18/11/26

Ήτανε μια φορά οι έμποροι των εθνών.

 


«Οι έμποροι των εθνών»: Το ιστορικό μυθιστόρημα του Παπαδιαμάντη που έγραψε ιστορία και στην τηλεόραση.

Όταν σκεφτόμαστε τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, ο νους μας πηγαίνει αμέσως στα αριστουργηματικά ηθογραφικά του διηγήματα και στη Σκιάθο. Κι όμως, στα πρώτα του συγγραφικά βήματα, ο «άγιος των ελληνικών γραμμάτων» δοκιμάστηκε με μεγάλη επιτυχία στο ιστορικό μυθιστόρημα. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελούν «Οι έμποροι των εθνών», ένα έργο γεμάτο πειρατική δράση, ερωτικό πάθος και βαθιά ψυχολογική ένταση, που έμελλε αργότερα να αφήσει το αποτύπωμά του και στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης.

⛵️ Ένα ταξίδι στο Αιγαίο του 13ου αιώνα.

Γραμμένο στην καθαρεύουσα, το μυθιστόρημα δημοσιεύθηκε αρχικά σε συνέχειες στην εφημερίδα "Μη Χάνεσαι" του Βλάση Γαβριηλίδη την περίοδο 1882–1883, ενώ κυκλοφόρησε σε αυτοτελή τόμο το 1922. Είναι το δεύτερο από τα τρία μυθιστορήματα του Παπαδιαμάντη και χωρίζεται σε έξι κεφάλαια, χρησιμοποιώντας το κλασικό λογοτεχνικό τέχνασμα ενός παλιού χειρογράφου σε μεμβράνη που βρέθηκε τυχαία σε κάποιο μοναστήρι.

Η πλοκή μας μεταφέρει στα ταραγμένα χρόνια 1199–1207, την εποχή της Δ΄ Σταυροφορίας και της πρώτης Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους. Στα νερά του Αιγαίου κυριαρχούν Βενετοί και Γενοβέζοι πειρατές -οι λεγόμενοι «έμποροι των εθνών»- οι οποίοι λεηλατούν τα νησιά των Κυκλάδων και επιδίδονται στο δουλεμπόριο.

❤️‍🔥 Πάθος, προδοσία και τραγωδία.

Μέσα σε αυτό το σκληρό ιστορικό σκηνικό, ο Παπαδιαμάντης υφαίνει ένα συγκλονιστικό ερωτικό τρίγωνο:

•Η Αυγούστα: Η νεαρή και όμορφη σύζυγος του άρχοντα της Πάτμου, Ιωάννη Μούχρα.

•Ο Μάρκος Σανούτος: Ένας γοητευτικός Βενετός τυχοδιώκτης και πειρατής.

•Ο Ιωάννης Μούχρας: Ο απατημένος σύζυγος, που βλέπει τον κόσμο του να καταρρέει.

Η Αυγούστα παρασύρεται από τον παράφορο έρωτά της για τον Σανούτο, εγκαταλείπει τον άντρα της και ακολουθεί τον πειρατή. Ωστόσο, η επιλογή της αυτή οδηγεί στην απόλυτη συντριβή. Η ιστορία κορυφώνεται με μια από τις πιο δραματικές σκηνές της νεοελληνικής λογοτεχνίας: η Αυγούστα βρίσκει φρικτό θάνατο, καθώς καίγεται ζωντανή πάνω στη ναυαρχίδα του εραστή της, ενώ ο συντετριμμένος Μούχρας αποσύρεται από τα εγκόσμια και γίνεται μοναχός. Μέσα από αυτή την τραγωδία, ο συγγραφέας μελετά με μοναδικό βάθος την ανθρώπινη αδυναμία, την ενοχή και τη λύτρωση.

📺 Η ιστορική τηλεοπτική μεταφορά του 1973.

Ενενήντα χρόνια μετά την πρώτη του δημοσίευση, το έργο του Παπαδιαμάντη έγραψε μια χρυσή σελίδα στην ελληνική τηλεόραση. Τον Οκτώβριο του 1973, «Οι έμποροι των εθνών» προβλήθηκαν από το ΕΙΡΤ, αποτελώντας την πρώτη τηλεοπτική μεταφορά νεοελληνικού λογοτεχνικού έργου στη μικρή οθόνη.

Τη σκηνοθεσία υπέγραψαν ο Δημήτρης Ποντίκας και ο Κώστας Φέρρης, ενώ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους έλαμψαν ο Νίκος Τζόγιας, η Κατερίνα Αποστόλου και ο Ανδρέας Μπάρκουλης.

Κι αν η ίδια η τηλεοπτική σειρά χάθηκε στον χρόνο -καθώς οι μπομπίνες της καταστράφηκαν στο αρχείο της ΕΡΤ, αφήνοντας πίσω ελάχιστα αποσπάσματα και φωτογραφίες- η μουσική της κατάφερε να νικήσει τη λήθη. Μας κληροδότησε ένα αθάνατο μουσικό διαμάντι. Για τους τίτλους και τις ανάγκες της σειράς, ο Σταύρος Ξαρχάκος συνέθεσε μια μουσική που έμελλε να ξεπεράσει τα όρια της τηλεοπτικής δημιουργίας. Έτσι γεννήθηκε το θρυλικό «Ήτανε μια φορά», σε στίχους του Κώστα Φέρρη και με τη συγκλονιστική φωνή του Νίκου Ξυλούρη. Η εικόνα χάθηκε. Η μουσική έμεινε. Κι έγινε μνήμη συλλογική.




Δεν υπάρχουν σχόλια: