Ο Τσινάρας του Σμόλιαν: ένα δέντρο που ένωσε τόπους και εποχές.
Το όνομά του κρύβει ήδη ένα κομμάτι της ιστορίας του. Τσινάρας (Чинара) αποκαλούν οι Βούλγαροι τον αιωνόβιο πλάτανο του Σμόλιαν, από τη λέξη «τσινάρι», που σημαίνει πλάτανος και συνδέεται ετυμολογικά με το τουρκικό çınar, με απώτερη περσική ρίζα.
Η ιστορία του δέντρου, όμως, ταξιδεύει ακόμη μακρύτερα. Σύμφωνα με τις τοπικές ιστορικές αναφορές, μεταφέρθηκε το 1720 από το Αιγαίο, από την περιοχή που οι βουλγαρικές πηγές αποκαλούν Belomorie, και φυτεύτηκε στο παλιό κέντρο του Σμόλιαν, όταν η πόλη ήταν γνωστή ως Πασμακλί.
Έτσι, ένας πλάτανος έγινε κάτι περισσότερο από ένα δέντρο. Η ονομασία του διασώζει τη γλωσσική και πολιτισμική ιστορία των Βαλκανίων, ενώ η δική του διαδρομή συνδέει τις ακτές του Αιγαίου με τις ορεινές κοιλάδες της Ροδόπης.
Γύρω του βρισκόταν το Χουριέτ Μεγκντάν, η ιστορική πλατεία που αργότερα ονομάστηκε Πλατεία Ελευθερίας. Εκεί χτυπούσε η κοινωνική και πνευματική καρδιά του παλιού οικισμού, κοντά στο τζαμί, στην εκκλησία και στα νερά του ποταμού Τσέρνα.
Σήμερα, ο κορμός του, με περίμετρο περίπου επτά μέτρων, και η απλωμένη κόμη του, που καλύπτει εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα, μαρτυρούν τη δύναμη του χρόνου. Το 1968 ανακηρύχθηκε προστατευόμενο φυσικό μνημείο.
Κι εδώ βρίσκεται η γοητεία του Τσινάρα: το όνομά του έχει ρίζες σε γλώσσες και πολιτισμούς που συναντήθηκαν στα Βαλκάνια, ενώ οι ρίζες του βυθίζονται στη γη της Ροδόπης. Μεταφέρθηκε από έναν τόπο σε έναν άλλο και, με τον καιρό, έγινε κομμάτι της ταυτότητας του νέου του τόπου.
Οι άνθρωποι μετακινούνται, οι αυτοκρατορίες αλλάζουν, οι γλώσσες δανείζονται λέξεις. Τα δέντρα, όμως, κρατούν τη μνήμη όλων αυτών χωρίς να χρειάζονται ιστορικά βιβλία.
Ο Τσινάρας δεν ανήκει πια μόνο στον τόπο από τον οποίο ήρθε ούτε αποκλειστικά στον τόπο όπου ρίζωσε. Ανήκει στην κοινή ιστορία των ανθρώπων και της φύσης, εκεί όπου οι πολιτισμοί δεν χωρίζονται με σύνορα, αλλά συναντιούνται κάτω από την ίδια σκιά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου