Ένα άγαλμα μπορεί να μας δείξει πολύ περισσότερα από τη μορφή ενός ανθρώπου. Μπορεί να αποκαλύψει τις αξίες μιας κοινωνίας, την πολιτική της μνήμη, τις ιδεολογικές της προτιμήσεις, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η εξουσία επιλέγει να αφηγείται την ιστορία. Ένα απλωμένο χέρι δείχνει μια κατεύθυνση. Ποιος, όμως, την καθορίζει; Προς τα πού μας καλεί να κοιτάξουμε; Προς την ελευθερία, την πρόοδο, την εξέγερση ή μήπως προς μια εξιδανικευμένη εκδοχή του παρελθόντος;
Τα μνημεία δεν είναι πάντοτε αθώες υπενθυμίσεις. Είναι και πολιτικές επιλογές. Κάποιοι αποφασίζουν ποιοι θα ανέβουν στα βάθρα, ποιοι θα αποκτήσουν διαστάσεις ηρώων και ποιοι θα παραμείνουν έξω από το κάδρο της επίσημης ιστορίας. Η συλλογική μνήμη, άλλωστε, έχει τους δικούς της σκηνοθέτες.
Οι εξουσίες αγαπούν τα αγάλματα. Ιδιαίτερα εκείνα που δεν μιλούν, δεν διαμαρτύρονται και δεν αμφισβητούν. Μπορούν να τα επικαλούνται, να φωτογραφίζονται μπροστά τους και να δανείζονται τη λάμψη τους, χωρίς να χρειάζεται να ακολουθούν το παράδειγμά τους.
Κι έτσι, συχνά, η ιστορική μνήμη μετατρέπεται σε εθνικό διακοσμητικό στοιχείο, ενώ η πραγματική ιστορία, με τις αντιφάσεις, τις συγκρούσεις και τις κοινωνικές της διεκδικήσεις, παραμένει λιγότερο δημοφιλής.
Ίσως, τελικά, το σημαντικότερο δεν είναι ποιος βρίσκεται πάνω στο βάθρο, αλλά ποιος κατασκευάζει το βάθρο και για ποιον λόγο. Γιατί ένα άγαλμα μπορεί να δείχνει προς το μέλλον, αλλά μια κοινωνία που περιορίζεται να το θαυμάζει κινδυνεύει να μείνει για πάντα εγκλωβισμένη στο παρελθόν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου