Το βιβλίο της Ελπίδας.

Το βιβλίο "Book of Hope: A Survival Guide for Trying Times" (Το Βιβλίο της Ελπίδας), το οποίο συνέγραψαν η διάσημη φυσιοδίφης Jane Goodall και ο συγγραφέας Douglas Abrams, πρωτοκυκλοφόρησε το 2021 και επικεντρώνεται στο πώς να διατηρήσουμε την ελπίδα μας σε περιόδους παγκόσμιων κρίσεων. Είναι γραμμένο υπό μορφή διαλόγου, όπου ο Douglas Abrams παίρνει συνέντευξη από την Jane Goodall. Εξερευνά τη φύση της ελπίδας και πώς αυτή αποτελεί κινητήριο δύναμη για δράση, ειδικά απέναντι στην περιβαλλοντική καταστροφή. Χωρίζεται σε τρία κύρια μέρη, ακολουθούμενα από έναν επίλογο-γράμμα προς τους αναγνώστες. 

Εισαγωγή: (An Invitation to Hope): Η Jane Goodall ορίζει την ελπίδα. Εξηγεί ότι η ελπίδα δεν είναι παθητική ευχή, αλλά μια ενεργή επιλογή και ανάγκη επιβίωσης που απαιτεί δράση και σκληρή δουλειά. 

Μέρος 1: Τι είναι η Ελπίδα; (What Is Hope?): Οι δύο συγγραφείς συναντιούνται και συζητούν τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στην τυφλή αισιοδοξία (ότι όλα θα πάνε καλά από μόνα τους) και στην αληθινή ελπίδα. Η ελπίδα απαιτεί ξεκάθαρους στόχους, πλάνο δράσης και πίστη στις δυνάμεις μας. 

Μέρος 2: Οι Τέσσερις Λόγοι για να Ελπίζουμε (The Four Reasons for Hope): Αποτελεί τον πυρήνα του βιβλίου. Κάθε κεφάλαιο αναλύει έναν από τους τέσσερις πυλώνες της Jane:

-Η Ανθρώπινη Διάνοια: Το μυαλό μας δημιούργησε την περιβαλλοντική κρίση, αλλά το ίδιο μυαλό μπορεί να βρει τις τεχνολογικές και κοινωνικές λύσεις για αυτήν.

-Η Ανθεκτικότητα της Φύσης: Ιστορίες για κατεστραμμένα οικοσυστήματα και είδη υπό εξαφάνιση που αναγεννήθηκαν όταν ο άνθρωπος τους έδωσε μια ευκαιρία όπως π.χ. τα δέντρα "Survivor Tree". Στο βιβλίο αναφέρονται δύο συγκεκριμένες συγκλονιστικές ιστορίες:

-Το Δέντρο της 9ης/11ου (Νέα Υόρκη): Το πιο διάσημο «Survivor Tree» είναι μια αχλαδιά (Callery pear) που βρισκόταν στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου. Μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το δέντρο θάφτηκε κάτω από τους φλεγόμενους τόνους ερειπίων των Διδύμων Πύργων. Ένας εργάτης το εντόπισε έναν μήνα μετά. Ήταν σχεδόν αποκεφαλισμένο, με σπασμένες ρίζες, ο κορμός του ήταν απανθρακωμένος και είχε απομείνει μόνο ένα ζωντανό κλαδί. Μεταφέρθηκε σε φυτώριο στο Μπρονξ, όπου οι γεωπόνοι το φρόντισαν. Το δέντρο επέζησε και το 2010 επιστράφηκε στο "9/11 Memorial & Museum". Σήμερα ανθίζει κάθε άνοιξη, γεμάτο λευκά λουλούδια. 

-Τα Δέντρα Καμφοράς στο Ναγκασάκι (Ιαπωνία): Η Jane Goodall περιγράφει μια ακόμα πιο ακραία ιστορία από την επίσκεψή της στην Ιαπωνία. Το 1945, η ρίψη της ατομικής βόμβας ισοπέδωσε την πόλη με θερμοκρασίες εκατομμυρίων βαθμών Κελσίου. Οι επιστήμονες πίστευαν ότι τίποτα δεν θα φύτρωνε εκεί για δεκαετίες. Δύο δέντρα καμφοράς (camphor trees), ηλικίας τότε 500 ετών, άντεξαν την πυρηνική έκρηξη. Αν και έχασαν όλα τα κλαδιά και τα φύλλα τους, και ο κορμός τους έμεινε μαύρος και κούφιος εσωτερικά, παρέμειναν ζωντανά. Τα δέντρα αυτά συνεχίζουν να βγάζουν πράσινα φύλλα κάθε χρόνο και αποτελούν ιερά μνημεία ειρήνης. 

Για την Goodall, αυτά τα δέντρα δεν είναι απλά φυτά. Είναι ένα μήνυμα για την ίδια την ανθρωπότητα: όσο βαριά κι αν είναι η καταστροφή, αν υπάρχει έστω και μια σπίθα ζωής (ή ελπίδας) και της δοθεί η κατάλληλη φροντίδα, η αναγέννηση είναι πάντα εφικτή.

-Η Δύναμη των Νέων: Αναφορά σε παγκόσμια κινήματα και στο δικό της πρόγραμμα "Roots & Shoots", όπου παιδιά αναλαμβάνουν δράση τοπικά.

-Το Ακατάβλητο Ανθρώπινο Πνεύμα: Η εσωτερική δύναμη ανθρώπων που αντιμετωπίζουν το φαινομενικά αδύνατο (με παραδείγματα από ακτιβιστές, αλλά και επιζώντες καταστροφών) και δεν τα παρατούν ποτέ. 

Μέρος 3: Η Διαμόρφωση ενός Αγγελιοφόρου της Ελπίδας (The Making of a Messenger of Hope): Λόγω της πανδημίας COVID-19, οι συγγραφείς συνεχίζουν τις συζητήσεις τους διαδικτυακά μέσω Zoom. Η Jane ανατρέχει στα παιδικά της χρόνια, στη ζωή της με τους χιμπατζήδες στο Gombe και στο πώς μεταμορφώθηκε από ερευνήτρια σε ακτιβίστρια. 

Επίλογος (Conclusion): Ένα προσωπικό γράμμα της Jane από το σπίτι της. Αναλύει τα μαθήματα από την πανδημία και τονίζει ότι η ισορροπία της φύσης είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανθρώπινη υγεία.

Κεντρικά Μηνύματα:

-Ηθική Υποχρέωση για Δράση: Η ελπίδα είναι ένας ανατροφοδοτούμενος κύκλος. Η ελπίδα οδηγεί στη δράση, και η δράση παράγει νέα ελπίδα. Αν πέσουμε στην απελπισία, γινόμαστε απαθείς και το μέλλον καταστρέφεται. 

-Κάθε Άτομο Μετράει: Το βασικό ρητό της Jane Goodall: «Κάθε άνθρωπος κάνει τη διαφορά κάθε μέρα, και πρέπει να επιλέξει τι είδους αντίκτυπο θέλει να έχει». 

-Σύνδεση Μυαλού και Καρδιάς: Η αληθινή σοφία έρχεται όταν η ανθρώπινη διάνοια (το μυαλό) συνεργάζεται σε πλήρη αρμονία με την ενσυναίσθηση και την αγάπη (την καρδιά). 

-Οι 4 Μεγάλες Προκλήσεις: Για να σωθεί ο πλανήτης πρέπει να λύσουμε τέσσερα μεγάλα προβλήματα: την ακραία φτώχεια, τον μη βιώσιμο τρόπο ζωής των πλουσίων, τη διαφθορά και την υπερπληθυσμιακή πίεση. 

Το τελικό συμπέρασμα του βιβλίου είναι ρεαλιστικά αισιόδοξο. Οι συγγραφείς δεν κλείνουν τα μάτια μπροστά στην περιβαλλοντική καταστροφή, τον πόλεμο ή τις πανδημίες. Αντίθετα, συμπεραίνουν ότι το παράθυρο ευκαιρίας για να διορθώσουμε τα λάθη μας είναι ακόμα ανοιχτό, αλλά στενεύει γρήγορα. Η ελπίδα δεν είναι ένα πολυτελές συναίσθημα, αλλά ένα απαραίτητο εργαλείο επιβίωσης. Το μέλλον δεν είναι προδιαγεγραμμένο· διαμορφώνεται από τις μικρές, καθημερινές επιλογές που κάνει η παγκόσμια κοινότητα συνολικά και ο καθένας μας ξεχωριστά.