Η Γη δεν καταστρέφεται επειδή γερνάει. Δεν εξαντλείται επειδή ολοκληρώνει κάποιον φυσικό κύκλο. Καταστρέφεται επειδή ένα από τα είδη που φιλοξενεί απέκτησε την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να την εξουσιάζει.
Ο άνθρωπος έμαθε να κόβει τα δάση χωρίς να σκέφτεται τη σιωπή που αφήνει πίσω του. Να ισοπεδώνει βουνά, να μπαζώνει ποτάμια, να δηλητηριάζει θάλασσες, να εξαφανίζει είδη και να μετατρέπει κάθε γωνιά του πλανήτη σε πιθανή πηγή κέρδους. Ονόμασε την καταστροφή ανάπτυξη, την υπερεκμετάλλευση αξιοποίηση και την απληστία πρόοδο.
Στο όνομα της οικονομικής μεγέθυνσης, η φύση αντιμετωπίστηκε σαν μια ανεξάντλητη αποθήκη πρώτων υλών. Τα δέντρα έγιναν κυβικά μέτρα ξυλείας, τα ποτάμια υδροηλεκτρικό δυναμικό, τα βουνά ενεργειακά πεδία, τα ζώα κυνηγετικά τρόπαια και οι θάλασσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Ακόμη και ο αέρας, αυτό το αυτονόητο δικαίωμα κάθε ζωντανού οργανισμού, έγινε αποδέκτης των αποβλήτων του πολιτισμού μας.
Και όσο η καταστροφή προχωρά, τόσο περισσότερο αναζητούμε τεχνολογικές λύσεις για να διορθώσουμε τις συνέπειες της ίδιας μας της συμπεριφοράς. Θέλουμε καθαρή ενέργεια, αλλά δεν αναρωτιόμαστε πάντοτε τι καταστρέφεται για να παραχθεί. Θέλουμε πράσινες πόλεις, αλλά εξαφανίζουμε τα δάση που τις περιβάλλουν. Θέλουμε να προστατεύσουμε τη βιοποικιλότητα, αρκεί η προστασία της να μη συγκρούεται με τα οικονομικά μας συμφέροντα.
Το παράδοξο είναι ότι ο άνθρωπος φοβάται την οργή της φύσης, ενώ σπάνια αναγνωρίζει τη δική του ευθύνη. Φοβάται τις πλημμύρες, αλλά εξακολουθεί να χτίζει στις κοίτες των ποταμών. Φοβάται τις πυρκαγιές, αλλά υποβαθμίζει τα δάση. Φοβάται την ξηρασία, αλλά εξαντλεί τους υδάτινους πόρους. Αντιμετωπίζει τις φυσικές καταστροφές σαν απρόβλεπτες συμφορές, ακόμη κι όταν αποτελούν μέρος μιας αλυσίδας ανθρώπινων παρεμβάσεων.
Η οικολογική κρίση, όμως, δεν είναι απλώς περιβαλλοντικό πρόβλημα. Είναι και κοινωνικό, οικονομικό και πολιτισμικό ζήτημα. Η εκμετάλλευση της φύσης συνδέεται με την εκμετάλλευση του ανθρώπου. Ένας κόσμος οργανωμένος γύρω από την αδιάκοπη συσσώρευση πλούτου δύσκολα θα αποδεχθεί τα όρια ενός πλανήτη που δεν διαθέτει ανεξάντλητους πόρους. Και οι συνέπειες αυτής της πορείας δεν μοιράζονται ισότιμα: εκείνοι που έχουν τη μικρότερη ευθύνη συχνά πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.
Ίσως, λοιπόν, δεν χρειάζεται να σώσουμε τη Γη από τη φύση της. Χρειάζεται να σώσουμε τη σχέση μας μαζί της. Να εγκαταλείψουμε την αντίληψη ότι ο άνθρωπος αποτελεί το κέντρο ενός κόσμου που υπάρχει για να τον υπηρετεί. Να καταλάβουμε ότι τα δάση δεν είναι απλώς ξυλεία, τα ζώα δεν είναι απλώς πόροι και τα βουνά δεν είναι άδειες επιφάνειες προς εκμετάλλευση.
Η Γη θα συνεχίσει να υπάρχει με ή χωρίς τον άνθρωπο. Έχει επιβιώσει από κατακλυσμούς, παγετώνες, ηφαιστειακές εκρήξεις και μαζικές εξαφανίσεις ειδών. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα επιβιώσει ο πλανήτης, αλλά ποια μορφή ζωής θα μπορέσει να επιβιώσει από τον τρόπο με τον οποίο επιλέξαμε να κατοικούμε πάνω του.
Δεν κληρονομήσαμε τη Γη για να την εξαντλήσουμε. Δεν την αγοράσαμε, δεν την κατασκευάσαμε και δεν έχουμε το δικαίωμα να την παραδώσουμε νεκρή. Είμαστε ένα είδος ανάμεσα σε εκατομμύρια άλλα. Και ίσως το μεγαλύτερο λάθος του πολιτισμού μας να ήταν ότι, στην προσπάθειά του να κατακτήσει τον κόσμο, ξέχασε πως χωρίς αυτόν τον κόσμο δεν υπάρχει πολιτισμός.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου