Καπιταλισμός εναντίον Κλίματος.

Η κλιματική κρίση δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα. Είναι και πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό ζήτημα. Πίσω από την άνοδο της θερμοκρασίας, την αποψίλωση των δασών, την εξάντληση των φυσικών πόρων και τη ρύπανση βρίσκεται ένα μοντέλο ανάπτυξης που αντιμετωπίζει τη φύση ως ανεξάντλητη αποθήκη πρώτων υλών και τον άνθρωπο ως καταναλωτή. Η Ναόμι Κλάιν θέτει ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί κανείς να προσπεράσει: Μπορεί να σωθεί ο πλανήτης μέσα από το ίδιο οικονομικό σύστημα που συμβάλλει στην καταστροφή του;

Ο καπιταλισμός χρειάζεται διαρκή μεγέθυνση. Περισσότερη παραγωγή, περισσότερη κατανάλωση, περισσότερη ενέργεια, περισσότερη εκμετάλλευση. Η φύση, όμως, δεν λειτουργεί με όρους οικονομικής μεγέθυνσης. Έχει όρια, ισορροπίες και χρόνους που δεν υπακούουν στις απαιτήσεις των αγορών.

Κάπου ανάμεσα στα χρηματιστήρια, στις πολυεθνικές και στις πολιτικές αποφάσεις, το δάσος μετατρέπεται σε εμπόρευμα, το νερό σε επενδυτική ευκαιρία, η γη σε ακίνητη περιουσία και η ενέργεια σε πεδίο κερδοφορίας. Ακόμη και η ίδια η οικολογική κρίση μπορεί να μετατραπεί σε μια νέα αγορά, με πράσινες επενδύσεις και περιβαλλοντικά πιστοποιητικά, χωρίς να αμφισβητείται απαραίτητα το μοντέλο που την προκαλεί.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο με ποια τεχνολογία θα παράγουμε ενέργεια, αλλά και για ποιον σκοπό, με ποιο κοινωνικό κόστος και μέσα σε ποια σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η Κλάιν μάς καλεί να δούμε την κλιματική κρίση ως αφορμή για μια βαθύτερη αλλαγή. Όχι απλώς να αντικαταστήσουμε τις ρυπογόνες μορφές ενέργειας με καθαρότερες, αλλά να επανεξετάσουμε την ίδια την έννοια της ανάπτυξης, της ιδιοκτησίας, της κατανάλωσης και της οικονομικής εξουσίας.

Γιατί δεν γίνεται να υπερασπιζόμαστε τη φύση και ταυτόχρονα να αποδεχόμαστε την απεριόριστη εκμετάλλευσή της. Δεν γίνεται να μιλάμε για βιωσιμότητα όταν η επιτυχία μιας κοινωνίας μετριέται αποκλειστικά με την αύξηση της παραγωγής και των κερδών.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη αντίφαση της εποχής μας να βρίσκεται εδώ: ένας πολιτισμός που διαθέτει την τεχνολογία να κατακτήσει το διάστημα, αλλά δυσκολεύεται να προστατεύσει το δάσος που βρίσκεται δίπλα του.

Η κλιματική κρίση δεν απειλεί μόνο το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο επιλέξαμε να ζούμε. Και ίσως αυτό που χρειάζεται να αλλάξει δεν είναι απλώς το κλίμα, αλλά η ίδια η οικονομική και κοινωνική λογική που μας έφερε ως εδώ.