Η Ελλάδα ήταν σπυρί, η Πορτογαλία είναι πληγή, η Ισπανία όγκος...

...αλλά η Γερμανία είναι το νοσηρό γονίδιο της Ευρωζώνης!

Συνεχίζεται η άνοδος στις αποδόσεις των ισπανικών ομολόγων και ιταλικών ομολόγων, ενώ μεγάλες απώλειες καταγράφονται και στις αγορές μετοχών των δύο χωρών με επίκεντρο τον χρηματοοικονομικό κλάδο. Εντείνονται οι ανησυχίες των επενδυτών αναφορικά με τις προοπτικές τόσο της Ευρωζώνης όσο και της παγκόσμιας οικονομίας. Η Ελλάδα συνεχίζει να θεωρείται "ξεγραμμένη" από τις αγορές!

Στις δαγκάνες της τρόικας η Ισπανία!

Σε επίπεδα κόκκινου συναγερμού πλησιάζει και πάλι το κόστος δανεισμού της Ισπανίας, καθώς φαίνεται ότι οι ευνοϊκές επιδράσεις των φθηνών τριετών δανείων της ΕΚΤ αρχίζουν να εξανεμίζονται. Η απόδοση του ισπανικού 10ετούς ομολόγου κινείται προς τα επίπεδα επιφυλακής του 6%. Πιο αναλυτικά, η απόδοση του 10ετούς ισπανικού ομολόγου διαμορφώνεται στο 5,95% (415 μ.β.), στο 4,73% του 5ετούς (404 μ.β.) και στο 3,11% του 2ετούς (295 μ.β.), με το CDS του 5ετούς ομολόγου 18 μ.β. υψηλότερα, στις 480 μονάδες βάσης. 

Και αυτό παρά τις διαβεβαιώσεις του πρωθυπουργού, Mariano Rajoy, ότι η κυβέρνηση επιμένει στο στόχο της μείωσης του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ του χρόνου, προχωρώντας σε περαιτέρω περικοπές δημοσίων δαπανών! Επισημαίνεται ότι μία μέρα νωρίτερα η κυβέρνηση Rajoy ανακοίνωσε σχέδια περικοπής των δημοσίων δαπανών κατά τουλάχιστον 10 δισ. ευρώ κυρίως μέσω «εξορθολογισμού» των δαπανών στην υγεία και την εκπαίδευση. Η Κεντρική Τράπεζα της Ισπανίας, πάντως, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, διά στόματος του προέδρου της, ο οποίος προειδοποίησε ότι οι ισπανικές τράπεζες μπορεί να χρειαστούν περισσότερα κεφάλαια εάν συνεχιστεί η επιδείνωση της οικονομίας. Ο πρόεδρος της Κεντρικής Ισπανικής Τράπεζας, Miguel Angel Fernandez Ordonez επισήμανε, παράλληλα, πως είναι μάλλον απίθανο να ανακάμψει βραχυπρόθεσμα η ισπανική οικονομία. Οι ισπανικές τράπεζες, οι οποίες προσπαθούν ακόμη να ανακάμψουν από την κατάρρευση της φούσκας των ακινήτων, καλούνται να αντιμετωπίσουν ένα ακόμη κύμα επισφαλών δανείων, καθώς η οικονομία της χώρας οδεύει στη δεύτερη ύφεση μέσα σε περίοδο τριών ετών. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η ισπανική κυβέρνηση χάνει τη μάχη της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των αγορών στα δημόσια οικονομικά της, αφότου ο υπουργός Οικονομίας, Luis de Guindos, αρνήθηκε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ενός πακέτου διάσωσης για την Ισπανία. Πρόσθεσε δε πως μια έξοδος της Ισπανίας από το ευρώ θα ήταν τρέλα, τονίζοντας ακόμη ότι η ισπανική κυβέρνηση θα τηρήσει την ατζέντα των μεταρρυθμίσεων.

Αποτυχία της κυβέρνησης Mario Monti στην Ιταλία να ...εξευμενίσει τις αγορές!

Οι ανησυχίες επεκτείνονται και στις άλλες χώρες της περιφέρειας, με την απόδοση του ιταλικού 10ετούς ομολόγου στο 5,6%, εν όψει και της δημοπρασίας ομολόγων 5 δισ. ευρώ, την Πέμπτη. Το χρηματιστήριο του Μιλάνου κινείται βαθιά στο κόκκινο, χάνοντας πάνω από 2,5%. Οι "φήμες" που κυκλοφορούν στις αγορές θέλουν την Ιταλία να υποβαθμίζει τις εκτιμήσεις της για την ανάπτυξη του 2012 από το 0,4% στο -1,3% με -1,5% και να μπαίνει για τα καλά στην ύφεση. Ωστόσο, ο Ιταλός πρωθυπουργός Mario Monti προσπαθεί να στρέψει την προσοχή στην Ισπανία (!!!), λέγοντας ότι η Μαδρίτη δεν έχει εστιάσει αρκετά στα δημόσια οικονομικά της, παρότι έχει σημειώσει πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις. 

 Χάος στην Ευρωζώνη!

Η απόδοση του 10ετούς ιταλικού ομολόγου ενισχύεται στο 5,52% με το spread έναντι του αντίστοιχου γερμανικού τίτλου στις 381 μονάδες βάσης, του 5ετούς στο 4,70% (401 μ.β.) και του 23ετούς στο 3,31% (317 μ.β.), ενώ το CDS του 5ετούς ομολόγου ενισχύεται κατά 22 μ.β. στις 433 μονάδες βάσης. 

Την ίδια ώρα, η απόδοση του πορτογαλικού 10ετούς ενισχύεται στο 12,48% (1.096 μ.β.) και του 5ετούς στο 14,50% (1.381 μ.β.), ενώ αντιθέτως η απόδοση του 2ετούς τίτλου υποχωρεί κάτω από το 10%, και συγκεκριμένα στο 9,91% (977 μ.β.). 

Στο 21,96% η απόδοση του νέου ελληνικού ομολόγου λήξεως το 2023 (2.026 μ.β.), στο 20,10% του 15ετούς (1.780 μ.β.), στο 18,74% του 20ετούς (1.628 μ.β.) και στο 17,51% του 30ετούς (1.511 μ.β.). 

Στο 3,02% το γαλλικό 10ετές, στο 3,62% το βελγικό, στο 2,29% το ολλανδικό και στο 2,88% το αυστριακό. 

Το ευρώ υποχώρησε στο χαμηλό του 1,3058 έναντι του δολαρίου και αναμένεται να αντιμετωπίσει πρόσθετα εμπόδια βραχυπρόθεσμα καθώς η Ευρωζώνη απειλείται με παρατεταμένη ύφεση. Ενδεικτική της νευρικότητας των επενδυτών και της συνακόλουθης αναζήτησης ασφαλών καταφυγίων είναι η μεγάλη πτώση στις αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων (στο 1,70% το δεκαετές) και η ραγδαία ανατίμηση του ελεβετικού φράγκου που δύο φορές τις τελευταίες ημέρες «έσπασε» το όριο του 1,20 ανά ευρώ.

"Η Ελλάδα ήταν σπυρί, η Πορτογαλία είναι πληγή και η Ισπανία όγκος", δήλωσε ο Bill Gross, επικεφαλής της Pimco, του μεγαλύτερου διαχειριστή ομολόγων στον κόσμο. "Αυτή είναι η κατάσταση στην ευρωζώνη αυτή τη στιγμή". Απέφυγε όμως να πει πως η Γερμανία είναι το ...γονίδιο που ευθύνεται για την μεγάλη νοσηρότητα που εμφανίζει η Ευρωζώνη από την γέννησή της ήδη, και που τελικά προκάλεσε το σπυρί της Ελλάδας, το έλκος της Πορτογαλίας, τον όγκο της Ισπανίας και τον καρκίνο της Ιταλίας! Και το μόνο σίγουρο είναι πως στην περίπτωση "γονιδιακών ασθενειών" η θεραπεία αν μη τι άλλο δεν είναι ο ...γύψος! Παρόλα αυτά, η Πολιτική του Βερολίνου οδηγεί όλη την Ευρώπη στον "γύψο" της Δημοσιονομικής Σταθερότητας! Με προδιαγεγραμμένες συνέπειες για την τελική έκβαση των ασθενών!

Το χρέος της Αριστεράς!

Ερωτήματα για την ελπίδα ανατροπής της πολιτικής του κοινωνικού ολοκαυτώματος!

Της Νάντιας Βαλαβάνη, 

αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Ποντίκι".

Εδώ και δύο χρόνια η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε πρότυπο πειραματικό εργαστήρι κοινωνικής μηχανικής της τρόικας. Για τη σύνθεση του κατάλληλου «μίγματος» πολιτικών μόνιμης λιτότητας και βίαιης «υποτίμησης» της ζωής των ανθρώπων σε ολόκληρη την Ευρώπη και αποτελεσματικής χειραγώγησης της εργαζόμενης πλειοψηφίας των κοινωνιών της. Για να συντελεστεί, εν μέσω κρίσης, μια πρωτοφανής στην ιστορία αναδιανομή αξίας: Από τους «κάτω» στους «πάνω». Από όλες τις σφαίρες της οικονομίας προς τις χρηματοπιστωτικές «αγορές». Από τις ασθενέστερες οικονομικά χώρες της ευρωπεριφέρειας προς τις ισχυρότερες, ιδιαίτερα τη Γερμανία.

Κι ενώ η ακολουθούμενη πολιτική, με τη στήριξη του ΠΑΣΟΚ, της Ν.Δ. κι ενός αστερισμού μικρότερων κομμάτων, εξακολουθεί να εμφανίζεται ως «μονόδρομος», το κεντρικό προς απάντηση ερώτημα είναι: Μπορεί ν’ ανατραπεί αυτή η πολιτική; Γιατί τίποτα λιγότερο από την ανατροπή της δεν είναι σε θέση να σταματήσει το κοινωνικό ολοκαύτωμα της χώρας και των ανθρώπων της. Και ακόμα παραπέρα: Με ποιους όρους μπορεί να γίνει αυτό πραγματικότητα;

Τα κόμματα της Αριστεράς απαντούν το καθένα καταφατικά. Προτάσσουν όμως διεξόδους με υπερτονισμό των υπαρκτών στρατηγικών διαφορών τους. Αρνούνται έτσι μέχρι σήμερα ν’ αναγνωρίσουν αυτό που κατανοούν πλέον οι περισσότεροι απ’ τα μέλη και τους ψηφοφόρους τους:

- Ότι κανένα κόμμα της Αριστεράς, όσο και με όποια συνθήματα και να απευθύνεται στον λαό αναζητώντας την προνομιακή στήριξή του, δεν είναι σε θέση να απελευθερώσει την αναγκαία κοινωνική δυναμική από μόνο του.

- Ότι στο ύψος ενός τέτοιου καθήκοντος μπορεί να αρθεί μόνο το πιο πλατύ μέτωπο κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων – με τις συνασπισμένες δυνάμεις της Αριστεράς στον πυρήνα του.

Μπορεί όμως σήμερα να υπάρξουν οι πολιτικές προϋποθέσεις για έναν κοινωνικό και πολιτικό συνασπισμό που να «αναγνωρίζει» προγραμματικά τον πολιτικό αντίπαλο στις δυνάμεις που προκαλούν το σημερινό κοινωνικό ολοκαύτωμα; Και θα «ανακαλύπτει» στο πρόσωπο των άλλων δυνάμεων της ριζοσπαστικής και κομμουνιστικής Αριστεράς τον προνομιακό συνομιλητή και συναγωνιστή του;

- Που θα διαμορφώσει ένα συνθετικό πρόγραμμα ανατροπής αυτής της πολιτικής, ξεκινώντας από την αθέτηση πληρωμών για ουσιαστική διαγραφή του χρέους και την κρατικοποίηση των τραπεζών και των επιχειρήσεων στρατηγικής σημασίας;

- Που δεν θα διστάσει να συγκρουστεί με ό,τι και όποιους χρειαστεί προκειμένου να γίνει δυνατή μια εσωτερική «σεισάχθεια» και άμεσα μέτρα αναδιανομής υπέρ των εργαζόμενων, στηρίζοντας ταυτόχρονα μια παραγωγική ανασυγκρότηση φιλική στο περιβάλλον και τους εργαζόμενους και μια νέα θέση της χώρας στον διεθνή καταμερισμό εργασίας;

- Που θα αξιοποιήσει όλα τα ερείσματα αλληλεγγύης και πάλης στην Ευρώπη και στον κόσμο;

Με ένα τέτοιο πλαίσιο η συνασπισμένη Aριστερά θα μπορούσε ν’ «αγκαλιάσει» χωρίς αμηχανία και πολιτικό «σνομπισμό» τον κόσμο που σήμερα αναγνωρίζει τις ευθύνες των κομμάτων που κυβέρνησαν τη χώρα και απεγκλωβίζεται απ’ τον δικομματισμό. Που προσεγγίζει, ταυτόχρονα, τα αριστερά κόμματα κουβαλώντας όλες τις ψευδαισθήσεις και «κακές συνήθειες» από τις πελατειακές σχέσεις που καθόριζαν τη σχέση του με την πολιτική.

Μπορεί να υπάρξει σήμερα ένα άμεσο πρόγραμμα και ιδέες ικανές να μετατρέψουν την οργή που σιγοκαίει σε απόφαση για μαχητική προσωπική συμμετοχή διαρκείας σε διάφορα συλλογικά πλαίσια πάλης και αλληλεγγύης μ’ επίκεντρο την εργασία και τις ανάγκες για αξιοπρεπή ζωή – που τίποτα να μην μπορεί ν’ αναχαιτίσει;

Αυτά και άλλα ερωτήματα μπαίνουν σήμερα. Προφανώς δεν πρόκειται ν’ απαντήσουν σ’ αυτά οι επικείμενες εκλογές. Το πιθανότερο είναι ότι αυτές θα «νομιμοποιήσουν» οριακά τη σημερινή πολιτική μέσω ενός δικομματικού συνασπισμού, που θα είναι μειοψηφία στον λαό και πλειοψηφία στη Βουλή.

Κι επειδή η ταυτόχρονη ενίσχυση της συνολικής δύναμης όλων των δυνάμεων της Αριστεράς στη Βουλή μπορεί να εξασφαλίσει μόνο ισχυρότερη αντιπολίτευση, την ώρα που ζητούμενο δεν είναι τίποτα λιγότερο από την αποτροπή καταστροφής της χώρας, οι εργαζόμενοι, και προπαντός οι νέοι, που θα υπερψηφίσουν αριστερά κόμματα, ας μην τα εξουσιοδοτήσουν «εν λευκώ»: Ας κάνουν όσο γίνεται πιο καθαρό τι περιμένουν απ’ αυτά για την, εξαιρετικά κοντινή, «επόμενη μέρα».

Το ζητούμενο για την Αριστερά είναι να αποδειχτεί πολιτικά και κοινωνικά χρήσιμη. Αλλιώς, θα εξαφανιστεί κι αυτή εν μέσω μιας θάλασσας εξαθλιωμένων και ηθικοπολιτικά «τσακισμένων» ανθρώπων, κάτω απ’ τη γενική επίθεση των ορδών της νεοφιλελεύθερης βαρβαρότητας ενάντια στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

Ωμή παρέμβαση Λαγκάρντ εν όψει εκλογών:

'Ελληνες ψηφίστε τα κόμματα του μνημονίου!

"Μήνυμα" για "σταθερή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων" στην Ελλάδα έστειλε η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κριστίν Λαγκάρντ εν όψει εκλογών, χωρίζοντας μάλιστα τα ελληνικά κόμματα σε "υπεύθυνα" και "περιθωριακά".

Σε συνέντευξή της στο δίκτυο CBS, η κ. Λαγκάρντ τόνισε πως «πρωταρχική ανησυχία αυτή τη στιγμή είναι να υπάρξει σταθερή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που προβλέπει το οικονομικό πρόγραμμα». Απαντώντας σε ερώτηση για τις εκλογές σημείωσε: «Οι εκλογές είναι μια στιγμή κατά την οποία τα υπεύθυνα κόμματα πρέπει να φανούν γενναία και να πουν την αλήθεια στον κόσμο. Το να καταφύγει κανείς σε περιθωριακά κόμματα που λαϊκίζουν δεν θα ήταν σοφή επιλογή από πλευράς του ελληνικού λαού».

Θα πληρώνουμε σαμπάνια, θα πίνουμε νερό!

... και πιθανά βρώμικο και επικίνδυνο για την δημόσια υγεία!

Της Βάλιας Μπαζού,

αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Ποντίκι".

Tην ώρα που στη χώρα µας προβάλλεται ως ανάπτυξη και ως «εργαλείο» εξόδου από την κρίση η ιδιωτικοποίηση του νερού µέσα από την πώληση ποσοστού της ΕΥ∆ΑΠ και της ΕΥΑΘ, στον υπόλοιπο πλανήτη η τάση που τα τελευταία χρόνια έχει παγιοποιηθεί είναι η επιστροφή των δικτύων ύδρευσης κα αποχέτευσης σε δηµοτικές ή κρατικές επιχειρήσεις.

Και αυτό γιατί το µοντέλο της δεκαετίας του ’80 και του ’90, που µέσω του ∆ΝΤ και της Παγκόσµιας Τράπεζας προωθήθηκε ή, καλύτερα, επιβλήθηκε για την εξαγορά των δικτύων από ιδιωτικές εταιρείες, απέτυχε παταγωδώς, µε αποτέλεσµα η νέα αντίληψη, το σύγχρονο µοντέλο για τον 21ο αιώνα να απαιτεί τη δηµοτική ή κρατική διαχείριση του νερού.

Η λογική µάλιστα της επανακρατικοποίησης ή επαναδηµοτικοποίησης δεν στηρίζεται µόνο στην αρχή ότι η διαχείριση του νερού πρέπει να είναι δηµόσια γιατί πρόκειται για δηµόσιο αγαθό, αλλά και σε καθαρά οικονοµικούς και περιβαλλοντικούς όρους, αφού αποδείχθηκε ότι η δηµόσια διαχείριση είναι προς το συµφέρον και των πολιτών και του δηµόσιου ταµείου.

Επιστροφή στο ∆ηµόσιο!

Ένα άκρως ενδιαφέρον βιβλίο, που βγήκε στη δηµοσιότητα πρόσφατα «διά χειρός» του Παρατηρητηρίου της Ευρώπης των Πολυεθνικών (Corporate Europe Observatory - CEO) του Transnational Institute και του Municipal Services Project, µε τίτλο «Επαναδηµοτικοποίηση - Επιστρέφοντας το Νερό στα ∆ηµόσια Χέρια» («Remunicipalisation - Putting water back into public hands»), παρουσιάζει µε συστηµατική ανάλυση την τάση που ισχύει παγκοσµίως για την επιστροφή των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης στο ∆ηµόσιο.

Ο Martin Pigeon, ερευνητής του CEO και εκ των συγγραφέων του βιβλίου, επισημαίνει πως «όλες οι µεγάλες δηµοτικές συµβάσεις για το νερό που βρίσκονται σε διαδικασία ανανέωσης αυτές τις µέρες στη Γαλλία, δέχονται ισχυρές πιέσεις και αυτό οδηγεί είτε απευθείας στην επαναδηµοτικοποίηση της επιχείρησης ύδρευσης, όπως για παράδειγµα στο Παρίσι, την Γκρενόµπλ, το Μπορντό, τη Βρέστη και το Χερβούργο, είτε σε ανατροπή των οικονομικών συμφωνιών σε βάρος των εταιρειών και υπέρ των πόλεων κι αυτό γιατί οι ιδιωτικές εταιρείες μειώνουν δραστικά τα περιθώρια κέρδους της για να μπορέσουν να ανανεώσουν τα συμβόλαια με τους δήμους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της εταιρείας Veolia που έχει ένα από τα μεγαλύτερα συμβόλαια στην Ευρώπη αφού καλύπτει 7 διαμερίσματα της περιφέρειας île-de-France – με εξαίρεση τον Δήμο του Παρισιού – και υποχρεώθηκε να μειώσει δραστικά τα κέρδη της για να ανανεώσει το συμβόλαιο».

Όπως επισημαίνεται, τα αίτια της αποτυχίας σε όλες τις χώρες στις οποίες εφαρμόστηκε η ιδιωτικοποίηση είναι λίγο - πολύ τα ίδια. Συγκεκριμένα, η διαχείριση των δικτύων από ιδιώτες, αντί να λύσει, δημιούργησε ακόμα μεγαλύτερα προβλήματα στον τομέα της πρόσβασης των πολιτών σε καθαρό νερό. Η ιστορία αποδεικνύει ότι οι εταιρείες - κολοσσοί που λυμαίνονται παγκοσμίως τους υδάτινους πόρους αθετούσαν συστηματικά τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει για την κατασκευή και επέκταση των δικτύων.

Η στρατηγική των εταιρειών!

Όπως υπογραμμίζει ο Martin Pigeon, «σε γενικές γραμμές οι παραδοσιακές δημοτικές συμβάσεις για τη διαχείριση του νερού άρχισαν να γίνονται μη ελκυστικές και για τις ιδιωτικές εταιρείες γιατί τα οικονομικά δεδομένα άρχισαν να είναι προβληματικά. Στις πλούσιες χώρες διαπίστωσαν ότι είναι μεγάλο το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ της αύξησης της κατανάλωσης νερού και της πολύ μεγάλης αύξησης που παρατηρείται στα περιβαλλοντικά κόστη. Στις λιγότερο πλούσιες χώρες, οι εταιρείες άρχισαν να έχουν προβλήματα γιατί δεν μπορούσαν να αυξήσουν την τιμή του νερού σε επίπεδα που θα τους συνέφερε καθώς αυτό θα ήταν πολιτικά απαράδεκτο. Έτσι μόνο σε αυταρχικές χώρες, όπως η Κίνα ή τα κράτη του Περσικού Κόλπου, τα συμβόλαια εξασφαλίζουν κέρδος για τις ιδιωτικές εταιρείες, αφού οι χώρες αυτές αδιαφορούν για τις αντιδράσεις των πολιτών».

Η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί, οδήγησε τις εταιρείες σε αλλαγή στρατηγικής τα τελευταία χρόνια, ποντάροντας πλέον περισσότερο στον κατασκευαστικό τομέα της ύδρευσης. Όπως  εξηγεί ο Martin Pigeon, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου, η Suez, έκανε εντυπωσιακή στροφή και πλέον δεν ενδιαφέρεται για την πώληση νερού, αλλά για την πώληση υπηρεσιών ύδρευσης. Έτσι πλέον η νέα μορφή ιδιωτικοποίησης του δημόσιου αγαθού έχει άλλες μορφές εμπορευματοποίησης, όπως η πώληση υψηλής τεχνολογίας, η αγορά των δικαιωμάτων νερού καθώς και παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Στο βιβλίο οι ερευνητές του CEO του ΤΝΙ επέλεξαν να παρουσιάσουν πέντε περιπτώσεις κρατικοποίησης των δικτύων ύδρευσης καλύπτοντας το πείραμα της ιδιωτικοποίησης και στις πέντε ηπείρους προκειμένου να καταγράψουν τα κοινά στοιχεία παρά τη διαφορετικότητα των περιπτώσεων. Έτσι εξέτασαν την επιστροφή του δικτύου ύδρευσης στον Δήμο του Παρισιού το 2010, στο Μπουένος Άιρες το 2006, στην πόλη Νταρ ες Σαλάμ της Τανζανίας το 2004, στην πόλη Χάμιλτον στον Καναδά το 2004 καθώς και την περίπτωση της Μαλαισίας, όπου η εθνική μεταρρύθμιση βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2006.

Η αποτυχία της πολιτικής ιδιωτικοποίησης αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, όπου μόνο κατά το 2006 εξαιτίας της ακύρωσης συμβολαίων ή της εμφάνισης προβλημάτων σημειώθηκε μείωση της τάξης του 32% στα ιδιωτικά συμβόλαια ύδρευσης.

Επισημαίνεται ότι οι πέντε πολυεθνικές που κάνουν όλο το παιχνίδι παγκοσμίως είναι οι με έδρα τη Γαλλία Suez, Saur και Veolia Environment, ο γερμανικός κολοσσός RWE και η Agbar, ισπανική εταιρεία στην οποία σημαντικό ποσοστό κατέχει η Suez.

Η υφαρπαγή του νερού στην Ελλάδα!

Όλα αυτά τα στοιχεία οδηγούν στο εύλογο ερώτηµα πώς είναι δυνατόν, τη στιγµή που η ιδιωτικοποίηση του νερού αποτυγχάνει παγκοσµίως, στη χώρα µας να έχει επιβληθεί από την τρόικα µνηµονιακή υποχρέωση για την πώληση του 40% της ΕΥΑΘ (από το 74% που κατέχει το ∆ηµόσιο) και του 27% της ΕΥ∆ΑΠ (από το 61% που βρίσκεται στα χέρια του ∆ηµοσίου) καθώς και την ανάθεση του µάνατζµεντ σε ιδιώτη.

Όπως επισημαίνει ο Martin Pigeon, µε αφορµή την οικονοµική κρίση παρατηρείται µια νέα προσπάθεια για να ανασχεθεί το κύµα επανακρατικοποίησης των δικτύων.

Στο παιχνίδι µπήκε πλέον και η Ευρωπαϊκή Ένωση «µε τα θεσµικά της όργανα να δείχνουν ότι δεν κατανοούν την ιδιαιτερότητα του τοµέα ύδρευσης και να ασκούν ισχυρότατες πιέσεις στις χώρες που βρίσκονται στο προσκήνιο της κρίσης - Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία - προκειµένου να ιδιωτικοποιήσουν τα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης».

Η πολιτική αυτή, εξηγεί ο ερευνητής της CEO, αποτελεί κλώνο της κυρίαρχης αντίληψης που υπήρχε τις δεκαετίες του ’80 και του ’90 µε έµφαση σε µια αντιπαραγωγική προσέγγιση της ανάπτυξης.

Η διαδικασία βέβαια της πώλησης της ΕΥ∆ΑΠ και της ΕΥΑΘ δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, γι’ αυτό και το Ταµείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του ∆ηµοσίου µετέθεσε για το δεύτερο εξάµηνο του 2012 την πώληση.

Το παράδειγµα του Παρισιού!

Τον Νοέµβριο του 2008 το ∆ηµοτικό Συµβούλιο του Παρισιού αποφάσισε να µην ανανεώσει τη σύµβαση µε τις ιδιωτικές εταιρείες Veolia και Suez, που είναι δυο από τις γαλλικές εταιρείες που κυριαρχούν παγκοσµίως στον τοµέα της διαχείρισης των δικτύων ύδρευσης.

Οι δύο εταιρείες είχαν τη διαχείριση του συστήµατος ύδρευσης του Παρισιού από το 1985, αλλά ο δήµος αποφάσισε να δηµιουργήσει τη δηµοτική εταιρεία Eau de Paris και να θέσει υπό την εποπτεία του τη λειτουργία του συστήµατος από το 2010.

Η επιλογή του δηµάρχου Μπερτράν Ντελανοέ είχε µεγάλη σημειολογική σημασία αφού δεν υπήρχε προηγούμενο τέτοιου είδους κρατικοποίησης στη Γαλλία και ο δήμος είχε να αντιμετωπίσει δύο μεγάλες προκλήσεις, την πολιτική τιμολόγησης του νερού που θα ακολουθούσε και τη σχέση με τους καταναλωτές - δημότες.

Τα αποτελέσματα δυο χρόνια μετά είναι άκρως εντυπωσιακά. Ο Δήμος του Παρισιού, μη ανανεώνοντας τη σύμβαση με τους ιδιώτες, κατάφερε μέσω της δημοτικής επιχείρησης ύδρευσης να εξοικονομεί 35 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Το όφελος είναι μάλιστα πολλαπλό εάν υπολογίσει κανείς ότι ο δήμος προχώρησε σε μείωση των τιμολογίων κατά 8% σε σχέση με το 2009.

Το στοίχημα για τη δημοτική επιχείρηση ήταν να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του συστήματος που άφησαν πίσω τους οι ιδιώτες. Τελικά, η ενοποίηση των κατακερματισμένων τμημάτων του συστήματος ύδρευσης οδήγησε σε μια πιο αποτελεσματική, συνεκτική και βιώσιμη οργάνωση, με έμφαση σε πολιτικές προστασίας των υδάτινων πόρων, την έρευνα και την καινοτομία καθώς και σε δράσεις ευαισθητοποίησης των πολιτών. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές της CEO και της ΤΙΝ, αν και τα αποτελέσματα θα πρέπει να εκτιμηθούν μακροπρόθεσμα, το ντεμπούτο είναι πολλά υποσχόμενο.

Ένα ιδιαίτερα αξιοσημείωτο γεγονός για την προσπάθεια επανακρατικοποίησης της ύδρευσης στο Παρίσι είναι ότι η όλη προσπάθεια ξεκίνησε με κεντρική πολιτική επιλογή και όχι εξαιτίας της πίεσης των πολιτών. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο οι Πράσινοι και το Κομμουνιστικό Κόμμα ήταν υπέρ της επιστροφής του δικτύου στον δήμο, ενώ οι σοσιαλιστές δεν έπαιρναν ανοικτά θέση. Αυτό που έκανε τον δήμαρχο του Παρισιού να αποφασίσει να αναλάβει ο δήμος το δίκτυο ύδρευσης δεν ήταν ούτε η κοινωνική ούτε η πολιτική πίεση, αλλά η εξονυχιστική έρευνα και οι εξαντλητικοί έλεγχοι που απέδειξαν ότι το εγχείρημα θα είχε τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης χρημάτων την ίδια ώρα που θα προσέφερε καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες. Αυτό, δηλαδή, που μέτρησε στην απόφαση της δημοτικής αρχής δεν ήταν η αρχή ότι το νερό πρέπει να το διαχειρίζεται ως «δημόσιο αγαθό», αλλά ότι ήταν μια πολύ καλή επένδυση για τον δήμο.

Χρέος και περιβάλλον:

Η εμπειρία του Ισημερινού!

«Εμείς τον είχαμε προειδοποιήσει τον Γιώργο Παπανδρέου έγκαιρα! Πριν ακόμη η Ελλάδα προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ο τότε έλληνας πρωθυπουργός σε ένα διεθνές φόρουμ είχε απευθυνθεί στον πρόεδρο Ραφαέλ Κορέα, ζητώντας την εμπειρία του για την αντιμετώπιση του δημόσιου χρέους. Έλεγε πολλά ο έλληνας πρωθυπουργός. “Κοίτα” του αντιτείνει ο Ραφαέλ Κορέα. “Υπάρχει ένα πράγμα που δεν πρέπει να κάνεις κι ένα μόνο που πρέπει να κάνεις αν θες να μην το πληρώσεις. Αυτό που δεν πρέπει να κάνεις είναι να απευθυνθείς στο ΔΝΤ. Κι αυτό που πρέπει να κάνεις είναι να συστήσεις επιτροπή λογιστικού ελέγχου”. Στη συνέχεια ο Παπανδρέου έκανε τα ακριβώς αντίθετα…». Τάδε έφη ο υπουργός Εξωτερικών του Ισημερινού, Έκο Ρικάρδο Πατίνιο, στην ομιλία με την οποία κήρυξε την έναρξη του διεθνούς συνεδρίου στην πρωτεύουσα του Ισημερινού, Κίτο, με θέμα την διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική και την εμπειρία από τον λογιστικό έλεγχο του χρέους.

Του Λεωνίδα Βατικιώτη,

αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Πριν".

“Σε χαιρετώ, χώρα καταραμένη του Ισημερινού. Παραείσαι άγρια”. Με αυτά τα λόγια ξεκίναγε το κεφάλαιο που περιέγραφε την άφιξή του στο Κίτο, ο Ανρί Μισό, στο ταξιδιωτικό του ημερολόγιο με τίτλο "Ισημερινός" (εκδ. Άγρα). Παρότι απ’ όταν γράφτηκε το βιβλίο έχουν περάσει περισσότερες από οκτώ δεκαετίες η αρχική εικόνα που αποκομίζει ακόμη και σήμερα ο επισκέπτης, πατώντας το πόδι του στα 2.800 μέτρα, όπου βρίσκεται το Κίτο, δεν απέχει σημαντικά. «Εδώ, καπνίζουμε το όπιο του μεγάλου υψόμετρου, σιγανή φωνή, βήματα μικρά, αναπνοή κοφτή… Η πρώτη εντύπωση είναι φριχτή, απελπιστική σχεδόν. Ορίζοντας δεν υπάρχει. Είμαστε ένα με τα σύννεφα. Στα ψηλά οροπέδια των Άνδεων, που απλώνονται, απλώνονται, χωρίς τελειωμό, χωρίς απρόοπτα».

Ωστόσο, η στροφή προς τα αριστερά που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια στον Ισημερινό (παράλληλα και σε αλληλεπίδραση με τις περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής) άλλαξε εκ βάθρων το τοπίο σε αυτή τη χώρα που έχει το ένα έκτο του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος και το ένα όγδοο του κατά κεφαλήν εισοδήματος της Ελλάδας. Σε τέτοιο βαθμό ώστε σήμερα ακόμη και ο βρετανικός Γκάρντιαν να χαρακτηρίζει τον Ισημερινό ως μια από τις καλύτερες χώρες για να ζει κανείς! Κι αυτό, χάρη στα μέτρα αναδιανομής κοινωνικού πλούτου που εφαρμόζει ο πρόεδρος Ραφαέλ Κορέα από το 2007 όταν ανέλαβε πρόεδρος της χώρας. Δύο ήταν οι βασικότερες πηγές εσόδων που χρηματοδότησαν τις παροχές. Κατ’ αρχάς τα χρήματα που κέρδισε σταματώντας να πληρώνει ένα μέρος του δημόσιου χρέους και συγκεκριμένα το εμπορικό, το δημόσιο χρέος δηλαδή που κατείχαν ιδιώτες και το οποίο χαρακτηρίστηκε παράνομο και απεχθές από τη διεθνή επιτροπή λογιστικού ελέγχου τον Δεκέμβριο του 2008, παρέχοντας έτσι την αναγκαία τεκμηρίωση για την παύση πληρωμών. Η δεύτερη πηγή εσόδων προήλθε από την μεγάλη αύξηση (από 13% σε 87%) στο μερίδιο του δημοσίου που ανακοίνωσε μονομερώς ότι θα εισπράττεται από τις πετρελαϊκές εξορύξεις τον Ιούλιο του 2010. Η σημαντική μείωση της ανεργίας, η παροχή για πρώτη φορά στα χρονικά της χώρας δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν παροχών όπως υγεία και παιδεία και η αύξηση στα εισοδήματα έχουν οδηγήσει τα ποσοστά δημοτικότητας του Ραφαέλ Κορέα να παραμένουν «καρφωμένα» στο 70% κι ακόμη και σήμερα να μην αμφισβητείται σε πολιτικό επίπεδο.

Σε ένα δεύτερο ωστόσο επίπεδο ο Ραφαέλ Κορέα δέχεται μια διπλή αμφισβήτηση. Η πρώτη και πιο απειλητική προέρχεται από τα δεξιά. Τη σκληρή, αμερικανόθρευτη και οπλισμένη ως το λαιμό Δεξιά! Έγινε εμφανής τον Σεπτέμβριο του 2010 όταν η αστυνομία επιχείρησε να κάνει πραξικόπημα επικαλούμενη μειώσεις στους μισθούς τους που ανήγγειλε η κυβέρνηση. Η αποτυχημένη απόπειρα ανατροπής του Κορέα είχε την στήριξη της ολιγαρχίας του Ισημερινού που εξακολουθεί να στέκεται από διστακτική έως εχθρική απέναντι του. Οι σχέσεις μίσους γίνονται αμέσως αντιληπτές ακόμη κι από τον επισκέπτη αν ακούσει ή δει τα δελτία ειδήσεων των ραδιο-τηλεοπτικών σταθμών και διαβάσει τις εφημερίδες μεγάλης απήχησης που ανήκουν όλα σε ιδιώτες και καθημερινά πνέουν μένεα κατά του Κορέα. Προκειμένου μάλιστα να σπάσει αυτό το μονοπώλιο η κυβέρνηση πολύ πρόσφατα προχώρησε στην ίδρυση δημόσιας ραδιο-τηλεόρασης, η οποία εξακολουθεί έχει περιθωριακά ποσοστά. Ιδιαίτερη σημασία ωστόσο έχει πως η απελευθέρωση του Κορέα από τα χέρια των επίλεκτων της αστυνομίας δεν έγινε από τον λαό, όπως συνέβη για παράδειγμα με τον Ούγκο Τσάβες τον Απρίλιο του 2002.

«Καθόλου τυχαία» λένε όλοι οι συνομιλητές μας, στο διεθνές συνέδριο που διεξήχθη στο Κίτο 13, 14 και 15 Μαρτίου του 2002, με θέμα την νέα διεθνή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική και το έργο των επιτροπών λογιστικού ελέγχου του δημόσιου χρέους. Με τον όρο νέα διεθνής χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική στη Λατινική Αμερική περιγράφεται το νέο σύστημα οικονομικών και πιστωτικών σχέσεων που έχει συγκροτηθεί στην πράξη, μετά την «έξωση», ατιμωτική τις περισσότερες φορές, που επέβαλαν οι αριστερές και κεντροαριστερές κυβερνήσεις στο ΔΝΤ. Το ρόλο του μισητού οργανισμού ως δανειστή έσχατης ανάγκης και παροχέα πιστώσεων για κοινωνικά και αναπτυξιακά προγράμματα ανέλαβε η Τράπεζα του Νότου που δημιουργήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2009 για να καλύψει το κενό μιας διεθνούς αναπτυξιακής τράπεζας από τις εξής χώρες: Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη, Ισημερινός, Βολιβία και Βενεζουέλα. Βασικός της γνώρισμα είναι ότι καλύπτει εκ των έσω και με όρους ισοτιμίας το κενό που εκ παραδόσεως καλυπτόταν από βορειοαμερικανικά κεφάλαια είτε του ιδιωτικού τομέα είτε πολυμερών οργανισμών όπως το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα. Στο πλαίσιο της νέας διεθνούς αρχιτεκτονικής η είσοδος των συγκεκριμένων χρηματοπιστωτικών οργανισμών έχει καταστεί περιττή αν δεν έχει απαγορευτεί.

Το μεγαλύτερο μέρος ωστόσο της συνάντησης αναλώθηκε στην πάλη ενάντια στο δημόσιο χρέος, μέσα κυρίως από την δράση των Επιτροπών Λογιστικού Ελέγχου τόσο εκεί που έχουν θεσμική κατοχύρωση, όπως στον Ισημερινό, όσο και σε άλλες χώρες που στο αίτημα συγκρότησης τους συμπυκνώνεται η πάλη για να μην πληρωθεί το δημόσιο χρέος. Ωστόσο, ακόμη και στον Ισημερινό, πλέον, το κύρος και η επιρροή που απολαμβάνει στην πράξη η επιτροπή δεν απέχει απ’ ότι συμβαίνει σε άλλες χώρες. Αυτό που συνέβη είναι ότι «η άνοδος και η πτώση» της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου στον Ισημερινό, η περιθωριοποίησή της αποτελεί έναν ασφαλή δείκτη της συντηρητικής στροφής που έχει ακολουθήσει αυτά τα χρόνια η κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα. Η άνοδός του στην εξουσία στηρίχθηκε κατά μεγάλο μέρος στο αίτημα του να διωχθεί το ΔΝΤ και να μην πληρωθούν οι πιστωτές. Σε αυτή την μάχη ο Κορέα αξιοποίησε πλήρως το πρώτο πόρισμα της επιτροπής που αφορούσε το δημόσιο χρέος απέναντι στους ιδιώτες. Τα στοιχεία αυτά συγκεντρώθηκαν μετά από εκατοντάδες ώρες εργασίας των μελών της επιτροπής, που όλοι τους δούλευαν σε εθελοντική βάση. Ακόμη και όσοι προέρχονταν από το εξωτερικό (Βέλγιο, Βραζιλία, Αργεντινή, κ.α.) με την κυβέρνηση να πληρώνει μόνο τα αεροπορικά τους εισιτήρια και το ξενοδοχείο στο οποίο διέμεναν. Τα εμπόδια δε που αντιμετώπισαν είναι ακόμη και σήμερα θέμα σχολιασμού, καθώς πολλές φορές κούτες με υλικό από το υπουργείο Οικονομικών εξαφανίζονταν από τα δωμάτια τους, με αποτέλεσμα στο τέλος, όταν πλησίαζε η ώρα έκδοσης του πορίσματος να μην βγαίνουν απ’ αυτά ούτε λεπτό. Με άλλα λόγια η στήριξη που απολάμβαναν ως άτομα κι ως επιτροπή από την κυβέρνηση ήταν πολύ υποδεέστερη της αναγκαίας για να ανταποκριθούν στο καθήκον που με κάθε επισημότητα (μέσω προεδρικού διατάγματος) ανέλαβαν.

Η σύγκρουση του Κορέα με τους ξένους πιστωτές συμπίπτει με το αποκορύφωμα της αριστερής του γραμμής. Τον Δεκέμβρη του 2009 ανακοινώνει εντελώς αναπάντεχα κυβερνητικό ανασχηματισμό που ως βασικό χαρακτηριστικό έχει την απομάκρυνση των πιο αριστερών υπουργών. Ο μόνος που μένει στην κυβέρνηση από την αριστερή πτέρυγα είναι ο σημερινός υπουργός Εξωτερικών, Έκο Ρικάρδο Πατίνιο. Ο Κορέα δικαιολογεί τον ανασχηματισμό, επικαλούμενος την ανάγκη συγκρότησης μιας «πιο αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης». Μεταξύ των υπουργών που απομακρύνονται είναι ο Χόρχε Ακόστα, κορυφαίος οικονομολόγος του Ισημερινού κι εκ των ιδρυτικών μελών της Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου. Απομακρύνονται επίσης και όλοι οι οικονομικοί αξιωματούχοι, που έφεραν σε πέρας την παύση πληρωμών, όπως για παράδειγμα η τότε υπουργός Οικονομικών Βίλμα Σαλγκάδο, ο τότε κεντρικός τραπεζίτης Ντιέγκο Μπόρχα, κ.α. Ως αποτέλεσμα το ρεύμα που ανέδειξε τον Κορέα σήμερα έχει διασπαστεί στους «Ακοστικούς» και τους «Κορεϊκούς», με τους πρώτους να συγκεντρώνονται στην Επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου, η οποία ακόμη και σήμερα εξακολουθεί να εκδίδει πορίσματα με υλικό τεκμηρίωσης χωρίς ωστόσο να αξιοποιούνται από την κυβέρνηση του Ραφαέλ Κορέα. Ο λόγος είναι πως ο συμβιβασμός του με το κεφάλαιο εκφράστηκε πριν απ’ οπουδήποτε αλλού στο μέτωπο του δημόσιου χρέους, αποδεχόμενος να πληρώσει τα μέρη εκείνα του χρέους που αφορούσαν εσωτερικούς πιστωτές (κυρίως τράπεζες), διμερή – διακρατικά δάνεια και άλλα προς διάφορους διεθνείς οργανισμούς. Δυνατότητα να κηρύξει στάση πληρωμών είχε! Όπως είχε και απέναντι στους ιδιώτες πιστωτές, με τη βοήθεια του λογιστικού ελέγχου. Αυτό όμως που πλέον έλλειπε ήταν η διάθεση να συγκρουστεί με την εγχώρια αστική τάξη και τον ιμπεριαλισμό.

Συγκρούσεις με επίκεντρο το περιβάλλον, διώξεις αγωνιστών!

Το δεύτερο θέμα στο οποίο φάνηκε η απροθυμία του Ραφαέλ Κορέα να συγκρουστεί μέχρι τέλους με τον ιμπεριαλισμό ήταν το ζήτημα του περιβάλλοντος. Εξ ίσου ακανθώδες θέμα με το δημόσιο χρέος για τη μικρή αυτή χώρα της Λατινικής Αμερικής λόγω του ότι στο έδαφός της από τα νησιά Γκαλάπαγκος στον Ειρηνικό μέχρι τη ζούγκλα στα σύνορα με την Κολομβία φιλοξενούνται εκατοντάδες σπάνια είδη του ζωικού και φυτικού βασιλείου. Αυτό το γεγονός σε συνδυασμό με το ασυνήθιστα πλούσιο υπέδαφος του Ισημερινού (το οποίο ξεχειλίζει από πετρέλαιο μέχρι πλήθος μεταλλευμάτων) ανάγουν το θέμα της διαχείρισης του περιβάλλοντος στο πιο καυτό θέμα της πολιτικής ατζέντας. Ο λόγος είναι προφανής: κάθε απόφαση εκμετάλλευσης προκαλεί ασυνήθιστα υψηλό περιβαλλοντικό κόστος, σημαίνει την μετακίνηση κοινοτήτων ιθαγενών, κ.α.

Η κυβέρνηση του Κορέα επιδεικνύει μια παγκόσμια πρωτοτυπία: άρθρο που περιέλαβε στην πρόσφατη αναθεώρηση του συντάγματος βάσει του οποίου η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί για κάθε κυβέρνηση συνταγματική δέσμευση. Ο ίδιος ο Κορέα δε υποστηρίζει ότι καμιά άλλη κυβέρνηση στον κόσμο δεν έχει επιβάλει τόσα μέτρα προστασίας στις εξορυκτικές εταιρείες.

Για τον συνομιλητή μας όμως, τον Έντγκαρ Ις, η συμβολή της κυβέρνησης του Κορέα στο περιβάλλον είναι πολύ αμφιλεγόμενη. Ο Έντγκαρ Ις συμμετέχει στο Δημοκρατικό Λαϊκό Κίνημα και στο παρελθόν είχε διατελέσει υπουργός Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση του Γκουτιέρες. Μια κυβέρνηση που ξεκίνησε με ένα πρόγραμμα ενάντια στο ΔΝΤ για να κάνει στη συνέχεια στροφή 180 μοιρών και στο τέλος ο επικεφαλής της να φύγει με ελικόπτερο. «Η υπό εξέλιξη στροφή του Κορέα θυμίζει την πολιτική στροφή του Γκουτιέρες» στον συνομιλητή μας. «Το ίδιο το σύνταγμα αναμφισβήτητα αποτέλεσε πρόοδο. Σηματοδότησε την ρήξη με το νεοφιλελευθερισμό, επ’ ουδενί όμως δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αριστερό. Αρκεί να σας πω ότι για τους δημόσιους υπάλληλους απαγορεύει τις απεργίες ακόμη και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για ένα σύνταγμα και μια κυβέρνηση αστικού εκσυγχρονισμού που ως έργο έχει την επανακόλληση του θρυμματισμένου κοινωνικού ιστού που άφησαν πίσω τους οι ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές και το ΔΝΤ».

«Οι εχθρικές σχέσεις που διατηρεί πλέον η κυβέρνηση του Κορέα με τα κινήματα φαίνεται πεντακάθαρα από το πογκρόμ διώξεων που επιφυλάσσει σε όσους αγωνίζονται με μαχητικό τρόπο για την προστασία του περιβάλλοντος», συνεχίζει ο συνομιλητής μας που δραστηριοποιείται ενεργά στην πρωτοβουλία για το οικολογικό χρέος, η οποία εργάζεται από κοινού με την επιτροπή λογιστικού ελέγχου. «Αρκεί να σας πω ότι οι πιο πρωτοπόροι αγωνιστές σήμερα που μάχονται ενάντια στις κινέζικες εταιρείες που προκαλούν τεράστιες οικολογικές καταστροφές στην προσπάθεια τους να εκμεταλλευτούν το πετρέλαιο ή τον χαλκό έχουν κατηγορηθεί για τρομοκρατία! Γύρω στους 500 αγωνιστές μπαινοβγαίνουν στις δικαστικές αίθουσες και προσπαθούν να αποδιώξουν από πάνω τους αυτές τις βαριές κατηγορίες. Καταλαβαίνετε ότι η κυβέρνηση του Κορέα έχει αξιοποιήσει στο έπακρο την τελευταία αμερικανική μόδα σε ότι αφορά τα δημοκρατικά δικαιώματα. Ενώ στα σύνορα με την Κολομβία ο Κορεα επιτρέπει στον  αμερικανικό στρατό να δρα ελευθέρα στο πλαίσιο του Σχεδίου Κολομβία» που ως πρόσχημα έχει την καταπολέμηση των ναρκωτικών κι ως πραγματικό ζητούμενο την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Λατινική Αμερική.

Κι από που τέλως πάντων αντλεί την δημοτικότητα του ο Κορέα, ήταν η τελευταία ερώτηση που κάναμε στον συνομιλητή μας. «Από ένα πρωτοφανές σε έκταση για την Λατινική Αμερική πρόγραμμα κοινωνικών παροχών, που περισσότερο θυμίζει την κλασική ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία», ήταν η απάντηση του. «Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος οι φτωχοί παίρνουν μια σειρά επιδόματα, η πρόσβαση στην υγεία είναι πλέον εντελώς δωρεάν, όταν στο παρελθόν τα πάντα τιμολογούνταν και πολλές χιλιάδες θέσεις στα πανεπιστήμια κάθε χρόνο δίνονται με τη μορφή υποτροφιών στους φτωχούς. Τα πανεπιστήμια ωστόσο παραμένουν ιδιωτικά, ο αναδασμός που προβλεπόταν στο σύνταγμα δεν έγινε ποτέ και η πιο εύφορη γη ανήκει στους γαιοκτήμονες ενώ στην αγορά εργασίας όπου η ανεργία έχει πέσει στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 7% δεσπόζει μια εκτεταμένη γκρίζα ζώνη ελαστικών σχέσεων εργασίας», επισημαίνει ο Έντγκαρ Ις.

Ο περίπλοκος, αντιφατικός και κυρίως μεταβατικός χαρακτήρας της κοινωνικής και πολιτικής κατάστασης στον Ισημερινό φαίνεται από το γεγονός ότι σήμερα τα μεγαλύτερα αγκάθια στα πλευρά της κυβέρνησης είναι δυο κινήματα που αρχικά την στήριξαν και τα στήριξε: το κίνημα του λογιστικού ελέγχου που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει κομμάτια του δημόσιου χρέους ως απεχθή και παράνομα διευκολύνοντας την πάλη για την μη πληρωμή του και το κίνημα των ιθαγενών που αρνούνται να παραδώσουν τη γη τους στις κινέζικες μεταλλευτικές εταιρείες.

Δυο κινήματα ζωντανά και ανυποχώρητα που επιβεβαιώνουν τα λόγια του Ανρί Μισό απ’ το βιβλίο του Ισημερινός: «Δυστυχισμένοι όσοι αρκούνται στα λίγα»…

Πληρώστε για την Πράσινη Ανάπτυξη της ...Γερμανικής Οικονομίας!

«Απελευθερώνονται» οι αυξήσεις στα τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος!

Έρχονται αυξήσεις στα οικιακά τιμολόγια του ηλεκτρικού ρεύματος από την 1η Ιανουαρίου του 2013 στο πλαίσιο των απαιτήσεων της τρόικας για τιμές λιανικής που θα αντανακλούν το κόστος παραγωγής. Ένα κόστος που αυξάνει συνεχώς με την όλο και μεγαλύτερη διείσδυση των αποκαλούμενων "Πράσινων Πηγών Ενέργειας", δηλαδή των αιολικών και των φωτοβολταϊκών πάρκων, τα οποία ουσιαστικά ο πολίτης τα πληρώνει  εις διπλούν: ως φορολογούμενος μέσω των μεγάλων κρατικών επιδοτήσεων και ως καταναλωτής μέσω των λογαριασμών του ηλεκτρικού ρεύματος!

Όπως έκανε γνωστό ο υπουργός Περιβαλλοντικής Καταστροφής, Γιώργος Παπακωνσταντίνου κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου για τον απολογισμό των δράσεων του ΥΠΕΚΑ, μέσα στο έτος θα ανακοινωθεί ο τρόπος της απελευθέρωσης των τιμολογίων. Η απελευθέρωση κατά τον κ. Παπακωνσταντίνου θα γίνει σταδιακά μέσα στο 2013! Οι υποχρεώσεις και το χρονοδιάγραμμα για απελευθέρωση και υιοθέτηση κοστοστρεφών τιμολογίων απορρέουν από το μνημόνιο και, όπως ανέφερε σήμερα ο υπουργός κ. Γ. Παπακωνσταντίνου απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις, η σταδιακή προσαρμογή των τιμολογίων εξετάζεται να γίνει είτε χρονικά, είτε ανάλογα με το ...προφίλ και την κατηγορία κατανάλωσης. Σύμφωνα με τον υπουργό, η κυβέρνηση επεξεργάζεται "μελέτη", και αυτό που εξετάζεται είναι η απελευθέρωση να γίνει είτε χρονικά (π.χ. σε δύο 6μηνα), είτε ανάλογα με το προφίλ και την κατηγορία κάθε καταναλωτή (π.χ. πρώτα για τους επαγγελματικούς, μετά για τους οικιακούς καταναλωτές). Σε ερώτηση για το αν το υπουργείο εξετάζει να υιοθετήσει την πρόταση της ΡΑΕ για ανά 6μηνο αναπροσαρμογή των τιμολογίων, απάντησε «δεν έχουμε αντίρρηση», για να προσθέσει πως «αυτό δεν σημαίνει ότι θα έχουμε αυξήσεις στα τιμολόγια μέσα στο 2012». Πρόκειται πάντως για απάντηση που αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο και νέων αυξήσεων εντός του έτους.

Τα ποσοστά της αύξησης θα αποφασιστούν σε συννενόηση με τη Ρυθμιστική Αρχής Ενέργειας. Στο σημείο αυτό ο υπουργός ΠΕΚΑ, αναφορικά με το θέμα που έχει προκύψει στα τιμολόγια της υψηλής τάσης (τα οποία είναι ήδη απελευθερωμένα) και όπου η ΔΕΗ ανακοίνωσε στους πελάτες της μεγάλη αύξηση προκαλώντας την παρέμβαση της ΡΑΕ, απηύθυνε σύσταση στη ΔΕΗ να προβεί σε χαμηλότερες ...αυξήσεις. Το ίδιο έκανε και με τη μέση τάση (όπου επίσης τα τιμολόγια είναι απελευθερωμένα). «Για τη μέση και υψηλή τάση, τα τιμολόγια είναι μεν ελεύθερα, ωστόσο θα πρέπει η ΔΕΗ να συνυπολογίσει ότι σε μια τόσο δύσκολη εποχή, δεν μπορεί να επιβαρύνεται το κόστος των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας», είπε χαρακτηριστικά ο κ. Παπακωνσταντίνου. Και ουσιαστικά έδειξε ποιος θα σηκώσει το βάρος της απελευθέρωσης των τιμολογίων: το σύνηθες υποζύγιο, ο Ελληνικός Λαός.

Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο μνημόνιο, μέχρι το β΄ 6μηνο του 2013, τα τιμολόγια χαμηλής τάσης θα πρέπει να αντανακλούν πλήρως το κόστος παραγωγής του ρεύματος, δηλαδή να είναι κοστοβαρή, ενώ – με βάση πάντα το μνημόνιο- μέσα στο 2012 η κυβέρνηση πρέπει να έχει καταλήξει στον τρόπο με τον οποίο θα γίνει η εν λόγω προσαρμογή. Υπενθυμίζεται ότι στη μέση τάση, (εμπορικά καταστήματα, σούπερ-μάρκετ, βιοτεχνίες), και στην υψηλή τάση (ενεργοβόρες βιομηχανίες), τα τιμολόγια έχουν ήδη απελευθερωθεί. Η όλο και μεγαλύτερη όμως διείσδυση των των αιολικών και των φωτοβολταϊκών πάρκων στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής, έχει εκτινάξει στα ύψη το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, πράγμα που απειλεί ολόκληρο πλέον τον παραγωγικό ιστό της Χώρας! Και με βάση πάλι το επικαιροποιημένο μνημόνιο η διείσδυση αυτή πρέπει να αυξηθεί μέσα στα επόμενα χρόνια ώστε να φτάσει το περιβόητο 20%, και ταυτόχρονα η Χώρα δεσμεύεται να επιχορηγεί τους Παραγωγούς Ηλεκτρικού Ρεύματος από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, και να τιμολογεί και ακριβότερα το ρεύμα που αυτοί παράγουν, με την προϋπόθεση πως στις εγκαταστάσεις τους έχει χρησιμοποιηθεί τεχνολογία από χώρες τις Ευρωζώνης (δηλαδή πρακτικά ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά γερμανικής κατασκευής)! Αυτό όμως εκτινάσσει το κόστος της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας μας κατά πολύ, και ταυτόχρονα εκτινάσσει και το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της Χώρας, πράγμα που δεν μπορούσε να μην ληφθεί υπόψη στις μελέτες του ΔΝΤ για την βιωσιμότητα της Ελληνικής Οικονομίας! Καθώς όμως η αγορά της "Πράσινης Ενέργειας" είναι πρώτη προτεραιότητα για τα συμφέροντα της Γερμανικής Οικονομίας, η βραχυπρόθεσμη λύση που βρέθηκε ήταν να απελευθερωθεί τυπικά η αγορά και ουσιαστικά να επιβαρυνθεί κι άλλο ο Έλληνας Πολίτης! Ο οποίος έτσι καλείται να πληρώσει αυτός για την "Πράσινη" Ανάπτυξη της ...Γερμανικής Οικονομίας!

Η χώρα στα νύχια των κερδοσκόπων...

Του Γιώργου Δελαστίκ,

αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Έθνος".

Στα δικαστήρια ως κατηγορούμενη κινδυνεύει να βρεθεί σύντομα η ελληνική κυβέρνηση από ορισμένους κατόχους κρατικών ομολόγων της χώρας μας που υπάγονται σε ξένο δίκαιο - και μάλιστα με σίγουρη εκ των προτέρων την καταδίκη της! Την Ελλάδα θα καθίσουν στο σκαμνί του κατηγορουμένου μερικοί από τους πιο επιθετικούς κερδοσκοπικούς οίκους διαχείρισης κεφαλαίων οι οποίοι αρνούνται κατηγορηματικά να συμφωνήσουν σε δήθεν εθελοντικό «κούρεμα» των ομολόγων τους και απαιτούν να τα πληρωθούν στο 100% της αξίας τους.

Κάποιοι από τους κερδοσκοπικούς αυτούς οίκους ανήκουν στους αποκαλούμενους «γύπες των αγορών» που ειδικεύονται στην κατασπάραξη των «κουφαριών» χρεοκοπημένων αγορών. Αγοράζουν δηλαδή ομόλογα χωρών που βρίσκονται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας σε πολύ χαμηλές τιμές, καθώς όλοι οι συνήθεις κάτοχοι τέτοιων ομολόγων θέλουν να τα ξεφορτωθούν πουλώντας τα όσο όσο, και στη συνέχεια απαιτούν να πληρωθούν το 100% της αξίας τους, αποκομίζοντας υπερκέρδη.

Αν η χρεοκοπημένη ή απειλούμενη με χρεοκοπία χώρα αρνηθεί να τους πληρώσει, έχουν πανίσχυρες ειδικευμένες νομικές ομάδες και τη σέρνουν στα δικαστήρια επί χρόνια, πολλές φορές πάνω από δέκα. Οσο η χώρα δεν πληρώνει, μπλοκάρουν ουσιαστικά την επιστροφή της στις διεθνείς χρηματαγορές με νομικές ή άλλες ενέργειες τόσο αποτελεσματικά ώστε σχεδόν πάντα η χώρα καταλήγει στο τέλος να υποκύψει στον εκβιασμό τους.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, υπολογίζεται ότι στα χέρια τέτοιων αδίστακτων κερδοσκόπων βρίσκονται ελληνικά κρατικά ομόλογα ύψους περίπου 6 δισεκατομμυρίων ευρώ, οι οποίοι πιθανότατα θα αρνηθούν μέχρι τέλους να συναινέσουν στο «κούρεμα», σέρνοντας την κυβέρνηση στα δικαστήρια.

Η θέση της Αθήνας δεν είναι καθόλου εύκολη. Αν πληρώσει τους εκβιαστές κερδοσκόπους, θα γίνουν έξαλλοι όλοι οι άλλοι επενδυτές που συμμετείχαν στο «κούρεμα» και δέχτηκαν να υποστούν πραγματικές ζημιές του ολέθριου ύψους του 75%. Θα θεωρήσουν τους εαυτούς τους ηλίθιους και σε περίπτωση που επιχειρηθεί δήθεν εθελοντικό «κούρεμα» στο μέλλον είτε στην Ελλάδα είτε σε άλλη χώρα της Ευρωζώνης, αποκλείεται να συμμετάσχουν.

Αν η Αθήνα δεν πληρώσει τους «γύπες των αγορών», αφενός αυτοί θα αρχίσουν πολύχρονες δίκες εναντίον της Ελλάδας με εξασφαλισμένες εκ των προτέρων τις δικαστικές νίκες τους και αφετέρου η χώρα μας θα κηρυχτεί σε κατάσταση χρεοκοπίας αναφορικά με τους τίτλους αυτούς, με άμεση ενεργοποίηση των ασφαλίστρων κινδύνου (CDS).

Οι εξελίξεις αυτές δεν μπορούν να αφήσουν αδιάφορη την ελληνική κυβέρνηση. Πρώτον γιατί με αυτή τη νέα μερική χρεοκοπία δυσχεραίνεται ακόμη περισσότερο η ούτως ή άλλως εξαιρετικά δύσκολη έξοδός της εκ νέου για δανεισμό στις διεθνείς χρηματαγορές μετά από πολλά χρόνια που θα μεσολαβήσουν για να καταστεί δυνατή.

Δεύτερον επειδή θα οξυνθούν οι επιθέσεις κατά της Ελλάδας στους κόλπους του ΔΝΤ, καθώς το θεσμικό του πλαίσιο απαγορεύει να δανείζει χώρες που αρνούνται να πληρώνουν όλες ανεξαιρέτως τις δανειακές υποχρεώσεις τους σε οποιονδήποτε. Με αυτό δεν εννοούμε ότι το ΔΝΤ θα αποσυρθεί από τον δανεισμό της Ελλάδας, αλλά θα έχει προσχήματα για να αυξήσει τις πιέσεις και την υπαγόρευση εκβιαστικών όρων στην ελληνική κυβέρνηση. Οι αγορές πάντως προεξοφλούν την υποχώρηση της Αθήνας και τη συμμόρφωσή της προς όσα απαιτούν οι «γύπες». Ετσι, ενώ τα προηγούμενα ομόλογα έχασαν το 75% της αξίας τους και τα νέα ομόλογα έχουν ήδη εξευτελιστεί καθώς στη δευτερογενή αγορά πιάνουν μόλις το... 20% (!!!) της ονομαστικής τους τιμής, τα ελληνικά ομόλογα που υπάγονται σε ξένο δίκαιο και συμπεριλαμβάνονται σε εκδόσεις που κατέχουν οι «γύπες» πιάνουν αυτή τη στιγμή στις αγορές τουλάχιστον το 70% της αξίας τους.

Αυτό υποδηλώνει φυσικά ότι οι αγοραστές είναι βέβαιοι πως θα πάρουν τελικά τουλάχιστον τριπλάσια λεφτά ανά ομόλογο από τους «επενδυτές - κορόιδα» που συμφώνησαν «οικειοθελώς» στο «κούρεμα»!

Η ΕΚΤ:

Αλλους χαϊδεύει, άλλους γδέρνει!

Ο τρόπος που διαπραγματεύεται μια κυβέρνηση και κυρίως ο φόβος για τις αντιδράσεις του λαού της, καθορίζουν τη στάση των δανειστών απέναντί της. Οχι μόνο των ιδιωτών, αλλά και της ΕΚΤ. Στις 20 Μαρτίου η Ελλάδα υποτίθεται ότι θα χρεοκοπούσε γιατί έπρεπε να πληρώσει ομόλογα αξίας 14,5 δισ. ευρώ. Τελικά πλήρωσε μόνο 4,7 δισ. ευρώ στην... ΕΚΤ, η οποία μάλιστα καθώς είχε αγοράσει τα ομόλογα με πάνω από 20% έκπτωση στη δευτερογενή αγορά, έβγαλε και... κέρδος 1 δισεκατομμύριο ευρώ στην υγειά των κορόιδων των Ελλήνων! Στις 31 Μαρτίου έληγε ομόλογο 3 δισ. ευρώ της Ιρλανδίας. Επειδή όμως εκεί θα γίνει δημοψήφισμα στις 31 Μαΐου, η ΕΚΤ συμφώνησε να μην πληρώσει η Ιρλανδία το ομόλογο και να το κάνει κάποτε στο μακρινό μέλλον!

Κοινωνία της ποσότητας ή της ποιότητας;

Αναδημοσιεύουμε ένα προφητικό κείμενο του Serge Latouche, γραμμένο στις 22 Φλεβάρη 2004, το οποίο όχι μόνο αποδεικνύει το αδιέξοδο της πολιτικής της συνεχούς οικονομικής ανάπτυξης αλλά και τις τραγικές αντιφάσεις που τη διέπουν. 

Αναδημοσίευση από την "Le Monde diplomatique".

Μήπως η οικονομική μεγέθυνση, η οποία αποτελεί σύνθημα των κυβερνήσεων -τόσο των δεξιών όσο και των αριστερών- αλλά και δεδηλωμένο στόχο των περισσότερων κινημάτων της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, αποτελεί παγίδα; Δεδομένου ότι στηρίζεται στη συσσώρευση του πλούτου, καταστρέφει τη φύση και δημιουργεί κοινωνικές ανισότητες. Είτε πρόκειται για «βιώσιμη» είτε για «αειφόρο» οικονομική μεγέθυνση, εξακολουθεί να καταστρέφει την ευημερία. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, θα πρέπει να στρέψουμε τις προσπάθειές μας προς την κατεύθυνση της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας: προς μια κοινωνία που θα στηρίζεται περισσότερο στην ποιότητα και λιγότερο στην ποσότητα, περισσότερο στη συνεργασία και λιγότερο στον ανταγωνισμό, η οποία θα επιδιώκει να απαλλάξει την ανθρωπότητα από τον οικονομισμό και θα έχει ως κυριότερο στόχο την κοινωνική δικαιοσύνη.

«Γιατί θα μπορούσε να αντλήσει κανείς απόλυτα θετική ικανοποίηση από το να τρώει υγιεινά τρόφιμα, να υφίσταται λιγότερο θόρυβο, να ζει μέσα σε ένα ισορροπημένο περιβάλλον, να μην υφίσταται πια τους καταναγκασμούς του κυκλοφοριακού...», Ζακ Ελούλ [1]

Στις 14 Φεβρουαρίου του 2002, ο Τζορτζ Μπους έκανε την εξής δήλωση, στο Σίλβερ Σπρινγκ, στους αμερικανούς εκπρόσωπους του κλάδου της μετεωρολογίας : «Όσον αφορά την πρόοδο στα περιβαλλοντικά ζητήματα, η οικονομική μεγέθυνση είναι η λύση και όχι το πρόβλημα. Αυτό συμβαίνει επειδή παρέχει οικονομικούς πόρους που επιτρέπουν την επένδυση σε καθαρές τεχνολογίες». [2] Κατά βάθος, η αριστερά συμμερίζεται σε μεγάλο βαθμό αυτή την άποψη, όπως και πολλοί υπέρμαχοι της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, οι οποίοι θεωρούν ότι η οικονομική μεγέθυνση [3] αποτελεί επίσης μια λύση για τα κοινωνικά προβλήματα, καθώς δημιουργεί θέσεις εργασίας και ευνοεί μια δικαιότερη κατανομή του εθνικού πλούτου. Έτσι, για παράδειγμα, ο Φαμπρίς Νικολινό, οικολόγος αρθρογράφος της παρισινής εβδομαδιαίας εφημερίδας «Politis» και προσκείμενος στο κίνημα της εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης, εγκατέλειψε πρόσφατα αυτό το έντυπο μετά την εσωτερική σύγκρουση που προκάλεσε το ζήτημα... της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος.

Κρίση της αριστεράς!

Ο δημόσιος διάλογος που ακολούθησε είναι ενδεικτικός της κρίσης που αντιμετωπίζει η αριστερά. [4] Κατά την άποψη ενός αναγνώστη, η αιτία της σύγκρουσης συνίσταται χωρίς αμφιβολία στο ότι «τόλμησε να προχωρήσει πέρα από ένα είδος ενιαίας σκέψης, την οποία συμμερίζεται σχεδόν όλος ο γαλλικός πολιτικός κόσμος, και η οποία διακηρύσσει ότι η ευτυχία μας πρέπει υποχρεωτικά να συνίσταται στην ολοένα μεγαλύτερη οικονομική μεγέθυνση, στην ολοένα μεγαλύτερη παραγωγικότητα, στην ολοένα μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη και -συνεπώς- στην ολοένα μεγαλύτερη κατανάλωση ». [5]

Έπειτα από μερικές δεκαετίες ξέφρενης σπατάλης, φαίνεται ότι έχουμε μπει πλέον στο μάτι του κυκλώνα, τόσο μεταφορικά όσο και κυριολεκτικά... Οι κλιματικές διαταραχές συνοδεύονται από πολέμους για το πετρέλαιο, τους οποίους θα ακολουθήσουν στο μέλλον πόλεμοι για το νερό, [6] αλλά, πιθανότατα, και πανδημίες και εξαφάνιση σημαντικών ζωικών και φυτικών ειδών, η οποία θα οφείλεται σε βιογενετικές καταστροφές που είναι προβλέψιμες.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες, η κοινωνία της οικονομικής μεγέθυνσης δεν είναι ούτε βιώσιμη ούτε και επιθυμητή. Είναι λοιπόν αναγκαίο να περάσουμε στην κοινωνία της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας και να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε αυτή η κοινωνία να είναι γαλήνια και φιλική προς τους ανθρώπους που θα ζουν σ’ αυτήν.

Η κοινωνία της μεγέθυνσης μπορεί να οριστεί ως η κοινωνία στην οποία κυριαρχεί η οικονομία της οικονομικής μεγέθυνσης. Αυτή η κοινωνία έχει την τάση να αφεθεί να απορροφηθεί πλήρως από την οικονομία της μεγέθυνσης. Έτσι, η μεγέθυνση για τη μεγέθυνση μετατρέπεται στον κύριο -αν όχι στον μοναδικό- στόχο της ζωής. Μια κοινωνία αυτού του είδους δεν είναι βιώσιμη στο μέλλον, δεδομένου ότι προσκρούει στους περιορισμούς της βιόσφαιρας. Εάν υιοθετήσουμε ως δείκτη των επιβαρύνσεων που προκαλεί ο τρόπος ζωής μας στο περιβάλλον την «αποτύπωση» της εδαφικής έκτασης που απαιτείται για τη διαιώνιση αυτού του τρόπου ζωής, καταλήγουμε σε αποτελέσματα απαράδεκτα από τη σκοπιά της ισότητας στην απολαβή των φυσικών πόρων αλλά και μη βιώσιμα στο μέλλον, δεδομένου ότι υπερβαίνουν τη δυνατότητα αναπλήρωσης και αναγέννησης της βιόσφαιρας.

Ένας πολίτης των Ηνωμένων Πολιτειών « καταναλώνει » κατά μέσο όρο 96 στρέμματα βιόσφαιρας, ένας Καναδός 72, ενώ ο μέσος Ευρωπαίος 45. Ετσι, είμαστε πολύ μακριά, τόσο από την ισότητα σε πλανητικό επίπεδο όσο και από έναν τρόπο ζωής που να συμβαδίζει με τον αειφόρο πολιτισμό, ο οποίος θα απαιτούσε τον περιορισμό στα 14 στρέμματα, εάν υποθέσουμε ότι ο σημερινός πληθυσμός θα παρέμενε σταθερός. [7]

Για να συμφιλιωθούν αυτές οι δύο αντιφατικές προσταγές, η οικονομική μεγέθυνση και ο σεβασμός του περιβάλλοντος, οι ειδικοί πιστεύουν ότι βρήκαν το μαγικό φίλτρο της «οικο-αποτελεσματικότητας», της έννοιας-κλειδιού και, ουσιαστικά, της μοναδικής σοβαρής βάσης της «βιώσιμης ανάπτυξης».

Πρόκειται για τη σταδιακή μείωση των συνεπειών στο περιβάλλον και της έντασης της κατανάλωσης φυσικών πόρων, έτσι ώστε να επιτευχθεί ένα επίπεδο οικονομικής ανάπτυξης το οποίο να είναι συμβατό με την αναγνωρισμένη «φέρουσα ικανότητα» του πλανήτη. [8]

Βέβαια, είναι αναμφισβήτητο ότι έχει αυξηθεί η οικολογική αποτελεσματικότητα της οικονομίας σε σημαντικό βαθμό, ωστόσο, ταυτόχρονα, η διαιώνιση της ξέφρενης οικονομικής μεγέθυνσης επιφέρει την υποβάθμιση του περιβάλλοντος σε παγκόσμιο επίπεδο. Η μείωση των ρύπων που επιτυγχάνεται ανά μονάδα προϊόντος εξουδετερώνεται συστηματικά από την αύξηση των παραγόμενων μονάδων που διατίθενται στο εμπόριο (αυτό το φαινόμενο ονομάστηκε «φαινόμενο της αναπήδησης»).

Ανεπιθύμητη μεγέθυνση!

Βέβαια, η «νέα οικονομία» είναι σχετικά άυλη ή, τουλάχιστον, λιγότερο υλική. Ωστόσο, σε πολύ μεγάλο βαθμό, αντί να υποκαταστήσει την παλαιά οικονομία, αποτελεί απλά συμπλήρωμά της. Τελικά, όλοι οι δείκτες μάς αποδεικνύουν ότι η κατανάλωση φυσικών πόρων συνεχίζει να αυξάνεται. [9]

Τέλος, για να υιοθετήσει κανείς αυτή την άποψη, θα πρέπει να συμμερίζεται την ακλόνητη πίστη των ορθόδοξων οικονομολόγων, οι οποίοι πιστεύουν ότι η επιστήμη του μέλλοντος θα λύσει όλα τα προβλήματα και ότι είναι δυνατή η απεριόριστη υποκατάσταση της φύσης από τεχνικά επιτεύγματα που θα επινοήσει ο άνθρωπος.

Σύμφωνα με τον Ιβάν Ιλιτς, η προγραμματισμένη εξαφάνιση της κοινωνίας της οικονομικής μεγέθυνσης δεν είναι απαραίτητα μια κακή είδηση. «Η καλή είδηση είναι ότι δεν πρόκειται για την εγκατάλειψη ενός καλού σε γενικές γραμμές τρόπου ζωής λόγω των παρενεργειών του. Δεν πρόκειται για το δίλημμα εάν θα πρέπει να στερηθούμε έναν νοστιμότατο μεζέ λόγω των κινδύνων που κρύβει η κατανάλωσή του. Όχι, αυτό το φαγητό είναι αφ’ εαυτού κακό και θα ήμασταν πολύ πιο ευτυχείς εάν το καταργούσαμε από το διαιτολόγιό μας. Πρέπει να ζήσουμε διαφορετικά για να ζήσουμε καλύτερα». [10]

Η κοινωνία της οικονομικής μεγέθυνσης δεν είναι επιθυμητή για τρεις τουλάχιστον λόγους: επιφέρει την αύξηση των ανισοτήτων και των αδικιών και προκαλεί μια ευημερία που είναι σε μεγάλο βαθμό απατηλή. Ακόμα και για τους ίδιους τους «κατέχοντες», δημιουργεί μια κοινωνία που δεν τους είναι φιλική, μια «αντικοινωνία» που είναι άρρωστη από τον ίδιο της τον πλούτο.

Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου την οποία πιστεύουν ότι απολαμβάνουν οι πολίτες του Βορρά είναι σε μεγάλο βαθμό πλασματική. Βέβαια, έχουν τη δυνατότητα να ξοδέψουν περισσότερα χρήματα για να αποκτήσουν εμπορευματοποιημένα αγαθά και υπηρεσίες, αλλά ξεχνούν να συνυπολογίσουν την αύξηση των διάφορων μορφών κόστους που αυτό συνεπάγεται.

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν μπορούμε να μετρήσουμε αυτό το κόστος, όπως στην περίπτωση της υποβάθμισης της ποιότητας ζωής την οποία υφιστάμεθα εξαιτίας του σύγχρονου μοντέλου διαβίωσης. Υπάρχουν όμως και οι περιπτώσεις των «αντισταθμιστικών» και των επανορθωτικών δαπανών που καθίστανται αναγκαίες από τον σύγχρονο τρόπο ζωής (φάρμακα, αυξημένες μεταφορές, διασκέδαση και δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου) και την άνοδο της τιμής αγαθών που έχουν γίνει σπάνια (εμφιαλωμένο πόσιμο νερό, ενέργεια, χώροι πρασίνου...).

Ο Χέρμαν Ντάλι έχει δημιουργήσει ένα σύνθετο δείκτη, τον Αυθεντικό Δείκτη Προόδου (ΙΡΑ: Genuine Progress Indicator), ο οποίος διορθώνει το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν, αφαιρώντας το κόστος που συνεπάγεται η ρύπανση και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Εφάρμοσε δε αυτόν τον δείκτη στην οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών από τη δεκατία του 1970: ενώ το ΑΕΠ της χώρας ακολουθεί ανοδικούς ρυθμούς, [11] ο ΑΔΠ βρίσκεται σε στασιμότητα ή είναι αρνητικός.

Ο μύθος της ευημερίας.

Είναι λυπηρό το γεγονός ότι κανένας στη Γαλλία δεν επιχείρησε να πραγματοποιήσει παρόμοιους υπολογισμούς. Έχουμε κάθε λόγο να υποθέτουμε ότι αυτό το εγχείρημα θα οδηγούσε σε παρόμοια αποτελέσματα. Αυτό σημαίνει ότι, κάτω από αυτές τις συνθήκες, η οικονομική μεγέθυνση είναι ένας μύθος, ακόμα και στη σφαίρα της φαντασίας της οικονομίας της ευημερίας και της καταναλωτικής κοινωνίας! Γιατί, αυτό που αυξάνεται από τη μια πλευρά, μειώνεται έντονα από την άλλη πλευρά.

Δυστυχώς, όλα αυτά δεν είναι αρκετά για να μας οδηγήσουν στο να εγκαταλείψουμε τη βολίδα, η οποία, στην ξέφρενη κούρσα της, μας οδηγεί κατ’ ευθείαν στον γκρεμό, και να ακολουθήσουμε την αντίθετη κατεύθυνση.

Ας το πάρουμε απόφαση. Η ελάττωση της οικονομικής δραστηριότητας είναι μια αναγκαιότητα. Δεν πρόκειται για ιδανικό, ούτε και αποτελεί τον μοναδικό στόχο της «κοινωνίας που θα διαδεχτεί την ανάπτυξη» και του άλλου κόσμου που είναι εφικτός. Ωστόσο, ας κάνουμε την ανάγκη φιλοτιμία και ας προσπαθήσουμε να συλλάβουμε, για τις κοινωνίες του Βορρά, την ελάττωση της οικονομικής δραστηριότητας ως έναν στόχο από τον οποίο μπορούμε να αποκομίσουμε και ορισμένα πλεονεκτήματα. [12]

Ο κυριότερος στόχος του συνθήματος της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας είναι η εγκατάλειψη του παράλογου στόχου της οικονομικής μεγέθυνσης για τη μεγέθυνση. Ειδικότερα, η ελάττωση δεν είναι η αρνητική μεγέθυνση (καθώς αυτή η έννοια είναι παράλογη και οξύμωρη και στην κυριολεξία σημαίνει : «προχωρώ οπισθοχωρώντας»).

Η δυσκολία που συναντάμε στη μετάφραση του γαλλικού όρου «décroissance» (ελάττωση) στα αγγλικά αποκαλύπτει το μέγεθος της κυριαρχίας του οικονομισμού στη σκέψη των ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά όμως, συναντάμε αντίστοιχη αδυναμία της μετάφρασης του όρου «ανάπτυξη» ή «μεγέθυνση» στις αφρικανικές γλώσσες (και φυσικά, πόσο μάλλον του όρου «décroissance»).

Γνωρίζουμε ότι μια μικρή επιβράδυνση της οικονομικής μεγέθυνσης βυθίζει τις κοινωνίες μας στην απόγνωση, εξαιτίας της αύξησης της ανεργίας και της εγκατάλειψης των κοινωνικών, πολιτισμικών και περιβαλλοντικών προγραμμάτων που εξασφαλίζουν ένα ελάχιστο επίπεδο ποιότητας ζωής. Εύκολα μπορεί να φανταστεί κανείς τι καταστροφή θα επέφερε ένας αρνητικός ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης!

Όπως δεν υπάρχει τίποτα το χειρότερο από μια κοινωνία οργανωμένη με βάση την εργασία και στην οποία η εργασία έχει αρχίσει να σπανίζει, δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από μια κοινωνία της οικονομικής μεγέθυνσης χωρίς μεγέθυνση.

Αυτό ακριβώς καταδικάζει τη θεσμική αριστερά στον σοσιαλφιλελευθερισμό, επειδή δεν τολμάει να προχωρήσει στην απελευθέρωση του φαντασιακού της κοινωνίας από τις παραπάνω έννοιες που το στοιχειώνουν. Συνεπώς, μπορούμε να φανταστούμε την ελάττωση της οικονομικής δραστηριότητας μονάχα μέσα στην «κοινωνία της ελάττωσης», της οποίας και θα πρέπει να προσδιορίσουμε την έννοια.

Περιορισμός εργασίας!

Κατ’ αρχάς, μια πολιτική ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας θα μπορούσε να συνίσταται στον περιορισμό, αν όχι στην κατάργηση, των ενεργειών που έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον χωρίς να προσφέρουν κάποια ικανοποίηση αναγκών. Για παράδειγμα, στην επανεξέταση του τεράστιου όγκου μετακινήσεων ανθρώπων και εμπορευμάτων σε πλανητικό επίπεδο, οι οποίες έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον (φυσικά, αυτό θα συνεπάγεται και την αντιστροφή της κυρίαρχης τάσης για μεταφορά των παραγωγικών δραστηριοτήτων σε μακρινές χώρες με χαμηλό εργατικό κόστος και τον επαναπατρισμό τους στις χώρες όπου καταναλώνονται τα προϊόντα τους).

Το ίδιο ισχύει και για τον ορυμαγδό της διαφήμισης, ο οποίος πολύ συχνά έχει σοβαρές επιπτώσεις, όπως και για την ολοένα ταχύτερη απαξίωση των προϊόντων και την ανάπτυξη των συσκευών μιας χρήσης, που έχουν ως μοναδικό στόχο να κινείται η ανεξέλεγκτη γιγάντια μηχανή της οικονομίας με ολοένα πιο γρήγορους ρυθμούς. Όλα αυτά δημιουργούν σημαντικά περιθώρια ελάττωσης της κατανάλωσης αγαθών. Από αυτή την άποψη, η ελάττωση της οικονομικής δραστηριότητας δεν συνεπάγεται απαραίτητα την υποχώρηση της ευημερίας.

Το 1848, ο Κάρολος Μαρξ θεωρούσε ότι είχε έρθει η στιγμή για την κοινωνική επανάσταση και ότι το σύστημα ήταν ώριμο για το πέρασμα στην κομμουνιστική οικονομία της αφθονίας. Η απίστευτη υπερπαραγωγή βαμβακερών υφασμάτων και άλλων βιομηχανικών αγαθών τού φαινόταν κάτι παραπάνω από αρκετή για να θρέψει, να στεγάσει και να ντύσει αξιοπρεπώς τον πληθυσμό (τουλάχιστον τον δυτικό), εάν καταργείτο το μονοπώλιο του κεφαλαίου.

Κι όμως, ο υλικός «πλούτος» εκείνης της εποχής ήταν ασύγκριτα μικρότερος από αυτόν που υπάρχει σήμερα. Δεν υπήρχαν αυτοκίνητα, αεροπλάνα, πλαστικές ύλες, πλυντήρια, ψυγεία, υπολογιστές, βιοτεχνολογία, αλλά ούτε και φυτοφάρμακα, χημικά λιπάσματα και πυρηνική ενέργεια! Παρά τις άνευ προηγουμένου ανατροπές που είχε επιφέρει εκείνη την εποχή η βιομηχανοποίηση, οι ανάγκες εξακολουθούσαν να είναι μικρές για τα σημερινά δεδομένα και η ικανοποίησή τους δυνατή. Η ευτυχία -τουλάχιστον στο βαθμό που εξαρτιόταν από υλικούς παράγοντες- φαινόταν εφικτή στο εγγύς μέλλον.

Για να αντιληφθούμε πώς θα μπορούσε να είναι μια γαλήνια κοινωνία της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας, θα πρέπει κυριολεκτικά να εγκαταλείψουμε τη σφαίρα της οικονομίας και να αμφισβητήσουμε την κυριαρχία της στην υπόλοιπη ζωή μας, στη θεωρία, στην πράξη και κυρίως μέσα στο μυαλό μας.

Γι’ αυτό, θα πρέπει να υλοποιηθεί κατ’ αρχάς η εξής σημαντική προϋπόθεση: να πραγματοποιηθεί σημαντική μείωση του χρόνου εργασίας, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί μια ικανοποιητική θέση εργασίας για τον καθένα. Ήδη από το 1981, ο Ζακ Ελούλ, ένας από τους πρώτους διανοητές που προώθησαν την κοινωνία της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας, όριζε ως στόχο το να μην υπερβαίνει η εργασία τις δύο ώρες ημερησίως. [13]

Υπερίσχυση αξιών.

Μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση από τη «Χάρτα για την κατανάλωση και τους τρόπους ζωής» που προτάθηκε το 1992 στο Φόρουμ των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του Ρίο, κατά τη διάρκεια της διάσκεψης κορυφής για την ανάπτυξη και το περιβάλλον, και να συνθέσουμε όλα όσα προβλέπονται σ’ αυτήν μέσα σε ένα πρόγραμμα που μπορεί να συνοψιστεί σε έξι λέξεις: επαναξιολόγηση, αναδιάρθρωση, αναδιανομή, περιορισμός, επαναχρησιμοποίηση, ανακύκλωση.

Αυτοί οι έξι στόχοι που βρίσκονται σε σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ τους, μπορούν να πυροδοτήσουν έναν «ενάρετο κύκλο» ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει στην κοινωνική αρμονία και στην αειφορία. Θα μπορούσαμε μάλιστα να διευρύνουμε αυτούς τους στόχους προσθέτοντας την επανεκπαίδευση, τον επανακαθορισμό των προτεραιοτήτων, την αλλαγή χρήσης των παραγωγικών εγκαταστάσεων και, φυσικά, την επιστροφή της παραγωγής κοντά στον χώρο της κατανάλωσής της, παρά το αυξημένο εργατικό κόστος. Ωστόσο, όλοι αυτοί οι στόχοι περιλαμβάνονται λίγο πολύ στους έξι πρώτους.

Έτσι, είναι προφανές ποιες είναι οι αξίες που πρέπει να προβάλλουμε και οι οποίες πρέπει να υπερισχύσουν των αξιών που κυριαρχούν σήμερα. Πρέπει ο αλτρουισμός να νικήσει τον εγωισμό, η συνεργασία τον ξέφρενο ανταγωνισμό, η ευχαρίστηση που προσφέρει ο ελεύθερος χρόνος να διαδεχτεί την εργασιομανία, η σπουδαιότητα της κοινωνικής ζωής την αλόγιστη κατανάλωση, η αγάπη για τα καλοδουλεμένα και τα όμορφα πράγματα την «παραγωγικίστικη» αποτελεσματικότητα, η λογική τον ανορθολογισμό κ.λπ. Το πρόβλημα είναι ότι οι αξίες που επικρατούν σήμερα είναι συστημικές: δημιουργούνται και ενισχύονται από το σύστημα και -μέσα από μια αμφίδρομη σχέση- συμβάλλουν στην ενίσχυσή του.

Βέβαια, η επιλογή μιας διαφορετικής προσωπικής ηθικής, όπως η εκούσια απλότητα, μπορεί να οδηγήσει στην αναστροφή αυτής της τάσης και να υποσκάψει τις βάσεις στις οποίες στηρίζεται το φαντασιακό του συστήματος, ωστόσο, χωρίς μια ριζική αμφισβήτηση του συστήματος, υπάρχει ο κίνδυνος αυτή η αλλαγή να παραμείνει περιορισμένη.

Ωστόσο, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι πρόκειται για ένα ουτοπικό και υπερβολικά μεγάλης εμβέλειας πρόγραμμα. Είναι άραγε δυνατή αυτή η μετάβαση χωρίς να προϋποθέτει μια βίαιη επανάσταση, ή, για την ακρίβεια, μπορεί να γίνει η επανάσταση στη νοοτροπία χωρίς ξέσπασμα κοινωνικής βίας;

Η δραστική μείωση των συνεπειών στο περιβάλλον -και, συνεπώς, της παραγωγής αξιών ανταλλαγής που ενσωματώνονται σε υλικά αντικείμενα- δεν προϋποθέτει απαραίτητα τη μείωση της παραγωγής αξιών χρήσης, μέσα από την παραγωγή άυλων προϊόντων. Αυτά -ή τουλάχιστον ένα μέρος τους- μπορούν να διατηρήσουν μια εμπορική αξία.

Καταστροφές «παιδαγωγικές»!

Ωστόσο, αν και είναι δυνατόν να επιβιώσουν η αγορά και το κέρδος ως δείκτες, δεν θα αποτελούν πλέον τα θεμέλια του συστήματος. Μπορούμε να σχεδιάσουμε μέτρα που θα εφαρμοστούν σταδιακά και θα αποτελέσουν τους ενδιάμεσους σταθμούς αυτής της μετάβασης, ωστόσο, είναι αδύνατον να προβλέψουμε εάν θα γίνουν αποδεκτά από τους «προνομιούχους» τους οποίους θα θίξουν ή από τα σημερινά θύματα του συστήματος, των οποίων το μυαλό αλλά και το σώμα έχει ναρκωθεί από το σύστημα.

Ο ανησυχητικός καύσωνας του καλοκαιριού του 2003 στη Νοτιοδυτική Ευρώπη, ο οποίος προκάλεσε χιλιάδες θύματα, ήταν πολύ πιο πειστικός απ’ όλα μας τα επιχειρήματα για την ανάγκη της αλλαγής πλεύσης προς την κοινωνία της ελάττωσης της οικονομικής δραστηριότητας.

Έτσι, στο μέλλον, για να πραγματοποιήσουμε την αναγκαία απελευθέρωση του φαντασιακού της κοινωνίας από την έννοια της οικονομικής μεγέθυνσης που το έχει στοιχειώσει, μπορούμε σε μεγάλο βαθμό να βασιζόμαστε στον παιδαγωγικό χαρακτήρα των καταστροφών.

Notes: 

[1] «Entretiens avec Jacques Ellul», Patrick Chastenet, «La Table ronde», Παρίσι, 1994.

[2] «Le Monde», 16 Φεβρουαρίου 2002.

[3] ΣτΜ: την οποία πολύ κακώς αποδίδουμε συνήθως στα ελληνικά ως «ανάπτυξη», συγχέοντας τις λέξεις développement και croissance.

[4] Fabrice Nicolino, «Retraite ou déroute...», «Politis», 8 Μαΐου 2003. Η κρίση πυροδοτήθηκε από μάλλον ατυχείς διατυπώσεις του Φαμπρίς Νικολινό, ο οποίος χαρακτήρισε το κοινωνικό κίνημα «φεστιβάλ συντεχνιακών τσιρίδων» και αναφερόταν «στον κύριο που θέλει να βγει στη σύνταξη μετά τα 50, γιατί, ναι, οδηγάει τρένα, σκληρή δουλειά σαν το ανθρακωρυχείο• οϊμέ, ξαναγυρίσαμε στην εποχή του Ζερμινάλ !».

[5] « Politis », αρ. 755, 12 Ιουνίου 2003.

[6] «Vandana Shiva», «La Guerre de l’eau», Parangon, Παρίσι, 2003.

[7] Υπό την επιμέλεια του Gianfranco Bologna, «Italia capace di futuro», WWF-EMI, Μπολόνια 2001, σελ. 86-88.

[8] «The Business Case for Sustainable Development», το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα κατά τη διάρκεια της διάσκεψης κορυφής του Γιοχάνεσμπουργκ (Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2002).

[9] Mauro Bonaiuti, «Nicholas Georgescu-Roegen. Bioeconomia. Verso un’ altra economia ecolοgicamente e socialmente sostenible», Bollati Boringhieri, Τορίνο και ιδιαίτερα σελίδες 38-40.

[10] «Le Monde», 7 Δεκεμβρίου 2002.

[11] C. Cobb, Τ. Halstead, J. Rowe, «The Genuine Progress Indicator: Summary of Data and Methodology, Redefining Progress», 1995. Επίσης, το έργο των ιδίων, «If the GDP is Up, Why is America Down...» «Atlantic Monthly», αρ. 276, Σαν Φρανσίσκο, Οκτώβριος 1995.

[12] Όσον αφορά τις κοινωνίες του Νότου, αυτός ο στόχος δεν είναι πραγματικά στην ημερήσια διάταξη : παρά το γεγονός ότι διακατέχονται από την ιδεολογία της μεγέθυνσης, στην πλειονότητά τους δεν είναι στ’ αλήθεια «κοινωνίες της μεγέθυνσης».

[13] Βλέπε «Changer de révolution», στο οποίο παραπέμπει ο Jean-Luc Porquet, στο «Ellul, l’homme qui avait (presque) tout prévu», «Le Cherche-Midi», 2003, σελ. 212-213.