Το ταξίδι που δεν τελειώνει στην Ιθάκη.

Η ζωή του Τσε Γκεβάρα μοιάζει με μια σύγχρονη Οδύσσεια. Όχι όμως με μια πορεία επιστροφής σε μια χαμένη πατρίδα, αλλά με μια αδιάκοπη αναζήτηση μιας πατρίδας που δεν υπήρχε ακόμη: ενός κόσμου δικαιοσύνης, ισότητας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ο νεαρός γιατρός από την Αργεντινή ξεκίνησε το ταξίδι του διασχίζοντας τη Λατινική Αμερική. Δεν ανακάλυψε μόνο χώρες και τοπία· ανακάλυψε τις πληγές μιας ηπείρου. Τους φτωχούς εργάτες, τους ξεριζωμένους αγρότες, τους ανθρώπους που ζούσαν στο περιθώριο της ιστορίας. Εκεί γεννήθηκε μια βαθύτερη συνείδηση: η αίσθηση ότι ο κόσμος δεν ήταν απλώς κάτι που έπρεπε να παρατηρήσει, αλλά κάτι που έπρεπε να προσπαθήσει να αλλάξει.

Το ταξίδι μεταμόρφωσε τον γιατρό σε επαναστάτη.

Όπως ο Οδυσσέας συνάντησε τους Κύκλωπες και τις Σειρήνες, έτσι και ο Τσε συνάντησε τις δικές του δοκιμασίες. Οι Κύκλωπες του ήταν οι μηχανισμοί εξουσίας, η φτώχεια και η εκμετάλλευση. Οι Σειρήνες του ήταν η γοητεία της επανάστασης, η πίστη ότι ένας άνθρωπος μπορεί να αντισταθεί στη ροή της ιστορίας και να δημιουργήσει έναν νέο κόσμο.

Η Κούβα υπήρξε ο μεγάλος σταθμός της διαδρομής του, αλλά όχι η τελική του Ιθάκη. Ο Τσε δεν αναζήτησε την ασφάλεια της εξουσίας ούτε την προσωπική του ηρεμία. Συνέχισε να ταξιδεύει προς νέους ορίζοντες, σαν ένας άνθρωπος που αρνείται να δεχθεί ότι το όνειρο τελειώνει εκεί όπου σταματά η προσωπική του ζωή.

Και ίσως αυτή να είναι η τραγική αλλά και διαχρονική διάσταση της πορείας του: ότι ορισμένα ταξίδια δεν γίνονται για να φτάσει ο ίδιος ο ταξιδιώτης στον προορισμό του.

Ο ίδιος μπορεί ποτέ να μην φτάσει στην Ιθάκη του.

Οι επόμενες γενιές όμως ίσως δουν την ακτή της.

Ο άνθρωπος που φυτεύει ένα δέντρο γνωρίζει ότι μπορεί να μη καθίσει ποτέ στη σκιά του. Κι όμως το φυτεύει. Γιατί η ιστορία δεν είναι μόνο η διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής· είναι μια αλυσίδα από προσπάθειες, θυσίες και όνειρα που περνούν από γενιά σε γενιά.

Ο Οδυσσέας αναζητούσε την επιστροφή στην Ιθάκη. Ο Τσε αναζητούσε έναν ορίζοντα που δεν είχε ακόμη δημιουργηθεί. Η Ιθάκη του δεν ήταν ένας τόπος, αλλά μια ιδέα. Μια υπόσχεση ότι ο κόσμος μπορεί να γίνει διαφορετικός.

Ίσως τελικά η μεγάλη πλάνη του ανθρώπου είναι να πιστεύει ότι κάθε αγώνας πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα στα όρια της δικής του ζωής. Υπάρχουν ιδέες που ταξιδεύουν πιο μακριά από εκείνον που τις γέννησε. Υπάρχουν όνειρα που δεν ανήκουν σε έναν άνθρωπο, αλλά σε ολόκληρη την ανθρωπότητα.

Η πραγματική Ιθάκη ίσως δεν είναι ο τόπος όπου φτάνουμε εμείς. Είναι ο δρόμος που ανοίγουμε ώστε κάποτε άλλοι να μπορέσουν να φτάσουν.