Ο εργένης είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο που χρήζει επιστημονικής μελέτης, κατά προτίμηση από γυναίκα. Αν τον μελετήσει άντρας, πιθανότατα θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για έναν ευτυχισμένο άνθρωπο που πίνει τον καφέ του με την ησυχία του. Αν τον μελετήσει γυναίκα, θα αναρωτηθεί αμέσως: «Και γιατί είναι μόνος του;»
Αυτό είναι το πρώτο στάδιο της έρευνας. Το δεύτερο είναι να μάθει αν είχε παντρευτεί ποτέ. Το τρίτο, αν έχει παιδιά. Το τέταρτο, αν έχει σχέση. Το πέμπτο, γιατί δεν έχει σχέση. Στο έκτο στάδιο η γυναίκα έχει ήδη μάθει περισσότερα για τον εργένη απ’ όσα γνωρίζει ο ίδιος για τον εαυτό του, χωρίς να έχει αποφασίσει ακόμη αν της αρέσει.
Γιατί ο εργένης δεν αντιμετωπίζεται πάντοτε ως ένας απλός άντρας που ζει μόνος. Αντιμετωπίζεται ως ανεξιχνίαστη υπόθεση. Αν είναι ωραίος, κάτι κρύβει. Αν είναι πλούσιος, κάτι περισσότερο κρύβει. Αν είναι ωραίος και πλούσιος, τότε αποκλείεται να είναι μόνος του από επιλογή. Κάποια ιστορία υπάρχει. Μια πρώην που τον κατέστρεψε, μια αρραβωνιαστικιά που εξαφανίστηκε, ένας γάμος που ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή ή, το χειρότερο, μια μητέρα που εξακολουθεί να του σιδερώνει τα πουκάμισα.
Αν πάλι δεν είναι ούτε ωραίος ούτε πλούσιος, αλλά παραμένει εργένης, το πόρισμα εκδίδεται χωρίς περαιτέρω εξετάσεις: «Θα έχει κάτι στον χαρακτήρα του».
Η γυναίκα, βέβαια, δεν βγάζει συμπεράσματα μόνο από τις πληροφορίες που της δίνει ο ίδιος. Παρατηρεί. Το παπούτσι, το πουκάμισο, το άρωμα, τα μαλλιά, το ρολόι. Όλα αποτελούν ενδείξεις. Ένα καλό άρωμα μπορεί να εξασφαλίσει δεύτερη ματιά. Ένα βρώμικο παπούτσι μπορεί να ακυρώσει ολόκληρο το βιογραφικό. Κι αν ο άντρας φοράει στενό παντελόνι, η επιτροπή διχάζεται: άλλες το θεωρούν νεανικό, άλλες αναρωτιούνται αν μπορεί να αναπνεύσει.
Το βλέμμα της, όμως, δεν περιορίζεται στην εξωτερική εμφάνιση. Εξετάζει πώς μιλάει στον σερβιτόρο, αν ακούει πραγματικά ή περιμένει απλώς να έρθει η σειρά του να μιλήσει, αν είναι ευγενικός με τους ανθρώπους που δεν έχει λόγο να εντυπωσιάσει. Κυρίως, παρακολουθεί πώς μιλάει για τις πρώην του. Αν όλες ήταν «τρελές», υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να μην ήταν όλες τρελές.
Ύστερα έρχεται το κινητό. Το κινητό του εργένη είναι μια μικρή μαύρη τρύπα πληροφοριών. Αν το αφήσει πάνω στο τραπέζι, είναι άνετος. Αν το γυρίσει ανάποδα, κάτι κρύβει. Αν το κοιτάζει συνεχώς, κάποια τον περιμένει. Αν δεν το κοιτάζει καθόλου, ίσως έχει κάποια που δεν χρειάζεται να περιμένει. Κι αν χαμογελάσει διαβάζοντας μήνυμα, η γυναίκα μπορεί να μη ρωτήσει τίποτε, αλλά το βλέμμα της έχει ήδη ανοίξει προκαταρκτική εξέταση.
Η έρευνα συνεχίζεται με την οικονομική συμπεριφορά. Δεν έχει τόση σημασία πόσα χρήματα διαθέτει, όσο το πώς τα χρησιμοποιεί. Ο άντρας που επιδεικνύει το ακριβό ρολόι του μπορεί να εντυπωσιάσει για τρία λεπτά. Εκείνος που μετράει τα κέρματα του λογαριασμού για να αποδείξει ότι δεν χρωστάει ούτε ένα λεπτό μπορεί να προσφέρει δωρεάν παράσταση για όλο το τραπέζι.
Κι αν όλα αυτά ακούγονται υπερβολικά, ας περάσουμε στα σχόλια που συνοδεύουν την παρατήρηση. Εκεί αρχίζει η πραγματική επιστήμη.
«Πολύ άνετος δεν είναι;»
«Υπερβολικά άνετος».
«Και πολύ σίγουρος για τον εαυτό του».
«Μήπως είναι ψώνιο;»
«Δεν μιλάει πολύ».
«Μήπως είναι κλειστός;»
«Μιλάει πολύ».
«Μήπως είναι επιδειξίας;»
Ο εργένης αρχίζει να υποψιάζεται ότι η καλύτερη στρατηγική είναι να μην κάνει τίποτε. Αλλά και η αδράνεια παρερμηνεύεται: «Δεν παίρνει πρωτοβουλίες». Αν πάρει πρωτοβουλία, μπορεί να θεωρηθεί πιεστικός. Αν περιμένει, αδιάφορος. Αν στείλει μήνυμα αμέσως, βιάζεται. Αν στείλει την επόμενη ημέρα, παίζει παιχνίδια. Αν τηλεφωνήσει, είναι παλιομοδίτης. Αν στείλει μήνυμα, δεν έχει το θάρρος να μιλήσει.
Ο άνθρωπος έχει επιτέλους ανακαλύψει μια κατάσταση στην οποία ακόμη και η σωστή συμπεριφορά μπορεί να θεωρηθεί λάθος.
Γιατί, όμως, οι γυναίκες παρατηρούν τόσο πολύ τους εργένηδες; Όχι όλες, φυσικά, ούτε για τους ίδιους λόγους. Άλλοτε πρόκειται για έλξη, άλλοτε για περιέργεια και άλλοτε για μια εύλογη προσπάθεια να καταλάβουν με ποιον έχουν να κάνουν πριν επενδύσουν χρόνο και συναίσθημα. Ο άντρας που δηλώνει ελεύθερος μπορεί να είναι πραγματικά διαθέσιμος ή να έχει αφήσει μια προηγούμενη σχέση σε κατάσταση αναμονής, σαν εφαρμογή που λειτουργεί στο παρασκήνιο.
Η γυναίκα θέλει να μάθει αν είναι συναισθηματικά διαθέσιμος, αν αναζητά συντροφικότητα ή απλώς μια ευχάριστη παρένθεση ανάμεσα σε δύο ποδοσφαιρικούς αγώνες. Θέλει να διαπιστώσει αν είναι γενναιόδωρος ή αν πληρώνει τον πρώτο καφέ για να εξασφαλίσει τη δεύτερη συνάντηση. Αν μπορεί να αγαπήσει ή αν θεωρεί τη δέσμευση κάτι σαν συμβόλαιο κινητής τηλεφωνίας, από το οποίο πρέπει να μπορεί να αποχωρήσει χωρίς πέναλτι.
Στο μεταξύ, ο ίδιος ζει ευτυχισμένος μέσα στην άγνοιά του. Αγοράζει ό,τι θέλει από το σούπερ μάρκετ, τρώει μακαρόνια τρεις ημέρες συνεχόμενα και θεωρεί ότι το σπίτι είναι καθαρό όταν μπορεί να διακρίνει το πάτωμα. Έχει αναπτύξει μια αξιοθαύμαστη τεχνική οικιακής οικονομίας: ένα πιάτο, ένα πιρούνι, ένα ποτήρι. Τα πλένει όλα μαζί όταν τελειώσουν τα αποθέματα.
Μέχρι που εμφανίζεται μια γυναίκα.
Στην αρχή τον βρίσκει γοητευτικό. Της αρέσει που είναι ανεξάρτητος, αυθόρμητος και διαθέσιμος. Ύστερα ανακαλύπτει ότι η ανεξαρτησία του περιλαμβάνει το να μην απαντά στο τηλέφωνο όταν βλέπει ποιος καλεί, ο αυθορμητισμός του το να φεύγει για τριήμερο χωρίς να έχει κλείσει ξενοδοχείο και η διαθεσιμότητά του το να λέει «θα δούμε» σε κάθε πρόταση που περιλαμβάνει τη λέξη «μαζί».
Τότε αρχίζει η επιχείρηση ...εκπολιτισμού.
Πρώτα αποκτά καινούργιες πετσέτες. Μετά δύο μαξιλάρια που δεν προορίζονται για ύπνο. Στη συνέχεια ένα βάζο, με περιεχόμενο που αλλάζει ανάλογα με την εποχή. Και κάποια Κυριακή συνειδητοποιεί ότι έχει αγοράσει τραπεζομάντιλο για τραπέζι στο οποίο μέχρι χθες ακουμπούσε τα κλειδιά, την αλληλογραφία και το κράνος της μηχανής.
Ο εργένης αντιστέκεται.
«Μα εγώ έτσι έχω μάθει!»
Η γυναίκα τον κοιτάζει με τη συγκατάβαση αρχαιολόγου που μόλις ανακάλυψε πρωτόγονο πολιτισμό.
«Δεν πειράζει, αγάπη μου. Θα μάθεις».
Και κάπως έτσι ο άντρας που μέχρι χθες δεν έδινε λογαριασμό σε κανέναν αρχίζει να ενημερώνει πού βρίσκεται, τι ώρα θα γυρίσει και γιατί άργησε δεκαεπτά λεπτά. Η ελευθερία του δεν καταργείται. Απλώς αποκτά πρόγραμμα, υπενθυμίσεις και κοινό ημερολόγιο.
Υπάρχουν, βέβαια, και οι γυναίκες που προτιμούν τους εργένηδες ακριβώς επειδή είναι εργένηδες. Τους θέλουν γοητευτικούς, ανεξάρτητους, με χιούμορ, χωρίς δεσμεύσεις και με τη διακριτική παρουσία ενός άντρα που ξέρει να μαγειρεύει. Με άλλα λόγια, θέλουν έναν εργένη που να συμπεριφέρεται σαν παντρεμένος όταν βρίσκονται μαζί και σαν εργένης όταν δεν βρίσκονται.
Ο άντρας, πάλι, θέλει μια γυναίκα που να τον καταλαβαίνει, να τον θαυμάζει, να μην τον πιέζει και να μην τον αλλάζει. Αν γίνεται, να της αρέσει και η ίδια μουσική, να γελάει με τα αστεία του και να μην παρατηρεί ότι φοράει το ίδιο παντελόνι από την Τρίτη.
Δεν ζητούν πολλά οι άνθρωποι. Μόνο το αδύνατο.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η παρατήρηση δεν σημαίνει πάντοτε έλξη. Μπορεί να σημαίνει επιφυλακτικότητα, κοινωνική σύγκριση ή απλώς την ανθρώπινη συνήθεια να συμπληρώνουμε με τη φαντασία μας όσα δεν γνωρίζουμε. Ένας άντρας που φοράει παλιό πουκάμισο μπορεί να αδιαφορεί για την εμφάνισή του ή απλώς να προτιμά την άνεση. Ένας άντρας που δεν παντρεύτηκε μπορεί να φοβάται τη δέσμευση ή να μην πίστεψε ποτέ ότι ο γάμος είναι απαραίτητος για την αγάπη. Κι ένας άντρας που ζει μόνος μπορεί να είναι μοναχικός, ευτυχισμένος ή και τα δύο, ανάλογα με την ημέρα και το ποιος του τηλεφώνησε.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η παρατήρηση μετατρέπεται σε βεβαιότητα. Όταν το παπούτσι γίνεται χαρακτήρας, το κινητό αποδεικτικό στοιχείο και η εργένικη ζωή διάγνωση. Τότε ο άντρας δεν αντιμετωπίζεται ως άνθρωπος, αλλά ως φάκελος που περιμένει να κλείσει.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία. Η γυναίκα μπορεί να παρατηρήσει τα πάντα πάνω στον εργένη, από το παπούτσι μέχρι το βλέμμα του. Εκείνο που δεν μπορεί να διαπιστώσει με ασφάλεια είναι αν, όταν εκείνος την κοιτάζει, σκέφτεται «τι ενδιαφέρουσα γυναίκα» ή «ελπίζω να μη με ρωτήσει γιατί είμαι ακόμη εργένης».
Η τραγωδία του εργένη, άλλωστε, δεν είναι ότι δεν βρίσκει γυναίκα. Είναι ότι, όταν τη βρίσκει, αρχίζει να του λείπει η εργένικη ζωή· κι όταν ξαναβρίσκει την εργένικη ζωή, αρχίζει να του λείπει η γυναίκα.
Ο άνθρωπος, τελικά, είναι ένα πλάσμα που δεν ξέρει τι θέλει. Αλλά το ξέρει με απόλυτη βεβαιότητα μόλις το χάσει.
Και αν υπάρχει ένα τελευταίο συμπέρασμα από όλη αυτή την κοινωνική έρευνα, είναι πως ο εργένης δεν φοβάται τόσο τον γάμο όσο την πιθανότητα να χρειαστεί να εξηγήσει γιατί έχει τρία τηλεκοντρόλ, τέσσερα καλώδια που δεν ξέρει πού συνδέονται και ένα συρτάρι γεμάτο φορτιστές για συσκευές που έχουν καταργηθεί από το 2008.
Από την άλλη, μπορείς να ζήσεις μια ζωή χωρίς γυναίκα.
Αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρεις μόνος σου το σωστό πρόγραμμα για τα λευκά.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου