Οι αβεβαιότητες.

 

Οι αβεβαιότητες είναι ίσως η πιο τίμια μορφή γνώσης.

Εκεί όπου η βεβαιότητα τελειώνει, αρχίζει η σκέψη.

Ο άνθρωπος όμως δυσκολεύεται να ζήσει χωρίς βεβαιότητες. Θέλει απαντήσεις, ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν. Θέλει να γνωρίζει το αύριο, να προβλέπει την έκβαση, να ονομάζει το άγνωστο πριν ακόμη το συναντήσει. Έτσι κατασκευάζει βεβαιότητες από φόβο, από συνήθεια, από ανάγκη. Και συχνά τις υπερασπίζεται περισσότερο από την ίδια την αλήθεια.

Η επιστήμη, αντίθετα, προχωρά όταν παραδέχεται τα όριά της. Δεν λέει «γνωρίζω τα πάντα», αλλά «μέχρι εδώ γνωρίζω». Η αβεβαιότητα δεν είναι αποτυχία της γνώσης· είναι η περιοχή όπου η γνώση δοκιμάζεται. Κάθε πιθανότητα αφήνει ανοιχτή μια πόρτα προς κάτι που ακόμη δεν γνωρίζουμε.

Και ίσως εκεί βρίσκεται η πιο δύσκολη μορφή ελευθερίας: να μπορεί κανείς να πει «δεν ξέρω» χωρίς να αισθάνεται μικρότερος. Να αντέχει το κενό ανάμεσα στην ερώτηση και την απάντηση. Να μη γεμίζει κάθε άγνωστο με μια εύκολη εξήγηση.

Γιατί οι βεβαιότητες συχνά μας καθησυχάζουν, ενώ οι αβεβαιότητες μας κρατούν ζωντανούς. Η πρώτη κλείνει την πόρτα. Η δεύτερη την αφήνει μισάνοιχτη.

Και ίσως η ωριμότητα δεν είναι να έχουμε περισσότερες απαντήσεις, αλλά να αντέχουμε περισσότερες ερωτήσεις.

Γιατί η βεβαιότητα μπορεί να είναι η άνεση του ανθρώπου που σταμάτησε να ψάχνει. Η αβεβαιότητα, αντίθετα, είναι το τίμημα εκείνου που δεν θέλει να κοροϊδέψει τον εαυτό του.