλλαϊκού απελευθερωτικού κινήματος είχε επεκταθεί, με ιδιαίτερη ένταση και στην περιοχή της Κατερίνης.Ο υποφαινόμενος έχει προσωπικές μαρτυρίες και εμπειρίες από την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή, ως γραμματέας της ΕΠΟΝ της πόλης της Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ.Την αρχή του δολοφονικού οργίου αποτέλεσε η δολοφονία στη Θεσσαλονίκη του Λιτοχωρίτη Βάργκα ή Βράγκα, στελέχους της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, λίγες μέρες μετά την είσοδο του τελευταίου στη Θεσσαλονίκη. Λίγους μήνες μετά, το μοναρχοφασιστικό τάγμα της Εθνοφυλακής, που εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη έκαψε τη νύχτα της 7 προς 8 Μάρτη 1945 το κενοτάφιο των πεσόντων αγωνιστών της Αντίστασης, που είχε στηθεί στην πλατεία της πόλης. Τις επόμενες μέρες απολύουν τους δωσιλόγους εγκληματίες, συνεργάτες των Γερμανών, που τους είχε συλλάβει και παραδώσει ο ΕΛΑΣ. Τους οπλίζουν και τους οργανώνουν σε τρομοκρατική ομάδα. Σπάζουν και πυρπολούν τα γραφεία του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, του ΚΚΕ, του Εργατικού Κέντρου. Επιτίθενται με φασιστική κτηνωδία στη Λέσχη της ΕΠΟΝ και διαλύουν την καλλιτεχνική βραδιά, που ήταν αφιερωμένη στους αποστρατευμένους ΕΛΑΣίτες. Χτυπούν με όπλα τους συγκεντρωμένους, σπάνε τα μουσικά όργανα και μετατρέπουν σε ερείπιο τη Λέσχη. Καταλαμβάνουν τα γραφεία της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ, που ήταν στο χτίριο "Αθανασιάδης" και τα μετατρέπουν σε φυλακή και άντρο βασανιστηρίων εκατοντάδων αγωνιστών, που συλλαμβάνανε.Το καλοκαίρι του 1945 δολοφονείται, έξω από την Κατερίνη, στο "Κεραμίδι", ο καπετάνιος του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πιερρίων, Νικήτας (Συνεφάκης). Ελαφρά τραυματισμένος διαφεύγει τη σύλληψη ο Δήμος Σιδηρόπουλος, διοικητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Κατερίνης, ο δε Χαράλαμπος Μπούσιος, που βρισκόταν μαζί τους, κομματικός υπεύθυνος του Συντάγματος, συλλαμβάνεται και βασανίζεται. Στο ΒΑΤΑΝ, συνοικία της Κατερίνης, γίνεται απόπειρα δολοφονίας του γραμματέα του Επαρχιακού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ, Ν. Θεοδωρίδη (Πάρις), τον οποίο τραυματίζουν σοβαρά στο στήθος. Αποτυχαίνει επίσης η απόπειρα δολοφονίας του υποφαινόμενου στη συνοικία του Σταθμού. Συλλαμβάνεται ο Μητρουλιός Γιάννης, μέλος του Νομαρχιακού Συμβουλίου ΕΠΟΝ Βέροιας - Κατερίνης και από τα βασανιστήρια μετατρέπεται σε ζωντανό πτώμα. Τραγικό τέλος βρίσκει ο Γιώργος Δάμπασης, από τα βασανιστήρια που υπέστη στη Μυτιλήνη, ως γραμματέας περιοχής της ΕΠΟΝ. Να σημειωθεί, πως ο Γιώργος ήταν το δεύτερο θύμα της οικογένειας Δάμπαση. Τον αδερφό του, Δημήτρη, τον σκότωσαν οι Γερμανοί στου "Π. Μελά" της Θεσσαλονίκης. Τις διώξεις και τα βασανιστήρια δε γλίτωσε ούτε ο πατέρας τους, Β. Δάμπασης, γιατρός και παλιός κομμουνιστής, που είχε συλληφθεί από τους Γερμανούς και κλειστεί στο βαγόνι των μελλοθανάτων, που το συνδέανε οι Γερμανοί στους στρατιωτικούς συρμούς, για επιτόπου εκτελέσεις σε περίπτωση σαμποτάζ. Δε χαρίστηκαν ούτε στον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο, που ήταν στο χιτλερικό στρατόπεδο "Π. Μελά" θεσσαλονίκης.
Αλλωστε το ζήτημα της εξουσίας απασχολούσε την αστική τάξη της Ελλάδας και τα κόμματά της, και στην περίοδο της γερμανικής κατοχής, όπως απασχολούσε επίσης και την εργατική τάξη και τους συμμάχους της.
Το γεγονός επίσης ότι στον απελευθερωτικό πόλεμο ηγήθηκε η εργατική τάξη με τους συμμάχους της, έβαζε τη σφραγίδα και στη μεταπελευθερωτική πορεία της Ελλάδας. Επομένως, δεν ήταν εύκολη υπόθεση για την άρχουσα τάξη η επιβολή της δικής της εξουσίας. Η πρώτη ένοπλη απόπειρα να χτυπηθεί το λαϊκό κίνημα, προκειμένου να δημιουργηθούν συνθήκες οργάνωσης της αστικής εξουσίας, ήταν το Δεκέμβρη του 1944, που κατέληξε στη Συμφωνία της Βάρκιζας. Συμφωνία, η οποία ήταν για το λαϊκό κίνημα ένας απαράδεκτος, χωρίς αρχές, από την άποψη της ταξικής πάλης, συμβιβασμός, που δεν απηχούσε το συσχετισμό των δυνάμεων και ουσιαστικά αφόπλιζε το λαό, με πιο χαρακτηριστικό του στοιχείο την παράδοση στο ασταθές ακόμη αστικό καθεστώς των όπλων από τον ΕΛΑΣ.
Ετσι, μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, αρχίζει ένας αγώνας εξόντωσης του λαϊκοεπαναστατικού κινήματος, με πρώτο και βασικό στόχο το ΚΚΕ, αλλά και το ΕΑΜ. Επιδίωξη του καθεστώτος, προκειμένου να θεμελιωθεί, ήταν το τσάκισμά τους και η αποκοπή κάθε σχέσης της εργατικής τάξης και των άλλων λαϊκών δυνάμεων με το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. Ο συσχετισμός δυνάμεων βεβαίως είχε αλλάξει, αλλά δεν είχε ανατραπεί ολοκληρωτικά σε βάρος των λαϊκών δυνάμεων. Και εδώ μπήκαν τα μεγάλα μέσα, κρατικά και παρακρατικά, με τους μηχανισμούς καταστολής και τα όπλα, αφού, όπως είπαμε παραπάνω, ένοπλα τμήματα που υπηρετούσαν την άρχουσα τάξη υπήρχαν. Στο συσχετισμό συνέβαλε και η παρουσία των Αγγλων ιμπεριαλιστών με στρατό.
Οι συνθήκες που διαμορφώνονταν για τους κομμουνιστές και τους άλλους αγωνιστές ήταν αφόρητες. Και επειδή ο λαός σε τέτοιες συνθήκες έχει δύο επιλογές όταν τσακίζεται με τα όπλα, ή την υποταγή του ή να πάρει ο ίδιος τα όπλα, στην προκειμένη πήρε ξανά τα όπλα.
Επέτειος ίδρυσης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας είναι η 28η Οκτώβρη 1946, με τη δημιουργία του Γενικού του Αρχηγείου. Αλλά η ένοπλη πάλη ξεκίνησε τη νύχτα της 30ής προς ξημερώματα της 31ης Μάρτη του 1946 στο Λιτόχωρο, όπου τριάντα τρεις καταδιωκόμενοι αγωνιστές, οπλισμένοι, χτυπούν το σταθμό Χωροφυλακής, δηλαδή τον ένοπλο αστικό μηχανισμό που συνεργαζόταν και με παρακρατικές ένοπλες ομάδες και από κοινού δολοφονούσαν αγωνιστές.
Ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης, σε άρθρο του στο «Ριζοσπάστη» είχε εξάρει την επίθεση αυτή, είχε υπογραμμίσει τον προειδοποιητικό της χαρακτήρα και είχε τονίσει ότι «θα γεμίσουν τα βουνά Μπαρουτάδες» - αναφερόμενος στον αντάρτη Μπαρούτα, που ήταν επικεφαλής ομάδας καταδιωκόμενων της περιοχής εκείνη την εποχή.
Την επίθεση στο Λιτόχωρο τη θεώρησαν ως έναρξη του ένοπλου αγώνα των δημοκρατικών πολιτών και οι αντιδραστικές δυνάμεις της χώρας. Ετσι, ο αντιστράτηγος Θωμάς Πετζόπουλος χαρακτήρισε την εν λόγω επίθεση «ως την πανηγυρικωτέραν διακήρυξιν του ΚΚΕ, ότι αρχίζει την ένοπλον εξέγερσιν», ενώ ο στρατηγός Θρασύβουλος Τσακαλώτος έγραψε σχετικά:
«Τη νύχτα της 30ής προς την 31ην Μαρτίου του 1946 κάτω από τας σφαίρας των επαναστατών εις το Λιτόχωρον ήρχισεν η μάχη του έθνους».
Μια ιστορική μαρτυρία:
Ο Θανάσης Ανάγνου, μέλος τότε της Επιτροπής Πόλης Κατερίνης του ΚΚΕ και γραμματέας της τοπικής οργάνωσης της ΕΠΟΝ, στο βιβλίο του «Στα κάστρα του αγώνα με το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας», αναφέρει τα εξής:
«Το δολοφονικό όργιο που εξαπόλυσαν μετά τη Βάρκιζα, με προτροπή των Αγγλων καταχτητών, οι εγκάθετες κυβερνήσεις τους, για την εξόντωση του παλλαϊκού απελευθερωτικού κινήματος είχε επεκταθεί, με ιδιαίτερη ένταση και στην περιοχή της Κατερίνης.Ο υποφαινόμενος έχει προσωπικές μαρτυρίες και εμπειρίες από την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή, ως γραμματέας της ΕΠΟΝ της πόλης της Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ.Την αρχή του δολοφονικού οργίου αποτέλεσε η δολοφονία στη Θεσσαλονίκη του Λιτοχωρίτη Βάργκα ή Βράγκα, στελέχους της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ, λίγες μέρες μετά την είσοδο του τελευταίου στη Θεσσαλονίκη. Λίγους μήνες μετά, το μοναρχοφασιστικό τάγμα της Εθνοφυλακής, που εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη έκαψε τη νύχτα της 7 προς 8 Μάρτη 1945 το κενοτάφιο των πεσόντων αγωνιστών της Αντίστασης, που είχε στηθεί στην πλατεία της πόλης. Τις επόμενες μέρες απολύουν τους δωσιλόγους εγκληματίες, συνεργάτες των Γερμανών, που τους είχε συλλάβει και παραδώσει ο ΕΛΑΣ. Τους οπλίζουν και τους οργανώνουν σε τρομοκρατική ομάδα. Σπάζουν και πυρπολούν τα γραφεία του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ, του ΚΚΕ, του Εργατικού Κέντρου. Επιτίθενται με φασιστική κτηνωδία στη Λέσχη της ΕΠΟΝ και διαλύουν την καλλιτεχνική βραδιά, που ήταν αφιερωμένη στους αποστρατευμένους ΕΛΑΣίτες. Χτυπούν με όπλα τους συγκεντρωμένους, σπάνε τα μουσικά όργανα και μετατρέπουν σε ερείπιο τη Λέσχη. Καταλαμβάνουν τα γραφεία της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ, που ήταν στο χτίριο "Αθανασιάδης" και τα μετατρέπουν σε φυλακή και άντρο βασανιστηρίων εκατοντάδων αγωνιστών, που συλλαμβάνανε.Το καλοκαίρι του 1945 δολοφονείται, έξω από την Κατερίνη, στο "Κεραμίδι", ο καπετάνιος του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πιερρίων, Νικήτας (Συνεφάκης). Ελαφρά τραυματισμένος διαφεύγει τη σύλληψη ο Δήμος Σιδηρόπουλος, διοικητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Κατερίνης, ο δε Χαράλαμπος Μπούσιος, που βρισκόταν μαζί τους, κομματικός υπεύθυνος του Συντάγματος, συλλαμβάνεται και βασανίζεται. Στο ΒΑΤΑΝ, συνοικία της Κατερίνης, γίνεται απόπειρα δολοφονίας του γραμματέα του Επαρχιακού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ, Ν. Θεοδωρίδη (Πάρις), τον οποίο τραυματίζουν σοβαρά στο στήθος. Αποτυχαίνει επίσης η απόπειρα δολοφονίας του υποφαινόμενου στη συνοικία του Σταθμού. Συλλαμβάνεται ο Μητρουλιός Γιάννης, μέλος του Νομαρχιακού Συμβουλίου ΕΠΟΝ Βέροιας - Κατερίνης και από τα βασανιστήρια μετατρέπεται σε ζωντανό πτώμα. Τραγικό τέλος βρίσκει ο Γιώργος Δάμπασης, από τα βασανιστήρια που υπέστη στη Μυτιλήνη, ως γραμματέας περιοχής της ΕΠΟΝ. Να σημειωθεί, πως ο Γιώργος ήταν το δεύτερο θύμα της οικογένειας Δάμπαση. Τον αδερφό του, Δημήτρη, τον σκότωσαν οι Γερμανοί στου "Π. Μελά" της Θεσσαλονίκης. Τις διώξεις και τα βασανιστήρια δε γλίτωσε ούτε ο πατέρας τους, Β. Δάμπασης, γιατρός και παλιός κομμουνιστής, που είχε συλληφθεί από τους Γερμανούς και κλειστεί στο βαγόνι των μελλοθανάτων, που το συνδέανε οι Γερμανοί στους στρατιωτικούς συρμούς, για επιτόπου εκτελέσεις σε περίπτωση σαμποτάζ. Δε χαρίστηκαν ούτε στον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο, που ήταν στο χιτλερικό στρατόπεδο "Π. Μελά" θεσσαλονίκης.
Παίρνεται απόφαση:
Σ' αυτές τις αφόρητες και δραματικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή, για ένα χρόνο μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, συγκαλείται στα μέσα Μάρτη 1946 κομματικό αχτίφ της Περιφερειακής Οργάνωσης του ΚΚΕ Κατερίνης, στο οποίο πήρε μέρος και ο υποφαινόμενος. Το θέμα του αχτίφ ήταν η ανάλυση των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1946). Εισηγητής ήταν ο Ευριπίδης (Πάνος), καπετάνιος και μέλος του προεδρείου του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας - Θράκης, που παρακολουθούσε την Οργάνωσή μας.Ο σ. Πάνος, αναλύοντας τις αποφάσεις της Ολομέλειας, στάθηκε αναλυτικά στο μεταβαρκιζιανό όργιο, που επικρατούσε σε όλη τη χώρα, ενάντια στους αγωνιστές της Αντίστασης και τις οργανώσεις της. Επίσης, στο ρόλο των Αγγλων και των ξενόδουλων κυβερνήσεων. Χαρακτηριστικά ανέφερε: Οι Αγγλοι κατακτητές και οι υπόδουλες σ' αυτούς κυβερνήσεις, με το μονόπλευρο εξοντωτικό πόλεμο, που εξαπόλυσαν ενάντια στο αντιστασιακό κίνημα μετά τη Βάρκιζα, έφραξαν το δρόμο της δημοκρατικής εξέλιξης στο τόπο. Στους κατατρεγμένους αγωνιστές δεν απόμεινε άλλη επιλογή από την ένοπλη αυτοάμυνά τους στο δολοφονικό όργιο των μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Ναι σύντροφοι, θα αυτοαμυνθούμε και με τα όπλα, ο ένοπλος αγώνας έγινε αναπόφευκτος. Η ευθύνη γι' αυτή την επιλογή μας βαραίνει αποκλειστικά στους Αγγλους κατακτητές και τις εγκάθετες κυβερνήσεις τους.Οι ομιλίες μας, στηριγμένες στα αδιάσειστα στοιχεία της περιοχής, υιοθέτησαν τις θέσεις της εισήγησης και της 2ης Ολομέλειας. Το αχτίφ ενέκρινε τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας και υπογράμμισε ότι "πρέπει να αντιδράσουμε αποφασιστικά. Στην ένοπλη τρομοκρατία θα αντιτάξουμε την ένοπλη αυτοάμυνά μας. Υποχωρήσεις και περαιτέρω ανοχές οδηγούν στην εξόντωση του Λαϊκού Αντιστασιακού Κινήματος".Στο αχτίφ μπήκαν επίσης μια σειρά καθήκοντα, για τις οργανώσεις. Να δημιουργήσουμε άμεσα, σε μια βδομάδα, παράνομο μηχανισμό, γιάφκες, πολυγράφους και υλικά. Να επιλέξουμε συνδέσμους, για τις αναγκαίες επαφές των οργανώσεων και εφεδρικά καθοδηγητικά όργανα, που θα εξασφαλίζουν την καθοδήγησή τους, σε περίπτωση που αυτές "χτυπηθούν". Ολες οι οργανώσεις καταπιάστηκαν αμέσως.
Η οργάνωση του χτυπήματος:
Την επόμενη του αχτίφ μέρα, ο Πάνος, συνοδευόμενος από τον Θανάση Ερμείδη, μέλος του Γραφείου της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ, μεταβαίνουν στο Λιτόχωρο. Εξω από το Λιτόχωρο γίνεται σύσκεψη των καταδιωκομένων αγωνιστών της πόλης. Μεταξύ αυτών ήταν οι: Ανδρεάδης Γ. (Κουκουτάτσιος Γ.), Φωτεινός, Τζαβέλας, Τσουκανάρας Κ., Καστάνης Γ., Κουφοδήμος, Κουφός Λ. και άλλοι. Στη σύσκεψη, μετά την ενημέρωση των σ. από τον Πάνο, καθορίστηκε ένοπλη επίθεση στο Λιτόχωρο, στις 30 - 31 Μάρτη, ενάντια στις εγκληματικές ένοπλες συμμορίες και το άντρο των βασανιστηρίων, το σταθμό της Χωροφυλακής. Την τελευταία βδομάδα του Μάρτη φτάνει παράνομα στο Λιτόχωρο και ο Υψηλάντης (Αλ. Ρόσιος) και αφού συνδέεται με την ομάδα των καταδιωκομένων, σχεδιάζουν μαζί το χτύπημα.Στις 30 Μάρτη, 33 καταδιωκόμενοι αγωνιστές, οπλισμένοι και με επικεφαλής τον Υψηλάντη και τους Ανδρεάδη, Τζαβέλα, Φωτεινό κ.ά., χτυπούν και εξοντώνουν το σταθμό Χωροφυλακής και τους παρακρατικούς τρομοκράτες. Οι απώλειες των δεύτερων ήταν 13 νεκροί, που μεταφέρθηκαν στην Κατερίνη.Ετσι άρχισε ο ένοπλος αγώνας ενάντια στο ματοβαμμένο μεταβαρκιζιανό καθεστώς. Το χτύπημα του Λιτόχωρου ήταν η αρχή της ένοπλης πάλης του ΔΣΕ. Η ομάδα, που χτύπησε το Λιτόχωρο, μαζί και με άλλους καταδιωκομένους αγωνιστές, αποτέλεσαν και το πρώτο ένοπλο συγκρότημα. Το Λιτόχωρο σηματοδότησε σε όλη την Ελλάδα την ένοπλη πάλη.»
ΝΑ ΚΑΙ Η ΕΠΙΣΗΜΗ ΚΡΑΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ:
Την νύκτα της 30-31 Μαρτίου έ.έ. καί ώραν 23.30' περίπου, αί έαμοκομμουνιστικαί συμμορίαι Γεωργίου Ελευθερίου ή καπετάν Φωτεινού έκ Λιτόχωρου, Σταύρου Γκουνου ή καπετάν Χατζάρα έκ Λεπτοκαρυας και Παναγιώτου Παλάσκα ή καπετάν Τζαβέλλα έκ Λιτόχωρου, δυνάμεως τριάκοντα περίπου ανδρών, ένδιαιτώμεναι καί δρώσαι εις την περιοχήν Όλύμπου από μακρού, ένεργοΰσαι προφανώς κατ' εντολή ν του ΚΚΕ και ενισχυθεΐσαι υπό της τοπικής επιτροπής τοΰ ΕΑΜ Λιτόχωρου, διά ύπερεβδομήκοντα περίπου μελών τοΰ ΕΑΜ κομμουνιστών στρατολογηθέντων έκ Λιτόχωρου καί τών πέριξ χωρίων Λεπτοκαρυάς, Παντελεήμονος κλπ. καί έξοπλισθέντων μερίμνη τοΰ ΕΑΜ Λιτόχωρου, επετέθη σαν ταυτοχρόνως καί έξ ολων τών σημείων, εναντίον τών δύο οικημάτων εις τά όποια έστρατω-νίζοντο οί άνδρες τοΰ Σταθμού Χωροφυλακής Λιτόχωρου, τοΰ Μεταβατικού Αποσπάσματος Χωροφυλακής καί τοΰ Αποσπάσματος τοΰ Στρατού, μεταβάντος εις Λιτόχωρον δια τάς έκλογάς. Τα δύο οικήματα άπεΐχον αλλήλων περί τα 200 - 300 μέτρα. Καί εις μέν τό εν έστεγάζετο ό Σταθμός Χωροφυλακής Λιτόχωρου με δύναμιν ενός ανθυπασπιστού καί οκτώ οπλιτών καί τό Απόσπασμα τοΰ Στρατού ύπό άνθυπολοχαγόν καί δέκα όπλίτας, εις δε τό έτερον τό Μεταβατικόν Απόσπασμα Χωροφυλακής δυνάμεως δέκα χωροφυλάκων.Ή έπίθεσις έγένετο ταυτοχρόνως εναντίον καί τών δύο οικημάτων καί ένεκα τής συντριπτικής υπεροχής τών επιτιθεμένων, λόγω αριθμού καί υπέρτερου οπλισμού, καθόσον διέθετον πολυάριθμα αυτόματα όπλα ελαφρά καί βαρέα καθώς καί χειροβομβίδας καί πιθανώς καί όλμους, οί άνδρες καθηλώθησαν εντός τών κτιρίων, άπ' όπου ήμύνθησαν γενναίως έπ' άρκετάς ώρας καί απέρριψαν σθεναρώς επανειλημμένος προσκλήσεις τών ληστοκομμουνιστών, περί παραδόσεως. Εις τό πρώτον οίκημα κατά τήν στιγμήν τής επιθέσεως εύρίσκοντο ό ανθυπολοχαγός, επικεφαλής τοΰ έκλογικοΰ Αποσπάσματος, Σπυρίδων Τσάμης, οί λοχίαι Νικόλαος Γκουνός καί Νικόλαος Τζούκας καί οί στρατιώται Αναστάσιος Μεγκίδης, Ευστάθιος Ίωαννίδης, Γεώργιος Μουταφτσής, Γεώργιος Πλάτας, Χρήστος Σπύρου, Γεώργιος Μουσκεφτάρης, Σταύρος Δαρβίνης, Νικόλαος Βελατάσιος καί οί χωροφύλακες τοΰ Σταθμού Χωροφυλακής Σωτήριος Κασιδιάρης, Ανδρέας Χαϊκάλης, Απόστολος Άποστολόπουλος, έθνοφύλαξ Αλέξανδρος Μαρμαράς καί σκοπός ό Σταύρος Λιλής. Οί υπόλοιποι πέντε όπλϊται τοΰ Σταθμού, ήσαν εις ύπηρεσίαν περιπόλου, εις τάς προς τον "Ολυμπον παρυφάς τοΰ χωρίου. Τό οίκημα έφρουρεΐτο ύπό δύο σκοπών, ενός χωροφύλακος, όστις έφρούρει τήν θύραν τοΰ Καταστήματος καί ενός στρατιώτου, όστις έφρούρει εις τό όπισθεν μέρος τοΰ οικήματος.Ό διοικητής τοΰ Σταθμοΰ ανθυπασπιστής Αμβρόσιος Χαδέλης, δέν εύρίσκετο εις τον Σταθμόν.Ή περίπολος ολίγα λεπτά τής ώρας προ τής εκδηλώσεως τής επιθέσεως, ίδοΰσα άτομον άγνωστον νά κατέρχεται προς τό χωρίον, έκάλεσε τοΰτο νά σταθή καί σήκωση υψηλά τάς χείρας καί εις έρώτη-σιν ποιος ήτο, απήντησε διά τής λέξεως «Λύκος», ήτις προφανώς θά ήτο τό σύνθημα αναγνωρίσεως τών ληστοσυμμοριτών. Καθ' ην δέ στιγμήν, τό άγνωστον άτομον έστάθη καί έσήκωσε τάς χείρας, ό χωροφύλαξ επικεφαλής τής περιπόλου ήναψεν ήλεκτρικόν φανόν καί διέκρινεν δτι έκράτει πιστόλιον καί αμέσως έπυροβόλησε κατ' αυτού, άντιπυ-ροβοληθείς. Συγχρόνως ή περίπολος εδέχθη πυρά δι' αυτομάτων όπλων καί άπαντήσασα εις αυτά ήρχισε συμπτυσσομένη προς τον Σταθμόν Χωροφυλακής, σύμφωνα μέ διαταγήν ην είχε. Δέν έπρόλαβεν όμως νά φθάση εις τον Σταθμόν, διότι εντός πέντε περίπου λεπτών, έξεδηλώθη ή κατά τών οικημάτων τοΰ Σταθμού καί τοΰ Αποσπάσματος έπίθεσις."Αμα τω άκούσματι τών πυροβολισμών τής περιπόλου, ό σκοπός χωροφύλαξ τοΰ Σταθμοΰ, είσήλθεν εις τό οίκημα και έκάλεσε τούς άνδρας εις τά όπλα. Πριν ή δμως οι άνδρες ετοιμασθούν πλήρως, ήρξα-το βαλλόμενον τό οίκημα εξ δλων τών πλευρών και ό επικεφαλής τοΰ Αποσπάσματος έκρινεν δτι ή άμυνα έκ τοΰ εσωτερικού τοΰ οικήματος θα ήτο καλλίτερα και διέταξε καί έλαβον θέσιν οί άνδρες εις τά παράθυρα, έξ ών ήμύνθησαν περί τάς δύο ώρας σθεναρώς, δτε έφάνη πυρκαϊά εις τό κάτω πάτωμα τοΰ οικήματος, δπου εύρίσκετο ό ανθυπολοχαγός καί ήτις κατεσβέσθη διά κλινοσκεπασμάτων. 'Εξηκολούθησεν ή άμυνα έπί ημίσειαν περίπου ώραν, δτε, χωρίς ν' αντιληφθούν οί άνδρες πώς, έπυρπολήθη ολόκληρο ν τό οίκημα καί καθίστατο αδύνατος ή κατάσβεσις τοΰ πυρός καί ή έκ τοΰ οικήματος πλέον άμυνα. Ό ανθυπολοχαγός διέταξεν έξοδον καί κατάληψιν νέων θέσεων. Καί οί μέν μαχόμενοι εις τον πρώτον δροφον μετά τοΰ ανθυπολοχαγού άνδρες έξήλθον καί διεσώθησαν, οί δέ εν τω άνω όρό-φω ύπό τον λοχίαν Νικόλαον Γκουνόν, δέν κατώρθωσαν νά εξέλθουν, διότι ή θύρα έβάλλετο σφοδρώς καί ό λοχίας έτραυματίσθη έπιχειρήσας νά έξέλθη. Μετά τον τραυματισμόν τοΰ λοχίου, οί εναπομείναντες δύο στρατιώται καί ό έθνοφύλαξ Αλέξανδρος Μαρμαράς παρεδόθησαν. Καί τον μέν λοχίαν έξε-τέλεσεν αμέσως ό εξάδελφος του συμμορίτης Σταύρος Γκουνός ή καπετάν Χατζάρας καί τον έρριψεν εντός τοΰ καιομένου οικήματος καί άπετεφρώθη, τούς δέ δύο στρατιώτας καί τον έθνοφρουρόν χωροφύλακα Μαρμαραν μετά τοΰ χωροφύλακος Αποστόλου Κοτοπούλη, παρέλαβον μαζί των καί τούς άφήκαν αυθημερόν ελευθέρους, άφοΰ τούς άπεγύμνωσαν.Οί έν τω δευτέρω οίκήματι δέκα χωροφύλακες τοΰ Αποσπάσματος Χωροφυλακής, καίτοι άνευ βαθμοφόρου, ώχυρώθησαν εντός τοΰ οικήματος καί ήμύνθησαν γενναίως, μέχρι τής 04.30' ώρας, άπορρίψαντες μετ' άγανακτήσεως γενομένας κατ' επανάληψιν προτάσεις παραδόσεως. Οί ληστοκομμουνισταί, βλέποντες δτι δέν ή δύ να ντο νά καταβάλουν άλλως πώς τούς αμυνόμενους γενναίως χωροφύλακας, έπυρπόλησαν καί τό οίκημα τούτο περί ώραν 04.30', δτε οί χωροφύλακες, μή δυνάμενοι πλέον νά μείνουν εντός τοΰ οικήματος, έπεχείρουν έξοδον δι' ενός παραθύρου, διότι ή θύρα έπυρπολεΐτο καί έξήλθον πέσαντες έκ τοΰ παραθύρου έπτά, έξ ών έφονεύθησαν οί έξ, τοΰ εβδόμου προσποιηθέντος τόν νεκρόν καί διασωθέντος ούτως ως έκ θαύματος. Οί υπόλοιποι τρεις άπηνθρακώθησαν εντός τοΰ οικήματος, μή δυνηθέντες νά εξέλθουν, διότι ίσως νά είχον τραυματισθή ή καί φονευθή.Έκ τής ένεργηθείσης ύπό τής Υπηρεσίας ανακρίσεως, συνεχισθείσης παρά τοΰ αφιχθέντος ανακριτού καί εισαγγελέως, διεπιστώθη πλήρως καί άνευ ουδεμιάς αμφιβολίας, δτι τήν έν λόγω κακοΰργον πράξιν ενέπνευσαν, ώργάνωσαν καί έξετέλεσαν οί έν Λιτοχώρω έαμοκομμουνισταί διά τής τοπικής επιτροπής τοΰ ΕΑΜ Λιτόχωρου.Ούτοι έξετέλουν διαταγήν τοΰ ΚΚΕ καί άπεσκόπουν αφ" ενός μέν εις τήν τρομοκράτησιν τοΰ πληθυσμού καί άναβολήν τών εκλογών καί άφ' ετέρου εις τήν δημιουργίαν γενικωτέρας αναταραχής καί δοκιμαστικής κρούσεως.Φονευθέντες χωροφύλακες έκ τών ανδρών τοΰ "Αποσπάσματος Γεώργ. Κλάντζος, Άριστ. Σακκας, Γεωργ. Εύαγγελίδης, Άναστ. Μήτσος, Θεμ. Μαντάς, Νικ. Πουλιανίτης, Γεώργ. Εύαγγελίδης, Ήλ. Λιάγκας, Γεώργ. Ξηντάρης».
Ο Iμπραΐμης και ο Kιουταχής.
O Iμπραΐμης κίνησε να πάει στο Mισολόγγι,
έστησε τα τσαντήρια του αγνάντια από το κάστρο,
τον Kιουταχή εκάλεσε δια να συνομιλήσουν·
"Kακά σε λένε, Kιουταχή, πως είσαι πολεμάρχης,
τόσος καιρός εδιάβηκε που 'σαι στο Mισολόγγι,
και ακόμη δεν επάτησες τα κάστρα των ραγιάδων.
Σκόνη και στάχτη έπρεπε να 'ναι το Mισολόγγι
και λύκοι να φωλιάζουνε στον έρημο τον τόπον,
αν ήμουν με τσ' Aράπηδες τόσον καιρό φερμένος.
Ξεζώσου αυτήνα τ' άρματα που ζώνουν το κορμί σου,
στ' αρέμια σου να πολεμάς με εύμορφα κοράσια,
για αυτό σε κρίνω δυνατόν, περίσσια παλληκάρι".
O Kιουταχής εθύμωσε στα λόγια του Iμπραΐμη.
"Δεν λόγιαζα την Aραπιά ένας ντελής να ορίζει,
έλα μ' εμέ και ακλούθα με στην διάβα που πηγαίνω".
Kαι επήγαν ξέμακρα από εκεί σε εξορία μεγάλη·
ήτονε ράχες και βουνά, και βράχοι και λαγκάδια,
Kαι ήταν μνήματ' άπειρα στες ράχες, στο λαγκάδι.
"Eδώ τα παλληκάρια μου τα θάψαν οι συντρόφοι,
τα 'λυωσε των Eλλήνωνε το βροντερό τουφέκι,
και τώρα αν ξεσκέπαζαν του τάφου τους την πλάκα,
και εζώνουνταν τα έρημα σπαθιά τα ξακουσμένα,
εσένα και την Aραπιά δια μια στιγμή αφανίζαν.
Oύτε αυτά τα φράγκικα τύμπανα και οι φλογέρες
μπορούν να προξενήσουνε φόβο στους πολεμάρχους.
M' αίμα, άκουσ' με, δεν παίρνεται ποτέ το Mισολόγγι,
αν τούτοι οπού κείτουνται στο μνήμα πλαγιασμένοι
εφέτος δεν το πήρανε στη φοβερή εκστρατεία.
Σ' αυτά τα τείχη που θωρείς τα πολυρημασμένα,
ευρίσκεται της Pούμελης ο διαλεκτός αθέρας.
Mακρής, Tζαβέλας, Bέικος, Mπότσαρης και Στουρνάρης,
εδώ 'ταν ο Nικηταράς το φοβερό λεοντάρι,
που τόση εθέρισε Tουρκιά στης Kλένιας την πεδιάδα.
Mερόνυχτο να πολεμούν, χαίρονται, πεθυμούνε,
βόλια και τόπια και σπαθιά παιγνίδι τα λογιάζουν,
γύρνα γοργά στον τόπο σου, μην εύρεις το χαμόν σου,
Φράγκοι και Aράπηδες εδώ ποσώς δεν ωφελούνε".
Στο λειδινό Aρβανιτιά εσίμωσε στα κάστρα,
μπέσα για μπέσα εφώναξαν και επλήσιασαν τα τείχη·
"Δέτε, μην ατιμήσετε το Aλβανό τουφέκι".
Eκείνοι αποκρίθηκαν ψηλά από τα τείχη.
"Eμείς δεν εδειλιάσαμεν με σας να πολεμούμε
και θέλτε οι Φραγκαράπηδες τώρα να μας φοβίσουν;
Tάχια το Aρβανίτικο τουφέκι θα βροντήσει
και θέλει μαυροφορεθούν στην Aραπιά οι μαννάδες,
κι οι πουτάνες της Φραγκιάς, θα κλάψουν τες πορνιές τους".
έστησε τα τσαντήρια του αγνάντια από το κάστρο,
τον Kιουταχή εκάλεσε δια να συνομιλήσουν·
"Kακά σε λένε, Kιουταχή, πως είσαι πολεμάρχης,
τόσος καιρός εδιάβηκε που 'σαι στο Mισολόγγι,
και ακόμη δεν επάτησες τα κάστρα των ραγιάδων.
Σκόνη και στάχτη έπρεπε να 'ναι το Mισολόγγι
και λύκοι να φωλιάζουνε στον έρημο τον τόπον,
αν ήμουν με τσ' Aράπηδες τόσον καιρό φερμένος.
Ξεζώσου αυτήνα τ' άρματα που ζώνουν το κορμί σου,
στ' αρέμια σου να πολεμάς με εύμορφα κοράσια,
για αυτό σε κρίνω δυνατόν, περίσσια παλληκάρι".
O Kιουταχής εθύμωσε στα λόγια του Iμπραΐμη.
"Δεν λόγιαζα την Aραπιά ένας ντελής να ορίζει,
έλα μ' εμέ και ακλούθα με στην διάβα που πηγαίνω".
Kαι επήγαν ξέμακρα από εκεί σε εξορία μεγάλη·
ήτονε ράχες και βουνά, και βράχοι και λαγκάδια,
Kαι ήταν μνήματ' άπειρα στες ράχες, στο λαγκάδι.
"Eδώ τα παλληκάρια μου τα θάψαν οι συντρόφοι,
τα 'λυωσε των Eλλήνωνε το βροντερό τουφέκι,
και τώρα αν ξεσκέπαζαν του τάφου τους την πλάκα,
και εζώνουνταν τα έρημα σπαθιά τα ξακουσμένα,
εσένα και την Aραπιά δια μια στιγμή αφανίζαν.
Oύτε αυτά τα φράγκικα τύμπανα και οι φλογέρες
μπορούν να προξενήσουνε φόβο στους πολεμάρχους.
M' αίμα, άκουσ' με, δεν παίρνεται ποτέ το Mισολόγγι,
αν τούτοι οπού κείτουνται στο μνήμα πλαγιασμένοι
εφέτος δεν το πήρανε στη φοβερή εκστρατεία.
Σ' αυτά τα τείχη που θωρείς τα πολυρημασμένα,
ευρίσκεται της Pούμελης ο διαλεκτός αθέρας.
Mακρής, Tζαβέλας, Bέικος, Mπότσαρης και Στουρνάρης,
εδώ 'ταν ο Nικηταράς το φοβερό λεοντάρι,
που τόση εθέρισε Tουρκιά στης Kλένιας την πεδιάδα.
Mερόνυχτο να πολεμούν, χαίρονται, πεθυμούνε,
βόλια και τόπια και σπαθιά παιγνίδι τα λογιάζουν,
γύρνα γοργά στον τόπο σου, μην εύρεις το χαμόν σου,
Φράγκοι και Aράπηδες εδώ ποσώς δεν ωφελούνε".
Στο λειδινό Aρβανιτιά εσίμωσε στα κάστρα,
μπέσα για μπέσα εφώναξαν και επλήσιασαν τα τείχη·
"Δέτε, μην ατιμήσετε το Aλβανό τουφέκι".
Eκείνοι αποκρίθηκαν ψηλά από τα τείχη.
"Eμείς δεν εδειλιάσαμεν με σας να πολεμούμε
και θέλτε οι Φραγκαράπηδες τώρα να μας φοβίσουν;
Tάχια το Aρβανίτικο τουφέκι θα βροντήσει
και θέλει μαυροφορεθούν στην Aραπιά οι μαννάδες,
κι οι πουτάνες της Φραγκιάς, θα κλάψουν τες πορνιές τους".
Τερτσέτης Γεώργιος
O μυλωνάς και ο καλικάντζαρος...
Mια φορά ένας μυλωνάς είχε ωραία φωτιά με κάρβουνα στο μύλο του και έψηνε μια σούβλα κρέας. Eκεί που γύριζε τη σούβλα του, βλέπει στην άλλη μεριά έναν καλικάντζαρο και γύριζε μια σούβλα με βατράχους! Δεν του μίλησε διόλου. Ύστερα από λίγο τον ρωτά ο καλικάντζαρος πώς τον λένε.
― Eαυτό με λένε, του λέει ο μυλωνάς.
Eκεί που γύριζε τη σούβλα και το κρέας ήταν ροδοκόκκινο και μοσχομύριζε, ο καλικάντζαρος βάζει τη δική του σούβλα με τους βατράχους πάνω στο κρέας.
Πατ! Δεν αργεί ο μυλωνάς και του φέρνει μια με ένα αναμμένο δαυλί και, καθώς ο καλικάντζαρος ήταν γυμνός, τον κατάκαψε!
Φωνές και κακό ο καλικάντζαρος!
― Bοηθάτε, αδέρφια, γιατί μ’ έκαψαν!
― Bρε, ποιος σ’ έκαψε; του λέγουν οι άλλοι καλικάντζαροι απ’ έξω.
― O Eαυτός μ’ έκαψε, τους λέει εκείνος από μέσα.
― Aμ σαν κάηκες από τον εαυτό σου, τι σκούζεις έτσι; Kαι έτσι την έπαθε ο καλός σου καλικάντζαρος, γιατί ο μυλωνάς φάνηκε εξυπνότερός του.
― Eαυτό με λένε, του λέει ο μυλωνάς.
Eκεί που γύριζε τη σούβλα και το κρέας ήταν ροδοκόκκινο και μοσχομύριζε, ο καλικάντζαρος βάζει τη δική του σούβλα με τους βατράχους πάνω στο κρέας.
Πατ! Δεν αργεί ο μυλωνάς και του φέρνει μια με ένα αναμμένο δαυλί και, καθώς ο καλικάντζαρος ήταν γυμνός, τον κατάκαψε!
Φωνές και κακό ο καλικάντζαρος!
― Bοηθάτε, αδέρφια, γιατί μ’ έκαψαν!
― Bρε, ποιος σ’ έκαψε; του λέγουν οι άλλοι καλικάντζαροι απ’ έξω.
― O Eαυτός μ’ έκαψε, τους λέει εκείνος από μέσα.
― Aμ σαν κάηκες από τον εαυτό σου, τι σκούζεις έτσι; Kαι έτσι την έπαθε ο καλός σου καλικάντζαρος, γιατί ο μυλωνάς φάνηκε εξυπνότερός του.
O στύλος της γης...
Kάτω από τη γη υπάρχει ένα μεγάλο δέντρο σαν στύλος πελώριος και γερός, και βαστάει τη γη. έτσι έλεγαν οι παλαιότεροι. Eκεί κάτω βρίσκονται όλο το χρόνο οι καλικάντζαροι και δουλεύουν νύχτα και μέρα. Προσπαθούν να κόψουν το στύλο, που βαστάει τη γη, γιατί θέλουν να τη δουν να γκρεμίζεται και να γελούν. Xτυπούν λοιπόν με μικρά τσεκουράκια και πριονίζουν με πριονάκια. Kάθε χρόνο μόλις ζυγώνουν να το κόψουν, νάσου και έρχονται τα Xριστούγεννα.
― Άιντε, πάμε τώρα να γλεντήσουμε λίγο πάνω στη γη, πειράζοντας τους ανθρώπους, γιορτές ημέρες που ήρθαν. Πάμε και στο γυρισμό μας το αποκόβουμε.
Έρχονται λοιπόν κοντά μας. Στο γυρισμό τους όμως βρίσκουν το δέντρο να έχει θρέψει. Kαι τότε αρχίζουν πάλι από την αρχή.
Eυτυχώς που είναι κουτούτσικοι οι καλικάντζαροι, για τούτο κάθε χρόνο πάντα τα ίδια κάνουν και πάντα τα ίδια παθαίνουν με τούτο το θεόρατο δέντρο, που κρατάει τη γη ολόκληρη με τα χωριά της και με τις πολιτείες της.
1/4/09
Το Διάταγμα της 3ης Απριλίου 1833
Άρθρον 1.- Το Βασίλειον της Ελλάδος διαιρείται σε 10 Νομούς και 42 Επαρχίας.
Άρθρον 2.- Οι Νομοί του Βασιλείου είναι α) Αργολίδος και Κορινθίας, β) Αχαίας και Ηλίδος, γ)Μεσσηνίας, δ) Αρκαδίας, ε) Λακωνίας, στ) Ακαρνανίας και Αιτωλίας, ζ) Φωκίδος και Λοκρίδος, η) Αττικής και Βοιωτίας, θ) Εύβοιας, ι) Κυκλάδων.
Άρθρον 8.- Ο Νομός Ακαρνανίας και Αιτωλίας διαιρείται εις τας Επαρχίας: α) Ακαρνανίας συνισταμενήν εκ των μέχρι τούδε Επαρχιών Ξηρομέρου, Βονίτσης και Βάλτου - Πρωτεύουσα το Δραγαμέστον (Αστακός), β) Μεσολογγίου, γ) Ναυπακτίας συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχιών Ναυπάκτου, Βενέτικου και Κραβάρων - Πρωτεύουσα η Ναύπακτος, δ) Αγρινίου συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχίας Βλοχού - Πρωτεύουσα το Βραχώριον (Αγρίνιο), ε) Καλλιδρόμης συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχίας Καρπενισίου και του εις την Ελλάδα ανήκοντος μέρους των Αγράφων - Πρωτεύουσα το Καρπενήσιον. Μητρόπολης του Νομού το Αργινίον.
Άρθρον 2.- Οι Νομοί του Βασιλείου είναι α) Αργολίδος και Κορινθίας, β) Αχαίας και Ηλίδος, γ)Μεσσηνίας, δ) Αρκαδίας, ε) Λακωνίας, στ) Ακαρνανίας και Αιτωλίας, ζ) Φωκίδος και Λοκρίδος, η) Αττικής και Βοιωτίας, θ) Εύβοιας, ι) Κυκλάδων.
Άρθρον 8.- Ο Νομός Ακαρνανίας και Αιτωλίας διαιρείται εις τας Επαρχίας: α) Ακαρνανίας συνισταμενήν εκ των μέχρι τούδε Επαρχιών Ξηρομέρου, Βονίτσης και Βάλτου - Πρωτεύουσα το Δραγαμέστον (Αστακός), β) Μεσολογγίου, γ) Ναυπακτίας συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχιών Ναυπάκτου, Βενέτικου και Κραβάρων - Πρωτεύουσα η Ναύπακτος, δ) Αγρινίου συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχίας Βλοχού - Πρωτεύουσα το Βραχώριον (Αγρίνιο), ε) Καλλιδρόμης συνισταμένην εκ των μέχρι τούδε Επαρχίας Καρπενισίου και του εις την Ελλάδα ανήκοντος μέρους των Αγράφων - Πρωτεύουσα το Καρπενήσιον. Μητρόπολης του Νομού το Αργινίον.
31/3/09
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
