Οι φακές είναι ένα μικρό μάθημα κοινωνιολογίας που βράζει σε χαμηλή φωτιά. Για αιώνες χόρταιναν ανθρώπους που δεν είχαν την πολυτέλεια να επιλέγουν τι θα φάνε. Κι έτσι, από την κουζίνα των φτωχών, απέκτησαν τη φήμη του ταπεινού φαγητού. Παράξενο πράγμα η κοινωνική ιεραρχία: ακόμη και τα όσπρια κρίνονται από την τσέπη εκείνου που τα αγοράζει.
Ο πλούσιος μπορεί να ανακαλύψει σήμερα τις φακές ως υπερτροφή, να τις σερβίρει σε ένα ακριβό εστιατόριο, να προσθέσει εξωτικά μπαχαρικά και να τις βαφτίσει γαστρονομική εμπειρία. Ο φτωχός, πάλι, τις βάζει στην κατσαρόλα με μιά πατάτα, ένα κρεμμύδι, φέτες καρότου, πελτέ ντομάτας, αρκετές σκελίδες σκόρδου, δύο- τρία φύλα δάφνης, μπόλικο ξίδι, και τις συνοδεύει με λίγο χωριάτικο λουκάνικο, χωρίς να χρειάζεται να διαβάσει διατροφικές μελέτες για να μάθει ότι τρώει καλά.
Το ίδιο προϊόν, διαφορετική κοινωνική τάξη, άλλη τιμή στον κατάλογο.
Κι όμως, οι φακές έχουν κάτι που δύσκολα αγοράζεται: είναι τροφή που δεν απαιτεί να εκμεταλλευτείς κανέναν για να την απολαύσεις. Καλλιεργούνται, αποθηκεύονται, μαγειρεύονται εύκολα και προσφέρουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά. Δεν χρειάζονται εντυπωσιακές συσκευασίες ούτε διαφημιστικές υποσχέσεις. Η αξία τους βρίσκεται μέσα στο ίδιο το τρόφιμο, όχι στην εικόνα που κατασκευάζει η αγορά γύρω του.
Βέβαια, ακόμη κι ένα πιάτο φακές έχει την πολιτική του οικονομία. Ποιος καλλιεργεί τη γη; Ποιος πληρώνεται για τη συγκομιδή; Ποιος καθορίζει τις τιμές; Ποιος έχει την πολυτέλεια να επιλέγει την τροφή του και ποιος μετράει τα κέρματα μέχρι το τέλος του μήνα;
Γιατί η φτώχεια δεν βρίσκεται στις φακές. Βρίσκεται σε μια κοινωνία που μπορεί να παράγει αφθονία και παρ' όλα αυτά να αφήνει ανθρώπους νηστικούς.
Και υπάρχει μια τελευταία ειρωνεία: ο άνθρωπος που κάποτε ντρεπόταν να πει ότι έφαγε φακές, σήμερα μπορεί να πληρώσει ακριβά για να τις ανακαλύψει ξανά ως μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
Η κατσαρόλα δεν άλλαξε. Άλλαξε το εισόδημα εκείνου που κάθεται στο τραπέζι -και μαζί του άλλαξε ακόμη και η κοινωνική αξία του φαγητού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου