Ψωμί κι ελιά...

Υπάρχουν συνθήματα που συμπυκνώνουν μια ολόκληρη πολιτική φιλοσοφία μέσα σε λίγες λέξεις. Το «Ψωμί κι ελιά και Κώτσο βασιλιά» είναι ένα από αυτά.

Ένα σύνθημα που θα μπορούσε να αποτελεί επιτομή της πολιτικής υποταγής: ο λαός να αρκείται στα στοιχειώδη, η εξουσία να παραμένει σταθερή και η κοινωνική ιεραρχία να θεωρείται περίπου φυσικός νόμος.

Δεν χρειάζονται πολλά για να κυβερνηθεί ένας λαός, αρκεί να πειστεί πως δεν δικαιούται πολλά. Λίγο ψωμί για να επιβιώνει, λίγη ελιά για να θυμάται τις παραδόσεις του και ένας βασιλιάς για να φροντίζει, υποτίθεται, για την τύχη του. Η κοινωνική ανισότητα βαφτίζεται τάξη, η υποταγή πατριωτισμός και η φτώχεια ολιγάρκεια.

Το ενδιαφέρον είναι πως το σύνθημα δεν ζητούσε περισσότερη δικαιοσύνη, καλύτερη ζωή ή μεγαλύτερη συμμετοχή του λαού στην εξουσία. Ζητούσε απλώς τη διατήρηση της εξουσίας με αντάλλαγμα την αποδοχή της μιζέριας.

Και η ιστορία, με το γνωστό της χιούμορ, μας θυμίζει πως πολλές φορές ο λαός καλείται να χειροκροτήσει εκείνους που του ζητούν να ζήσει με ψωμί κι ελιά, ενώ οι ίδιοι δεν στερούνται ούτε το παντεσπάνι. Το πρόβλημα, τελικά, δεν ήταν ποτέ το ψωμί κι η ελιά. Ήταν πάντα εκείνοι που αποφάσιζαν ποιος θα αρκείται σε σκέτο ψωμί κι ελιά και ποιος θα τρώει... παντεσπάνι.