Η γάτα στην τέχνη.

Η γάτα μπήκε στην τέχνη πολύ πριν μπει στα σπίτια μας. Στην αρχαία Αίγυπτο ήταν ιερό πλάσμα, σύντροφος της θεάς Bastet και φύλακας ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και των μυστηρίων. Οι καλλιτέχνες την απεικόνιζαν με τη γαλήνη ενός ζώου που γνωρίζει κάτι το οποίο δεν θα αποκαλύψει ποτέ.

Στον Μεσαίωνα η γάτα έγινε πιο αμφίσημη. Άλλοτε εμφανιζόταν ως σύντροφος των μοναχικών ανθρώπων και άλλοτε ως πλάσμα της νύχτας, σύμβολο ανεξαρτησίας και απρόβλεπτης φύσης. Κανένα άλλο οικόσιτο ζώο δεν διατήρησε τόσο έντονα την αίσθηση της ελευθερίας του.

Οι ζωγράφοι της νεότερης εποχής τη λάτρεψαν. Στους πίνακες του Pierre-Auguste Renoir, του Édouard Manet ή του Balthus, η γάτα δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο. Είναι μια παρουσία που παρατηρεί σιωπηλά τον άνθρωπο, σαν να αμφισβητεί την κυριαρχία του.

Ίσως γι' αυτό η γάτα κατέχει μια μοναδική θέση στην ιστορία της τέχνης. Ο σκύλος συμβολίζει την πίστη, το άλογο τη δύναμη, το λιοντάρι την εξουσία. Η γάτα, αντίθετα, συμβολίζει το μυστήριο. Δεν υπακούει πλήρως ούτε στον καλλιτέχνη ούτε στον θεατή. Παραμένει πάντα λίγο έξω από το κάδρο, ακόμη κι όταν βρίσκεται στο κέντρο του.

Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη συγγένειά της με την τέχνη: όπως και το αληθινό έργο τέχνης, η γάτα δεν εξηγείται. Απλώς κάθεται στο περβάζι του κόσμου, κοιτάζει το άπειρο και μας αφήνει να αναρωτιόμαστε τι βλέπει.