Ο άνθρωπος πέρασε αιώνες προσπαθώντας να ξεχωρίσει τον εαυτό του από το κτήνος. Έχτισε πολιτισμούς, έγραψε φιλοσοφίες, επινόησε θεούς, θέσπισε νόμους και ονόμασε όλα αυτά πρόοδο. Έμαθε να μιλά για την ηθική, τη δικαιοσύνη, την ελευθερία και την αγάπη. Κι ύστερα, όταν βρέθηκε μπροστά στον ανυπεράσπιστο, στον διαφορετικό, στον αδύναμο, συχνά ξέχασε όλα όσα είχε μάθει.
Το κτήνος σκοτώνει για να επιβιώσει. Ο άνθρωπος, τις περισσότερες φορές, σκοτώνει για να κυριαρχήσει. Το κτήνος υπερασπίζεται την επικράτειά του. Ο άνθρωπος χαράζει σύνορα, υψώνει σημαίες και στέλνει άλλους να πεθάνουν για λίγα μέτρα γης. Το κτήνος δεν γνωρίζει την έννοια της εκδίκησης όπως την οικοδόμησαν οι ανθρώπινες κοινωνίες. Ο άνθρωπος, αντίθετα, μπορεί να οργανώσει το μίσος, να το νομιμοποιήσει και να το παραδώσει ως κληρονομιά στα παιδιά του.
Κι όμως, θα ήταν άδικο να κατηγορήσουμε τα ζώα για τη δική μας αγριότητα. Ο λύκος δεν προσποιείται πως είναι άγγελος. Δεν γράφει διακηρύξεις για την ειρήνη και δεν υπογράφει συμφωνίες που σκοπεύει να παραβιάσει. Δεν κατασκευάζει στρατόπεδα εξόντωσης ούτε εφευρίσκει ιδεολογίες για να μετατρέψει τον γείτονά του σε εχθρό. Αυτά είναι κατορθώματα ενός είδους που καμαρώνει για τη λογική του.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του ένα κτήνος. Είναι ότι διαθέτει τη νοημοσύνη για να το εξοπλίσει, τη φαντασία για να το δικαιολογήσει και τη γλώσσα για να το παρουσιάσει ως αρετή.
Αλλά ο άνθρωπος δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και το χέρι που περιθάλπει τον τραυματία, εκείνο που σηκώνει τον πεσμένο, που προστατεύει το άγριο ζώο από την καταστροφή του δάσους του, που στέκεται απέναντι στην αδικία χωρίς να περιμένει ανταμοιβή. Είναι η δυνατότητά του να αναγνωρίζει τον πόνο ενός άλλου πλάσματος ως κάτι περισσότερο από έναν θόρυβο που ενοχλεί την ησυχία του.
Ίσως, τελικά, ο πολιτισμός να μην κρίνεται από τους ουρανοξύστες, τα πανεπιστήμια και τις μηχανές που κατασκευάζουμε. Ίσως κρίνεται από το τι κάνουμε όταν έχουμε δύναμη πάνω σε κάποιον που δεν μπορεί να μας αντισταθεί.
Γιατί το κτήνος δεν χρειάζεται να αποδείξει πως είναι άνθρωπος. Ο άνθρωπος είναι εκείνος που πρέπει καθημερινά να αποδεικνύει πως αξίζει το όνομά του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου