Ο Μινώταυρος της Ρουτίνας.

Ο Μινώταυρος δεν κατοικεί πια στον Λαβύρινθο της Κνωσού. Δεν χρειάζεται πια ανθρώπινες θυσίες με τον παλιό, αιματηρό τρόπο. Του αρκεί να του προσφέρουμε καθημερινά λίγες ώρες από τη ζωή μας, μέχρι να μη μας απομένει τίποτε που να αξίζει να θυμόμαστε.

Η ρουτίνα είναι ένας Λαβύρινθος χωρίς τοίχους. Δεν σε φυλακίζει με κάγκελα, αλλά με συνήθειες. Δεν σου απαγορεύει να φύγεις, απλώς σε πείθει πως δεν υπάρχει λόγος να το κάνεις. Κι έτσι, μια μέρα μοιάζει με την προηγούμενη, η εβδομάδα γίνεται αντίγραφο της περασμένης και τα χρόνια περνούν σαν φωτοτυπίες μιας ζωής που κανείς δεν θυμάται ποιος σχεδίασε.

Στην αρχή, η επανάληψη μάς προσφέρει ασφάλεια. Μας απαλλάσσει από το άγχος των αποφάσεων, μας χαρίζει την ευχάριστη ψευδαίσθηση της τάξης. Ξέρουμε πού θα πάμε, τι θα κάνουμε, ποιους θα συναντήσουμε, ακόμη και τι θα πούμε. Οι εκπλήξεις λιγοστεύουν και μαζί τους λιγοστεύει ο κίνδυνος να απογοητευτούμε. Μόνο που, στην προσπάθειά μας να αποφύγουμε τις απογοητεύσεις, καταφέρνουμε συχνά να αποφύγουμε και τη ζωή.

Ο Μινώταυρος γνωρίζει καλά την ανθρώπινη ψυχολογία. Δεν χρειάζεται να μας κυνηγήσει. Μας αφήνει να χτίσουμε μόνοι μας τον Λαβύρινθό του. Μια δουλειά που μισούμε, μια σχέση που επιβιώνει από αδράνεια, ένας κοινωνικός ρόλος που μας στενεύει, αλλά τον φοράμε επειδή τον αναγνωρίζουν οι άλλοι. Προσθέστε λίγη τηλεόραση, μερικές καταναλωτικές επιθυμίες και τον απαραίτητο φόβο της αλλαγής. Το τέρας έχει ήδη στρώσει τραπέζι.

Και η κοινωνία; Η κοινωνία δεν έχει κανέναν λόγο να μας βγάλει από τον Λαβύρινθο. Αντιθέτως, προτιμά ανθρώπους προβλέψιμους. Ανθρώπους που ξυπνούν για να εργαστούν, εργάζονται για να καταναλώσουν, καταναλώνουν για να παρηγορηθούν από την εργασία τους και την επομένη επαναλαμβάνουν τον κύκλο. Η εξέγερση απαιτεί φαντασία, η φαντασία ελεύθερο χρόνο και ο ελεύθερος χρόνος είναι ένα από τα ακριβότερα αγαθά σε μια κοινωνία που εμπορεύεται ακόμη και την ανάπαυση.

Μας έμαθαν να θεωρούμε επιτυχία την προσαρμογή. Να μην ενοχλούμε, να μην αμφισβητούμε, να μην ξεβολευόμαστε. Να αποκαλούμε ωριμότητα την παραίτηση, υπευθυνότητα την εξάντληση και σταθερότητα την ακινησία. Κι όταν κάποιος τολμά να αλλάξει πορεία, να εγκαταλείψει μια βεβαιότητα, να ερωτευτεί απρόβλεπτα, να αρχίσει από την αρχή ή να αρνηθεί τα αυτονόητα, σπεύδουμε να τον προειδοποιήσουμε: «Σκέψου λογικά».

Λες και το παράλογο της εποχής είναι η επιθυμία να ζήσεις διαφορετικά και όχι η προθυμία να περάσεις ολόκληρη τη ζωή σου χωρίς να αναρωτηθείς αν αυτή η ζωή σου ανήκει.

Το τραγικότερο είναι πως η ρουτίνα δεν σκοτώνει πάντα τις επιθυμίες. Τις αφήνει να επιβιώνουν σε κατάσταση αναμονής. Ο άνθρωπος εξακολουθεί να ονειρεύεται ένα ταξίδι, μια καινούργια αρχή, έναν έρωτα που θα αναστατώσει την τάξη του, μια δουλειά που θα έχει νόημα, μια ημέρα χωρίς υποχρεώσεις. Τα όνειρα, όμως, μετατίθενται διαρκώς για το Σαββατοκύριακο, για τις διακοπές, για τη σύνταξη, για τότε που θα υπάρχουν περισσότερα χρήματα, περισσότερος χρόνος, λιγότερες ευθύνες.

Κι έτσι, η ζωή μετατρέπεται σε μια ατέλειωτη πρόβα για μια παράσταση που δεν ανεβαίνει ποτέ.

Δεν σημαίνει πως κάθε επανάληψη είναι φυλακή. Υπάρχουν οι καθημερινές χειρονομίες που συγκροτούν την οικειότητα, η φροντίδα που επαναλαμβάνεται χωρίς να χάνει την αξία της, οι μικρές συνήθειες που προσφέρουν ρίζες. Άλλο, όμως, η επανάληψη που δίνει βάθος στη ζωή κι άλλο εκείνη που της αφαιρεί το περιεχόμενο. Άλλο να επιλέγεις τη σταθερότητα κι άλλο να φοβάσαι τόσο πολύ την αλλαγή, ώστε να βαφτίζεις τη φυλακή σου σπίτι.

Ίσως, τελικά, ο Θησέας να μην ήταν ένας ήρωας που νίκησε το τέρας με το σπαθί του. Ίσως ήταν απλώς ένας άνθρωπος που αποφάσισε να μη θεωρεί τον Λαβύρινθο φυσικό προορισμό του. Ο μίτος της Αριάδνης δεν ήταν μόνο ένα νήμα εξόδου. Ήταν η δυνατότητα να θυμάσαι από πού ξεκίνησες, να αναγνωρίζεις πού βρίσκεσαι και να αρνείσαι να περιπλανιέσαι αιωνίως στους ίδιους διαδρόμους.

Γιατί ο Μινώταυρος της ρουτίνας δεν φοβάται τις μεγάλες επαναστάσεις όσο φοβάται τις μικρές, καθημερινές ανυπακοές: έναν άνθρωπο που λέει όχι εκεί όπου συνήθιζε να λέει ναι, που αλλάζει δρόμο χωρίς να ζητήσει άδεια, που εγκαταλείπει το ασφαλές για το αληθινό, που ανακαλύπτει πως η ζωή δεν είναι υποχρέωση απέναντι στις προσδοκίες των άλλων.

Και το χειρότερο δεν είναι να χαθείς στον Λαβύρινθο. Είναι να συνηθίσεις τόσο πολύ το τέρας, ώστε στο τέλος να το αποκαλείς εαυτό σου.