Ο εγκέφαλος δεν είναι ποτέ πραγματικά ακίνητος. Ακόμη και στη σιωπή, πάλλεται από ηλεκτρική δραστηριότητα. Αμέτρητοι νευρώνες επικοινωνούν μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα αόρατο δίκτυο μέσα στο οποίο κινούνται η σκέψη, η κίνηση, η μνήμη, η επιθυμία. Εκεί όπου το μάτι βλέπει σιωπή, το νευρικό σύστημα ακούει έναν αδιάκοπο διάλογο.
Κάποιες φορές η ασθένεια δεν καταστρέφει αυτόν τον διάλογο. Τον απορυθμίζει.
Και τότε η νευροχειρουργική επιχειρεί κάτι διαφορετικό από την αφαίρεση. Δεν αφαιρεί πάντοτε. Δεν καταστρέφει. Μερικές φορές παρεμβαίνει στον ίδιο τον ρυθμό της λειτουργίας, προσπαθώντας να επαναφέρει μια διαταραγμένη ισορροπία.
Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη λεπτή περιοχή ανάμεσα στην ανατομία και τη λειτουργία, ανάμεσα στην τεχνολογία και τη βιολογία. Ένα ηλεκτρόδιο τοποθετείται σε μια συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου και μεταφέρει ελεγχόμενα ηλεκτρικά ερεθίσματα. Δεν πρόκειται απλώς για ένα τεχνικό επίτευγμα. Είναι μια προσπάθεια να επηρεαστεί ένα παθολογικά λειτουργούν νευρωνικό κύκλωμα χωρίς να καταστραφεί ο εγκέφαλος που το φιλοξενεί.
Και εδώ αρχίζει το παράδοξο.
Όσο περισσότερο μαθαίνουμε να παρεμβαίνουμε στον εγκέφαλο, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούμε πόσο λίγο μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε σαν μια απλή μηχανή. Ο εγκέφαλος δεν αποτελείται μόνο από ανατομικές δομές. Είναι ένα ζωντανό δίκτυο σχέσεων. Ένα κύκλωμα δεν λειτουργεί μόνο του· συνομιλεί με άλλα κυκλώματα, και μέσα από αυτή τη συνομιλία αναδύονται λειτουργίες που τελικά συνθέτουν αυτό που ονομάζουμε άνθρωπο.
Γι’ αυτό και η ακρίβεια στην εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση δεν είναι μόνο ζήτημα χιλιοστών. Είναι ζήτημα ευθύνης.
Μερικά χιλιοστά μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Όχι μόνο επειδή μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα μιας επέμβασης, αλλά επειδή μας υπενθυμίζουν ότι μέσα στον εγκέφαλο δεν χειριζόμαστε απλώς ιστό. Αγγίζουμε λειτουργίες που συνδέονται με την κίνηση, τη συμπεριφορά, την αντίληψη, την ίδια την καθημερινότητα ενός ανθρώπου.
Η τεχνολογία μάς επιτρέπει να πλησιάσουμε όλο και βαθύτερα. Όμως το βάθος του εγκεφάλου δεν μετριέται μόνο σε χιλιοστά.
Μετριέται και σε όσα ακόμη δεν γνωρίζουμε.
Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση είναι, επομένως, μια από τις πιο χαρακτηριστικές συναντήσεις της σύγχρονης νευροχειρουργικής με ένα παλιό φιλοσοφικό ερώτημα: πού τελειώνει το σώμα και πού αρχίζει ο άνθρωπος;
Όταν ένας ασθενής μπορεί ξανά να περπατήσει, να γράψει, να κρατήσει ένα ποτήρι ή να αγγίξει έναν άνθρωπο που αγαπά, η θεραπεία δεν επιστρέφει απλώς μια κινητική λειτουργία. Επιστρέφει δυνατότητες ζωής.
Ίσως αυτή να είναι και η βαθύτερη αξία της τεχνολογίας: όχι να κάνει τον άνθρωπο περισσότερο μηχανή, αλλά να χρησιμοποιεί τη μηχανή για να του επιστρέψει κάτι βαθιά ανθρώπινο.
Γιατί πίσω από κάθε ηλεκτρόδιο υπάρχει ένας εγκέφαλος.
Και πίσω από κάθε εγκέφαλο, ένας άνθρωπος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου