Κάθε εποχή γεννά τις δικές της βεβαιότητες και, μαζί τους, τις δικές της εναλλακτικές. Όταν η κυρίαρχη πραγματικότητα δεν αρκεί, ο άνθρωπος αναζητά έναν άλλο τρόπο να την κατανοήσει, να την αμφισβητήσει, ίσως και να την υπερβεί. Εκεί αρχίζει η εναλλακτική φιλοσοφία: όχι ως ακόμη ένα σύστημα βεβαιοτήτων, αλλά ως υποψία ότι ο κόσμος θα μπορούσε να είναι διαφορετικός.
Η προσδοκία της δεν είναι να προσφέρει μια καινούργια έτοιμη αλήθεια. Είναι να ανοίξει ρωγμές στην παλιά. Να ρωτήσει γιατί θεωρούμε φυσιολογικό αυτό που απλώς συνηθίσαμε, γιατί ονομάζουμε ρεαλισμό την παραίτηση και ουτοπία κάθε προσπάθεια αλλαγής.
Η εναλλακτική σκέψη ξεκινά συνήθως από μια απλή, σχεδόν επικίνδυνη ερώτηση: «Κι αν μπορούσε να γίνει αλλιώς;»
Από αυτή την ερώτηση γεννιούνται οι προσδοκίες. Ένας άλλος τρόπος να ζούμε, να εργαζόμαστε, να συνυπάρχουμε, να αγαπάμε, να σχετιζόμαστε με τη φύση και με την εξουσία. Όμως εδώ βρίσκεται και η παγίδα. Γιατί κάθε εναλλακτική μπορεί, αν γίνει απόλυτη, να μετατραπεί σε νέα ορθοδοξία. Η αμφισβήτηση μπορεί να αποκτήσει τους δικούς της δογματικούς φύλακες.
Η πραγματική εναλλακτική φιλοσοφία δεν υπόσχεται έναν τέλειο κόσμο. Δεν αντικαθιστά ένα δόγμα με ένα άλλο. Διατηρεί ανοιχτή την πόρτα της αμφιβολίας. Αρνείται να λατρέψει ακόμη και τη δική της εικόνα για το μέλλον.
Ίσως γι’ αυτό η μεγαλύτερη αξία της να βρίσκεται όχι στις απαντήσεις της αλλά στις ερωτήσεις της. Να μας θυμίζει ότι πίσω από κάθε «έτσι είναι τα πράγματα» κρύβεται κάποτε ένα «έτσι τα κάναμε».
Και τότε η προσδοκία παύει να είναι απλώς μια ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο. Γίνεται πράξη ελευθερίας.
Γιατί η πιο επικίνδυνη ιδέα δεν είναι ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει.
Είναι η ιδέα ότι δεν μπορεί.
Κι ίσως η εναλλακτική φιλοσοφία να υπάρχει ακριβώς για να ενοχλεί αυτή τη βολική πεποίθηση: να θυμίζει στον άνθρωπο πως ό,τι παρουσιάζεται ως αιώνια πραγματικότητα μπορεί να είναι απλώς μια παλιά συνήθεια που ξέχασε να απολογηθεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου