Ο σανός...

 

Υπάρχει ο σανός των χωραφιών και ο σανός των καιρών. Ο πρώτος έχει τη μυρωδιά του καλοκαιριού, τον κόπο του αγρότη και τη σιωπηλή αξιοπρέπεια της φύσης. Κόβεται, στεγνώνει στον ήλιο, στοιβάζεται σε μπάλες και περιμένει τον χειμώνα για να γίνει ζωή. Είναι ένα απλό πράγμα με μεγάλη αξία.

Ο δεύτερος σανός είναι δημιούργημα του ανθρώπου. Δεν φυτρώνει στη γη, αλλά καλλιεργείται στις συνειδήσεις. Δεν χρειάζεται νερό και χώμα· χρειάζεται μόνο φόβο, άγνοια και μια καλή δόση επανάληψης. Παράγεται σε αφθονία εκεί όπου κάποιοι ανακάλυψαν πως ένας λαός που τρέφεται με εύκολες απαντήσεις δεν θα ζητήσει δύσκολες εξηγήσεις.

Ο πολιτικός σανός είναι ίσως η πιο ανθεκτική καλλιέργεια της ιστορίας. Αλλάζει μορφή, αλλά όχι σκοπό. Κάποτε ήταν ψεύτικες υποσχέσεις, άλλοτε μεγάλα συνθήματα, σήμερα μπορεί να είναι ένας τίτλος σε μια οθόνη ή μια φράση που επαναλαμβάνεται μέχρι να μοιάσει με αλήθεια. Η παραγωγή του δεν σταματά ποτέ, γιατί πάντα υπάρχει κάποιος πρόθυμος να τον συσκευάσει και κάποιος άλλος πρόθυμος να τον αγοράσει.

Κι όμως, ο πραγματικός σανός μάς διδάσκει κάτι που ξεχάσαμε: η αξία δεν βρίσκεται σε αυτό που φωνάζει περισσότερο, αλλά σε αυτό που προσφέρει ουσιαστικά. Ένα ταπεινό δεμάτι χορταριού μπορεί να κρατήσει ζωντανή μια ζωή. Μια μεγάλη υπόσχεση μπορεί απλώς να κρατήσει ζωντανή μια αυταπάτη.

Ίσως λοιπόν η εποχή μας να μην υποφέρει από έλλειψη τροφής, αλλά από υπερπαραγωγή σανού. Και το πιο δύσκολο έργο του ανθρώπου σήμερα δεν είναι να βρει τι να φάει, αλλά να μάθει τι αξίζει να πιστέψει.