Ο ρατσισμός γεννιέται συχνά εκεί όπου τελειώνει η γνωριμία με τον Άλλον. Εκεί όπου η διαφορετική γλώσσα γίνεται απειλή, το διαφορετικό χρώμα αφορμή για φόβο και η ξένη κουλτούρα αντικείμενο καχυποψίας. Τα ταξίδια έρχονται να διαψεύσουν τις προκαταλήψεις μας. Σε φέρνουν στο τραπέζι του ξένου, στους δρόμους μιας άγνωστης πόλης, στην καθημερινότητα ανθρώπων που, παρά τις διαφορές τους, γελούν, αγαπούν, υποφέρουν και ονειρεύονται όπως κι εσύ.
Ο φασισμός, από την άλλη, φοβάται τη σκέψη. Χρειάζεται ανθρώπους που υπακούν χωρίς να ρωτούν, που πιστεύουν χωρίς να εξετάζουν, που αναζητούν εχθρούς αντί για απαντήσεις. Το διάβασμα ανοίγει ρωγμές σε αυτή την πνευματική φυλακή. Σε μαθαίνει να αμφισβητείς, να αναγνωρίζεις την προπαγάνδα, να κατανοείς την Ιστορία και να υποψιάζεσαι εκείνους που υπόσχονται τη σωτηρία μέσα από τον αποκλεισμό και το μίσος.
Βέβαια, ούτε τα ταξίδια ούτε τα βιβλία αποτελούν από μόνα τους εγγύηση. Μπορεί κάποιος να γυρίσει τον κόσμο και να παραμείνει φυλακισμένος στις προκαταλήψεις του. Μπορεί να διαβάζει ασταμάτητα και να χρησιμοποιεί τις γνώσεις του για να δικαιολογεί τον φανατισμό του. Η γνώση χρειάζεται κρίση και η εμπειρία χρειάζεται διάθεση να αλλάξεις.
Τα ταξίδια διευρύνουν τον κόσμο που γνωρίζουμε. Τα βιβλία διευρύνουν τον κόσμο που μπορούμε να σκεφτούμε. Κι όταν αυτά τα δύο συναντηθούν με την ανθρωπιά, οι προκαταλήψεις χάνουν το έδαφός τους και ο φανατισμός το πιο πολύτιμο όπλο του: την άγνοια.
Γιατί ο ελεύθερος άνθρωπος δεν φοβάται τον διαφορετικό ούτε γονατίζει μπροστά σε εκείνον που απαιτεί να σκέφτεται για λογαριασμό του. Ταξιδεύει, διαβάζει, αμφισβητεί και συνεχίζει να μαθαίνει.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική πράξη αντίστασης: να γνωρίζεις τον κόσμο, να σκέφτεσαι ελεύθερα και να μην επιτρέπεις ποτέ σε κανέναν να σου υπαγορεύσει ποιον πρέπει να μισήσεις.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου