Ο αστερισμός της Μεγάλης Άρκτου.

 

Η Καλλιστώ ήταν μία από τις πιο όμορφες νύμφες που ακολουθούσαν την Άρτεμη, δεμένη με τον όρκο της αιώνιας αγνότητας και της απομάκρυνσης από τον ανδρικό κόσμο. Ζούσε στα δάση, ανάμεσα στα θηράματα και στη σιωπή, εκεί όπου η ζωή μοιάζει περισσότερο με παρατήρηση παρά με βίωμα.

Όμως ο Δίας την ερωτεύτηκε. Για να την πλησιάσει χωρίς αυτή να τον αναγνωρίσει, πήρε τη μορφή της ίδιας της Άρτεμης (ή σε κάποιες παραλλαγές του μύθου την μορφή του Απόλλωνα), εκμεταλλευόμενος την εμπιστοσύνη και την οικειότητα που υπήρχε ανάμεσά τους. Έτσι η Καλλιστώ παρασύρθηκε και παραβίασε τον όρκο της χωρίς να γνωρίζει την αλήθεια.

Από αυτή την ένωση γεννήθηκε ένας γιος, ο Αρκάδας. Η ύπαρξή του όμως δεν έμεινε κρυφή για πολύ. Όταν η Ήρα, σύζυγος του Δία, έμαθε για την απιστία, εξοργίστηκε. Η οργή της δεν στράφηκε προς τον Δία αλλά προς τη θνητή που είχε εμπλακεί στη θεϊκή τάξη.

Για να την τιμωρήσει, η Ήρα μεταμόρφωσε την Καλλιστώ σε αρκούδα. Η νύμφη έχασε τη φωνή της, το ανθρώπινο σώμα της, και εξορίστηκε στα άγρια δάση. Παρότι ζούσε πλέον ως ζώο, μέσα της παρέμενε κάτι ανθρώπινο: η μνήμη.

Χρόνια αργότερα, ο Αρκάδας μεγάλωσε και έγινε ικανός κυνηγός. Μια μέρα, στο δάσος, συνάντησε την αρκούδα που ήταν η μητέρα του, χωρίς να την αναγνωρίσει. Η Καλλιστώ, όμως, τον αναγνώρισε αμέσως και προσπάθησε να τον πλησιάσει και να τον αγκαλιάσει. Εκείνος, βλέποντας μια αρκούδα να κινείται προς το μέρος του, σήκωσε το όπλο του για να την σκοτώσει.

Την τελευταία στιγμή, ο Δίας παρενέβη για να αποτρέψει τη μητροκτονία. Άρπαξε και τους δύο και τους ανέβασε στον ουρανό, μεταμορφώνοντάς τους σε αστερισμούς.

Η Καλλιστώ έγινε η Μεγάλη Άρκτος, ενώ ο Αρκάδας έγινε η Μικρή Άρκτος (ή σε κάποιες άλλες παραλλαγές ο αστερισμός του Βοώτη).

Ωστόσο, η ιστορία δεν τελειώνει με λύτρωση. Ακόμα και στον ουρανό, η Ήρα συνέχισε να ζηλεύει. Ζήτησε από τον Ωκεανό και την Τηθύ να μην επιτρέψουν ποτέ στην Καλλιστώ να ξεκουραστεί στα νερά τους. Για τον λόγο αυτό, η Μεγάλη Άρκτος είναι αειφανής στο βόρειο ημισφαίριο: γυρίζει συνεχώς γύρω από τον πόλο και δεν δύει ποτέ κάτω από τον ορίζοντα για να «λουστεί» στη θάλασσα. 

Έτσι ο μύθος της Καλλιστούς δεν είναι μόνο μια ιστορία τιμωρίας και μεταμόρφωσης, αλλά μια αφήγηση για το πώς η αγάπη, η ζήλια και η μνήμη μπορούν να μετατραπούν σε ουράνια γεωμετρία.