Το Υ έχει ένα μικρό πρόβλημα ταυτότητας. Είναι το μικρότερο από τα δύο φυλετικά χρωμοσώματα, έχει χάσει στην εξελικτική του διαδρομή ένα μεγάλο μέρος των γονιδίων του, αλλά εξακολουθεί να κουβαλάει την ευθύνη να εκπροσωπεί ολόκληρο τον ανδρισμό. Μια δυσανάλογη αποστολή για ένα τόσο περιορισμένο γενετικό βιογραφικό. Κάτι σαν διευθυντής επιχείρησης που έχει χάσει σχεδόν όλο το προσωπικό του, αλλά εξακολουθεί να απαιτεί να τον αποκαλούν αφεντικό.
Κάποτε, πριν από περίπου 200 εκατομμύρια χρόνια, το Χ και το Υ ήταν σχεδόν ισότιμα χρωμοσώματα. Ύστερα οι εξελικτικοί δρόμοι τους χώρισαν. Το Χ διατήρησε τον πλούτο των γονιδίων του, ενώ το Υ άρχισε να συρρικνώνεται. Κράτησε, βέβαια, το SRY, έναν κρίσιμο γενετικό διακόπτη που συμμετέχει στην έναρξη της ανάπτυξης των όρχεων. Ένα μικρό χρωμόσωμα, λοιπόν, με μια σημαντική αρμοδιότητα. Αρκετή, φαίνεται, για να οικοδομηθεί γύρω του μια ολόκληρη μυθολογία ανδρικής υπεροχής.
Και κάπου εδώ αρχίζουν τα παράδοξα. Δύο Χ μπορούν να συνυπάρχουν στον συνηθισμένο γυναικείο καρυότυπο, ενώ δύο Υ δεν αποτελούν φυσιολογικό βιώσιμο ανθρώπινο χρωμοσωμικό συνδυασμό. Το συνηθισμένο αρσενικό ζεύγος είναι ΧΥ. Το Υ, δηλαδή, χρειάζεται το Χ για να ολοκληρώσει τη χρωμοσωμική του αποστολή. Μια λεπτομέρεια που θα μπορούσε να προκαλέσει αμηχανία σε όσους αντιλαμβάνονται την ανδρική αυτονομία ως φυσικό δικαίωμα ανεξαρτησίας από το άλλο φύλο.
Η φύση, πάντως, δεν φαίνεται να συγκινείται από τέτοιες ανθρώπινες φιλοδοξίες. Με την ηλικία, ορισμένοι άνδρες χάνουν το Υ από μέρος των κυττάρων τους. Το φαινόμενο ονομάζεται "Loss of Y" και συνδέεται ερευνητικά με τη γήρανση και ορισμένες παθολογικές καταστάσεις. Σαν να αποφάσισε η ίδια η εξέλιξη να προχωρήσει σε περικοπές του ανδρικού γενετικού προϋπολογισμού. Χωρίς προειδοποίηση, χωρίς διαβούλευση και, κυρίως, χωρίς να ζητήσει τη γνώμη του ενδιαφερομένου. Ευτυχώς, η απώλεια του Υ σε ορισμένα κύτταρα δεν σημαίνει απώλεια ανδρισμού. Διαφορετικά, θα έπρεπε να ανοίξουμε μια καινούργια επιστημονική ειδικότητα: την αποκατάσταση πληγωμένου εγωισμού.
Ίσως, άλλωστε, εκεί να βρίσκεται η πραγματική παρεξήγηση. Ο άνθρωπος πήρε μια βιολογική διαφοροποίηση και την έκανε κοινωνική ιεραρχία. Από ένα χρωμόσωμα κατασκεύασε τίτλο ευγενείας, από μια ορμόνη πολιτική ιδεολογία και από την ανατομία επιχείρημα εξουσίας. Η πατριαρχία βρήκε στη βιολογία έναν βολικό μάρτυρα υπεράσπισης, χωρίς να εξετάσει αν εκείνη είχε πράγματι κληθεί να καταθέσει.
Και τότε έρχεται ο έρωτας να χαλάσει την τάξη του εργαστηρίου. Εκεί όπου τα χρωμοσώματα συναντούν τις ορμόνες, η γενετική παραδίδει τη σκυτάλη στη χημεία και ο πιο βέβαιος για τον εαυτό του άνθρωπος μπορεί να χάσει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα όλη την επιστημονικά τεκμηριωμένη αυτοκυριαρχία του. Δεν υπάρχουν πλέον διευθυντές και υφιστάμενοι, κυρίαρχοι και υποταγμένοι, νικητές και ηττημένοι. Υπάρχει η επιθυμία, το βλέμμα, η αφή, η προσμονή και εκείνη η γλυκιά αποδιοργάνωση που κάνει τη λογική να μοιάζει με περιττό εξάρτημα του εγκεφάλου.
Βέβαια, ακόμη κι εκεί ο άνθρωπος κατορθώνει να μεταφέρει τις κοινωνικές του εμμονές. Θέλει να έχει το πάνω χέρι, να κατακτήσει, να επιβληθεί, να αποδείξει ότι είναι ο ισχυρότερος. Λες και το κρεβάτι είναι προέκταση του γραφείου του ή πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων. Κι όμως, ο έρωτας γίνεται πραγματικά ενδιαφέρων όταν κανείς δεν χρειάζεται να νικήσει. Όταν η παράδοση δεν σημαίνει ήττα, η επιθυμία δεν σημαίνει ιδιοκτησία και η απόλαυση δεν απαιτεί εξουσία.
Ίσως, τελικά, το Υ να μην έχει τίποτα να αποδείξει στο Χ. Ούτε το Χ να χρειάζεται να απολογηθεί στο Υ. Η φύση δεν τα έφερε κοντά για να ανακηρύξει νικητή, αλλά για να συνεχίσει την ιστορία της ζωής. Οι άνθρωποι ήταν εκείνοι που ανακάλυψαν την ανάγκη να μετατρέψουν τη συνύπαρξη σε ανταγωνισμό.
Και κάπως έτσι επιστρέφουμε στην αρχική απορία: μήπως τελικά φταίει το Χ; Ή μήπως το Υ έχει υπερβολικά μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του; Η γενετική δεν δίνει τέτοιες απαντήσεις. Ευτυχώς, γιατί θα έπρεπε να ανακαλύψουμε και το χρωμόσωμα της ματαιοδοξίας.
Το Υ μπορεί να χάνει γονίδια εδώ και εκατομμύρια χρόνια. Το Χ μπορεί να διατηρεί τον γενετικό του πλούτο. Ο άνθρωπος, πάλι, εξακολουθεί να χάνει το μυαλό του, ιδιαίτερα όταν ερωτεύεται. Και ίσως αυτή να είναι η πιο όμορφη ειρωνεία της εξέλιξης: δύο χρωμοσώματα μπορούν να συναντηθούν χωρίς να διεκδικούν την κυριαρχία, ενώ δύο άνθρωποι συχνά δυσκολεύονται να κάνουν το ίδιο. Γιατί η πραγματική χημεία αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η ανάγκη για εξουσία. Και στο κρεβάτι, όπως και στη ζωή, η μεγαλύτερη απόλαυση δεν βρίσκεται στο ποιος έχει το πάνω χέρι, αλλά στο να μη χρειάζεται κανείς να το κρατά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου