Όταν ο ποιητής καταρρίπτει τα όρια.

 

Υπάρχουν επιστολές που γράφονται για να φτάσουν στον παραλήπτη τους και άλλες που γράφονται για να μην χαθεί η απόσταση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους. Τα γράμματα του Γιώργου Σεφέρη προς τη Μαρώ ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία. Δεν είναι απλώς επιστολές ενός άνδρα προς τη γυναίκα που αγαπά. Είναι ένας τρόπος να καταργηθεί η απόσταση όταν η πραγματικότητα επιμένει να τη διατηρεί.

Ο Σεφέρης γνώριζε καλά τα όρια. Τα σύνορα των χωρών, τις αποστάσεις των ταξιδιών, τη σιωπή της διπλωματικής ζωής, τις συμβάσεις μιας ολόκληρης εποχής. Κι όμως, μέσα στις επιστολές του, αυτά τα όρια μοιάζουν να χάνουν την εξουσία τους. Εκεί όπου το σώμα απουσιάζει, η λέξη γίνεται παρουσία. Εκεί όπου δεν υπάρχει άγγιγμα, η μνήμη του αγγίγματος αποκτά σχεδόν υλική υπόσταση.

Η αληθινή οικειότητα, άλλωστε, δεν χρειάζεται πάντοτε να φωνάζει. Μπορεί να κατοικεί σε μια προσφώνηση, σε μια λεπτομέρεια της ημέρας, σε μια φράση που μοιάζει ασήμαντη και ξαφνικά αποκτά το βάρος ενός αγγίγματος. Ο έρωτας δεν καταργεί μόνο την απόσταση ανάμεσα σε δύο σώματα· καταργεί, για λίγο, την απόσταση ανάμεσα σε δύο υπάρξεις.

Κι ίσως εκεί βρίσκεται η πιο βαθιά ανατροπή του Σεφέρη. Δεν κατέρριπτε τα όρια επειδή τα αγνοούσε. Τα κατέρριπτε επειδή τα γνώριζε. Ήξερε πως κάθε άνθρωπος έχει τη γεωγραφία του, τη μοναξιά του, τη σιωπή του, τα αόρατα σύνορα πίσω από τα οποία κρύβεται ακόμη κι από εκείνον που αγαπά.

Κι όμως, έγραφε.

Γιατί μερικές φορές η γραφή είναι η πιο παράτολμη μορφή εγγύτητας. Μια γέφυρα που χτίζεται πάνω από την απουσία. Ένα «είμαι εδώ» που ταξιδεύει προς έναν άνθρωπο που βρίσκεται αλλού.

Και τότε τα όρια παύουν να είναι σύνορα. Γίνονται απλώς η απόσταση που χρειάζεται ένας έρωτας για να αποδείξει ότι μπορεί να τη διανύσει.

Ο Σεφέρης δεν έγραψε μόνο στη Μαρώ. Έγραψε εναντίον της απόστασης.

Και κάπως έτσι, κάθε γράμμα έγινε ένας μικρός τρόπος να μην υπάρχει απόσταση.