Η επιστήμη δεν έχει αισθήματα.
Δεν αγαπά, δεν μισεί, δεν λυπάται. Μετρά. Παρατηρεί. Αμφισβητεί. Επαληθεύει. Και, όταν τα δεδομένα την υποχρεώνουν, διορθώνει ακόμη και εκείνο που χθες θεωρούσε βέβαιο.
Από αυτή την άποψη έχει κάτι που μοιάζει με κυνισμό.
Μπροστά σε έναν άρρωστο, η επιστήμη δεν μπορεί να αρκεστεί στην ελπίδα. Θέλει διάγνωση. Μπροστά στον πόνο δεν συγκινείται από την επιθυμία να είναι καλά ο άνθρωπος· ζητά να μάθει γιατί πονά. Και όταν μια θεραπεία δεν λειτουργεί, δεν την κρατά ζωντανή επειδή κάποιος την αγαπά. Την εγκαταλείπει.
Αυτό δεν είναι απανθρωπιά. Είναι η σκληρότητα της πραγματικότητας απέναντι στην αυταπάτη.
Ο πραγματικός κυνισμός αρχίζει αλλού: όταν η επιστημονική γνώση αποσπάται από την ευθύνη και γίνεται εργαλείο εξουσίας, κέρδους ή χειραγώγησης. Όταν η ασθένεια μετατρέπεται σε αγορά, ο φόβος σε πελατεία και η ελπίδα σε προϊόν. Τότε δεν είναι η επιστήμη που γίνεται κυνική· είναι ο άνθρωπος που χρησιμοποιεί την επιστήμη χωρίς τα όρια που του επιβάλλει η ηθική.
Η επιστήμη μπορεί να πει: «Δεν γνωρίζω».
Η αγορά δυσκολεύεται να το πει.
Η απάτη δεν το λέει ποτέ.
Κι ίσως εδώ βρίσκεται η πιο παράξενη αντίφαση: η επιστήμη είναι σκληρή ακριβώς επειδή αρνείται να μας χαρίσει ένα ψέμα.
Δεν υπόσχεται ότι όλα θα πάνε καλά.
Υπόσχεται μόνο ότι θα προσπαθήσει να μάθει τι πραγματικά συμβαίνει.
Και μερικές φορές η πιο ανθρώπινη πράξη δεν είναι να δώσεις στον άνθρωπο αυτό που θέλει να ακούσει.
Είναι να του πεις την αλήθεια, ακόμη κι όταν δεν τον παρηγορεί.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου