Η Ιστορία της Ασχήμιας.

Το Ανατρεπτικό Αριστούργημα του Ουμπέρτο Έκο για την Ασχήμια.

Όταν ο Ουμπέρτο Έκο εξέδωσε το 2004 την «Ιστορία της Ομορφιάς», πολλοί θεώρησαν ότι εξάντλησε το θέμα της αισθητικής. Η μεγάλη έκπληξη όμως ήρθε τρία χρόνια αργότερα, το 2007, με την κυκλοφορία της «Ιστορίας της Ασχήμιας» (Storia della bruttezza). Με αυτό το έργο, ο Ιταλός σημειολόγος και φιλόσοφος απέδειξε ότι το απωθητικό, το μακάβριο και το τερατώδες έχουν πολύ πιο βαθιά, περίπλοκη και συναρπαστική ιστορία από το κλασικό κάλλος.

Η Δομή και η Φιλοσοφία του Βιβλίου.

Το βιβλίο δεν είναι μια απλή παράθεση «άσχημων» πραγμάτων, αλλά μια βαθιά πολιτισμική μελέτη. Ο Έκο χωρίζει το έργο σε θεματικές και χρονολογικές ενότητες, εξετάζοντας πώς κάθε εποχή εφηύρε τα δικά της «τέρατα».

Το βασικό του επιχείρημα είναι διπλό:

Η Ομορφιά είναι βαρετή, η Ασχήμια είναι άπειρη: Η ομορφιά περιορίζεται πάντα από κανόνες (συμμετρία, αναλογίες). Αντίθετα, η ασχήμια δεν έχει όρια· περιλαμβάνει το γκροτέσκο, το φρικιαστικό, το γελοίο, το πρόστυχο και το δαιμονικό.

Η ανάγκη για το «Κακό»: Η ιστορία της ασχήμιας είναι στενά συνδεδεμένη με την ανάγκη των κοινωνιών να προβάλλουν τους φόβους τους, το περιθώριο ή το «ξένο» πάνω σε μια μορφή που προκαλεί αποστροφή.

Ένα Μωσαϊκό Τέχνης και Λογοτεχνίας.

Το βιβλίο ξεχωρίζει για τον μοναδικό τρόπο που συνδυάζει την πλούσια εικονογράφηση με τα κείμενα-ντοκουμέντα. Ο Έκο δεν μιλάει μόνος του· παραθέτει αποσπάσματα από μεγάλους στοχαστές και ποιητές (από τον Όμηρο και τον Άγιο Αυγουστίνο μέχρι τον Σαίξπηρ, τον Γκαίτε και τον Μπωντλαίρ), δίπλα σε έργα τέχνης των Ιερώνυμου Μπος, Φρανθίσκο Γκόγια και των εξπρεσιονιστών του 20ού αιώνα.

Μέσα από τις σελίδες του, ο αναγνώστης ανακαλύπτει:

Το πάθος του Μεσαίωνα με την Κόλαση: Πώς οι καλλιτέχνες επιστράτευαν τη φαντασία τους για να αποδώσουν τον Διάβολο και τα βασανιστήρια των αμαρτωλών.

Τα «Θαύματα» της Φύσης: Την εποχή που οι παραμορφώσεις και οι δυσμορφίες δεν θεωρούνταν ιατρικά προβλήματα, αλλά «σημάδια» ή θεϊκά μηνύματα.

Την απενοχοποίηση του 20ού αιώνα: Πώς η βιομηχανική εποχή και η pop κουλτούρα μετέτρεψαν το άσχημο σε μόδα και εμπορικό προϊόν (από το κιτς μέχρι τις ταινίες τρόμου).

Γιατί παραμένει επίκαιρο;

Η «Ιστορία της Ασχήμιας» του Έκο δεν είναι απλώς ένα βιβλίο για το παρελθόν. Μας βοηθά να καταλάβουμε το παρόν. Η ασχήμια δεν είναι το αντίθετο της ομορφιάς, αλλά μια αυτόνομη, πλούσια αισθητική κατηγορία. Ενώ η ομορφιά μάς προσφέρει μια προσωρινή ψευδαίσθηση τελειότητας, η ασχήμια μας υπενθυμίζει την πραγματική φύση της ζωής: τη φθορά, το παράδοξο και το ατελές. Σε μια εποχή που κυριαρχείται από την εμμονή της ψηφιακής τελειότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το έργο αυτό μας θυμίζει ότι η ανθρώπινη εμπειρία ολοκληρώνεται μόνο όταν αποδεχτούμε το διαφορετικό.