Πού κατοικεί η αίσθηση;

Πού κατοικεί η αίσθηση; Στο δέρμα που ανατριχιάζει, στο μάτι που προλαβαίνει το φως, στο αυτί που κρατά έναν ήχο λίγο περισσότερο απ’ όσο διαρκεί; Ή μήπως κάπου βαθύτερα, εκεί όπου το σώμα παύει να είναι απλώς σώμα και γίνεται εμπειρία;

Ένα άγγιγμα συμβαίνει στην επιφάνεια, αλλά η αίσθησή του μπορεί να ταξιδέψει πολύ μέσα μας. Μια φωνή έρχεται από μακριά και ξαφνικά βρίσκεται μέσα στο κεφάλι. Ένα άρωμα ανοίγει μια πόρτα που δεν γνωρίζαμε πως υπήρχε. Η θάλασσα δεν αγγίζει μόνο το δέρμα· μπορεί να αγγίξει μια ηλικία, ένα καλοκαίρι, έναν άνθρωπο που δεν βρίσκεται πια εκεί.

Ίσως λοιπόν η αίσθηση να μην κατοικεί ούτε στο σώμα ούτε στον εγκέφαλο, αλλά στην απόσταση ανάμεσά τους.

Το σώμα δέχεται τον κόσμο. Ο εγκέφαλος τον μεταφράζει. Κι ανάμεσα στο ερέθισμα και στη συνείδηση γεννιέται κάτι που δεν είναι ούτε αντικείμενο ούτε σκέψη: η εμπειρία του να αισθάνεσαι.

Το παράξενο είναι πως ο κόσμος δεν φτάνει ποτέ σε εμάς όπως είναι. Φτάνει όπως μπορούμε να τον αισθανθούμε. Το ίδιο φως μπορεί για κάποιον να είναι πρωί και για άλλον ανάμνηση. Ο ίδιος ήχος μπορεί να είναι θόρυβος για τον έναν και επιστροφή για τον άλλον. Το ίδιο άγγιγμα μπορεί να είναι αδιάφορο ή να αναστατώσει ολόκληρη την εσωτερική γεωγραφία ενός ανθρώπου.

Κάπου εκεί η αίσθηση συναντά τη μνήμη.

Γιατί τίποτε δεν αισθανόμαστε εντελώς για πρώτη φορά. Ακόμη και το καινούργιο περνά από τα παλιά δωμάτια του εγκεφάλου. Η μυρωδιά ξυπνά πρόσωπα, η αφή ξυπνά σώματα, η μουσική ξυπνά εποχές. Το παρόν δεν είναι ποτέ μόνο παρόν· κουβαλά μέσα του όσα έχουμε ήδη αισθανθεί.

Κι έτσι το σώμα γίνεται ένα είδος αρχείου χωρίς ράφια. Δεν αποθηκεύει μόνο γεγονότα. Αποθηκεύει θερμοκρασίες, αποστάσεις, μυρωδιές, βλέμματα, την πίεση ενός χεριού, την αίσθηση ενός δρόμου κάτω από τα πόδια. Πράγματα που η γλώσσα δυσκολεύεται να ονομάσει, αλλά το σώμα θυμάται.

Ίσως γι’ αυτό η αίσθηση προηγείται συχνά της σκέψης. Πριν καταλάβουμε, έχουμε ήδη αισθανθεί. Πριν ονομάσουμε κάτι όμορφο, έχει ήδη συμβεί μέσα μας η ομορφιά. Πριν πούμε «φοβάμαι», το σώμα έχει προλάβει να το γνωρίζει.

Η συνείδηση έρχεται αργότερα, σαν κάποιος που φτάνει σε ένα δωμάτιο όπου κάτι έχει ήδη συμβεί.

Και τότε μένει το πιο δύσκολο ερώτημα: ποιος αισθάνεται;

Το δέρμα; Τα νεύρα; Ο εγκέφαλος; Ή εκείνο το αδιευκρίνιστο «εγώ» που εμφανίζεται στο τέλος και λέει: το αισθάνομαι;

Ίσως η αίσθηση να είναι ακριβώς αυτή η παράξενη στιγμή κατά την οποία ο κόσμος περνά το κατώφλι του σώματος και, χωρίς να αλλάξει μορφή, αποκτά έναν ιδιοκτήτη.

Δεν κατοικεί λοιπόν κάπου συγκεκριμένα.

Κατοικεί στη στιγμή που το έξω γίνεται μέσα - και το μέσα, για μια ελάχιστη στιγμή, καταλαβαίνει πως υπάρχει.