Γιατί κυνηγάμε τους λύκους;

Ο λύκος δεν είναι εισβολέας στη φύση. Είναι μέρος της. Δεν εμφανίστηκε στα βουνά για να διαταράξει την ανθρώπινη τάξη ούτε κατέβηκε στα χωριά για να αμφισβητήσει την ιδιοκτησία μας. Υπήρχε πολύ πριν από εμάς, συμμετέχοντας σε μια οικολογική ισορροπία που ο άνθρωπος συχνά αγνοεί, επειδή έχει μάθει να αντιλαμβάνεται τη φύση ως χώρο διαθέσιμο προς εκμετάλλευση.

Ο λύκος είναι κορυφαίος θηρευτής και η παρουσία του αποτελεί σημαντικό στοιχείο της λειτουργίας των οικοσυστημάτων. Συμβάλλει στη ρύθμιση των πληθυσμών των φυτοφάγων ζώων, επηρεάζει τη συμπεριφορά και τις μετακινήσεις τους και συμμετέχει σε μια αλυσίδα αλληλεπιδράσεων που φτάνει μέχρι τη βλάστηση, την αναγέννηση του δάσους και τη βιοποικιλότητα. Η απουσία του δεν σημαίνει απλώς ένα είδος λιγότερο. Μπορεί να σημαίνει μια ολόκληρη αλυσίδα οικολογικών μεταβολών.

Κι όμως, εξακολουθούμε να τον αντιμετωπίζουμε ως εχθρό.

Όταν ο λύκος πλησιάζει στους οικισμούς, εξετάζουμε τη συμπεριφορά του σαν να πρόκειται για ένα μεμονωμένο πρόβλημα, αποκομμένο από τις συνθήκες που το δημιούργησαν. Ξεχνάμε τον κατακερματισμό των βιοτόπων, την επέκταση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, την καταστροφή των φυσικών καταφυγίων και τη διαρκή συρρίκνωση του ζωτικού χώρου της άγριας ζωής.

Δεν είναι ο λύκος που αλλάζει αυθαίρετα τους κανόνες της συνύπαρξης. Είναι ο άνθρωπος που μετακινεί διαρκώς τα όρια της δικής του παρουσίας.

Η οικολογική σκέψη δεν αντιμετωπίζει τα ζώα με βάση τη χρησιμότητά τους για τον άνθρωπο. Δεν χρειάζεται ο λύκος να είναι χρήσιμος, όμορφος ή ακίνδυνος για να δικαιούται να υπάρχει. Η αξία του δεν εξαρτάται από το αν μας εξυπηρετεί. Έχει τη δική του θέση στον φυσικό κόσμο, όπως κάθε οργανισμός, κάθε είδος και κάθε μορφή ζωής.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνοούνται οι πραγματικές συγκρούσεις με την κτηνοτροφία ή οι κίνδυνοι για τους ανθρώπους. Σημαίνει ότι η αντιμετώπισή τους πρέπει να βασίζεται στην πρόληψη, στην προστασία των κοπαδιών, στην επιστημονική παρακολούθηση και στη διατήρηση λειτουργικών οικοσυστημάτων, όχι στην εύκολη επιλογή της εξόντωσης.

Το πρόβλημα βρίσκεται βαθύτερα. Στην ανθρωποκεντρική αντίληψη που τοποθετεί τον άνθρωπο έξω και πάνω από τη φύση, σαν να είναι ο ιδιοκτήτης της και όχι ένας από τους οργανισμούς που εξαρτώνται από αυτήν.

Έχουμε συνηθίσει να μιλάμε για ανάπτυξη όταν καταλαμβάνουμε έναν βιότοπο, για αξιοποίηση όταν αποψιλώνουμε ένα δάσος και για διαχείριση όταν αποφασίζουμε ποια είδη περισσεύουν. Η φύση, όμως, δεν είναι μια αποθήκη πόρων ούτε ένα σκηνικό για την ανθρώπινη δραστηριότητα. Είναι ένα σύνθετο σύστημα αλληλεξαρτήσεων, στο οποίο η εξαφάνιση ενός κρίκου μπορεί να μεταβάλει ολόκληρη την αλυσίδα.

Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι γιατί επιστρέφουν οι λύκοι στα βουνά και στα χωριά μας. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο χώρο είμαστε διατεθειμένοι να τους αφήσουμε.

Γιατί ένα δάσος χωρίς λύκους μπορεί να συνεχίσει να έχει δέντρα. Δεν είναι, όμως, απαραίτητα το ίδιο δάσος. Και ένας κόσμος χωρίς άγρια ζώα μπορεί να εξακολουθεί να εξυπηρετεί τις ανθρώπινες ανάγκες. Δεν θα είναι, όμως, πια ένας κόσμος με πραγματική άγρια φύση.

Η προστασία της φύσης αρχίζει όταν αποδεχτούμε ότι δεν είμαστε το κέντρο της. Και ότι ο λύκος δεν χρειάζεται την άδειά μας για να ανήκει στο δάσος.