Ο άνθρωπος επινόησε τρεις λέξεις για να συμφιλιωθεί με όσα δεν μπορεί να ελέγξει: την τύχη, τη μοίρα και το πεπρωμένο. Τρεις λέξεις που μοιάζουν συνώνυμες, αλλά κρύβουν τρεις διαφορετικούς τρόπους να στέκεται κανείς απέναντι στη ζωή.
Η τύχη είναι το απρόσκλητο συμβάν. Εκείνο που εισβάλλει στην καθημερινότητα χωρίς να ζητήσει την άδειά μας. Μια συνάντηση που αλλάζει τη ζωή, ένα ατύχημα που την ανατρέπει, μια σύμπτωση που εκ των υστέρων μοιάζει σχεδόν σκηνοθετημένη. Η τύχη δεν γνωρίζει τις επιθυμίες μας ούτε ενδιαφέρεται για τα σχέδιά μας. Δεν έχει δικαιοσύνη, δεν απονέμει ανταμοιβές, δεν τιμωρεί. Εμείς είμαστε που της αποδίδουμε προθέσεις, επειδή δυσκολευόμαστε να δεχτούμε πως το σύμπαν μπορεί να συμβαίνει χωρίς να μας έχει στο επίκεντρό του.
Η μοίρα είναι κάτι πιο βαθύ και πιο σκοτεινό. Είναι η ανάγκη να πιστέψουμε πως όσα μας συμβαίνουν αποτελούν μέρος μιας ιστορίας που έχει ήδη γραφτεί. Προσφέρει παρηγοριά, επειδή μετατρέπει το χάος σε αφήγηση. Αν όλα ήταν προδιαγεγραμμένα, τότε ακόμη και ο πόνος αποκτά μια θέση σε κάποιο αθέατο σχέδιο. Αλλά η παρηγοριά αυτή έχει τίμημα: αν όλα είναι αποφασισμένα, ποιος ο λόγος να αγωνιστούμε; Η μοίρα μπορεί να γίνει η πιο κομψή δικαιολογία της παραίτησης.
Το πεπρωμένο, αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με την υπόσχεση μιας δυνατότητας. Όχι αναγκαστικά με κάτι που μας περιμένει σε κάποιο προκαθορισμένο σημείο, αλλά με κάτι που ενδέχεται να γίνουμε. Είναι η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που είμαστε και σε αυτό που θα μπορούσαμε να είμαστε. Δεν βρίσκεται μόνο μπροστά μας· βρίσκεται και μέσα μας, στις δυνατότητες που δεν τολμήσαμε να δοκιμάσουμε, στις αποφάσεις που αναβάλαμε, στις πόρτες που δεν ανοίξαμε ποτέ.
Κι εδώ αρχίζει η μεγάλη σύγχυση. Ο άνθρωπος συχνά ονομάζει μοίρα ό,τι φοβάται να αλλάξει και πεπρωμένο ό,τι επιθυμεί να αποκτήσει. Βαφτίζει «γραμμένο» εκείνο που δεν είχε το θάρρος να διεκδικήσει και «τυχαίο» εκείνο που δεν μπορεί να εξηγήσει. Έτσι, οι λέξεις γίνονται καταφύγια απέναντι στην ευθύνη.
Ασφαλώς, δεν ξεκινούν όλοι από την ίδια αφετηρία. Άλλος γεννιέται μέσα στην ασφάλεια, άλλος μέσα στη στέρηση. Άλλος συναντά ευκαιρίες, άλλος εμπόδια. Η ελευθερία δεν είναι απεριόριστη και η ανθρώπινη βούληση δεν καταργεί τις κοινωνικές συνθήκες, τη βιολογία ή την απρόβλεπτη βία των γεγονότων. Δεν επιλέγουμε πάντα τα χαρτιά που μας μοιράζει η ζωή. Επιλέγουμε, όμως, κάποιες φορές πώς θα τα παίξουμε -και κυρίως αν θα αγωνιστούμε για να αλλάξουν οι κανόνες του παιχνιδιού.
Ίσως, τελικά, η τύχη να είναι αυτό που μας συμβαίνει, η μοίρα αυτό που πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε να αποφύγουμε και το πεπρωμένο αυτό που φανταζόμαστε ότι μπορούμε να γίνουμε.
Κανείς δεν γνωρίζει αν υπάρχει κάποιο αόρατο σχέδιο πίσω από την ανθρώπινη διαδρομή. Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι η ζωή δεν μας παραδίδεται με εγγυήσεις. Μας παραδίδεται με περιορισμούς, απρόβλεπτες συναντήσεις και χρόνο που λιγοστεύει.
Και ίσως το μεγαλύτερο λάθος να είναι πως περιμένουμε από τη μοίρα να αποφασίσει εκείνο που φοβόμαστε να αποφασίσουμε εμείς.
Γιατί ο άνθρωπος μπορεί να περάσει μια ολόκληρη ζωή περιμένοντας το πεπρωμένο του, χωρίς να καταλάβει πως αυτό που περίμενε ήταν η δική του απόφαση να ζήσει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου