Έρωτας Σκιών.

Έρωτας σκιών: Όταν ο μπερντές γίνεται ποίηση.

Όσοι γνωρίζουν τον Κώστα Μακρή τον ξέρουν ως έναν από τους σημαντικούς συνεχιστές της πατρινής σχολής του Θεάτρου Σκιών. Έναν καλλιτέχνη που υπηρετεί με συνέπεια τη λαϊκή μας παράδοση, δίνοντας φωνή, κίνηση και ψυχή στον Καραγκιόζη και στην παρέα του.

Το 2015, μέσα από τις Εκδόσεις "Το Δόντι", ο Πατρινός καραγκιοζοπαίχτης αποκάλυψε μια διαφορετική, βαθιά λυρική και προσωπική πλευρά της δημιουργίας του, εκδίδοντας την ποιητική συλλογή "Έρωτας σκιών". Ένα βιβλίο που μεταφέρει στο χαρτί έναν κόσμο ο οποίος μέχρι τότε ζούσε κυρίως πίσω από τον μπερντέ, εκεί όπου οι φιγούρες δεν είναι απλώς χάρτινες ή δερμάτινες μορφές, αλλά συνοδοιπόροι μιας ολόκληρης ζωής.

✒️ Μια σχέση ζωής αποτυπωμένη στο χαρτί.

Η καλαίσθητη έκδοση των 34 σελίδων αποτελεί μια προσωπική κατάθεση ψυχής και συγχρόνως μια γέφυρα ανάμεσα στη λαϊκή παράδοση και την ποίηση. Περιλαμβάνει δεκαέξι ποιήματα του Κώστα Μακρή, συνοδευόμενα από αυθεντικές φιγούρες που σχεδίασε και φιλοτέχνησε ο ίδιος, αποκαλύπτοντας τις δύο όψεις της δημιουργικής του ταυτότητας: τον καραγκιοζοπαίχτη και τον εικαστικό καλλιτέχνη.

Ξεχωριστή θέση στην έκδοση κατέχει το τιμητικό κείμενο του Ευγένιου Σπαθάρη, του μεγάλου δασκάλου του ελληνικού Θεάτρου Σκιών. Η παρουσία του προσδίδει στο βιβλίο ιδιαίτερη ιστορική και συναισθηματική αξία, συνδέοντας δύο γενιές ανθρώπων που αφιέρωσαν τη ζωή τους σε μια τέχνη βαθιά λαϊκή και ανθρώπινη.

Ο τίτλος "Έρωτας σκιών" δεν είναι τυχαίος. Συμπυκνώνει τη σχέση του δημιουργού με τις φιγούρες του, με τους ήρωες που ζωντανεύουν μέσα από τα χέρια του και επιστρέφουν στη σιωπή όταν τελειώσει η παράσταση.

✒️ Πίσω από το λευκό πανί.

Η ποίηση του Μακρή συνομιλεί με τον προφορικό λόγο και τα ακούσματα της παράδοσης. Με απλότητα και αμεσότητα, προσεγγίζει έναν κόσμο που ξεπερνά τα όρια της σκηνής και αγγίζει την καθημερινότητα, τη μοναξιά, την αξιοπρέπεια, τη φτώχεια και την ανθρώπινη ανάγκη για όνειρο.

Ο Καραγκιόζης δεν είναι μόνο ο λαϊκός κωμικός ήρωας που επινοεί τρόπους να επιβιώσει. Είναι και το σύμβολο του μικρού ανθρώπου που, παρά τις στερήσεις και τις αδικίες, διατηρεί το χιούμορ, την εφευρετικότητα και την ελευθερία του πνεύματος. Με τη σάτιρά του αμφισβητεί την εξουσία, γελοιοποιεί την υποκρισία και υπενθυμίζει πως η κοινωνική θέση δεν αποτελεί μέτρο της ανθρώπινης αξίας.

Πίσω, όμως, από τη ζωντάνια της παράστασης υπάρχει και η σιωπή. Όταν τα φώτα σβήνουν, οι θεατές αποχωρούν και οι φιγούρες επιστρέφουν στο κουτί τους, ο δημιουργός μένει μόνος με τον κόσμο που έχει πλάσει. Εκεί αποκαλύπτεται μια άλλη διάσταση της τέχνης: η προσωπική σχέση του καλλιτέχνη με τα πλάσματά του, η μνήμη, η νοσταλγία και η ανάγκη να συνεχίζεται ένας διάλογος που δεν τελειώνει μαζί με το χειροκρότημα.

✒️ Ένας εργάτης της παράδοσης.

Ο Κώστας Μακρής αντιμετωπίζει το Θέατρο Σκιών όχι ως μουσειακό είδος, αλλά ως ζωντανή τέχνη που εξελίσσεται μαζί με την κοινωνία και τους ανθρώπους της. Η Πάτρα, με τη μακρά παράδοσή της στον ελληνικό Καραγκιόζη, αποτελεί το φυσικό περιβάλλον μιας δημιουργικής διαδρομής που συνεχίζει να τροφοδοτείται από τους παλιούς δασκάλους, χωρίς να εγκλωβίζεται στο παρελθόν.

Ο Έρωτας σκιών αποτελεί μια διαφορετική είσοδο σε αυτόν τον κόσμο. Ένα μικρό βιβλίο που ενώνει την ποίηση με τη λαϊκή τέχνη και αποκαλύπτει τον συναισθηματικό δεσμό ανάμεσα στον δημιουργό και στις μορφές που ζωντανεύουν από τα χέρια του.

Γιατί πίσω από κάθε φιγούρα υπάρχει ένας άνθρωπος που της έδωσε μορφή, φωνή και ζωή. Και η παράδοση δεν επιβιώνει μόνο επειδή τη θυμόμαστε, αλλά επειδή υπάρχουν άνθρωποι που εξακολουθούν να την αγαπούν, να τη δημιουργούν και να την ερωτεύονται.

✒️ Επίμετρο: Ο έρωτας των σκιών.

Υπάρχουν έρωτες που χρειάζονται σώματα κι άλλοι που αρκούνται σε περιγράμματα. Έρωτες που γεννιούνται από ένα βλέμμα, μια απόσταση, από εκείνη τη λεπτή γραμμή που χωρίζει το φως από το σκοτάδι. Η σκιά είναι μια παράξενη ερωμένη· δεν έχει φωνή, κι όμως μας μιλά, δεν έχει σάρκα, κι όμως μπορεί να μας συγκινήσει βαθύτερα κι από την ίδια την παρουσία.

Στο Θέατρο Σκιών, το άυλο αποκτά ζωή. Πίσω από τον μπερντέ, ο καραγκιοζοπαίχτης κινεί τις φιγούρες του και τους χαρίζει φωνή, ψυχή και μοίρα. Δεν ερωτεύεται μόνο τις μορφές που ζωντανεύουν κάτω από το φως, αλλά και όσα εκείνες κρύβουν: μνήμες, επιθυμίες, αγωνίες και όνειρα. Κάθε φιγούρα γίνεται ένα κομμάτι του εαυτού του, μια εξομολόγηση που δεν χρειάζεται να ειπωθεί με λόγια.

Ίσως έτσι να λειτουργεί κάθε έρωτας. Βλέπουμε στον άλλον όχι μόνο αυτό που είναι, αλλά και όσα η φαντασία μας φωτίζει. Αγαπάμε το ορατό, μα μας κρατά κοντά του το αθέατο, το μυστήριο που δεν εξαντλείται, η σκιά που αφήνει χώρο στην επιθυμία να δημιουργήσει τον δικό της κόσμο. Γιατί χωρίς φως δεν υπάρχει σκιά, όπως χωρίς την απουσία δεν αντιλαμβανόμαστε πάντοτε την αξία της παρουσίας.

Κι όταν η παράσταση τελειώσει, όταν τα φώτα σβήσουν και οι φιγούρες επιστρέψουν στο κουτί τους, ο έρωτας παραμένει. Ζει στη μνήμη του δημιουργού, στη συγκίνηση του θεατή, στην ανάγκη του ανθρώπου να δίνει μορφή σε όσα δεν μπορεί να αγγίξει και φωνή σε όσα διαφορετικά θα έμεναν σιωπηλά.

Ο Έρωτας σκιών είναι, τελικά, ο έρωτας για την ίδια τη δημιουργία: για την τέχνη που μεταμορφώνει το σκοτάδι σε εικόνα και την ακινησία σε ζωή. Για εκείνη τη μαγική στιγμή που γνωρίζεις πως κάτι είναι μόνο σκιά κι όμως επιλέγεις να του χαρίσεις το φως σου.