Στο «Γάμος και Αγάπη» η Έμμα Γκόλντμαν δεν επιτίθεται στην αγάπη. Επιτίθεται σε εκείνο που παρουσιάζεται ως αγάπη, ενώ στην πραγματικότητα είναι συχνά ιδιοκτησία, οικονομική εξάρτηση, κοινωνική υποχρέωση και φόβος απέναντι στην ελευθερία.
Για τη Γκόλντμαν, ο γάμος δεν είναι η φυσική κατάληξη του έρωτα. Είναι η στιγμή κατά την οποία ο έρωτας καλείται να περάσει από το ληξιαρχείο για να αποκτήσει κοινωνική νομιμότητα. Μέχρι τότε δύο άνθρωποι αγαπιούνται. Από εκεί και πέρα, σύμφωνα με την αναρχική της ματιά, αποκτούν δικαιώματα ο ένας πάνω στον άλλον -και μαζί τους αποκτούν δικαιώματα η οικογένεια, η Εκκλησία, η κοινωνία και το κράτος.
Η μεγάλη της ένσταση βρίσκεται ακριβώς εκεί: ο έρωτας είναι ελεύθερος επειδή μπορεί να φύγει. Ο γάμος, όταν μετατρέπεται σε υποχρέωση, απαιτεί να μείνει.
Και εδώ βρίσκεται η πιο τολμηρή πλευρά της σκέψης της. Η Γκόλντμαν δεν βλέπει τη γυναίκα ως «προστατευμένη» από τον γάμο, αλλά ως οικονομικά και κοινωνικά εξαρτημένη από αυτόν. Η περίφημη ασφάλεια του συζύγου μπορεί να είναι, για εκείνη, η άλλη όψη της απώλειας της ανεξαρτησίας. Το σπίτι μπορεί να γίνει καταφύγιο, αλλά μπορεί εξίσου εύκολα να γίνει κελί με ωραίες κουρτίνες.
Κι ύστερα υπάρχει το σώμα.
Για τη Γκόλντμαν, η κοινωνία δεν αρκείται να αποφασίσει ποιον θα αγαπήσουμε. Θέλει να αποφασίσει πότε θα τον αγαπήσουμε, πώς θα τον αγαπήσουμε, πότε θα κάνουμε παιδιά, με ποιον επιτρέπεται να κοιμηθούμε και πότε η επιθυμία μας θεωρείται αξιοπρεπής. Ο γάμος γίνεται έτσι κάτι περισσότερο από προσωπική σχέση. Γίνεται μηχανισμός κοινωνικής ταξινόμησης της επιθυμίας.
Ο «ελεύθερος έρωτας» της Γκόλντμαν δεν είναι η επιπολαιότητα που συχνά του αποδίδεται. Είναι ακριβώς το αντίθετο: η απαίτηση να αναλαμβάνει ο καθένας την ευθύνη της επιθυμίας του χωρίς να χρειάζεται την άδεια ενός θεσμού.
Γιατί ο πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος δεν αγαπά επειδή πρέπει.
Αγαπά επειδή θέλει.
Και αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη ιδέα της Γκόλντμαν. Διότι ένας άνθρωπος που μπορεί να φύγει από μια σχέση και παρ’ όλα αυτά επιλέγει να μείνει, δεν μένει από φόβο, από κοινωνική πίεση ή από οικονομική ανάγκη. Μένει επειδή εξακολουθεί να θέλει τον άλλον.
Εκεί αρχίζει η ελευθερία.
Και ίσως εκεί αρχίζει και ο πραγματικός έρωτας.
Γιατί ο γάμος μπορεί να υποσχεθεί αιωνιότητα. Ο έρωτας, όμως, δεν μπορεί να υποσχεθεί το αύριο. Μπορεί μόνο να το επιλέξει ξανά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου