Οι ποιητές έχουν έναν παράξενο τρόπο να αντιλαμβάνονται τον κόσμο. Δεν βλέπουν απλώς όσα συμβαίνουν γύρω τους· αισθάνονται όσα συμβαίνουν μέσα στους άλλους. Μπορούν να σταθούν για λίγο στη θέση ενός ξένου, να αφουγκραστούν τη σιωπή ενός μοναχικού ανθρώπου, να αναγνωρίσουν τον πόνο πίσω από ένα χαμόγελο και την απόγνωση πίσω από μια αδιάφορη ματιά.
Η ενσυναίσθησή τους δεν περιορίζεται στις ανθρώπινες σχέσεις. Απλώνεται στα ζώα, στα δέντρα, στα ποτάμια, στα εγκαταλειμμένα σπίτια, στα πράγματα που οι υπόλοιποι προσπερνούν χωρίς να τους δώσουν σημασία. Ο ποιητής μπορεί να αισθανθεί τη μοναξιά ενός δέντρου που έμεινε όρθιο μέσα σε ένα καμένο δάσος, την αγωνία ενός πουλιού που έχασε τη φωλιά του, τη νοσταλγία ενός παλιού δρόμου που δεν τον περπατά πια κανείς.
Ίσως επειδή η ποίηση προϋποθέτει μια διαρκή έξοδο από τον εαυτό. Για να γράψεις για τον άλλον, πρέπει πρώτα να πάψεις να θεωρείς τον εαυτό σου το κέντρο του κόσμου. Να εγκαταλείψεις, έστω για λίγο, τη δική σου βεβαιότητα και να δοκιμάσεις να δεις μέσα από τα μάτια κάποιου άλλου.
Ο ποιητής δεν χρειάζεται να έχει ζήσει όλες τις ανθρώπινες εμπειρίες για να τις καταλάβει. Χρειάζεται να διαθέτει εκείνη τη σπάνια ευαισθησία που του επιτρέπει να αναγνωρίζει τον εαυτό του ακόμη και μέσα σε μια ξένη ιστορία.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η βαθύτερη συγγένεια της ποίησης με την ενσυναίσθηση: και οι δύο αντιστέκονται στην αδιαφορία. Εκεί όπου ο κόσμος βλέπει έναν αριθμό, ο ποιητής βλέπει μια ζωή. Εκεί όπου η κοινωνία βλέπει ένα πρόβλημα, εκείνος αναζητά τον άνθρωπο. Εκεί όπου η εξουσία βλέπει ένα εμπόδιο, εκείνος μπορεί να αναγνωρίσει μια αδικία.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί μεγάλοι ποιητές έγιναν η φωνή εκείνων που δεν είχαν φωνή. Όχι επειδή διεκδίκησαν να μιλήσουν εκ μέρους τους, αλλά επειδή αρνήθηκαν να συνηθίσουν τη σιωπή τους.
Ίσως, τελικά, η ποίηση να μην είναι τόσο η τέχνη των λέξεων όσο η τέχνη της συμμετοχής. Να μπορείς να πονάς χωρίς να είσαι εσύ ο πληγωμένος, να συγκινείσαι χωρίς να είσαι ο πρωταγωνιστής, να υπερασπίζεσαι τη ζωή ακόμη κι όταν δεν έχει τη δική σου μορφή.
Γιατί ο πραγματικός ποιητής δεν είναι εκείνος που βρίσκει τις πιο όμορφες λέξεις για τον κόσμο. Είναι εκείνος που δεν μπορεί να παραμείνει αδιάφορος απέναντι στον πόνο του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου