Η αδιαφορία για τα γεγονότα.

Υπάρχει μια παράξενη μορφή συνενοχής που δεν χρειάζεται ούτε συμμετοχή ούτε συμφωνία. Αρκεί η αδιαφορία.

Είναι εκείνη η σιωπηλή στάση απέναντι στα γεγονότα, όταν ο κόσμος γύρω αλλάζει, οι ισορροπίες ανατρέπονται, οι αδικίες πολλαπλασιάζονται και οι ανθρώπινες ζωές μετατρέπονται σε αριθμούς, αλλά η καθημερινότητα συνεχίζεται σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Οι ειδήσεις περνούν μπροστά από τα μάτια μας, οι εικόνες διαδέχονται η μία την άλλη, οι πόλεμοι γίνονται τηλεοπτικό θέαμα, η φτώχεια στατιστική και η καταστροφή ένα ακόμη θέμα συζήτησης ανάμεσα στον καφέ και το βραδινό δελτίο.

Στην αρχή υπάρχει η έκπληξη, ύστερα η αγανάκτηση, μετά η συνήθεια. Και κάπου εκεί εγκαθίσταται η αδιαφορία. Όχι απαραίτητα επειδή πάψαμε να καταλαβαίνουμε, αλλά επειδή εκπαιδευτήκαμε να προσπερνάμε. Η συνεχής έκθεση στην τραγωδία δεν μας κάνει πάντοτε πιο ευαίσθητους. Μερικές φορές μας μετατρέπει σε θεατές που αλλάζουν κανάλι όταν η πραγματικότητα γίνεται υπερβολικά ενοχλητική.

Το παράδοξο είναι πως η αδιαφορία συχνά παρουσιάζεται ως ουδετερότητα. «Δεν ασχολούμαι με την πολιτική», «δεν μπορώ να αλλάξω τίποτα», «όλοι ίδιοι είναι». Μικρές φράσεις που λειτουργούν σαν άλλοθι, σαν προσωπικά καταφύγια απέναντι σε μια πραγματικότητα που απαιτεί θέση, κρίση και ευθύνη. Κι όμως, όταν η αδικία γίνεται κανονικότητα, η ουδετερότητα παύει να είναι ουδέτερη. Γίνεται ο χώρος μέσα στον οποίο η αδικία μπορεί να αναπαράγεται ανενόχλητη.

Βέβαια, κανείς δεν μπορεί να βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση συναγερμού. Η ανθρώπινη αντοχή έχει όρια και η απόσταση από τα γεγονότα δεν σημαίνει πάντοτε αδιαφορία. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην αδυναμία να επέμβεις και στην απόφαση να μη βλέπεις. Ανάμεσα στην εξάντληση και στην παραίτηση.

Ίσως τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας να μην είναι ότι συμβαίνουν τόσα πολλά και τόσο άσχημα πράγματα, αλλά ότι συνηθίζουμε να τα θεωρούμε αναπόφευκτα. Ότι παρακολουθούμε την Ιστορία να γράφεται μπροστά μας και συμπεριφερόμαστε σαν να πρόκειται για μια παράσταση που δεν μας αφορά.

Και το πιο επικίνδυνο σε κάθε παράσταση δεν είναι μόνο εκείνοι που βρίσκονται στη σκηνή και σκηνοθετούν τα γεγονότα. Είναι και εκείνοι που, έχοντας συνηθίσει τον ρόλο του θεατή, ξεχνούν πως η αυλαία δεν πέφτει ποτέ πραγματικά. Γιατί, αργά ή γρήγορα, η σκηνή μεταφέρεται στην πλατεία. Και τότε κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε.