Ο καπιταλισμός έχει ένα αξιοθαύμαστο ταλέντο: καταφέρνει να μετατρέπει ακόμη και τις αντιφάσεις του σε επαγγελματικές ειδικότητες. Για τους χορτάτους ανακάλυψε τη διαιτολογία, για τους πεινασμένους τη φιλανθρωπία. Στους πρώτους εξηγεί πώς να αφαιρούν από το πιάτο τους όσα περισσεύουν. Στους δεύτερους δεν εξηγεί τίποτα. Τους αφήνει απλώς να κοιτάζουν το πιάτο των άλλων.
Ο ένας φοβάται τη χοληστερίνη, ο άλλος την ασιτία. Ο ένας πληρώνει για να χάσει βάρος, ο άλλος χάνει βάρος επειδή δεν έχει να πληρώσει. Και οι δύο ζουν στον ίδιο πλανήτη, αλλά η ανθρωπότητα έχει φροντίσει να τους χωρίσει σε δύο διαφορετικές κατηγορίες ασθενών: εκείνους που κινδυνεύουν από τις απολαύσεις τους και εκείνους που κινδυνεύουν από τη στέρησή τους.
Η ιατρική, φυσικά, δεν φταίει. Η χοληστερίνη είναι πραγματικός κίνδυνος και η πείνα πραγματική καταστροφή. Το σκάνδαλο βρίσκεται αλλού: σε μια κοινωνία που διαθέτει την επιστημονική γνώση να παρατείνει τη ζωή, την τεχνολογία να παράγει τρόφιμα και τα μέσα να μεταφέρει ανθρώπους στο διάστημα, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την πείνα σαν να πρόκειται για φυσική καταστροφή και όχι για πρόβλημα που συνδέεται και με τη φτώχεια, την ανισότητα, τον πόλεμο και την πολιτική διαχείριση των πόρων.
Δεν είναι ότι δεν υπάρχει ψωμί. Είναι ότι το ψωμί έχει ιδιοκτήτη, τιμή και αγοραστή. Κι όταν δεν έχεις χρήματα, ακόμη και η αφθονία των άλλων αποτελεί μια μορφή στέρησης.
Στο μεταξύ, η βιομηχανία της υγείας μάς μαθαίνει να φοβόμαστε κάθε γραμμάριο λίπους, κάθε μονάδα χοληστερίνης, κάθε απόκλιση από τις εργαστηριακές τιμές. Καλά κάνει. Μόνο που θα ήταν ενδιαφέρον να υπήρχε κι ένα εργαστήριο που να μετράει τη χοληστερίνη της κοινωνικής συνείδησης. Να βλέπαμε πόσο έχει φράξει η αρτηρία που συνδέει τον άνθρωπο με τον συνάνθρωπό του.
Γιατί η κοινωνία δεν πάσχει μόνο από καρδιαγγειακά νοσήματα. Πάσχει και από μια ιδιότυπη αθηροσκλήρωση της ευαισθησίας. Το αίμα κυκλοφορεί, το χρήμα κυκλοφορεί, τα εμπορεύματα κυκλοφορούν. Μόνο η αλληλεγγύη παρουσιάζει συχνά σοβαρή απόφραξη.
Και κάπως έτσι, ο πεινασμένος γίνεται στατιστική, ο άστεγος θέαμα και ο φτωχός πρόβλημα προς διαχείριση. Οι χορτάτοι συνεχίζουν να συζητούν για την ποιότητα της ζωής, χωρίς να αναρωτιούνται ποιος πληρώνει το κόστος της δικής τους ευημερίας.
Δεν χρειάζεται να δαιμονοποιήσουμε το φαγητό ούτε να εξιδανικεύσουμε τη φτώχεια. Η φτώχεια δεν εξευγενίζει τον άνθρωπο· τον εξαντλεί. Και η πείνα δεν είναι ποιητική μεταφορά. Είναι το στομάχι που αδειάζει, το σώμα που καταρρέει, το παιδί που δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη οικονομική ανάπτυξη.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιοι τρώνε πολύ και άλλοι λίγο. Είναι ότι εκείνοι που έχουν τη δύναμη να αλλάξουν αυτή την κατάσταση έχουν καταφέρει να μας πείσουν πως πρόκειται για δύο άσχετα προβλήματα.
Ο ένας χρειάζεται καρδιολόγο. Ο άλλος ψωμί.
Και το σύστημα προσφέρει στον πρώτο μια εξέταση αίματος, στον δεύτερο ένα συσσίτιο και στον εαυτό του ένα ακόμη εύσημο για την κοινωνική του ευαισθησία.
Η αδικία, βλέπετε, έχει κι αυτή τον δικό της μεταβολισμό. Καταναλώνει ανθρώπους και παράγει άλλοθι.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου