Υπάρχουν πλάσματα που η φύση τα προίκισε με μια παράξενη ομορφιά, σχεδόν απόκοσμη. Η Τυτώ (Tyto alba), γνωστή ως πεπλόγλαυκα ή ανθρωποπούλι, είναι ένα από αυτά. Με το λευκό, καρδιόσχημο πρόσωπο, τα σκοτεινά μάτια και το αθόρυβο πέταγμά της, μοιάζει περισσότερο με σκιά που ξέφυγε από κάποιο όνειρο παρά με κάτοικο του φυσικού κόσμου.
Η ονομασία «ανθρωποπούλι» δεν είναι τυχαία. Το πρόσωπό της, με τον χαρακτηριστικό λευκό δίσκο σε σχήμα καρδιάς και τα δύο σκοτεινά μάτια, θυμίζει ανθρώπινη μάσκα. Η φωνή της, από την άλλη, απέχει πολύ από το συνηθισμένο κελάηδημα. Είναι ένας οξύς, συριστικός ήχος, σχεδόν σαν κραυγή, που μέσα στη νυχτερινή σιωπή μπορεί να προκαλέσει ανατριχίλα. Έτσι, η παράξενη εμφάνιση και η νυχτερινή παρουσία της τροφοδότησαν τη λαϊκή φαντασία και τις παλιές δοξασίες. Ο άνθρωπος, άλλωστε, είχε πάντα την τάση να φοβάται ό,τι του μοιάζει αλλά δεν μπορεί να κατανοήσει.
Τη συναντά κανείς σε αγροτικές περιοχές, παλιά κτίσματα, εγκαταλειμμένους αχυρώνες, εκκλησίες και κουφάλες δέντρων. Εκεί όπου η ανθρώπινη δραστηριότητα αφήνει ακόμη μικρές ρωγμές για να αναπνεύσει η άγρια ζωή. Όταν πέφτει το σκοτάδι, αρχίζει η δική της καθημερινότητα. Πετά σχεδόν αθόρυβα, ακούει όσα εμείς δεν μπορούμε να αντιληφθούμε και εντοπίζει τη λεία της με εντυπωσιακή ακρίβεια. Δεν χρειάζεται το φως για να αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Έχει μάθει να τον αφουγκράζεται.
Για αιώνες, η Τυτώ υπήρξε θύμα της ανθρώπινης φαντασίας. Η απόκοσμη μορφή της και η κραυγή της συνδέθηκαν με τον θάνατο, την κακοτυχία και τους κακούς οιωνούς. Κάποτε, η εμφάνισή της κοντά σε ένα σπίτι θεωρούνταν προμήνυμα συμφοράς. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν είναι ούτε φάντασμα ούτε αγγελιοφόρος του θανάτου. Είναι ένα από τα πιο χρήσιμα πλάσματα της αγροτικής υπαίθρου.
Τρέφεται κυρίως με ποντίκια και άλλα μικρά θηλαστικά, συμβάλλοντας στον φυσικό περιορισμό των πληθυσμών των τρωκτικών. Είναι ένας αθόρυβος σύμμαχος της γεωργίας και ένας πολύτιμος κρίκος στην ισορροπία των οικοσυστημάτων. Η παρουσία της μαρτυρά μια ύπαιθρο που εξακολουθεί να διατηρεί καταφύγια, τροφή και χώρους αναπαραγωγής για την άγρια ζωή.
Ωστόσο, η επιβίωσή της απειλείται από την εντατικοποίηση της γεωργίας, τα φυτοφάρμακα, την καταστροφή των παλιών αγροτικών κτισμάτων, την απώλεια φυσικών καταφυγίων και την κυκλοφορία στους δρόμους. Η πρόοδος συχνά μετριέται με όσα κατασκευάζουμε, σπάνια όμως με όσα εξαφανίζουμε.
Ίσως γι' αυτό η Τυτώ να έχει κάτι περισσότερο να μας διδάξει. Δεν διεκδικεί χώρο με θόρυβο, δεν επιβάλλεται με τη δύναμη, δεν χρειάζεται να γίνει ορατή για να είναι σημαντική. Υπάρχει μέσα στη νύχτα και επιτελεί έναν αναντικατάστατο ρόλο στην ισορροπία της ζωής.
Και υπάρχει μια παράξενη ειρωνεία στην ιστορία της. Ο άνθρωπος την ονόμασε ανθρωποπούλι επειδή το πρόσωπό της τού θύμιζε το δικό του. Τη φοβήθηκε, της φόρτωσε προλήψεις και την έκανε σύμβολο κακοτυχίας, ενώ εκείνη συνέχιζε απλώς να κάνει αυτό που της ανέθεσε η φύση.
Ίσως, τελικά, το πραγματικό ανθρωποπούλι να μην είναι εκείνο που μοιάζει με άνθρωπο, αλλά εκείνο που μας θυμίζει πόσο έχουμε απομακρυνθεί από τη φύση. Γιατί η Τυτώ δεν χρειάζεται να μας μοιάζει για να μας προσφέρει κάτι πολύτιμο. Αρκεί να της επιτρέψουμε να συνεχίσει να πετά. Και να καταλάβουμε πως το σκοτάδι δεν βρίσκεται πάντα στη νύχτα. Μερικές φορές βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον κόσμο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου