Ακροβατώντας στο Αιγαίο.

 

Το Αιγαίο δεν είναι μια γραμμή πάνω στον χάρτη. Είναι ένας τόπος που αρνείται να χωρέσει στις γραμμές που χαράζουν οι άνθρωποι. Από νησί σε νησί, από ακτή σε ακτή, η θάλασσα ενώνει περισσότερο απ’ όσο χωρίζει. Οι ίδιοι άνεμοι φυσούν πάνω από τα παράλια της Μικράς Ασίας και τα ελληνικά νησιά. Τα ίδια κύματα φτάνουν στις απέναντι ακτές. Οι άνθρωποι απέναντι κοιτάζουν τον ίδιο ορίζοντα, ακούν την ίδια θάλασσα, ζουν με τον ίδιο φόβο της καταιγίδας και την ίδια προσμονή της γαλήνης.

Κι όμως, εμείς επιμένουμε να ακροβατούμε.

Ακροβατούμε ανάμεσα στην ειρήνη και την ένταση, ανάμεσα στη γεωγραφία και τη γεωπολιτική, ανάμεσα σε αυτό που είναι η θάλασσα και σε αυτό που θέλουν να την κάνουν οι κυβερνήσεις, οι στρατοί και τα οικονομικά συμφέροντα.

Το Αιγαίο έχει γίνει πολλές φορές σκηνή όπου οι άνθρωποι μετρούν μίλια, βράχους, χωρικά ύδατα, εναέριους χώρους και στρατιωτικές δυνατότητες. Σαν να μπορούσε η θάλασσα να μετρηθεί μόνο με αριθμούς. Σαν να ήταν ο ορίζοντας ένα σύνορο που περιμένει να χαραχτεί.

Όμως η θάλασσα δεν γνωρίζει σύνορα.

Τα σύνορα τα γνωρίζουν οι χάρτες.

Τα γνωρίζουν οι σημαίες.

Τα γνωρίζουν οι κυβερνήσεις.

Και κάποτε, τα γνωρίζουν και τα κανόνια.

Ο ψαράς όμως δεν βλέπει γεωπολιτικές ζώνες όταν ρίχνει τα δίχτυα του. Ο ναυτικός δεν βλέπει εθνικές αντιπαλότητες όταν κοιτάζει το ξημέρωμα. Ο νησιώτης απέναντι από την άλλη ακτή δεν βλέπει έναν εχθρό μέσα σε κάθε άνθρωπο που ζει στην απέναντι πλευρά. Βλέπει έναν άλλον άνθρωπο.

Γι' αυτό το Αιγαίο είναι μια παράξενη θάλασσα. Είναι ταυτόχρονα πέρασμα και σύνορο, μνήμη και διεκδίκηση, κοινός τόπος και πεδίο αντιπαράθεσης.

Και εμείς ακροβατούμε πάνω του.

Με μια λέξη μπορεί να αλλάξει ο τόνος. Με μια στρατιωτική άσκηση μπορεί να αλλάξει η ατμόσφαιρα. Με μια δήλωση μπορεί να σηκωθεί κύμα εκεί όπου πριν υπήρχε μόνο θάλασσα.

Ίσως όμως πρέπει κάποτε να θυμηθούμε κάτι απλό: η θάλασσα δεν χωρίζει τους λαούς. Τη θάλασσα προσπαθούν να τη χωρίσουν οι άνθρωποι.

Και πίσω από αυτές τις διαιρέσεις δεν βρίσκονται πάντα μόνο οι σημαίες και οι πατρίδες. Βρίσκονται συμφέροντα, ενέργεια, εξοπλισμοί, δρόμοι εμπορίου, γεωπολιτικές επιρροές και μια ολόκληρη οικονομία που συχνά χρειάζεται την ένταση για να δικαιολογεί την ύπαρξή της.

Το Αιγαίο, όμως, έχει άλλη μνήμη.

Έχει τη μνήμη των καϊκιών που πέρασαν από απέναντι. Των ανθρώπων που ταξίδεψαν, εμπορεύτηκαν, αγάπησαν, εγκαταστάθηκαν, ξεριζώθηκαν και ξαναγύρισαν. Έχει τη μνήμη πολιτισμών που δεν γεννήθηκαν σε απομονωμένα νησιά αλλά σε έναν κοινό θαλάσσιο χώρο.

Ίσως γι' αυτό κάθε φορά που στεκόμαστε απέναντι στη θάλασσα, κάτι μέσα μας αρνείται να πιστέψει πως αυτή μπορεί να είναι πραγματικά τείχος.

Το Αιγαίο δεν χρειάζεται περισσότερους φράχτες.

Χρειάζεται περισσότερους ανθρώπους που θα το κοιτούν χωρίς να κρατούν χάρτες στα χέρια.

Γιατί πάνω σε αυτή τη θάλασσα δεν περπατάμε ποτέ πραγματικά μόνοι.

Ακροβατούμε όλοι πάνω στην ίδια μπλε γραμμή του ορίζοντα.