Ανθρώπινο μέτρο.

Το ανθρώπινο μέτρο δεν βρίσκεται στο ύψος των φιλοδοξιών μας, αλλά στο βάθος της ανθρωπιάς μας.

Σε μια εποχή που όλα μετριούνται, οι άνθρωποι μετρούν την επιτυχία με το χρήμα, την αξία με την κοινωνική θέση, τη γνώση με τους τίτλους και την ευτυχία με την κατανάλωση. Έχτισαν μια κοινωνία από αριθμούς και ύστερα αναρωτιούνται γιατί δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τον άνθρωπο.

Κάπου ανάμεσα στα χρηματιστήρια και στα εμπορικά κέντρα, ανάμεσα στους δείκτες ανάπτυξης και στους δείκτες τηλεθέασης, χάθηκε εκείνο το παλιό μέτρο που δεν είχε ανάγκη από υπολογισμούς: να μη συντρίβεις τον άλλον για να ανέβεις εσύ. Να μην εξαγοράζεις την αξιοπρέπειά του επειδή μπορείς. Να μην αποκαλείς αδυναμία την ευαισθησία και αποτυχία την αδυναμία να προσαρμοστείς στην αγριότητα των καιρών.

Το ανθρώπινο μέτρο δεν είναι η μετριότητα, ούτε η παραίτηση από τα μεγάλα όνειρα. Είναι το όριο που βάζει η συνείδηση στη δύναμη, η ευθύνη στην ελευθερία και η αλληλεγγύη στην προσωπική επιτυχία. Είναι η επίγνωση ότι κανένα επίτευγμα δεν δικαιώνει την ταπείνωση ενός ανθρώπου και καμία πρόοδος δεν είναι πραγματική όταν αφήνει πίσω της ερείπια ανθρώπων και φύσης.

Οι αρχαίοι έγραψαν πως ο άνθρωπος είναι το μέτρο όλων των πραγμάτων. Οι σύγχρονοι, στην προσπάθειά τους να κυριαρχήσουν πάνω σε όλα, κινδυνεύουν να τον μετατρέψουν σε ένα ακόμη πράγμα. Σε εργατικό κόστος, καταναλωτικό κοινό, εκλογικό ποσοστό, ιατρικό περιστατικό, αριθμό σε μια στατιστική. Ακόμη και η δυστυχία του χρειάζεται πλέον πιστοποίηση για να θεωρηθεί πραγματική.

Κι όμως, ο άνθρωπος δεν μετριέται με όσα κατέχει, αλλά και με όσα αρνείται να κάνει για να τα αποκτήσει. Δεν κρίνεται μόνο από εκείνους που θαυμάζει, αλλά κι από εκείνους που δεν περιφρονεί. Από τον τρόπο που φέρεται στον αδύναμο, στον άγνωστο, στον ηττημένο, σ' εκείνον που δεν έχει τίποτε να του προσφέρει.

Εκεί δοκιμάζεται ο πολιτισμός. Όχι στα μουσεία, στα πανεπιστήμια και στα μεγάλα δημόσια κτίρια, αλλά στις μικρές, καθημερινές σχέσεις εξουσίας. Στον εργοδότη που θεωρεί τον εργαζόμενο αναλώσιμο, στον ισχυρό που συγχέει το δίκιο με το συμφέρον του, στον επιστήμονα που ξεχνά ότι η γνώση χωρίς ευθύνη μπορεί να γίνει εργαλείο κυριαρχίας. Και στον πολίτη που συνηθίζει τόσο πολύ την αδικία, ώστε στο τέλος τη θεωρεί φυσική τάξη των πραγμάτων.

Ίσως, τελικά, το ανθρώπινο μέτρο να είναι μια μορφή αντίστασης. Αντίσταση στην απληστία, στην αλαζονεία, στην ιδέα πως όποιος μπορεί να επιβληθεί έχει και το δικαίωμα να το κάνει. Αντίσταση στην κοινωνία που θαυμάζει τους νικητές χωρίς να ρωτά ποιοι πλήρωσαν το τίμημα της νίκης τους.

Γιατί δεν είναι σπουδαίος όποιος μπορεί να φτάσει ψηλότερα από τους άλλους, αλλά όποιος, ανεβαίνοντας, δεν χρειάζεται να πατήσει πάνω τους.

Και δεν είναι ανθρώπινη μια κοινωνία επειδή οι άνθρωποί της έμαθαν να επιβιώνουν μέσα της. Είναι ανθρώπινη όταν δεν τους αναγκάζει να απαρνηθούν την ανθρωπιά τους για να επιβιώσουν.

Το μέτρο του ανθρώπου δεν είναι πόσο μεγάλος μπορεί να γίνει, αλλά πόσο μικρός αρνείται να κάνει τον άλλον.