Η άλλη μέθη...

 

Άλλο η αναισθησιολογική μέθη κι άλλο η μέθη του χειρουργείου.

Η πρώτη έχει φάρμακο. Η δεύτερη έχει συγκέντρωση. Η μία χαμηλώνει την ένταση της συνείδησης· η άλλη την ανεβάζει μέχρι το σημείο όπου όλα τα περιττά σιωπούν.

Στην αναισθησιολογική μέθη ο άνθρωπος παραδίδει για λίγο τον εαυτό του. Αφήνεται στη χημεία, στην παρακολούθηση, στα χέρια εκείνων που φροντίζουν να περάσει απέναντι από τον πόνο χωρίς να χρειαστεί να τον διασχίσει ολόκληρο. Είναι μια ελεγχόμενη απομάκρυνση από την πραγματικότητα.

Στο χειρουργείο συμβαίνει το αντίθετο.

Εκεί η πραγματικότητα γίνεται απόλυτη.

Το σώμα παύει να είναι η γνώριμη μορφή του ανθρώπου και γίνεται τοπίο. Ιστός, αγγεία, νεύρα, ανατομικές σχέσεις, μικροσκοπικές αποστάσεις. Ο χρόνος αποκτά άλλη πυκνότητα. Ένα δευτερόλεπτο μπορεί να χωρέσει μια απόφαση· μια κίνηση λίγων χιλιοστών μπορεί να χωρίσει το σωστό από το μοιραίο.

Κι εκεί εμφανίζεται μια παράξενη μέθη.

Δεν είναι ζάλη. Δεν είναι φυγή. 

Είναι η κατάσταση εκείνη όπου ο νους προσκολλάται τόσο απόλυτα σε αυτό που συμβαίνει μπροστά του, ώστε ο κόσμος γύρω του χάνει για λίγο την υπόστασή του. Δεν υπάρχει χθες ούτε αύριο. Υπάρχει μόνο το επόμενο χιλιοστό.

Ίσως αυτή να είναι η πιο παράξενη μορφή μέθης: να είσαι περισσότερο ξύπνιος από ποτέ.

Ο χειρουργός δεν ξεχνά την πραγματικότητα· βυθίζεται μέσα της. Το βλέμμα γίνεται εργαλείο, το χέρι γίνεται σκέψη και η σκέψη περνά μέσα από τα δάχτυλα. Η γνώση, που μέχρι εκείνη τη στιγμή κατοικούσε στα βιβλία, στις εικόνες, στις ανατομικές περιγραφές, αποκτά ξαφνικά βάθος, υφή και ευθύνη.

Κι όμως, μέσα σε αυτή την ένταση υπάρχει κάτι σχεδόν υπνωτικό. Η επανάληψη των κινήσεων, ο ρυθμός των εργαλείων, η σιωπή που δεν είναι ποτέ απόλυτη, οι οθόνες, το φως, η ακινησία του σώματος. Ένας ολόκληρος κόσμος συμπυκνώνεται σε μια μικρή περιοχή και ο χειρουργός καλείται να κατοικήσει εκεί.

Ίσως γι’ αυτό το χειρουργείο να μοιάζει κάποιες φορές με μέθη χωρίς κρασί και χωρίς φάρμακο.

Μια μέθη της ακρίβειας.

Μόνο που αυτή η μέθη έχει ένα όριο που δεν επιτρέπεται να ξεχαστεί: απέναντι από το βλέμμα δεν βρίσκεται ένα αντικείμενο, αλλά ένας άνθρωπος. Και όταν η συγκέντρωση γίνεται σχεδόν απόλυτη, εκεί ακριβώς πρέπει να παραμένει ζωντανή η επίγνωση της ευθύνης.

Γιατί η αληθινή μέθη του χειρουργείου δεν είναι να ξεχάσεις ποιος είσαι.

Είναι, για λίγες ώρες, να ξεχάσεις σχεδόν τα πάντα -εκτός από το ότι στα χέρια σου βρίσκεται ένας άλλος άνθρωπος.