Είμαστε ο εγκέφαλός μας.

Είμαστε ο εγκέφαλός μας...

Λέμε «ο εγκέφαλός μας» σαν να είναι κάτι που μας ανήκει. Ένα όργανο μέσα στο κρανίο, όπως η καρδιά μέσα στο στήθος. Κι όμως, ίσως η σχέση είναι αντίστροφη: δεν έχουμε απλώς έναν εγκέφαλο· είμαστε, σε μεγάλο βαθμό, αυτό που εκείνος δημιουργεί.

Εκεί κατοικούν οι αναμνήσεις που μας επιστρέφουν χωρίς να τις καλέσουμε, τα πρόσωπα που χάθηκαν και εξακολουθούν να υπάρχουν, οι φόβοι που δεν θυμόμαστε πότε γεννήθηκαν, οι επιθυμίες που μας οδηγούν πριν ακόμη προλάβουμε να τις ονομάσουμε. Εκεί σχηματίζεται η αίσθηση του χρόνου, του σώματος, του εαυτού.

Κι όμως, ο εγκέφαλος δεν είναι μόνο το περιεχόμενο της ζωής μας. Είναι και ο τρόπος με τον οποίο την αντιλαμβανόμαστε. Το ίδιο γεγονός μπορεί να γίνει τραύμα για τον έναν και μνήμη για τον άλλον· απώλεια για κάποιον και αρχή για κάποιον άλλο. Δεν ζούμε μόνο μέσα στον κόσμο. Ζούμε μέσα στην εικόνα που ο εγκέφαλός μας κατασκευάζει για τον κόσμο.

Ίσως γι’ αυτό η μνήμη είναι τόσο παράξενη. Δεν είναι αποθήκη. Είναι ανακατασκευή. Κάθε φορά που θυμόμαστε, ξαναφτιάχνουμε λίγο το παρελθόν. Και έτσι, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, ο εγκέφαλος δεν διατηρεί απλώς την ιστορία μας· την ξαναγράφει.

Ακόμη και η ίδια η συνείδηση παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα αινίγματα: πώς από ηλεκτρικά σήματα, χημικές μεταβολές και δισεκατομμύρια συνδέσεις αναδύεται ένα «εγώ» που μπορεί να αγαπά, να φοβάται, να ονειρεύεται και να αναρωτιέται τι σημαίνει να υπάρχει;

Κι εδώ βρίσκεται το παράδοξο.

Ο εγκέφαλος είναι το όργανο με το οποίο προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον εγκέφαλο.

Είναι σαν το μάτι να προσπαθεί να κοιτάξει τον εαυτό του χωρίς καθρέφτη.

Ίσως τελικά το «είμαστε ο εγκέφαλός μας» να είναι ακριβές μόνο μέχρι εκεί που φτάνει η επιστήμη. Γιατί ο άνθρωπος δεν είναι μόνο νευρώνες. Είναι η ιστορία που γράφτηκε πάνω τους, οι σχέσεις που τους διαμόρφωσαν, το σώμα που τους περιβάλλει, ο κόσμος μέσα στον οποίο γεννήθηκαν.

Και ίσως το πιο ανθρώπινο ερώτημα να μην είναι αν είμαστε ο εγκέφαλός μας, αλλά αν ο εγκέφαλος είναι ο τρόπος με τον οποίο η ύλη κατάφερε, για λίγο, να αποκτήσει επίγνωση του εαυτού της.