Υπήρξε μια εποχή που τα παιδιά μάθαιναν τη ζωή όχι από μια οθόνη, αλλά από έναν δρόμο, ένα δέντρο, μια πέτρα, ένα ποτάμι. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στις σελίδες ενός αναγνωστικού, υπήρχαν «Τα Ψηλά Βουνά» του Ζαχαρία Παπαντωνίου.
Το βιβλίο, γραμμένο το 1918, δεν ήταν απλώς ένα σχολικό ανάγνωσμα. Ήταν μια μικρή έξοδος από την τάξη προς τον κόσμο. Μια ομάδα παιδιών αφήνει το γνώριμο περιβάλλον και ανεβαίνει στο βουνό. Εκεί δεν υπάρχει ο δάσκαλος για να δώσει έτοιμες απαντήσεις. Υπάρχει η φύση, η συντροφικότητα, η δυσκολία, η ανακάλυψη.
Και ίσως αυτή να ήταν η μεγαλύτερη παιδαγωγική του αξία: τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο για τη ζωή· μαθαίνουν μέσα στη ζωή.
Το βουνό γίνεται σχολείο. Το μονοπάτι γίνεται μάθημα. Η δυσκολία γίνεται γνώση. Η παρέα γίνεται κοινωνία.
Σήμερα, έναν αιώνα αργότερα, τα παιδιά γνωρίζουν περισσότερα πράγματα και συναντούν λιγότερο τον κόσμο. Έχουν πρόσβαση σε αμέτρητες πληροφορίες, αλλά όλο και μικρότερη σχέση με την εμπειρία. Ξέρουν τι είναι το βουνό πριν το πατήσουν, τι είναι το δάσος πριν το μυρίσουν, τι είναι η θάλασσα πριν βραχούν.
Ο Παπαντωνίου, χωρίς να το γνωρίζει, είχε γράψει κάτι που σήμερα μοιάζει σχεδόν ανατρεπτικό: ότι η γνώση δεν βρίσκεται μόνο στα βιβλία. Βρίσκεται και στην περιπλάνηση. Στην αποτυχία. Στην παρατήρηση. Στη συνεργασία. Στην επαφή με έναν κόσμο που δεν κατασκευάστηκε ειδικά για να μας διασκεδάζει.
Και τα «Ψηλά Βουνά» έχουν ακόμη έναν συμβολισμό.
Γιατί κάθε εποχή χρειάζεται τα δικά της ψηλά βουνά. Όχι απαραίτητα για να τα κατακτήσει, αλλά για να κοιτάξει από εκεί λίγο μακρύτερα. Να απομακρυνθεί από τον μικρό ορίζοντα της καθημερινότητας και να θυμηθεί ότι ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από την οθόνη, την τάξη, την κατανάλωση, ακόμη και από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Τα παιδιά του Παπαντωνίου ανέβαιναν στο βουνό για να γνωρίσουν τον κόσμο.
Εμείς κατεβάσαμε τον κόσμο στην οθόνη για να μην χρειάζεται να ανεβαίνουμε πουθενά.
Κι εκεί βρίσκεται ίσως η πιο παράξενη αντίφαση της προόδου: έχουμε κάνει τη γνώση ευκολότερη και την εμπειρία δυσκολότερη.
Τα ψηλά βουνά, όμως, παραμένουν εκεί.
Περιμένουν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου