Το αίμα είναι ίσως το πιο παράξενο υγρό του ανθρώπινου σώματος. Όσο κυκλοφορεί μέσα μας, δεν το σκεφτόμαστε. Είναι η αθέατη εργασία της ζωής, ένας κόκκινος ποταμός που μεταφέρει οξυγόνο, θρέφει τα όργανα και κρατά τον οργανισμό σε λειτουργία. Αρκεί όμως να εμφανιστεί έξω από το σώμα, για να αλλάξει η σημασία του. Εκεί που πριν υπήρχε ζωή, ξαφνικά βλέπουμε τον τραυματισμό, τον πόνο, τον θάνατο.
Ίσως γι’ αυτό φοβόμαστε το αίμα. Όχι μόνο επειδή μας θυμίζει ότι είμαστε ευάλωτοι, αλλά επειδή μας αποκαλύπτει κάτι που συνήθως προσπαθούμε να ξεχάσουμε: ότι το σώμα μας δεν είναι άτρωτο. Η λεπτή επιφάνεια του δέρματος, που μας χωρίζει από τον κόσμο, μπορεί να σκιστεί μέσα σε μια στιγμή. Και τότε η ασφάλεια γίνεται αβεβαιότητα.
Υπάρχει, βέβαια, και η βιολογία. Η θέα του αίματος μπορεί να προκαλέσει μια απότομη σωματική αντίδραση: ζάλη, ναυτία, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ακόμη και λιποθυμία. Σε ορισμένους ανθρώπους, το νευρικό σύστημα αντιδρά με έναν ιδιότυπο συνδυασμό συναγερμού και ακινητοποίησης. Είναι ένας μηχανισμός που δεν υπακούει πάντα στη λογική ούτε υποχωρεί με μια απλή προτροπή του τύπου «μη φοβάσαι».
Όμως το αίμα έχει και μια βαθύτερη, συμβολική δύναμη. Είναι το σημάδι της γέννησης, της συγγένειας, της θυσίας, της βίας. Με το αίμα συνδέουμε την οικογένεια, αλλά και τον πόλεμο· τη ζωή που έρχεται στον κόσμο, αλλά και τη ζωή που χάνεται. Είναι ταυτόχρονα οικείο και τρομακτικό, δικό μας και ξένο.
Κι εδώ βρίσκεται η αντίφαση: μπορούμε να παρακολουθούμε καθημερινά εικόνες πολέμου στις οθόνες μας, να βλέπουμε την ανθρώπινη δυστυχία σαν ένα ακόμη επεισόδιο της επικαιρότητας, αλλά να αποστρέφουμε το βλέμμα μπροστά σε μια πραγματική σταγόνα αίματος. Ίσως επειδή η εικόνα μάς επιτρέπει να κρατάμε απόσταση, ενώ το πραγματικό αίμα καταργεί την απόσταση. Δεν μας αφήνει να παραμείνουμε απλοί θεατές.
Ο φόβος του αίματος, τελικά, δεν είναι πάντοτε φόβος για το ίδιο το αίμα. Είναι φόβος για όσα φανερώνει: την ευθραυστότητα της σάρκας, την απώλεια του ελέγχου, τον πόνο του άλλου και, πίσω από όλα αυτά, τη δική μας θνητότητα.
Το αίμα δεν μας τρομάζει όταν κυκλοφορεί μέσα μας. Μας τρομάζει όταν μας θυμίζει πόσο εύκολα μπορεί να πάψει να κυκλοφορεί.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ανθρώπινη αντίφαση: κουβαλάμε μέσα μας, κάθε στιγμή, το ίδιο πράγμα που φοβόμαστε να αντικρίσουμε έξω από εμάς.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου