Εγκώμιο της Τεμπελιάς.

 

Η τεμπελιά είναι μια από τις πιο παρεξηγημένες αρετές του ανθρώπου. Από τα παιδικά μας χρόνια μαθαίνουμε να τη θεωρούμε ελάττωμα, σχεδόν αμαρτία. Υμνούμε την αδιάκοπη εργασία, τη βιασύνη, την παραγωγικότητα, το γεμάτο πρόγραμμα. Κι όμως, πίσω από πολλές από τις μεγάλες στιγμές της σκέψης, της τέχνης και της σοφίας κρύβεται μια στιγμή αδράνειας· ένας άνθρωπος που κάθισε κάτω από ένα δέντρο, κοίταξε τον ορίζοντα και δεν έκανε τίποτα.

Η τεμπελιά δεν είναι πάντοτε απραξία. Είναι συχνά άρνηση της άσκοπης κίνησης. Είναι η σιωπηλή διαμαρτυρία απέναντι στην τυραννία του «πρέπει». Ο αγρότης που κάθεται στη σκιά της ελιάς μετά τον θερισμό, ο ψαράς που κοιτάζει τη θάλασσα χωρίς να βιάζεται να γυρίσει στο λιμάνι, ο ηλικιωμένος στο καφενείο που παρακολουθεί το πέρασμα της ημέρας, δεν είναι άχρηστοι. Συμμετέχουν σε μια αρχαία τελετουργία παρατήρησης του κόσμου.

Ίσως η τεμπελιά να είναι η κρυφή αδελφή της φιλοσοφίας. Διότι για να αναρωτηθεί κανείς τι είναι ο χρόνος, τι είναι η ευτυχία ή ποιο είναι το νόημα της ζωής, πρέπει πρώτα να σταματήσει να τρέχει. Η συνεχής εργασία γεμίζει τα χέρια, αλλά η ακινησία ανοίγει τον νου.

Ακόμη και η φύση γνωρίζει την αξία της. Τα δέντρα δεν βιάζονται να μεγαλώσουν. Τα βουνά δεν αγωνίζονται να υψωθούν περισσότερο. Η θάλασσα περνά αιώνες επαναλαμβάνοντας το ίδιο κύμα. Η δημιουργία δεν προχωρά πάντοτε με ορμή· συχνά προχωρά με υπομονή.

Υπάρχει βέβαια μια τεμπελιά που είναι παραίτηση, αλλά υπάρχει και μια άλλη, πιο εκλεπτυσμένη. Είναι η τεμπελιά που επιτρέπει στον άνθρωπο να ακούσει τον εαυτό του. Να καθίσει σε μια βεράντα ένα καλοκαιρινό απόγευμα, να πιει έναν καφέ χωρίς σκοπό, να παρακολουθήσει το φως να αλλάζει χρώματα πάνω σε έναν τοίχο. Από αυτές τις φαινομενικά άχρηστες στιγμές γεννιούνται συχνά οι πιο χρήσιμες ιδέες.

Ίσως, λοιπόν, η τεμπελιά να μην είναι το αντίθετο της εργασίας αλλά το αντίδοτο στην υπερβολή της. Ένα μικρό καταφύγιο ελευθερίας μέσα σε έναν κόσμο που απαιτεί διαρκώς περισσότερα. Και ίσως η σοφία να βρίσκεται όχι μόνο στο να γνωρίζεις πότε να εργάζεσαι, αλλά και στο να γνωρίζεις πότε να κάθεσαι ήσυχα, χωρίς ενοχές, και να αφήνεις τον κόσμο να περνά μπροστά από τα μάτια σου σαν ένα αργό, καλοκαιρινό σύννεφο.