Η ενσυναίσθηση δεν μπορεί να παραμένει κρυφή.

Μια κρυφή ενσυναίσθηση παύει να έχει νόημα όταν παραμένει κρυφή. Η αξία της αποκτά υπόσταση μόνο όταν εκδηλώνεται έμπρακτα. Όταν εγκαταλείπει τον εσωτερικό κόσμο των σκέψεων και των συναισθημάτων και περνά στον κόσμο των ανθρώπινων σχέσεων. Γιατί δεν αρκεί να καταλαβαίνεις τον πόνο του άλλου, να αντιλαμβάνεσαι τις ανάγκες του ή να συμμερίζεσαι τις αγωνίες του, αν εκείνος δεν μπορεί να αισθανθεί την παρουσία και τη συμπαράστασή σου.

Συχνά θεωρούμε πως επειδή αισθανόμαστε κάτι βαθιά, ο άλλος οφείλει κάπως να το αντιλαμβάνεται. Πιστεύουμε ότι ένα βλέμμα, μια σκέψη ή μια εσωτερική συγκίνηση αρκούν για να μεταφέρουν όσα συμβαίνουν μέσα μας. Όμως οι άνθρωποι δεν επικοινωνούν με τηλεπάθεια. Δεν μπορούν να κατοικήσουν στις προθέσεις μας ούτε να ανακαλύψουν την ευαισθησία που επιλέγουμε να κρατάμε κρυφή. Αυτό που δεν εκφράζεται κινδυνεύει να εκληφθεί ως αδιαφορία.

Στον έρωτα, η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο έντονη. Μπορεί κάποιος να αντιλαμβάνεται τις ανασφάλειες του συντρόφου του, να γνωρίζει τις ευαισθησίες του, να κατανοεί τις σιωπές και τις αποστάσεις του, αλλά να μην κάνει τίποτα για να του το δείξει. Να αισθάνεται πολλά και να εκδηλώνει ελάχιστα. Να περιμένει από τον άλλον να αναγνωρίσει μια αγάπη που δεν βρίσκει τον δρόμο να εκφραστεί.

Κι όμως, η ενσυναίσθηση δεν είναι απλώς μια συναισθηματική ικανότητα. Είναι στάση ζωής και, κυρίως, πράξη ευθύνης απέναντι στον άλλον. Είναι να ακούς χωρίς να διακόπτεις, να καταλαβαίνεις χωρίς να καταδικάζεις, να πλησιάζεις χωρίς να εισβάλλεις. Να αναγνωρίζεις πότε ένα χάδι είναι σημαντικότερο από μια συμβουλή, πότε μια συγγνώμη αξίζει περισσότερο από χίλιες δικαιολογίες και πότε η σιωπηλή παρουσία σου μπορεί να γίνει το ασφαλέστερο καταφύγιο.

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η ενσυναίσθηση πρέπει να μετατρέπεται σε αυτοθυσία ή διαρκή υποχώρηση. Δεν σημαίνει να ακυρώνεις τις δικές σου ανάγκες για να ικανοποιείς τις ανάγκες των άλλων. Σημαίνει να αναγνωρίζεις την ανθρώπινη υπόσταση του άλλου χωρίς να απαιτείς να προσαρμοστεί στις δικές σου επιθυμίες. Να αγαπάς χωρίς να κατέχεις, να ενδιαφέρεσαι χωρίς να ελέγχεις και να προσφέρεις χωρίς να δημιουργείς χρέος.

Το ίδιο ισχύει στις φιλίες, στην οικογένεια, στην δουλειά, στην κοινωνία. Δεν αρκεί να δηλώνουμε ότι νοιαζόμαστε για τους ανθρώπους, αν η συμπεριφορά μας αναπαράγει την αδιαφορία, την απαξίωση και τον αποκλεισμό. Η ενσυναίσθηση κρίνεται όχι από όσα πιστεύουμε για τον εαυτό μας, αλλά από όσα αισθάνονται οι άνθρωποι που συναντούν τη συμπεριφορά μας.

Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα της εποχής μας να μην είναι ότι χάσαμε εντελώς την ικανότητα να αισθανόμαστε, αλλά ότι μάθαμε να κρατάμε τα συναισθήματά μας ασφαλισμένα μέσα μας. Να θεωρούμε την ευαισθησία προσωπική υπόθεση και την εκδήλωσή της περιττή έκθεση. Κι έτσι, ενώ μπορεί να καταλαβαίνουμε περισσότερα απ' όσα δείχνουμε, καταλήγουμε να προσφέρουμε λιγότερα απ' όσα χρειάζονται οι ανθρώπινες σχέσεις.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι αυτό που αισθάνεσαι κρυφά για κάποιον. Είναι αυτό που κάνεις ώστε να μη χρειάζεται να αναρωτιέται αν τον αισθάνεσαι. Γιατί η κατανόηση που δεν γίνεται φροντίδα, η αγάπη που δεν γίνεται παρουσία και η ευαισθησία που δεν γίνεται πράξη παραμένουν ανεκπλήρωτες δυνατότητες.