Η έκτη αίσθηση του χειρουργού.

  

Υπάρχει μια στιγμή στο χειρουργείο που δεν γράφεται στα βιβλία, δεν περιγράφεται σε πρωτόκολλα και δύσκολα διδάσκεται. Είναι εκείνη η ανεπαίσθητη παύση πριν από την κίνηση· ένα βλέμμα που μένει λίγο περισσότερο, ένα χέρι που καθυστερεί για μια στιγμή, μια εσωτερική φωνή που λέει πως κάτι δεν ταιριάζει με αυτό που δείχνει η εικόνα.

Δεν είναι μεταφυσική. Είναι η έκτη αίσθηση του χειρουργού.

Χτίζεται αργά, πάνω σε εκατοντάδες επαναλήψεις, σε επιτυχίες αλλά κυρίως σε λάθη, σε επιπλοκές, σε εκείνες τις στιγμές που το χειρουργείο σε υποχρεώνει να καταλάβεις ότι ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ ακριβώς αυτό που περιγράφει η μαγνητική του.

Η εμπειρία αποκτά τότε μια παράξενη μορφή. Το μάτι βλέπει την ανατομία, το μυαλό υπολογίζει τους κινδύνους, το χέρι αναγνωρίζει τις αντιστάσεις των ιστών και κάτι βαθύτερο συνθέτει όλα αυτά πριν ακόμη προλάβουν να γίνουν σκέψη. Ο έμπειρος χειρουργός δεν «μαντεύει». Αναγνωρίζει.

Μερικές φορές η έκτη αίσθηση είναι η απόφαση να προχωρήσει. Άλλες, πολύ πιο δύσκολες, είναι η απόφαση να μην προχωρήσει.

Γιατί η χειρουργική δεν είναι μόνο η τέχνη της αφαίρεσης, της διόρθωσης ή της αποκατάστασης. Είναι και η τέχνη της αυτοσυγκράτησης. Να ξέρεις πότε το χέρι πρέπει να κινηθεί και πότε πρέπει να μείνει ακίνητο. Να καταλαβαίνεις ότι πίσω από έναν όγκο, μια κήλη, μια στένωση, υπάρχει ένας άνθρωπος που θα επιστρέψει στο σώμα του μετά το τέλος της επέμβασης -και θα ζήσει με αυτό που αποφασίστηκε εκεί μέσα.

Η τεχνολογία μπορεί να δείξει περισσότερα από ποτέ. Η νευροπλοήγηση, η διεγχειρητική νευροφυσιολογία, η μικροχειρουργική και η τεχνητή νοημοσύνη διευρύνουν συνεχώς τα όρια της ακρίβειας. Όμως καμία οθόνη δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη της στιγμής.

Εκεί, ανάμεσα στο σχέδιο και στην πραγματικότητα, παραμένει το ανθρώπινο χέρι.

Και ίσως αυτή να είναι η πραγματική έκτη αίσθηση του χειρουργού: όχι να ξέρει περισσότερα από τις μηχανές, αλλά να αισθάνεται πότε πρέπει να τις ακούσει -και πότε πρέπει να ακούσει τη σιωπή τους.

Γιατί στο χειρουργείο το μεγαλύτερο λάθος δεν είναι πάντα η λάθος κίνηση.

Μερικές φορές είναι η βεβαιότητα ότι πρέπει οπωσδήποτε να κάνεις μία.