Κόκκινος σκίουρος.

Ο κόκκινος σκίουρος (Sciurus vulgaris) είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά και συμπαθή θηλαστικά των ευρωπαϊκών δασών. Με τη φουντωτή ουρά του, τις γρήγορες κινήσεις και την αξιοθαύμαστη ικανότητά του να σκαρφαλώνει στους κορμούς και να πηδά από κλαδί σε κλαδί, αποτελεί μια γνώριμη μορφή της άγριας ζωής. 

🐿Στην Ελλάδα συναντάται κυρίως σε δασικές περιοχές της ηπειρωτικής χώρας, όπου διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία και τη φυσική αναγέννηση των οικοσυστημάτων. Πέρα από την εντυπωσιακή εμφάνισή του, κρύβει μια ιδιαίτερη οικολογική σημασία: αποθηκεύοντας καρπούς για τον χειμώνα, συμβάλλει άθελά του στη δημιουργία του δάσους του μέλλοντος.

🐿Ανήκει στην οικογένεια των Σκιουριδών (Sciuridae) και έχει σχετικά μικρό σώμα, μήκους περίπου 18–24 εκατοστών. Η ουρά του, που φτάνει περίπου τα 14–20 εκατοστά, είναι φουντωτή και τον βοηθά να διατηρεί την ισορροπία του όταν κινείται στα δέντρα.

Το τρίχωμά του ποικίλλει από έντονο κοκκινωπό έως καστανό, σκούρο καφέ ή γκριζωπό, ανάλογα με το άτομο, την εποχή και τη γεωγραφική περιοχή. Η κοιλιά του είναι συνήθως ανοιχτόχρωμη, ενώ τον χειμώνα εμφανίζονται συχνά χαρακτηριστικές τούφες τριχώματος στις άκρες των αυτιών του. 

🐿Είναι ημερόβιο, μοναχικό ζώο και δεν πέφτει σε χειμέρια νάρκη. Είναι παμφάγο, αλλά τρέφεται κυρίως με καρπούς (κάστανα, καρύδια, βελανίδια, φουντούκια, μανιτάρια, μούρα, σπόρους κωνοφόρων και περιστασιακά με αυγά ή μικρά ασπόνδυλα.) Η διατροφή του μεταβάλλεται ανάλογα με την εποχή και την αφθονία των διαθέσιμων τροφών. Θεωρείται μεγάλος αναδασωτής των δασών. Έχει τη συνήθεια να θάβει καρπούς στο έδαφος για το χειμώνα. Επειδή συχνά ξεχνάει πού τους έκρυψε, οι σπόροι αυτοί βλαστάνουν, βοηθώντας στη φυσική αναγέννηση του δάσους. 

🐿Ζευγαρώνει κατά την περίοδο Ιανουαρίου – Μαρτίου και μπορεί να κάνει 1 έως 2 γέννες το χρόνο (συνήθως από Μάιο έως Αύγουστο), φέρνοντας στον κόσμο 1–7 μικρά. Η διάρκεια ζωής του στη φύση φτάνει τα 7 έτη.

Στην Ελλάδα συναντάται κυρίως σε ορεινά δάση κωνοφόρων και πλατύφυλλων δέντρων. Έχει παρουσία στη Βόρεια Ελλάδα, στην Πίνδο, την Πάρνηθα, το Μαίναλο και τον Ταΰγετο, ενώ απουσιάζει εντελώς από τα νησιά. Κάθε άτομο χρειάζεται περίπου 7 εκτάρια ζωτικού χώρου.

🐿Προστατεύεται αυστηρά τόσο σε διεθνές επίπεδο (Σύμβαση της Βέρνης) όσο και σε εθνικό (Προεδρικό Διάταγμα 67/1981).

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κόκκινος σκίουρος αντιμετωπίζει διαφορετικές πιέσεις ανάλογα με την περιοχή. Η απώλεια και ο κατακερματισμός των δασικών ενδιαιτημάτων, η υποβάθμιση των δασών και η μείωση των διαθέσιμων πηγών τροφής μπορούν να επηρεάσουν τους τοπικούς πληθυσμούς. 

🐿Ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες είναι ο εισαγόμενος γκρίζος σκίουρος (Sciurus carolinensis), είδος με καταγωγή από τη Βόρεια Αμερική. Όπου έχει εγκατασταθεί, ανταγωνίζεται έντονα τον ευρωπαϊκό κόκκινο σκίουρο για τροφή και χώρο, ενώ μεταφέρει τον ιό της ευλογιάς των σκίουρων, ο οποίος προκαλεί πολύ σοβαρή και θανατηφόρα νόσο στον κόκκινο σκίουρο. Η επίδραση αυτή έχει καταγραφεί κυρίως στη Βρετανία και στην Ιταλία. 

🐿Η προστασία του κόκκινου σκίουρου δεν αφορά απλώς τη διατήρηση ενός όμορφου ζώου, αλλά τη διατήρηση της ίδιας της υγείας των ώριμων δασών μας. Ο κόκκινος σκίουρος είναι κάτι περισσότερο από ένα μικρό, εντυπωσιακό θηλαστικό. Αποτελεί μέρος ενός πολύπλοκου δικτύου σχέσεων που συνδέει τα δέντρα, τους σπόρους, το έδαφος και τα υπόλοιπα ζώα του δάσους.

Η παρουσία του μας υπενθυμίζει ότι η προστασία της φύσης δεν αφορά μόνο τα μεγάλα και σπάνια ζώα, αλλά και τους μικρούς οργανισμούς που συμβάλλουν καθημερινά στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας.

Ένας καρπός που κρύβεται στο χώμα μπορεί να μοιάζει ασήμαντος. Αν όμως βλαστήσει, μπορεί να γίνει δέντρο· κι ένα δέντρο, με τη σειρά του, να προσφέρει τροφή και καταφύγιο σε αμέτρητους άλλους οργανισμούς.

🐿Το δάσος δεν είναι απλώς μια συγκέντρωση δέντρων. Είναι μια κοινότητα ζωής, στην οποία ακόμη και ο μικρότερος κάτοικος μπορεί να συμβάλει στο μέλλον της.