«Οι γοργόνες και οι μάγκες στο σελιλόιντ του χρόνου.»

 

Ίσως κάθε ταινία να είναι ένα μικρό μηχάνημα του χρόνου. Δεν μεταφέρει μόνο εικόνες, αλλά και σκιές από πράγματα που χάθηκαν: ένα χρώμα του ουρανού, έναν ήχο από δρόμο, ένα χαμόγελο που δεν υπάρχει πια. «Οι γοργόνες και οι μάγκες» δεν είναι απλώς μια ιστορία που προβλήθηκε κάποτε σε μια οθόνη· είναι ένα παράθυρο προς μια Ελλάδα που ίσως υπήρξε, ίσως όμως και να την επινόησε η μνήμη μας.

Οι γοργόνες αναδύονται από τη θάλασσα σαν αρχαία σύμβολα. Είναι οι μορφές εκείνες που ο άνθρωπος δημιουργεί όταν θέλει να δώσει πρόσωπο στο άπιαστο: στην ομορφιά, στον έρωτα, στο όνειρο. Οι μάγκες, αντίθετα, περπατούν στη γη. Κουβαλούν το βάρος της καθημερινότητας, τις μικρές τους περηφάνιες, τις ήττες και τις νίκες τους. Είναι ήρωες χωρίς μνημεία, καταδικασμένοι όμως να ζουν στη μνήμη.

Κάπου ανάμεσα στη θάλασσα και στον δρόμο συναντιούνται δύο αιώνιοι κόσμοι: το φανταστικό και το πραγματικό. Η ταινία γίνεται ένας καθρέφτης όπου η Ελλάδα κοιτάζει τον εαυτό της όχι όπως είναι, αλλά όπως θα ήθελε να είναι. Ένας τόπος όπου το τραγούδι μπορεί να σταματήσει τον χρόνο και μια παρέα γύρω από ένα τραπέζι να μοιάζει με ολόκληρη κοσμογονία.

Ο χρόνος όμως είναι ο μεγαλύτερος σκηνοθέτης. Αλλάζει τα πρόσωπα, σβήνει τα σκηνικά, αφήνει μόνο τα ίχνη. Κι όμως, κάθε φορά που επιστρέφουμε σε μια παλιά ταινία, δεν βλέπουμε μόνο τους ηθοποιούς. Βλέπουμε τους εαυτούς μας σε μια άλλη εκδοχή, σαν χαρακτήρες ενός βιβλίου που κάποιος άλλος έγραψε πριν από εμάς.

Ίσως λοιπόν οι γοργόνες και οι μάγκες να μην ανήκουν σε μια περασμένη εποχή. Ίσως κατοικούν ακόμη στη συλλογική μας φαντασία: οι γοργόνες στα όνειρα που δεν τολμήσαμε να κυνηγήσουμε και οι μάγκες στις μικρές καθημερινές μάχες που δίνουμε για να παραμείνουμε άνθρωποι.

Γιατί ο κινηματογράφος, όπως και η μνήμη, είναι ένας καθρέφτης που δεν δείχνει μόνο αυτό που υπήρξε. Δείχνει και αυτό που θα μπορούσε να είχε υπάρξει.